• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 23 جەلتوقسان, 2021

جىلى – الفا, كۇنى – يگرەك

521 رەت
كورسەتىلدى

شىعارماداعى ويدى اشىپ كورسەتۋ – ادەبي اناليز, ويدىڭ جەتىلمەگەندىگىن كورسەتۋ – سىني كوزقاراس, ال ويدى وزىڭشە ءتۇسىنۋ – كوزقاراس. بىزدىكى – كوزقاراس.

ەرەسەك ادامدار الدەنە جايلى اڭگىمەلەسىپ وتىرىپ كۇلگەن بولسا – كىشكەنە نارەستە دە سىقىلىقتاپ قوسىلا كۇلگەن بولار ەدى. سوندا ولار ايتار ەدى: ء«وي, ق ۇلىنشاق, سەن نە ءتۇسىنىپ ءماز بولدىڭ؟».

بۇل – پوستمودەرن كوزقاراسى.

«بىزدەر «گوموساپيەنس» كەزىمىزدەن بىلگىر ەك...

ال, مەن ءوزىم, مىسال ءۇشىن, الفا جىلى,

يگرەك تاۋلىگىندە تۋىپپىن دا...

كەيىن, يكس-بەسىندە

(ومەگا جىلى)

قايتىس بولام.

سونىم ءۇشىن كەشىرىڭدەر»... (ت. ءا.)

وسى جولداردى وقىعان وقۋشى اۋەلى تاڭ قالادى. ىلە الدەنەنى ەسكە تۇسىرۋگە, ىلەسە – تۇسىنۋگە تىرىسادى.

«بىزدەر «گوموساپيەنس» كەزىمىزدەن بىلگىر ەك» – حومو ساپيەنس. ياكي گومينيد. پريمات. سانالىلىق پەن بىلگىرلىك – حومو ساپيەنس.

الايدا اقىن «بىزدەر» جانە «ال مەن ءوزىم» دەگەن ەكى ۇعىمدى قولدانىپ وتىر. بۇل – «بىزدەردەن» ءبولىنۋ. ياعني دارۆيندىك «بىزدەردەن» ءوزىن بولەكتەۋ. ولدۋۆاي مادەنيەتى تۇسىندا گومينيد تاستى تاسقا سوعىپ وتىرعان ساتتە, مەن – اقىن – دۇنيە سىرىن بىلگەن – عارىشتان كەلگەن قۇبىلىس ەدىم دەۋ.

«الفا جىلى,

يگرەك تاۋلىگىندە تۋىپپىن دا...

كەيىن, يكس-بەسىندە

(ومەگا جىلى)

قايتىس بولام»...

 

الفا جىلى

ەڭ اۋەلى كەلەتىن وي – الفا تسەنتاۆرا جۇلدىزدار شوعىرى. Centaurus – كەنتاۆر. كىسى كەۋدەلى جىلقى. دەمەك, جىلقى جىلى. الايدا اقىن جىلقى جىلىنىڭ ءتولى بولماي شىقتى.

ەندى؟

الفا – بارلىق الىپبيلەردىڭ ءبىرىنشى ءھارپى. الفا, الەف, اليف... مىسىر يەروگليفىنەن شىعىپ پروتوسيناي الىپبيىنە ءوتىپ, ودان فينيكيا (فوينيكەس) الىپبيىنە جەتكەن الەف – وگىز دەگەن ماعىنا بەرەدى ەكەن. سيىر جىلى بولدى عوي. بىراق اقىن سيىر جىلى دا تۋماعان ەكەن.

سوندا؟

الدە مۇنىڭ سىرى دارۆينيزمنەن باس تارتۋىن­دا جاتىر ما؟ ەجەلگى جازبالاردا, كەيىنگى ءدىني كىتاپتاردا الفا جانە ومەگا – ءبىرىنشى جانە سوڭعى ءارىپ – اۋەل مەن اقىر دەگەن ماعىنا بەرۋشى ەدى عوي. «مەن الفا جانە ومەگا, ءبارىنىڭ باستاۋى جانە سوڭى». اقىن رۋحى اۋەل باستا, ءسوز جارالعان ون سەگىز مىڭ عارىشتا تۋعان. بىراق بۇل – ابستراكتسيا عوي.

ەڭ ەجەلگى ءارىپ ءبىزدى وسىنشا اۋرەگە سالدى. سوڭىنا  دەيىن اۋرەلەنەيىك.

كاببالادا بۇل ءارىپتىڭ ەين-سوف دەگەن ماعىناسى بار ەكەن. ەين-سوف – شەكسىز, كىرشىكسىز ءتاڭىريا.

كادىمگى ءوزىمىز قولدانىپ جۇرگەن ا – كوككە ۇم­تىلعان قاراما-قايشىلىقتاردىڭ بىرلىگى. جاراتۋ­شىعا ۇمتىلۋ. بۇل – پيراميدا, كيىز ءۇي, قوس, مازار.

«جۇلدىزدانعان اسپاندى دا (بارلىعىنان جوعارى), جۇمىر باسپەن دار-ر ەتكىزىپ جىرتىپ شىعام مەن ءالى!» (ت.ءا.)

ەندى «ا» ءارپىنىڭ جازباشا كىشى ءتۇرى «ا» – ورالعان جىلان. اقىننىڭ ءبىر ولەڭىندە ء«يىرىلىپ, جيىرىلىپ ءوز ىشىمە تىعىلام» دەۋىنىڭ دە سىرى وسىندا تۇرعانداي. اقىن جىلان جىلى تۋعان. ونىڭ كۋلتى – مار. الفا – الەف – ا – ا.

 

يگرەك تاۋلىگى

ەجەلگى الىپبيلەردە ارىپتەردىڭ رەت سانى كادىمگى ەسەپ سانىمەن سايكەسىپ وتىراتىنىن بايقايمىز. سول سەبەپتى دە ساندى ارىپپەن, ءارىپتى سانمەن تاڭبالاۋ ءۇردىسى قالىپتاسقان.

يگرەك – لاتىن الىپبيىندە 25-ءىنشى ءارىپ. اقىن ايدىڭ 25-ءىنشى تاۋلىگىندە تۋعان دەۋ ابدەن قيسىندى. الايدا اقىننىڭ تۋعان كۇنى ايدىڭ 20-سىنشى تاۋلىگى ەكەنىن بىلدىك.

سوندا قالاي؟

ءۇ – تاڭباسى لاتىن الىپبيىندە يگرەك دەپ وقىلسا, گرەك الىپبيىندە يپسيلون دەپ وقىلادى. ال يپسيلون گرەك الىپبيىندە رەتى بويىنشا جيىرماسىنشى ءارىپ.

مۇنىڭ جۇمباعى شەشىلدى:

تىنىشتىقبەك ابدىكاكىم ۇلى – 1953 (جىلان جىلى) جىلدىڭ 20 ماۋسىمىندا ومىرگە كەلگەن.

 

يكس-بەسىن جانە ومەگا

ادامنىڭ ومىرگە كەلۋى مەن ومىردەن ءوتۋى – جاراتۋشىنىڭ عايىبى. عايىپ – پەندە ساناسىنىڭ باسپالداعى بارمايتىن الەم. سوندىقتان ءبىز يكس-بەسىننىڭ ساندىق-تسيفرلىق مانىنە ەمەس, پالسافالىق قاسيەتتى مانىنە قاتىستى ويلانايىق.

ح – لاتىن الىپبيىندەگى يكس, گرەك الىپبيىندەگى حي, ەسكى سلاۆيان الىپبيىندەگى حەر, اراب جانە كيريل­لي­تساداعى حا. بىراق مۇنىڭ ءبارى بىزگە قورەك بولا المايدى.

بىزگە يۆريت تىلىندەگى ح – حەت كەرەك.

حەت – ولاردىڭ تانىمىندا قاشۋ (جۇگىرۋ) جانە قايتا ورالۋ دەگەن مانگە يە. ياعني ءومىر اينالىمى.  سيمۆوليكادا – كوپىر دەگەن ماعىنا بەرەدى. اسپان مەن جەر اراسىنداعى كوپىر. كوپىر – جاراتۋشى مەن عالامنىڭ, عالام مەن ادامنىڭ بىرلىگى. سول كوپىر ارقىلى ادام بالاسى ءوز يەسىنە بارادى.

ومەگا – ءبىردىڭ سوڭى, ەكىنىڭ باسى.

سوڭعى جاڭالىقتار