ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» اتتى وتىز جىلدىق بەلەسكە كوز جىبەرىپ, پاراساتتى وي قورىتقان مازمۇندى ماقالاسى جارىق كوردى.
تاۋەلسىزدىك – قاسيەتتى ۇعىم, ساۋلەلى قۇبىلىس. بوستاندىق جولىندا باسىن بايگەگە تىككەن بابالارىمىزدىڭ اسىل ارمانى بولعان ازاتتىعىمىز اق قاناتتى پەرىشتە سيپاتىندا حالقىمىزدىڭ باسىنا باق بولىپ قوندى.
دالىرەك ايتقاندا, تاۋەلسىزدىك پەن ماڭگىلىك ەلدىڭ مۇراتىن قالىپتاستىرۋدا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى زور.
ەلباسى ماقالاسىندا ەگەمەندىكتىڭ ءمان-ماعىناسى تۋرالى ءتۇرلى عىلىم وكىلدەرى وزىنشە تۇجىرىم جاسايتىنى انىق دەي كەلىپ: «بىراق ءبىر نارسە اقيقات, ول – اتا-بابالارىمىزدىڭ ازاتتىق جولىنداعى جان الىسىپ, جان بەرىسكەن سان عاسىرلىق كۇرەسىنىڭ زاڭدى جالعاسى, حالىقارالىق قۇجاتتارمەن بەكىتىلىپ, ماڭگىلىككە بەرىلگەن سىيى» دەپ تەرەڭنەن تارتىپ وي تولعايدى.
شىندىعىندا, ابىلاي حان, قانجىعالى قارت بوگەنباي, قاراكەرەي قابانباي, شاپىراشتى ناۋرىزباي سىندى باھادۇرلەردىڭ, سونىمەن بىرگە ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستىڭ تۋ ۇستاۋشىلارى سىرىم دات ۇلى, يساتاي-ماحامبەت, كەنەسارى حاننىڭ جورىقتارى ۇلى دالانى قورعاۋداعى تەڭدەسى جوق ەرلىكتىڭ ۇلگىسى بولدى. «سار دالا – سارى اتانداي جاۋىر ەدى» دەپ جۇمەكەن اقىن زار يلەگەندەي, بۇل ەل تەپەرىشتىڭ, نەبىر ز ۇلىمدىق, نەبىر جىرتقىشتىقتىڭ ءبارىن كوردى. دالا داناگويى بۇقار جىراۋ كۇنباتىستان ءبىر قورعاسىنداي قارا بۇلت شىعىپ, قازاق دالاسىن ويران-توپىر ەتەتىنىن كورەگەندىكپەن سەزىندى, زار زامان اقىندارى دۋلات, شورتانباي, مۇراتتار وتارلىق ەزگىنىڭ ەلگە, جەرگە, دىنگە, تىلگە تيگىزەر زيانىن زار ەڭىرەپ تۇرىپ جىرعا قوستى. ولار ءداستۇرىمىزدىڭ, ەپوستارىمىزدىڭ تۇبىنە بالتا شابىلاتىنىن كۇنى بۇرىن سەزىپ, كۇيىندى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتكەن عاسىرداعى جۇرتىمىز باسىنان كەشكەن تاريحي كەزەڭدەردەن ءسوز وربىتە وتىرىپ, اسىرەسە, 1916 جىلى پاتشا جارلىعىمەن قازاق جاستارىن مايدانداعى تىل جۇمىسىنا تارتىلۋىنا قارسىلىق كورسەتىپ, ەر مىنەزدى تۇلعالاردىڭ باستاۋىمەن ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستىڭ بولۋى, ودان كەيىنگى – 1921-1922 جىل مەن 1930-1932 جىلدارداعى سۇرقيا ساياسات سالدارىنان ورناعان زوبالاڭدا حالقىمىزدىڭ تەڭ جارتىسى قىرىلعانى مەن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ زاردابى مول بولعانىنا دا توقتالىپ, 1989 جىلى رەسپۋبليكامىزدىڭ ءبىرىنشى باسشىسى بولىپ سايلانعاندا, سول جىلى وتكىزىلگەن كسرو-نىڭ سوڭعى حالىق ساناعىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا ەلىمىزدەگى قازاقتاردىڭ ۇلەس سالماعى نەبارى 40% عانا بولعانىن كەلتىرەدى.
سوندىقتان دا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ء«بىز تاۋەلسىزدىككە بەيبىت جولمەن قول جەتكىزسەك تە, وعان بارار جولدا بابالار قانى از توگىلگەن جوق. تاۋەلسىزدىك سول كيەلى قاننىڭ وتەۋى ەدى. مەن مۇنىڭ ءبارىن ءبىز سەنگەن, تاربيەلەگەن بۇگىنگى جاس ۇرپاق ءبىلسىن, ساناسىنا ءسىڭىرسىن دەپ ادەيى جازىپ وتىرمىن» دەپ ايتقانىنان ويلى سىر تۇيەمىز.
ەلباسى ەگەمەندىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ, بەرەكە-بىرلىك پەن ىنتىماققا, ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن دىنارالىق كەلىسىمگە نەگىزدەلگەن ساياساتتى قولعا الدى. بۇگىنگى جەتىستىكتەرىمىزگە بەرىك زاڭنامالىق ىرگەتاس بولىپ قالانعان اتا زاڭىمىز – جاڭا كونستيتۋتسيامىز قابىلداندى. شەكارامىزدىڭ بارلىق بويلىعىنا قاتىستى سىندارلى كەلىسسوز جۇرگىزىلدى. وسىنىڭ ءبارىن از ۋاقىتتا جۇزەگە اسىرۋ وڭاي بولعان جوق.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ تاعى ءبىر ەرلىگى – سارىارقانىڭ تورىنە, ەركە ەسىلدىڭ بويىنا ەل قوندىرىپ, جاڭا دا اسەم ەلوردا سالعانى. ءيا, سارىارقانىڭ سايىن دالاسىندا ءدال وسىنداي سامالاداي جارقىراعان سۇلۋ شاھار ورنايدى دەگەن كىمنىڭ ويىندا بولدى دەيسىز. ەلوردانى رەسپۋبليكامىزدىڭ ءدال گەوگرافيالىق كىندىگىنە كوشىرۋ يدەياسى – ەلباسىنىڭ كەمەل ساياساتىنان, مەملەكەت تاعدىرىن تەرەڭ ويلاعاندىعىنان تۋىنداعان. وسى ورايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: «استانانىڭ قارىشتاپ دامۋى ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنىڭ وركەندەپ وسۋىنە سەرپىن بەردى. شىمكەنت حالقىنىڭ سانى ميلليوننان اسقان رەسپۋبليكالىق دەربەس ءۇشىنشى قالا قاتارىنا قوسىلدى. ەكى مىڭ جىلدىق تاريحى بار كونە تۇركىستان كەيىنگى ەكى جىلدىڭ ىشىندە ايتارلىقتاي وزگەرىپ, اسەم شاھارلاردىڭ بىرىنە اينالدى. ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرى مەن ءىرى قالالارىن دا ءدال وسىنداي بولاشاق كۇتىپ تۇر دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىن», دەپ ايتۋى دا كەلەشەككە دەگەن ەل سەنىمىن ىنتالاندىرا تۇسەدى. قورىتا ايتقاندا, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاريحتىڭ تەرەڭىنە بويلاپ, ازاتتىقتىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان ويلى ماقالاسىن وقىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرى مەن قۇندىلىعى بولەك ەكەنىن تۇسىندىك.
سەرىك نەگيموۆ,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور