كەشە ەكونوميكالىق جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىندە وتكەن جىلدىڭ جۇمىسىن قورىتىندىلاعان القا وتىرىسى بولدى. وندا اگەنتتىك توراعاسى راشيد تۇسىپبەكوۆ بايانداما جاسادى.
كەشە ەكونوميكالىق جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىندە وتكەن جىلدىڭ جۇمىسىن قورىتىندىلاعان القا وتىرىسى بولدى. وندا اگەنتتىك توراعاسى راشيد تۇسىپبەكوۆ بايانداما جاسادى.
اگەنتتىكتىڭ كادرلىق الەۋەتى جاقسارتىلىپ, قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر مەن وڭتايلاندىرۋ ءجۇرگىزىلگەن. ەلىمىزدە بولىپ جاتقان قىلمىستار تۋرالى شىنايى جانە ناقتى مالىمەتتەردى جىيۋعا, سونداي-اق, ولاردى جاسىرۋ فاكتىلەرىن جويۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەسەپتىك-تىركەۋ ءتارتىبى جۇيەگە كەلتىرىلگەن. سونىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە, ماسەلەن, قىلمىستىق ىستەر بويىنشا سوتقا دەيىنگى ءوندىرىس جەتىلدىرىلىپ, «كەزەكشى وفيتسەر» لاۋازىمى, «پوليتسەيلىك تەرگەۋ» ەلەمەنتتەرى ەنگىزىلدى.
ءار ايماق بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنىڭ تىزبەسى جاسالدى, وندا قۇرىلىسى مەملەكەتتىك قارجىنى تارتۋمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان بارلىق نىساندار تۋرالى ناقتىلانعان اقپارات بار. وسىلايشا, الدىڭعى قاتارلى شەتەلدىك تاجىريبەنىڭ نەگىزىندە اگەنتتىكتە احۋالدىق ورتالىق قۇرىلدى. وسى جانە باسقا دا قابىلدانعان شارالار قارجى پوليتسياسىنىڭ كوپتەگەن باعىتتار بويىنشا قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا سەبەپ بولدى, مۇنى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر دالەلدەپ تۇرعان كورىنەدى.
سونىمەن, قارجى پوليتسياسى انىقتاعان 10 مىڭ قىلمىستىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى اۋىر جانە اسا اۋىر ساناتىنا جاتادى. سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان تۇلعالار سانى 30 پايىزعا كوبەيدى, ولاردىڭ 200-گە جۋىعى ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى باسشىلار. ال 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ سالاسىندا 3 ەسە كوپ قىلمىس اشكەرەلەنىپ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار سالاسىندا قىلمىستاردى انىقتاۋ 3 ەسەگە ارتقان. ءسويتىپ, جۇيەلى سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ 108 فاكتىسى انىقتالىپتى.
اگەنتتىك توراعاسى راشيد تۇسىپبەكوۆ «كولەڭكەلى ەكونوميكا سالاسىندا 6 مىڭعا جۋىق قىلمىستار تىركەلدى» – دەپ اتاپ ءوتتى. مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىنىڭ زاڭسىز اينالىمى سالاسىندا انىقتالعان قىلمىستاردىڭ سانى 5 ەسەگە ارتقان. كولەڭكەلى ەكونوميكا سۋبەكتىلەرىنە قارسى جۇيەلى شارالاردى قابىلداۋ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنەن بيۋدجەتكە سالىقتاردىڭ ءتۇسىمىن 15 پايىزعا ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قولسۇعۋشىلىققا جول بەرمەۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە قارجى پوليتسياسىنىڭ باستاماسىمەن جۇرگىزىلەتىن كاسىپكەرلەردى تەكسەرۋلەردىڭ سانى سوڭعى 2 جىلدا 5 ەسەگە قىسقاردى.
راشيد تۇسىپبەكوۆ ءوز ءسوزىندە: «احۋالدىق ورتالىق تالداۋشىلارىنىڭ جۇمىسى رەيدتىك تەكسەرىستەر مەن ادال كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىسىنا قول سۇعۋ كەمشىلىگىن جويادى» – دەدى. ءوتكەن جىلى احۋالدىق ورتالىق مالىمەتتەرى نەگىزىندە 110 ملرد. تەڭگەدەن اسا زيان شەكتىرەتىن 500 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى, 3,5 ملرد. تەڭگەگە جۋىق بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمسىز پايدالانۋدىڭ جولى كەسىلدى. سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ شاراسى رەتىندە مەملەكەتتىك ورگاندارعا جانە تارتىپتىك كەڭەستەرگە 470 ۇسىنىس جىبەرىلدى. ۇسىنىستاردى قاراۋ ناتيجەسىندە جاعىمسىز سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەر جاساعانى ءۇشىن 349 لاۋازىمدى تۇلعالار تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, ونىڭ ىشىندە 147-ءسى جۇمىستان شىعارىلدى.
راشيد تۇسىپبەكوۆ كاسىپكەرلەردىڭ زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ تۋرالى ماسەلەسىنە ەرەكشە توقتالدى. «جىل بويى ءبىز شاعىن جانە ورتا بيزنەس جۇمىسىنا ارالاسپاۋ ۇرانىمەن جۇمىس ىستەدىك. وسىعان وراي, ۇلكەن جۇمىس اتقارىلدى. اتاپ ايتقاندا, دومالاق ارىزدار بويىنشا تەكسەرۋ فاكتىلەرى جويىلدى. قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرىنە ازاماتتىق-قۇقىقتىق قاتىناستارعا ارالاسۋدى بولدىرماۋعا جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋ ءۇشىن كەلتىرىلگەن زالالى تومەنگى كورسەتكىشكە جەتپەيتىن جالپى قىلمىستار بويىنشا تەكسەرۋلەردى وتكىزبەۋ تاپسىرىلدى. قولدانىلعان شارالار قارجى پوليتسياسىنىڭ باستاماسىمەن ۋاكىلەتتى ورگاندارىنىڭ كاسىپكەرلەردى تەكسەرۋ سانىنىڭ 5 ەسەگە ازايۋىنا مۇمكىندىك بەردى», – دەدى ول. وسىلايشا, قارجى پوليتسياسىنىڭ قارقىندى قىزمەتى جالعاسىن تابا بەرمەك.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».