• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
28 ءساۋىر, 2010

تۆاردوۆسكيمەن سۋرەتكە تۇسكەن سنايپەر

800 رەت
كورسەتىلدى

قازاق سۇرمەرگەنگە ءبىر-اق اۋىز سوزبەن “قۇرالايدى كوزگە اتقان” دەپ باعا بەرەدى. اڭشىلىق اياسىنداعى بۇل تىركەستى جاۋگەرشىلىك زا­ماندا “قاق جۇرەكتىڭ تۇسى دەپ, ولگەن جەرىڭ وسى دەپ...” ورالىمىنا ورايلاستىرىپ, قاھارماندىق قيسىنىنا يكەمدەگەن. اناۋ قاڭقاسى كەپكەن قالماقتى قوزعاپ قايتەمىز, نەمىس فاشيستەرىمەن ارپالىستا دا “جاندى نىسانا” كوزدەگەن اتالارىمىز ەشكىمگە ەسەسىن جىبەرمەپتى, ەسەبىن تۇگەندەپتى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس­تىڭ ەڭ ۇزدىك سنايپەرلەرىنىڭ تىزىمىنەن ەسىمى مەن ەرلىگىن ءوز جۇرتىمىز بىلە بەرمەيتىن قا­زاق­تاردىڭ مول ۇشىراسۋى – سونىڭ ايعاعى. وسىنداي سايىپقىران­دارى­مىز­دىڭ ءبىرى – وپ­تي­كالى ۆينتوۆكاسىمەن 143 دۇش­پان­نىڭ (ودان دا كوپ بولۋى ءتيىس), ونىڭ ىشىندە 12 سنايپەردىڭ كوزىن جويعان, ورىس زەرتتەۋ­شى­لەرى “ەردىڭ ەرى”, “داڭقتى مەرگەن”, “عاجايىپ قا­زاق سنايپەرى” دەپ اسپەتتەگەن جۇمان ەسىركەپوۆ ەدى. ەلەڭدەگەن ەل قۇلاعى سوۆينفورمبيۋرونىڭ 1944 جىلعى 7 ماۋسىمداعى, سوعىستىڭ 1082-ءشى كۇنگى شۇعىل اقپارىنان مىنانى ەستىدى: “ۆيتەبسك قالاسىنىڭ سولتۇستىك-باتىس جاعىندا گيتلەرشىلەردىڭ ءۇش توبى ءبىزدىڭ اسكەري بەكىنىسىمىزگە شابۋىل جاسادى. قيان-كەسكى ۇرىستىڭ ناتيجەسىندە جاۋ كەيىن شەگىندى. شايقاس الاڭىندا 60 جاۋ ولىگى قالدى. ن. ءبولىمىنىڭ مەرگەندەرى ستارشينا الەك­سەي رۋساكوۆ پەن اعا سەرجانت دجۋمان ەسير­كەەۆ (دۇرىسى – جۇمان ەسىركەپوۆ) ءبىر كۇننىڭ ىشىندە 8 نەمىستى ءولتىردى. قىزىلارمياشى مەرگەن شۋمباسوۆ التى كۇن ىشىندە قارسىلاستىڭ 13 سولداتىنىڭ كوزىن جويدى”. بۇل – توعىز اي بويىنا ۆيتەبسك قالاسى قول­دان-قولعا ءوتىپ تۇرعان تەكەتىرەس تۇس بولاتىن. كۇننەن-كۇنگە كۇيى كەتىڭكىرەپ, كۇشى كەمىگەنىمەن, سوعىس تاعدىرىنىڭ شەشىلەر ءساتىن سۋىت سەزىنگەن نەمىستەر وسى ارادا اينالا قورعانىس شەبىن قۇرىپ جاتىپ الدى. كوكتەگىنى كۇڭىرەنتىپ, جەردەگىنى جايپاۋعا ءازىر كۇللى اسكەري الەۋەتىن, قۋاتتى قارۋىن ءۇستى-ۇستىنە اياۋسىز ءۇيىپ-توكتى. ساپ تۇزەگەن ساربازىنىڭ ءوزى 2 ميلليونعا جەتىپ جىعىلدى. ال جاۋ ارمياسىنىڭ تەگەۋرىندى “ورتالىق” توبىن تۇبەگەيلى تالقانداپ, بەلورۋسسيادان تۇگەلىمەن ءتۇرىپ تاستاۋدى جوسپارلاعان “باگراتيون” وپەرا­تسياسىن جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلدىرىلعان كەڭەس جاۋىنگەرلەرى ءۇشىن دە سىن ساعاتى تۋدى. ءومىر مەن ءولىم اراسىنداعى ايىرىققا اينال­عان باتىس دۆينانىڭ ساعاسى – اتاقتى لۋچەسا وزەنىنىڭ ارناسىمەن سۋ ەمەس, قان اققانداي بولدى. ونىڭ جاعاسىندا گيتلەرشىلەردىڭ سا­عىن سىندىرىپ, بەتىن قايتارىپ بارىپ, وزدەرى قىرشىننان قيىلعان, بەلگىلىسى, بەلگىسىزى بار – قىرىق مىڭنان استام ارىستاي ازاماتى­مىزدىڭ سۇيەگى قالدى. اۋەلدە 31-ءشى, كەيىن 43-ءشى ارميانىڭ قۇ­رامىنا كىرگەن سۋۆوروۆ وردەندى, قىزىل تۋلى ۆيتەبسك 251-ءشى اتقىشتار ديۆيزياسىنداعى 927-ءشى اتقىشتار پولكىنىڭ 22 جاسار سنايپەرى, بك(ب)پ مۇشەسى جۇمان ەسىركەپوۆ بۇل قاندى قاساپتان امان شىقتى. امان شى­عىپ قانا قويماي, جاۋىنگەرلىك اتاعى مەن ابىرويى اسپاندادى. ءاۋ باستا قاي جەردەن قاتە كەتكەنىن بىلمەدىك, ونىڭ فاميلياسى ورىس­شا قۇجاتتار مەن تاريحي دەرەكتەردە ەسەر­كەەۆ, ەسەركەەۆ, يسەركەەۆ, ءتىپتى كال­لي­گرافيالىق “ي” مەن “س” ارىپتەرىن ماعىناسىز قوسا وقىپ جىبەرگەندىكتەن, جيركەەۆ دەپ تە جازىلىپ كەتىپتى. سوندىقتان 1944 جىلدىڭ 15 ماۋسىمى كۇنى بەلگىلى مايدانگەر-ءفوتوتىلشى الەكساندر فريدليانسكي ونى 3-ءشى بە­لو­رۋس­سيا مايدانىندا جولىقتىرعان جەرىندە سۋ­رەت­كە ءتۇسىرىپ, سيپاتتاماسىندا “تاماشا قازاق مەر­گەنى جۇمان ەسيركەەۆتىڭ ءوز ۆينتوۆ­كا­سى­نىڭ نىساناسىنا ۇڭىلگەن ءساتى. ونىڭ ەسەبىندە جۇزدەن استام گيتلەرشىل بار. ءوزىنىڭ جاۋىن­گەرلىك جانقيارلىعى ءۇشىن ول قىزىل تۋ جانە 3-دارەجەلى داڭق وردەندەرىمەن, “ەرلىگى ءۇشىن” مەدالىمەن ناگرادتالعان”, – دەپ جازۋى – سول الدەكىمدەر جىبەرگەن گرامماتيكالىق سالاق­تىق­تىڭ سالقىنى سەزىلگەنىمەن, ماقتان تۇتارلىق مالىمەت. مايدان شەبىندە جۇمانمەن ەكى رەت كەز­دەسكەن فريدليانسكي ءوزى تۇسىرگەن سۋرەتتەرىن اۋەلى “ليتەراتۋرنايا گازەتانىڭ” 1963 جىلعى 22 اقپانداعى, سودان سوڭ “سوۆەتسكايا تور­گوۆ­ليا” گازەتىنىڭ 1988 جىلعى 23 اقپانداعى سان­دا­رىندا جاريالاعان. باتىردىڭ تۋعان ءىنىسى ابدۋللانىڭ بالاسى, ياعني نەمەرە ءىنىسى مىر­زان ماسكەۋگە اتتانىپ, ىجداھاتتىلىعىنىڭ ارقاسىندا فوتوسۋرەت يەسىن تاۋىپ الادى. فريدليانسكي وعان بىلگەنىن بايانداپ بەرەدى. ءوز سوزىندە: “اقىن الەكساندر تۆاردوۆسكي­مەن جانە جاۋىنگەر الەكسەي رۋساكوۆپەن ءتۇس­كەن سۋرەتىن ولار الدەنە جايلى قىزۋ اڭگى­مە­لە­سىپ تۇرعان كەزدە بىلدىرمەي وبەكتيۆكە تار­تىپ العانمىن”, – دەيدى. جانە دە گازەت بەتىندە: “ول (جۇمان – ا.ش.) سونداي-اق 2-دارە­جەلى داڭق وردەنىمەن ناگرادتالعان بولاتىن, بىراق ول ۋاقىتتا ءالى الىپ ۇلگەرمەگەن ەدى”, – دەپ جازادى. البەتتە, الەكساندر تۆاردوۆسكي – ايگىلى “ۆاسيلي تەركين” پوەماسىنىڭ اۆتورى, ال الەكسەي رۋساكوۆ – سوۆينفورمبيۋرو حابار­لاماسىندا جۇمانمەن قاتار اتالاتىن مەرگەن جىگىت ء(بىزدىڭ مالىمەتىمىز بويىنشا, ول نەمىس سنايپەرىمەن جەكپە-جەكتە باسىنان العان اۋىر جاراقاتتان “ولدىگە” سانالعان, بىراق ءتىرى قالىپ, سوعىستان سوڭ دنەپرودزەرجينسك قالاسىندا تۇرعان). فوتوگراف فريدليانسكي مەن “كراسنو­ارمەي­سكايا پراۆدا” مايداندىق گازەتىنىڭ ءتىلشىسى تۆاردوۆسكي ديكتور يۋري لەۆيتان­نىڭ داۋسى ارقىلى اتتارى كوپشىلىككە ءماش­ھۇر بولعان قوس سۇرمەرگەن – ەسىركەپوۆ مەن رۋساكوۆتى ىلە-شالا ارنايى ىزدەپ بارىپ, سۇحباتتاسۋى كۇمان تۋدىرمايدى. ءبىر قىزىعى, جۇماننىڭ تۆاردوۆسكيمەن جانە رۋساكوۆپەن تۇسكەن سۋرەتى كورنەكتى اقىننىڭ كەزەكتى ءبىر كىتابىندا, سونداي-اق كەڭەس زامانىنداعى قازاق مەكتەبىنىڭ 7-سى­نىبىنا ارنالعان ورىس ادەبيەتى وقۋلىعىندا باسىلعان. بىراق بۇل جايتقا اۋىل-ايماقتاعى ەت جاقىن تۋعان-تۋىستارى بولماسا, باسقا ەشكىم سونشالىقتى ءمان بەرە قويماپتى... جۇمان ەسىركەپوۆتىڭ مۇلتىكسىز مەرگەن­دىگىن باسقا دەرەكتەر دە راستايدى. 1985 جىلى ماسكەۋدەگى “دوسااف” باس­پا­سىنان ن.جۋراۆلەۆتىڭ “پوسلە بويا ۆەرنۋس” دەگەن كىتابى جارىق كورىپ, وندا ورىستىڭ ساڭلاق سنايپەر قىزى, 2-ءشى جانە 3-ءشى دارە­جەلى داڭق وردەنىنىڭ يەگەرى روزا شانينانىڭ ءومىرى تۋرالى باياندالادى. سوعىستا سنايپەرلەردىڭ ءوز ارا جەكپە-جەگى – قالىپتى نارسە. ءبىر ءوزى 12 جاۋ سۇر­مەر­گەنىنىڭ كوزىن جويعان روزا ۆيتەبسك مايدا­نىن­داعى تاعى ءبىر قىسىلتاياڭ جەردە اككى دۇش­پانىمەن ءوزارا اڭدىسقا تۇسەدى. كوماندالىق باقىلاۋ پۋنكتىندەگى جاۋىنگەرلەر فاشيس­تەر­دىڭ نىساناسىنا ىلىگە بەرەدى. قارسىلاسىنا قارسى ايلا-امال ىزدەستىرگەن روزانىڭ باسى قاتادى. ءارى قاراي كىتاپتىڭ ءوزىن سويلەتەلىك: “ۆزۆود جەتەكشىسى الاڭداۋلى روزاعا قاراتا مىناداي ۇسىنىس جاسادى: – شتابقا بارايىق. كورگەن نارسەڭىزدى سول جەردە ءبىر سالماقتارسىز دا, نە ىستەي­تىن­دىگىڭىز جونىندە جوسپار قۇرارسىز. ءبىر تانىس سنايپەرىم ماعان ءوز ارىپتەستەرىنىڭ دەربەس سترا­تەگياسى بولۋ كەرەكتىگىن ايتقان ەدى. – بۇل ستراتەگىڭىز كىم؟ – دەپ جىميدى روزا. – ءسىز ونى بىلۋگە ءتيىسسىز, ويتكەنى ول بۇكىل مايدانعا تانىمال. ول مەرگەننىڭ اتى-ءجونى – جۇمان يسەركەەۆ. – سىرتتاي قانىقپىز, – دەپ قىزىعۋ­شىلىق تانىتتى روزا. – ونىڭ جاۋىنگەرلىك ەسەبىندە 90 فاشيست بار. ولتىرگەن نەمىس سنايپەرلەرىنىڭ ءوزى وننىڭ ار جاق-بەر جاعى... – دالىرەك ايتقاندا – 12, – دەپ ناق­تى­لا­دى ۆزۆود كومانديرى. – بالكىم, قازىر ودان دا اسىپ تۇسكەن بولار. ەردىڭ ەرى عوي – جۇمان!”. ال بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتەبسك قالاسىنداعى №9 كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيلي­ششەدە ءوزى قۇرعان “پويسك” اتتى اسكەري-پات­ريوت­تىق كلۋبقا شيرەك عاسىر بويىنا جەتەك­شى­لىك جاساپ كەلە جاتقان اناتولي الەكسە­ە­ۆيچ بۋردومەن بايلانىسقا شىققانىمىزدا, ول كىسى جۇمان ەسىركەپوۆتىڭ 1943 جىلدىڭ شامامەن شىلدەسىنە دەيىن 143 ءفاشيستى جەر جاستاندىرعاندىعىن ايتتى. ۋچيليششە جا­نى­نان اشىلعان, ۇكىمەت شەشىمىمەن “حالىقتىق” دەگەن اتاق بەرىلگەن اسكەري داڭق مۇراجايىندا جۇمان قىزمەت ەتكەن 251-ءشى اتقىشتار ديۆي­زياسىنا قاتىستى 8 مىڭنان استام جادىگەر جيناقتالىپتى. سوندا ساقتالعان قۇندى قۇجاتتارعا جانە سوعىستان ءتىرى قايتقان قارۋلاستارىنىڭ ەس­تەلىكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, ەسىل ەر قازاسىنىڭ جاي-جاپسارى جونىندە اناتولي الەكسەەۆيچ جان-جۇرەگى تەبىرەنە اڭگىمەلەپ بەردى. ءبىز جۇماننىڭ 1941 جىلدىڭ 15 قازا­نىن­دا اتا قونىسى – وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى قاراتاس (قازىرگى قازىعۇرت) اۋدانىنىڭ مولو­توۆ كولحوزىندا (بۇگىنگى جىگەرگەن اۋىلىنىڭ ماڭىندا) اسكەرگە اتتانعانىن, ونى سوعىسقا جەرگىلىكتى اسكەري كوميسسارياتتا اناسى شىنتاي شىعارىپ سالعانىن ءبىلۋشى ەدىك. 1944 جىلعى 3-ءشى بەلورۋسسيا جانە 1-ءشى پري­بال­تيكا مايدانىنان بۇرىن, 1943 جىلدىڭ ناۋرىزىندا باتىس مايداندا رجەۆ-ۆيازما وپەراتسياسى كەزىندە سىچەۆكا قالاسى ءۇشىن بولعان قانتوگىستە ەرجۇرەكتىگىمەن كوزگە ءتۇس­كە­نى دە بەلگىلى-تۇعىن. 1944 جىلدىڭ 28 قازا­نىندا وققا ۇشىپ, ليتۆانىڭ لەتسكوۆو (لەۆ­كوۆو) دەرەۆنياسىندا جەرلەنگەنى جونىندە دە ماعلۇمات تاپقانبىز. ەندى بۋردونىڭ بايا­نى­نىڭ ارقاسىندا قايعىلى وقيعانىڭ قالاي ورىن العاندىعىن كوز الدىمىزعا ەلەستەتتىك. ...جۇمان وزىنەن ءتورت جاس ۇلكەن ۆزۆود كومانديرى, كىشى لەيتەنانت گەورگي ۋشكوۆپەن ەمەن-جارقىن دوس ەدى. قاپىلىستا بولسا دا اۋەلەتە ءان شىرقاعاندى, كوڭىلىنە جىر توقىعاندى ۇناتاتىن قازاق جىگىتى ءازىرباي­جان­دىق ورىس جورا الەكسەي بالاسىنىڭ البىرت مىنەزىمەن قوسا, اقىندىعىنا ۇيىعان. سوعىسقا دەيىن باكۋدىڭ ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىن تامامداعان گەورگي ءوز قارۋلاستارىمەن بىرگە كالينين جانە سمولەنسك وبلىستارىنىڭ, بەلورۋسسيا مەن پريبالتيكانىڭ ورمانىن كەزىپ, وقپانىن كەشىپ جۇرگەندە ءبىر ءسات قو­لىنان قالامىن تاستاعان ەمەس. ارا-تۇرا دي­ۆيزيالىق “زا رودينۋ” گازەتىنىڭ رەداكتسيا­سى­نا باس سۇعىپ, ءوزى اشقان “جاس مەرگەنگە كەڭەس­تەر” ايدارىنىڭ اياسىندا ماقالالارىن ۇسىناتىن. ال ونىڭ وقۋشى داپتەرىنىڭ بەتىنە جازعان “لۋچەسا” اتتى مىنا ولەڭىن بۇكىل مايدانداستارى جاتقا وقيتىن: تەبيا داۆنو نا كارتە يا يسكال, پولوسكا گولۋبايا سرەدي لەسا – پروستايا بەلورۋسسكايا رەكا س كراسيۆىم, ستروگيم يمەنەم – لۋچەسا. مى نا راسسۆەتە ۆستالي پرەد توبوي. تى ناس جدالا, كاك موجەت جدات نەۆەستا. ي مى ۆەلي زدەس دولگي, سمەرتنىي بوي, چتوبى تى بىلا سۆوبودنويۋ, لۋچەسا. ي ۆ پاميات تەح, كتو ۆ روسنۋيۋ تراۆۋ ۋپال, سۆوي دولگ وتداۆشي چەستنو, يا بۋدۋششۋيۋ دوچكۋ نازوۆۋ تۆوي پرەكراسنىم يمەنەم, لۋچەسا. وكىنىشكە قاراي, پەرزەنت ءسۇيۋ باقىتىن گەورگيدىڭ ماڭدايىنا جازباپتى. ول مىلتىعىن كەزەپ تۇرعان اجالدىڭ سۋىق دەمىن سەزىنگەندەي, ولەرىنەن ءبىر كۇن بۇرىن اقىرعى ولەڭ جولدارىن قاعاز بەتىنە قوندىرادى: ۆەچەر پۋلەمەتامي پروستروچەن, بەتسيا دوجد ۆ پالاتكۋ نەۆپوپاد. چتو-تو منە نە سپيتسيا ەتوي نوچيۋ پود وسەنني جەلتىي ليستوپاد... ەرتەڭىنە, پولك بارلاۋشىلارىنىڭ بىرنە­شە ءساتسىز ارەكەتىنەن كەيىن, جاۋ تىلىنان ء“تىل” اكەلۋگە ۋشكوۆ ۆزۆودىنىڭ سنايپەرلەرى جورتۋىلعا شىعادى. تۇتقىندايتىن جاۋ تا­بىلىپ, ءىستىڭ ءساتىن سالعانداي كورىنگەن. بىراق قايتار جولدا الگى “ولجا” نەمىس كۇتپەگەن جەردەن بۇعاۋدان ىشقىنا بوسانىپ, جان ۇشىرا ايعاي سالادى. مۇنى ەستىگەن فاشيستەر جان-جاقتان دۇرلىگە لاپ قويادى. قاندى قاق­تىعىستا گەورگي ۋشكوۆ قازا تابادى, ورىس تاريحشىلارى جازعانداي, “داڭقتى سنايپەر دجۋمان ەسەركەەۆ تە سول ارادا مەرت بولادى”. ءسويتىپ, “جەڭسەك – ءبىر توبەنىڭ با­سىندامىز, جەڭىلسەك – ءبىر شۇڭقىردىڭ ءىشىن­دەمىز” دەپ انتتاسقان ەكى دوس قاپيادا جان تاپ­سىرىپ, سۇيەكتەرى بالتىق توپىراعىنداعى ءبىر قورىمعا قويىلادى... كەيىنىرەك, گەورگيدىڭ تۋعان اپاسى نوننا ءتورت ۇلدى بولىپ, ولاردىڭ كەنجەسىنە ءىنىسىنىڭ قۇرمەتىنە گەورگي دەپ ات قويسا, ۇلكەن ۇلىنىڭ تۇڭعىش قىزىنا لۋچەسا ەسىمىن بەرەدى. ۆيتەبسك مۇراجايىندا گەورگي ۋشكوۆ پەن جۇمان ەسىركەپوۆتىڭ انالارىنا پولك­تاس­تارىنىڭ جىبەرگەن كوڭىل ايتۋ حاتتارى دا ساقتاۋلى. 1944 جىلدىڭ 10 قاراشاسىندا قازاقستانعا جولدانعان, بۇل كۇنى تۇتە-تۇتەسى شىعىپ, جازۋى ابدەن كومەسكىلەنىپ, كوپ جەرى وشۋگە قاراعان ازا قاعازدان قازاقشاعا اۋدارعاندا تومەندەگى سوزدەردى وقۋعا بولادى: “قىمباتتى ەسىركەپوۆا! ۇلى قازاق حال­قىنىڭ داڭقتى ايەلى! ءسىزدىڭ ۇلىڭىز جۇمان ەسىركەپوۆ ءبىزدىڭ ناعىز ماقتانىشىمىز بولاتىن. ول ءوزىنىڭ بويىنداعى جالىنى مەن جىگەرىن باسقىنشىلارعا قارسى كۇرەستە ايانباي جۇمسادى. سنايپەرلىك ۆينتوۆكاسىمەن تالاي ءفاشيستى جەر جاستاندىردى. 1944 جىلى جۇ­مان كەزەكتى بارلاۋعا اتتانعاندا جاۋىنگەر­لەر­مەن بىرگە جاۋ توسقاۋىلىنا كەز كەلدى. ەسىر­كەپوۆ ءبىرىنشى بولىپ دۇشپاننىڭ وكوپىنا ءتۇسىپ, تارازى باسى تەڭ ەمەس شايقاستا قاھار­ماندىقپەن قازا تاپتى. وسى ەرلىگى ءۇشىن ءسىزدىڭ ۇلىڭىز 1-دارەجەلى وتان سوعىسى وردەنىنە ۇسىنىلدى. جۇماننىڭ نۇرلى بەينەسى ءبىزدىڭ جۇرەگىمىزدە ماڭگى ساقتالادى”. بۇل حاتقا ديۆيزيانىڭ شتاب باستىعى – گۆارديا پولكوۆنيگى ۆلاديمير ناۋموۆيچ راتنەر, روتا كومانديرى فايكين, سونداي-اق زىكين مەن تەبەركوۆ سەكىلدى مايدانداستارى قول قويعان. جۇمان ەسىركەپوۆ ناگرادتالعان 1-دارەجەلى وتان سوعىسى وردەنى ول مايدانعا اتتانعان اسكەري كوميسسارياتقا كەلەسى, ياعني 1945 جىل­دىڭ ساۋىرىندە, جەڭىسكە از عانا ۋاقىت قالعاندا كەلىپ جەتكەن. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, قازىعۇرت اۋداندىق “قازىعۇرت تىنىسى” گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, جاناشىر ازامات جورابەك سۇيەۋ­بەكوۆتىڭ ءجون-جوباسى ارقىلى ءبىز ەسىركەپوۆ­تەر اۋلەتىمەن قارىم-قاتىناس ورناتتىق. جۇماننىڭ وزىمەن كىندىكتەس ءبىر اعا, ءبىر ءىنىسى بولعان ەكەن. اعاسى قىدىرباي 1939 جىلدىڭ ساۋىرىندە اسكەر قاتارىنا الىنىپ, 1942 جىل­دىڭ 24 قازانىنان بىلاي قاراي حابار-وشار­سىز كەتكەن. سوڭعى حاتىندا “467-شى دالالىق پوشتا ستانساسى, 996-شى اسكەري ءبولىم” دەگەن ادرەس كورسەتىلىپتى. ازىرشە مۇنىڭ 221-ءشى اتقىشتار ديۆيزياسى بولىمشەلەرىنىڭ ءبىرى بولۋى مۇمكىن ەكەندىگىن عانا انىقتاي الدىق. ال سوعىس كورمەگەن ءىنىسى ابدۋللادان تاراعان ۇرپاق ءوز ورداسىندا ورنىعىپ وتىر. سولاردىڭ ءبىرى – فوتوگراف فريد­ليانسكيدى ماسكەۋگە ىزدەپ باراتىن ابدۋللاەۆ مىرزان باتىر اعاسىنىڭ دەرەك-دايەگىن ىزدەستىرۋدەن استە شارشاعان ەمەس. سول كىسىنىڭ باستاۋىمەن, اتقا مىنگەن ازاماتتاردىڭ قوس­تاۋىمەن ەرىن جوقتاعان ەلدىڭ نيەتى قابىل بولىپ, جەرگىلىكتى ونجىلدىق مەكتەپكە جۇمان ەسىركەپوۆتىڭ اتى بەرىلىپتى. اۋدان ورتا­لىعىنان كوشەگە اتى قويىلاتىن كۇن دە الىس ەمەس دەپ ويلايمىز. ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, ورىس جانە بەلورۋس اعايىندار تاراپىنان باياعىدا باعا­سىن العان, ۇلى وتان سوعىسىنداعى سايىپ­قىران سنايپەرلەردىڭ العاشقى ساپىنا كىرەتىن قاھارمانىمىز – جۇمان ەسىركەپوۆتىڭ رۋحى ءوز وتانىندا جوعارى قۇرمەتتىڭ قاي-قايسىسىنا دا لايىق دەگەن كوپشىلىك پىكىرىن باس گازەتىمىزدىڭ بەتىندە ءبولىسۋدى وزىمىزگە پارىز سانادىق. امانتاي ءشارىپ, “استانا اقشامى” گازەتىنىڭ باس رەداكتورى.
سوڭعى جاڭالىقتار