توتىداي تارانعان تالدىقورعان

55 وتباسى باسپانالى بولدى

تالدىقورعان قالاسىنىڭ وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىن العانىنا 20 جىل تولۋىنا وراي 55 وتباسى قونىس تويىن تويلادى. «بولاشاق» شاعىن اۋدانىندا جاڭادان سالىنعان ۇيدەگى پاتەرلەردىڭ كىلتىن وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ تابىستادى.

– وتكەن 20 جىلدا قالادا جاڭا شا­عىن اۋداندار, الەۋمەتتىك نىساندار سالىندى, جولدار, ساياباقتار, سكۆەرلەر, اۋلالار جاسالدى. بەلگىلى ساۋلەتشىلەر بۇ­گىن­گى تالدىقورعاننىڭ كەسكىن-كەلبەتىنىڭ كورىكتەنۋىنە ۇلەس قوستى. بۇگىنگىدەي مەرە­كەلىك كۇنگە وراي وبلىستىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحا­نا­سىنىڭ اۋماعىندا كوروناۆيرۋسپەن كۇ­رەستە ەرلىك پەن جانكەشتىلىك تانىتقان دا­رى­گەرلەرگە ارنالعان ەسكەرتكىش اشىلدى. سونداي-اق, قالا كوشەلەرىنە زاما­ناۋي اۆتوبۋستار شىعارىلدى. ەندى, مى­نە, كەزەگى جەتكەن تۇرعىندارعا مەرەكەگە وراي جاڭا پاتەردىڭ كىلتىن تابىستاپ جاتىر­مىز. وسىنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك قول­داۋدىڭ ناقتى كورسەتكىشتەرى, – دەدى پاتەر كە­زەگى جەتكەندەرگە كىلت تاپسىرۋ سال­­تا­ناتىندا ءوڭىر باسشىسى.

سالتاناتتى شاراعا قاتىسۋشىلار وب­لىس اكىمىمەن بىرگە جاس وتباسى وما­روۆ­تار مەن پەداگوگ مارجان مەلستىڭ ۇيىنە كى­رىپ, شاشۋ شاشتى. قونىستويىن تويلاۋ­شىلارعا ارنايى سىيلىقتار تابىستالدى.

جالپى, بيىل «نۇرلى جەر» باع­دار­لاماسى اياسىندا الماتى وبلىسىندا 1 ملن-نان استام شارشى مەتر باسپانانى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. ونىڭ 191,3 مىڭ شارشى مەترى نەمە­سە 2 603 پاتەر بيۋدجەت قاراجاتىنا سا­لى­نادى. بيىلعى 8 ايدىڭ ىشىندە باع­دارلامانىڭ بار­لىق باعىتى بويىن­شا بەرىلگەن 904 پاتەر­دىڭ 68-ءى كوپبالالى وتباسىلارعا تيەسى­لى. جالپى, باس­پاناسىز جۇرگەن حالىقتى پاتەرمەن قام­­تاماسىز ەتۋگە ارنالعان جال­دامالى تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسىنا بيىل 16,2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ونىڭ 10,9 ملرد تەڭگەسى كوپبالا­لى وت­باسى­لارعا ارنالعان. وبلىستا جال­دامالى پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جوس­پارلانعان 1 695 وتباسىنىڭ 953-ءى كوپبالالى سانالادى. بيىل قاڭ­تار-تامىز ارالىعىندا الماتى وب­لى­سىندا 663,5 مىڭ شارشى مەتر باس­پانا نەمەسە 2020 جىلدىڭ ەسەپتى كەزەڭى­مەن سالىستىرعاندا 107,5 پا­يىزى پايدالانۋعا بەرىلدى.

جولاۋشىلار ەندى جاڭا اۆتوبۋسپەن جۇرەدى

وبلىس ورتالىعىنىڭ تالدىقورعان قالاسىنا اۋىسۋىنا 20 جىل تولۋىنا وراي تابيعي گازبەن جۇرەتىن جاڭا اۆتوبۋس­تار جولاۋشى تاسىمالىنا شى­عا­رىلدى. قالانىڭ اۆتوبۋس پاركىن جا­ڭار­تۋعا جانە جولاۋشىلار كولىگىنىڭ قول­جەتىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ اياسىندا جوسپارلانعان شارادا وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ قالا تۇرعىندارىن ار­نايى قۇتتىقتادى.

– قالا كۇنىنە وراي تالدىقور­عان- ­دىقتاردى ءتيىمدى سىيلىق – جولاۋشى تاسىمالىنا جاڭا اۆتوبۋس شىعارۋ ار­قىلى قۋانتۋدى ويلاستىردىق. بۇل وتە ماڭىزدى مىندەت دەپ بىلەمىن. ويت­كەنى جولاۋشى تاسىمالدايتىن كوم­پانيالار­دىڭ اۆتوپاركتەرىن جاڭارتۋعا مۇمكىندىگى ­جوق بولاتىن. ءبىز ولارعا «جەتىسۋ» الەۋمەت­تىك كاسىپكەرلىك كور­پو­راتسياسى ارقىلى ­ 2,3 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجاتقا اۆتوبۋس ساتىپ الىپ, ليزينگ­كە بەرىپ وتىرمىز. بۇل اۆتوبۋس­تار­دىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – تازا تابي­عي ءونىم گازبەن جۇرەتىندىگىندە. بۇل ءۇشىن قالادا ارنايى گاز تولتىراتىن كومپرەسسورلىق ستانسا تۇرعىزدىق. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى جولاۋشىلار – مەكتەپ وقۋ­شى­لارىنىڭ, ستۋدەنتتەردىڭ, ارداگەرلەر مەن باسقا دا كوپتەگەن جولاۋشىنىڭ تەگىن جۇرۋىنە جاعداي جاساپ وتىرمىز. مۇنىڭ ءبارى حالىق ءۇشىن, – دەدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

ال تۇرعىنداردىڭ اتىنان ءسوز العان تالدىقورعان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى مۇرات حالىق قالانىڭ 20 جىلدىڭ ىشىندەگى كوركەيۋىنە توقتالدى.

– مەنىڭ تالدىقورعاندا تۇرىپ جات­قانىما 67 جىل بولدى. ول كەزدە بارلىعى 14 كوشەسى بار شاعىن عانا قالا ەدى. بار-جوعى 18-20 مىڭ تۇرعىنى بولاتىن. بۇگىنگى قالانىڭ قالاي وسكەنىنە قاراڭىزشى, جەتىسۋ جەرىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى بولعان 20 جىلدىڭ ىشىندە كوركەيىپ, دامىپ, ۇلعايىپ, ءوستى. وسى وزگەرىستەردىڭ ءبارى مەنىڭ كوز الدىمدا ءوتتى. تالدىقورعاننىڭ تاريحى قى­زىق­تى, مادەنيەتى تەرەڭ. وعان ءاربىر تۇر­عىن ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ەندەشە, سۇيىك­تى شاھارىمىز ءوسىپ-ءونىپ, كوركەيە بەرسىن, گۇلدەنسىن دەپ تىلەيىك. زاماناۋي كەلبەتىن ءبارىمىز جاقسى كورە بەرەيىك, – دەگەن اقساقال كوپشىلىكتى قالا كۇنىمەن قۇتتىقتاپ, باتاسىن بەردى.

وسىلايشا, قالالىق اۆتوپارككە «يۋتونگ» جانە «پاز» ماركالى 32 اۆتوبۋس بە­­رىلدى. ودان بولەك جىل سوڭىنا دە­يىن تا­عى 23 اۆتوبۋس قالاعا كەلەدى. سى­يىم­دى­لىعى 55-تەن 67 ادامعا دە­يىن جەتە­تىن جا­ڭا اۆتوبۋستارعا بەينە­باقىلاۋ كا­مە­را­لارى, كونديتسيونەر, ەلەكتروندى بي­لەت بەرۋ قۇرىل­عىسى ورناتىلىپ, مۇم­كىندىگى شەك­تەۋلى جاندارعا ارنالعان ورىن­دار قاراس­تىرىلعان. جالپى, جەرگىلىك بيۋدجەت­تىڭ ەسەبىنەن جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىساتىن كومپانيالاردى قولداۋ جالعاسا تۇ­سەدى. الداعى 3 جىلدىڭ ىشىندە 3,2 ملرد تەڭگەدەن استام سۋبسيديا بەرۋ جوس­پارلانعان.

«اياۋلى الاقان» ەسكەرتكىشى – ابزال جاندارعا العىس نىشانى

تالدىقورعاندا COVID-19 ىندەتى­مەن كۇرەس كەزىندە تاباندىلىق تانىتىپ, كوزگە كورىنبەيتىن دۇشپانمەن مىل­­تىق­سىز مايداندا ەرلىك كورسەتكەن مە­دي­تسي­نا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان «اياۋلى الا­قان» دەپ اتالاتىن ەسكەرتكىش اشىل­­دى. وب­لىستىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحا­ناسىنىڭ اۋماعىنداعى ەس­كەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتى دا وبلىس ورتالىعى تالدىقورعان قالاسىنا اۋىسۋىنا 20 جىل تولۋىنا ورايلاستىرىپ وتكىزىلدى. ايماقتىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى, مەديتسينا قاۋىمداستىعى قا­تىسقان شارانى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ ءسوز سويلەپ اشتى.

– دارىگەرلەردىڭ ەرلىگى مەن جانكەش­تىلىگىنە ارنالعان ەسكەرتكىشتى الدىمەن نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ اشقان بولاتىن. سودان كەيىن ايماقتاردا بۇل باس­تاما قولعا الىنا باستادى. ءبىز دە ءوز كەزەگىمىزدە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە شىنايى ريزاشىلىعىمىز بەن قۇر­مەتىمىزدى كورسەتەيىك دەپ شەشتىك, – دەپ اكىم ەسكەرتكىش يدەياسىنىڭ قايدان شىق­قانىن ايتىپ بەردى. – بەلگىلى ءمۇ­سىنشى ميرلان ازماعامبەتوۆ ەكەۋمىز ويلانىپ, جاس اعاش – ءومىردىڭ بەلگىسىن ماپەلەگەن دارىگەرلەردىڭ جايىلعان قوس الاقانى ۇلگىسىندەگى ەسكەرتكىش جاساۋدى ۇيعاردىق. مىنە, قالا كۇنىنە وراي وبلىستىڭ بارلىق دارىگەرىنە ارنالعان «اياۋلى الاقان» ەسكەرتكىشىن اشىپ وتىرمىز. ويتكەنى پاندەميا كەزىندە كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي, ايلار بويى وتباسى, بالا-شاعاسىن كورمەي جۇمىس ىستەگەن دارىگەرلەر بۇگىنگى كۇنى دە گيپ­پوكراتقا بەرگەن انتىنا ادالدىق تانىتىپ, كاسىپتىك مىندەتىن مۇلتىكسىز اتقا­رىپ كەلەدى. سەبەبى جۇقپالى دەرت كۇن وتكەن سا­يىن كۇشەيمەسە تولاستار ەمەس. سوندىقتان ەسكەرتكىش پاندەميا كەزىندە قازا تاپقان جانە ءالى دە ەڭبەكتەنىپ جۇرگەن مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرىنە ارنالادى.

ءوز سوزىندە مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا الماتى وبلىسىنىڭ دەنساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسى لايىقتى دەڭگەيدە دامىپ وتىرعانىن جەتكىزگەن وبلىس اكىمى جۇق­پالى دەرتپەن كۇرەسكە 13,8 ملرد تەڭ­گە ءبولىنىپ, مەديتسينالىق قۇ­رىل­عى­لارمەن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى 79-دان 89 پايىزعا دەيىن وسكەنىن اتاپ ءوتتى. قىس­قا ۋاقىتتىڭ ىشىندە سالىنعان زاما­ناۋي ۇلگىدەگى جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحا­ناسى كوۆيد جۇقتىرعان ناۋ­قاستارعا ساپا­لى مەديتسينالىق كو­مەك كورسەتەدى. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ار­قا­سىندا مە­ديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ءوسىپ, تىنىمسىز ەڭبەك ەتكەن كوپ­تەگەن دارىگەر «حالىق العىسى» مەدا­لىمەن ماراپاتتالدى.

ال جەتىسۋ دارىگەرلەرىنىڭ اتىنان ءسوز العان وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ انەس­تەزيولوگ-رەنيماتولوگ دارىگەرى ءىلياس نۇسىپاليەۆ:

– كوزگە تۇسپەيتىن دۇشپان سانالاتىن قاۋىپتى ۆيرۋسپەن كۇرەس – وتە قيىن مىن­­دەت. سوعان قاراماستان پاندەميا باس­تالعان­نان-اق جەرلەستەرىمىزدىڭ دەن­ساۋ­لىعىن ساقتاۋعا بار ءبىلىمىمىز بەن بىلى­گىمىزدى سالۋعا تىرىستىق. پان­دە­­ميانىڭ تاۋسىلىپ, مىنا ەسكەرت­كىش ارىپ­تەستەرىمىزگە دەگەن شىنايى قۇرمەت پەن رياسىز ىقىلاستىڭ ماڭگى­لىك بەلگىسىندەي بولىپ قالارىنا سەنە­مىن. وسكەلەڭ ۇرپاق ولاردىڭ ءومىر جو­لىنان ۇلگى الادى. وسىنداي قول­داۋ كورسەتىپ, ىقىلاس تانىتىپ وتىر­عان وبلىس باسشىلىعى­نا راحمەت ايتا­مىن. مىقتى دەنساۋلىق جانە بار جاق­سىلىقتى تىلەي­مىن! – دەپ جۇرەكجاردى تىلەگىن جەتكىزدى.

سونداي-اق شارادا پاندەميا كە­زىن­دە قايتىس بولعان جامبىل اۋدا­نى قارعالى اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋ­لا­­تورياسىنىڭ دارىگەرى سەرتاي ساعيەۆ­تىڭ قىزى, الما­تى قالالىق ونكو­لوگيا اۋرۋحاناسىنىڭ ون­كولوگ-دارى­گەرى مادينا ساعيەۆا جۇقپالى اۋرۋ­مەن كۇرەستىڭ الدىڭعى شەبىندە جۇر­گەن دارىگەرلەردى قۇرمەتتەۋدىڭ ماڭىزدى­لىعىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, دارىگەرلەر ادام ءومىرىن ساقتاۋ جولىندا قولىنان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايدى.

– ءبىز بۇگىن ءبىر وتە ماڭىزدى جانە عا­­جايىپ كورىنىس – مەديتسينا قىزمەت­كەر­لەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىشتىڭ اشى­لۋىنا جينالىپ وتىرمىز. بۇل ەسكەرت­كىش پاندەميا كەزىندە جان قيعان اسىل جانداردى ماڭگىلىك ەسكە ءتۇسىرىپ تۇراتىن بولادى. ءبىزدىڭ جۇرەكتەرىمىز ولاردى ەستەن شىعارمايدى. ەڭ قيىنى بەيبىت كۇندە جاقىنىڭدى جوعالتۋ ەكەن. كۇل­لى الەمدى پاندەميا جايلاپ, كوزگە تۇس­پەيتىن جاۋمەن كۇرەس باستالعان تۇستا قازا تاپقان, اتى التىن ارىپپەن جازىلار قۇرمەتتى دارىگەردىڭ قىزى رەتىندە بۇگىن سىزدەردىڭ الدارىڭىزدا ءسوز سويلەۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن قۇرمەت دەر ەدىم. قازىر ەڭ ماڭىزدىسى – قول جەتكەنگە توعايىپ, توقتاۋ ەمەس, كۇرەستى جالعاستىرۋ, بىر­لەسە قيمىلداۋ. بارىڭىزگە مىقتى دەن­ساۋلىق جانە وتباسىلارىڭىزعا بارشا جاقسىلىقتى تىلەيمىن, – دەدى جاس دارىگەر م.ساعيەۆا.

تازا قولادان قۇيىلعان «اياۋلى الا­قان» ەسكەرتكىشى اياسىنا ۇيەڭكى اعا­­شىن سالعان قوس الاقان كەسكىنىندە بەي­نەلەنىپتى. ۇزىندىعى 3,8 مەترگە, بيىك­تىگى 2,8 مەترگە تەڭ. ءمارمار تاس­تىڭ بەتىنە «COVID-19» كوروناۆيرۋس­تى ينفەكتسيامەن كۇرەستە ەرلىك پەن جان­كەشتىلىك تانىتقان مەديتسي­نا قىز­مەتكەرلەرىنە ارنالادى» دەپ ج­ازىلعان. ەسكەرتكىشتىڭ يدەياسى ساۋ­لەتشى ميرلان ازماعامبەتوۆكە, وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆقا, ساۋلەتشىلەر ليۋبوۆ نىسان­باەۆا مەن داركەن نۇر­جانوۆقا تيەسىلى.

جالپى, پاندەميامەن كۇرەسۋگە ال­ماتى وبلىسىندا 31 مەديتسينالىق مەكەمە اتسالىسىپ وتىر. ونىڭ تور­تەۋى – تالدىقورعان قالاسىندا. امبۋلا­تورلىق جانە ستاتسيونارلىق دەڭگەيدە ءۇش جارىم مىڭنان استام دارىگەر ناۋ­قاستاردى ەمدەۋگە قاتىستى. ونىڭ ىشىن­دە 851 دارىگەر جانە 2 604 ورتا جانە كىشى ساناتتى مەد­قىزمەتكەر بار. پان­دەميا باستالعالى بەرى ايماقتا كورو­ناۆيرۋس پەن پنەۆمونيادان 51 مىڭنان اسا ادام ەمدەلىپ شىقتى. سودان باس­تاپ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى­نىڭ ەسەبىنەن 18,9 ملرد تەڭگە 7 مىڭنان اسا ­مەديتسينا قىزمەتكەرىنە قوسىمشا تولەن­دى. سونداي-اق, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ەسەبى­نەن بولىنگەن 137 ملن تەڭگە مىڭ­نان اسا مەديتسينا قىزمەتكەرىنە سىياقى رە­تىن­دە بەرىلدى.