ەلباسىنىڭ «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» ماقالاسىن وقىپ وتىرىپ, تولعانىستارىنا تەبىرەنىپ, بىرگە سۇحبات قۇرعانداي اسەردە بولدىم. بوستاندىق پەن ازاتتىقتى اڭساعان قازاق مەملەكەتىن قۇرۋ جاۋاپكەرشىلىگى تاعدىرىنا جازىلعان تۇلعانىڭ بۇل جولى حالقىنا سىرىن اقتارىپ, تولعانعان كۇيى ەرەكشە تەبىرەنىسپەن اسەر ەتتى. ساياساتتاعى بايسالدى ۇستانىمنىڭ ارقاسىندا قازاق ەلى ءوز بيىگىن باعىندىرعانى اقيقات.
وتكەنگە وي جۇگىرتە وتىرىپ, قوعام ساناسىنداعى سىلكىنىستىڭ زاڭدى ەكەنىنە دە كەلىسەسىڭ. قوعامدىق سانا, ۇلتتىق نامىس, وتانشىلدىق, ۇلتجاندىلىق قاسيەتكە ۇلتتىڭ ويانىپ, جەتىلۋىنە جول اشىلدى. وتكىر سىن, ادىلدىك, اقيقات بۇگىننىڭ ولجاسى عانا ەمەس, ساتىلاي جەتىلۋدىڭ ۇلگىسى بولدى.
ەلباسى: «تاۋەلسىزدىك بىزگە وڭاي كەلگەن جوق. الدىن الا ويلاستىرۋمەن, زور ۇيىمداستىرۋشىلىقپەن, قاپىسىز دايىندىقپەن كەلدى», دەدى.
ۇشار شىڭنىڭ باسىنان بەتەگەدەگىنى كورىپ, بەلدەۋدەگىنى تانىعان, اڭدىسقانعا ايلالى, دوستاسقانعا ادالدىقتى تابانداپ, ەسەسىن جىبەرمەي, ەل-جۇرتىنىڭ تىلەگىن تۋ ەتكەن ەلباسىنىڭ جان سىرىن, ارمان-ۇمىتىنە ورتاقتاستىق. كەي ساتتە ەرىكسىز كوڭىل دە تولقىدى, سەبەبى قازاقستاننىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى, شىققان بيىگى تاريحقا اينالدى. ەل تاۋەلسىزدىگىن العانداعى العاشقى اتوي سالعان سەزىمدى باستان كەشىرگەن بىزدەر ول كەزدە 27 جاستا ەدىك. تاۋەلسىزدىك – ءار قازاق بالاسىنىڭ بويىنا جالىنداعان سەنىم, بولاشاققا ءۇمىت, ارمان اكەلدى. سول ءۇمىت, ارمان العا جەتەلەپ, جاڭا مۇمكىندىكتەرگە قول جەتكىزدى. ول كەزدى قازىرگى كۇنمەن سالىستىرۋ مۇمكىن دە ەمەس ەدى. قارىشتاپ دامىپ بارا جاتقان ادامزات ءداۋىرىنىڭ بۇل كۇندە ءبىر كۇنىنەن ءبىر كۇنى وزىپ تۇر. وسى كەزەڭدە قازاقستان ءوز جولىن تاڭدادى, تاريحي تاڭداۋىن جاسادى.
ەلىنىڭ باسىنان وتكەن تاريحي تاعدىرلى كەزەڭىن ساباقتاي وتىرىپ, ەلباسى تاۋەلسىز ەلدىڭ بولاشاعىنا سەنىم ارتىپتى. ەلباسى ادىلدىك ءۇشىن اقيقات جولىندا وتكىر سىندى دا ايتتى, باسىن بايگەگە دە تىكتى. قانداي ساياسي درامالار بولسىن, جەرىنىڭ بۇتىندىگى, حالقىنىڭ بەيبىتشىلىگىن جانىنا جالاۋ ەتتى. حالىق بەيبىت جولمەن دامىدى, كوشباسشىسىنا سەندى. قاۋىپتى شاتقالداردان ىڭعايلى جول تاپتى, اسۋلاردان امان ءوتتى. شەكاراسى شەگەندەلگەن قازاقتىڭ ەۋروپا ەلدەرىنە, پارسى شىعاناعىنا, ءۇندى, اتلانت جانە تىنىق مۇحيتقا تىكەلەي شىعۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزدى. قازاقستان ەۋروازيالىق ترانسكونتينەنتالدى كولىك كوپىرىنە اينالدى. ادام ايتسا سەنگىسىز مۇنداي ارمانعا قول جەتكىزۋ مۇمكىن بولماستاي كورىنەتىن.
ۇلتتىق قور مەن التىن-ۆاليۋتا قورى جاساقتالماعاندا كەشەگى ەل باسىنا تونگەن قاتەرلى, قاۋىپتى پاندەميادان امان شىعا الار ما ەدىك. ماقالادا وسىنىڭ بارلىعى تارقاتىلادى.
ءبىر قاراعاندا قازاقتىڭ الاڭداۋىنا سەبەپ جوق سياقتى كورىنگەنىمەن, كيەلى تاۋەلسىزدىكتى ماڭگىلىك ساقتاۋ كۇرەسكەرلىك پەن جەتىلۋدى تالاپ ەتە بەرەدى. بولاشاقتىڭ ۇلەسى دە, شەشىمى دە الدەقايدا سالماقتى بولماق. تۇتقيىلدان سوعىپ, توتەدەن قابىلدانعان توسىن شەشىمدەي كورىنگەنىمەن, ءجۇز ولشەپ, ءبىر كەسكەن, مىڭ ءتۇيىپ, ءبىر تارقاتقان شەشىمى دە تاريحقا اينالدى. ەلباسى «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» ماقالاسىندا: «وتىز جىلعا جۋىق ەل باسقارعان كەزىمدە مەن قانشاما ازاماتتى سەرىك ەتىپ, كوپتەگەن شاكىرت تاربيەلەدىم. سولاردىڭ ىشىندە ۇكىمەت باسقارعان, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى رەتىندە جاھاندىق ساياساتقا جەتىكتىگىن تانىتقان, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان باستاپ قاسىمنان تابىلعان ناعىز پاتريوت, جوعارى بىلىكتى كاسىپقوي تۇلعا قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتى پرەزيدەنتتىك قىزمەتكە ۇسىندىم. سايلاۋدا باسىم كوپشىلىگى ونى قولدادى. وسىلايشا ءبىز حالقىمىزدىڭ اۋىزبىرلىگىن, ساياساتتاعى ساباقتاستىعىمىزدى كۇللى الەم قاۋىمداستىعىنا تاعى ءبىر قىرىنان تانىتا بىلدىك», دەيدى.
ەلباسى گورباچەۆ پەن ەلتسين اراسىنداعى ساياسي تەكەتىرەس شەگىنە جەتكەن سول كەزدە قازاقستان تاراپىنان جىبەرىلگەن جالعىز قاتەلىكتىڭ ءوزى ورنى تولماس تراگەدياعا اكەلىپ سوقتىرۋى ابدەن مۇمكىن ەكەندىگىن كورەگەندىكپەن ايتادى. ساياساتتىڭ قىل كوپىرىنەن سۇرىنبەي وتكەن اككى ساياساتكەر, كوشباسشى قازاقستاننىڭ تاعدىرىن دا, حالقىنىڭ تاعدىرىن دا: «مەن وعان سەنەمىن! ول ادال!» دەپ ەكى اۋىز سوزبەن ءتۇيىپ ايتتى.
ەلباسى «الدا الار اسۋلارىمىز بەن باعىندىرار بيىكتەرىمىز دە, ىقتيمال سىن-قاتەرلەر دە از ەمەس» ەكەنىن دە ەسكەرتەدى. يىقتى كەڭگە سالار زامان قاي كەزەڭدە دە بولعان ەمەس. ءۇش ون جىلدىقتى ەڭسەرگەن ەلدىڭ الدىندا ايالداۋدى كۇتتىرمەيتىن, جانكەشتى جەتىلۋدىڭ, ورلەۋ مەن دامۋدىڭ جاڭا اڭعارى جول سالدى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالعانىن جانە ول بۇگىنگى جاڭا بۋىننىڭ ۇلەسىنە تيگەن ۇلى بەتبۇرىستار بولاتىنىنا توقتالعان. «تاۋەلسىزدىك تە باقىت سياقتى, باعالاعان ادامنىڭ, ايالاعان قوعامنىڭ قولىندا تۇراقتايدى». بۇل – ەلباسىنىڭ بولاشاققا ايتقان اماناتى.
روزا مۇقانوۆا,
جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى