كورەيا رەسپۋبليكاسىندا قازاقستان جىلىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى
قازاقستان مەن كورەي ەلى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ وربىگەنىنە دە ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. سول بايلانىستىڭ جىل وتكەن سايىن نىعايا ءتۇسۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە سەۋلدە وتكەن قازاقستاننىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسىنداعى جىلىنىڭ سالتاناتتى تۇردە اشىلۋىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. بۇل شارانى وتكىزۋگە قر مادەنيەت ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ باستاۋىمەن 150-دەن استام ادام بارعان بولسا, وسى توپتىڭ قۇرامىندا سەۋلگە الدىن الا جەتكەن ءبىز ونىڭ وتە جوعارى دەڭگەيدە وتۋىنە كورەي اعايىنداردىڭ اسا ىنتالى بولعاندىعىن, كۇن-ءتۇن دەمەي دايىندىق قامىندا جۇرگەندىگىن ايتا كەتسەك دەيمىز. قازاقتىڭ سان-سالالى ونەرى مەن مادەنيەتىن وسىنداعى جۇرتشىلىققا جان-جاقتى تانىستىرۋدى, ەكى ەل اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستى كەڭەيتۋدى كوزدەگەن بۇل شارا سەۋلدەگى “حۋام ارت حولل” مادەنيەت ورتالىعىندا ءوتتى. 1985 جىلى تۇڭعىش رەت ءوز ەسىگىن اشقان وسى ورتالىقتىڭ باس رەجيسسەرى پاك حە ۆوننىڭ ايتۋىنشا, ەكى ەل اراسىنداعى وسىناۋ مادەني بايلانىستىڭ باستاماسى ەل ومىرىندەگى ەلەۋلى وقيعا. سوندىقتان دا ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستىڭ نىعايا تۇسۋىنە ازدى-كوپتى ەڭبەك ءسىڭىرۋ ءوزى ءۇشىن زور باقىت. رەسمي شارانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا جينالعان قاۋىم الدىمەن وسى ورتالىقتىڭ فوەسىنەن “قازاقستان – ەۋرازيانىڭ جۇرەگى” اتتى فوتوكورمەنى تاماشالادى. فوتوكورمەدەن قازاقستاننىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق تىنىسىن (ونىڭ ىشىندە كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لي مNن باكتىڭ وتكەن جىلى استاناعا بارعان ساپارىن باياندايتىن كورىنىستەر دە قامتىلعان), جاس استانانىڭ بۇگىنگى سالتاناتىن, سونداي-اق قازاقتىڭ باي مادەنيەتىن, سۇلۋ تابيعاتىن, دارحان دالاسىن, عىلىم مەن ءبىلىم جەتىستىكتەرىن, قازاقستاندى مەكەندەيتىن حالىقتار بىرلىگىن پاش ەتەتىن كورىنىستەردى كورىپ, قازاقستاننىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ قانشالىقتى كورىكتى ەكەنىن, كەلەشەگىنىڭ بۇدان دا قۋاتتى بولاتىنىنا كوز جەتكىزگەن كورەي اعايىندار وسى فوەدەگى “ ۇلى دالانىڭ اسىل مۇرالارى” كورمەسىنەن دە كوپ وي تۇيگەنىن بىزبەن تامسانا ءبولىسىپ جاتتى. بۇل كورمەگە قويىلعان ەكسپوزيتسيالاردىڭ ەڭ باستىسى – ەسىك قورعانىنان تابىلعان “التىن ادامنىڭ” كيىم-كەشەگى مەن قارۋ-جاراعىنداعى وزگەشە ورنەك, ەشكىمدى قايتالامايتىن قايسار جاۋىنگەردىڭ سالتاناتى قازاقتىڭ ارعى تەگى وسال بولماعاندىعىن ونداعى جۇرتقا پاش ەتكەنى انىق. سوندىقتان دا شىعار, پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى جانسۇلۋ ماحامبەتشيناعا وسى جادىگەر جونىندە سان الۋان سۇراقتار بەرۋشىلەر قاتارى مول بولدى. ونىڭ قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەندەردىڭ بارىنە جاۋاپ بەرۋگە ۇلگەرمەي جاتقانىن كورىپ, التىن جانە باعالى مەتالدار مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ولجاس بايمۇحانوۆ پەن ەكسپوزيتسيالار مەن كورمەلەر ۇيىمداستىرۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى قانات شومان دا ايانىپ قالعان جوق. كوز ارباعان “التىن ادامنىڭ” الماتىنىڭ تۇبىندەگى ەسىك قورعانىنان 1969 جىلى تابىلعانىن, ا.تاناباەۆ باستاعان توپتىڭ رەستاۆراتسيالاۋىنان وتكەن بۇل باعالى جادىگەردىڭ بۇگىندە جەر شارىنىڭ ءبىراز ەلىن, اتاپ ايتقاندا گەرمانيادا, اراب ەلدەرىندە, لوندوندا جانە ت.ب. مەملەكەتتەردە بولىپ كوپشىلىكتىڭ كوزايىمىنا اينالعانىن ەگجەي-تەگجەيلى بايانداپ جاتتى. سونداي-اق وسى كورمەگە قويىلعان شىلىكتىدەن, بەرەلدەن, جالاۋلىدان تابىلعان ەجەلگى ساق داۋىرىنەن سىر شەرتەتىن 4 مىڭنان استام التىن بۇيىمدار ارقىلى قازاق دالاسىنىڭ قويناۋى تۇنىپ جاتقان تاريح ەكەندىگىنە سونداعى اعايىندار وسى ازاماتتاردىڭ جۇيەلى اڭگىمەسى ارقىلى قانىعا ءتۇستى دەسە دە بولادى. قازاقستان ونەر شەبەرلەرىنىڭ كونتسەرتى وسى ورتالىقتىڭ 643 ورىندىق كونتسەرت زالىندا وتكەن. قازاقتىڭ قىزىلدى-جاسىلدى ويۋ-ورنەگىمەن وزگەشە قۇلپىرعان ساحنا شىمىلدىعى اشىلعاندا بەينەبىر كوكتەن كۇمىس شاشىلعانداي اينالا كوز قارىقتىرار اسەمدىككە بولەنگەن. كوكتەن كۇمىس شاشىلعانداي دەگەن تەڭەۋدى بۇل جەردە ءبىز تەك اسىرەلەۋ ءۇشىن ايتىپ وتىرعانىمىز جوق. شىن مانىندە ساحنانىڭ قازاقتىڭ جانىنا ەتەنە جاقىن كۇمىس تارىزدەس تۇسپەن كومكەرىلگەنىن, سوعان وراي زالدىڭ ىشىندە كۇمىس ۇشقىنداپ تۇرعانداي اسەر ەتكەنىن ايتىپ وتىرمىز. كونتسەرت الدىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لي مNن باك ءسوز سويلەپ, ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق, رۋحاني بايلانىستاردىڭ الداعى ۋاقىتتا بارىنشا نىعايا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. بۇل جونىندە گازەتىمىزدىڭ باسشىسى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ ماقالاسىندا ەگجەي-تەگجەيلى ايتىلعاندىقتان, ونى قايتالاپ جاتۋدى ءجون كورمەي وتىرمىز. سونىمەن كونتسەرتتىڭ بەتاشارىن سۇگىردىڭ “بوزىنگەنىمەن” نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ قوس پەرزەنتى, ياعني ءدىنزۋحرا تىلەنديەۆانىڭ ديريجەرلىك ەتۋىمەن “وتىرار سازى” وركەسترى اشتى. انە, ۇلى دالانىڭ ءتوسىن قاق جارىپ ءجۇزىپ كەلە جاتقان ارۋانانىڭ ءۇنى مەن سامال جەلدىڭ سىبدىرى ءبىر بىرىمەن بىتە قايناسىپ, وسى بايتاق دالانىڭ ءتول پەرزەنتى قازاق دەگەن قايسار حالىقتىڭ جومارت جۇرەگىنىڭ لۇپىلىندەي كۇي تىلىندە كۇمبىرلەگەن. مۋزىكاعا ءتىلماشتىڭ كەرەگى جوق دەگەن ءسوز راس-اۋ. بۇدان كەيىنگى رامازان ستامعازيەۆتىڭ ورىنداۋىنداعى ءبىرجان سالدىڭ “ون ساۋساعىن دا”, تالعات مۇساباەۆتىڭ ورىنداۋىنداعى بالۋان شولاقتىڭ “سۇرشا قىزىن دا”, مايرا مۇحامەدقىزىنىڭ شىرقاۋىنداعى قازاقتىڭ حالىق ءانى “قاراعىم-ايدى دا”, نۇرلان بەكمۇحامبەتوۆ ايتقان ابايدىڭ “كوزىمنىڭ قاراسى” ءانىن دە كورەي جۇرتشىلىعى وزگەشە ىقىلاسپەن قارسى الدى. مۇنداعى جۇرتشىلىق تا قازاق سياقتى ىشكى سەزىمى جۇزىندە جازۋلى تۇراتىن حالىق پا دەپ قالدىق. سودان دا ولاردىڭ اياماي شاپالاق ۇرۋمەن قاتار, ءبىر بىرىنە الدەنەنى ايتىپ ريزا كەيىپپەن باس شۇلعىسىپ جاتۋىن ونەر قۇدىرەتىنە باس ءيۋى دەپ قابىلدادىق. جالپى, بۇل كەشتە ورىندالعان ءاربىر ءان مەن كۇي, بي جۇرتشىلىققا مەيلىنشە قازاقتىڭ جان الەمىن جايىپ سالدى دەسە دە بولادى. اسىرەسە, استاناداعى قازاق مۋزىكا اكادەمياسىنىڭ وقۋشىلارى, بالعىن كۇيشىلەر بەرىك بالتابەكوۆ, الماس اسىلبەكوۆ, قۇرمەتبەك باۋىرجان, ءنۇرادىل بارماقوۆ ورتاعا شىعىپ, كۇيدەن شاشۋ شاشقاندا كورەرمەن قاۋىم ءوز اسەرلەرىن ىركە الماي, قايتا-قايتا قول سوعىپ, ولاردى ساحنادان جىبەرگىسى كەلمەگەن. كەيىننەن بىزبەن جولىققان سونداعى اعايىندار الدىمەن وسى بالالاردى تىلگە تيەك ەتىپ, ولاردىڭ ورىنداۋ شەبەرلىگىمەن قوسا, “مىنە, قازاق دەگەن وسىنداي بولادى” دەگەندەي جۇزدەرىندەگى جىگەرگە, ورلىككە تولى الاپات قۇبىلىسقا قىزىققاندارىن جاسىرمادى. راسىندا دا وسى بالالاردىڭ ساحنادا بارىنشا ايباتتانىپ, بار ءومىردىڭ تىنىسى وسى قوس ىشەكتە ءورىلىپ جاتقانداي جۇرتشىلىقتى ەرىكسىز باۋراپ العانىنا ءوزىمىز دە ەرىكسىز سۇيسىنگەن ەدىك. جالپى, وسى كەشتە ونەر كورسەتكەندەردىڭ ەشقايسىسى دا قۇرمەت پەن قوشەمەتتەن كەندە بولمادى. وسى جولى قازاقتىڭ ءتول ونەرىمەن قاتار ل.مينكۋس, ل.دەليب, ا.ۆيۆالدي, پ.چايكوۆسكي, س.كارديللو, پ.ساراساتتە, ش.گۋنو, ل.دەنتسا سياقتى الەمگە تانىمال كومپوزيتورلاردىڭ دا شىعارمالارى ورىندالدى. ك.بايسەيىتوۆ اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ كامەرالىق وركەسترى (ديريجەرى ايدار ابجاحانوۆ پەن ابزال مۇحيتدينوۆ) شىعارمانىڭ رەڭكىن بارىنشا بايىتىپ, ىشكى ءيىرىمىن جارقىراتا اشىپ كورەرمەن كوڭىلىنەن شىقتى. وسى وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ءان ايتقان نۇرجامال ۇسەنباەۆا, جاننات باقتاي, مەدەت شوتاباەۆ, اندرەي ترەگۋبەنكو, ازامات جىلتىركوزەۆ تە ەلىمىزدىڭ تالانتتى ادامدارعا مەيلىنشە باي ەكەنىن, ولاردىڭ ارقايسىسى جۇرت جۇرەگىن جاۋلاپ العان تانىمال ورىنداۋشىلاردىڭ قاي-قايسىسىمەن دە كاسىبي شەبەرلىگى جاعىنان يىق تىرەستىرە الاتىنىن پاش ەتتى. وسى جەردە ەرەكشە ءبولىپ ايتا كەتەتىن ءجايت, قازاقستانداعى كورەي مۋزىكالىق تەاترى ارتىستەرىنىڭ ورىنداۋىنداعى كورەي حالقىنىڭ “دالا جاڭعىرىعى” اتتى ءبيى مەن “وتىرار سازى” وركەسترىنىڭ ورىنداۋىنداعى “اريران” اتتى ءان دە سونداعى جۇرتشىلىق ءۇشىن وزگەشە سىي بولدى. ءيا, ولار ءۇشىن بۇنىڭ وزگەشە سىي بولاتىنداي دا ءجونى بار. تاريحىنا ۇڭىلسەڭىز, كورەي حالقى دا تالاي زۇلماتتى باستان كەشىرگەن حالىق. سونداي كەزەڭنىڭ بىرىندە ولاردىڭ ءبىر بولىگى قازاقستانعا كەلىپ پانا تاپتى. قازاقتىڭ جومارت قۇشاعىندا ءوسىپ-ءونىپ, باقۋاتتى تۇرمىس كەشۋمەن قاتار ۇلتتىق مادەنيەتىنەن دە قول ۇزبەي وتىر. بۇل ءسوزىمىزدىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە الماتىداعى كورەي مۋزىكالىق تەاترىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. مۇنداي تەاتر الەمدە كورەي ەلىنەن كەيىن تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدە عانا بار. ال قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن كورەي مادەني ورتالىعىنىڭ فيليالدارى ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا جۇمىس ىستەيتىنى تاعى دا ءوز الدىنا ءبىر اڭگىمە. ارينە, مۇنىڭ بارىنەن مۇنداعى جۇرتشىلىق بۇگىندە تولىق حاباردار. كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لي مNن باكتىڭ وسى جيىن ۇستىندە قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆقا جانە بارشا قازاق حالقىنا راحمەت ايتۋى جايدان-جاي ەمەس. قانداستارىن پانالاتۋمەن قاتار, ولاردىڭ ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ بارىنشا گۇلدەنۋىنە جاعداي جاساپ وتىرعان ەلىمىزگە دەگەن شىنايى العىسى دەسە دە بولادى. ءبىر قىزىعى, كوپشىلىك كونتسەرتتەن كەيىن دە ۋاقىتتىڭ ءبىراز بولعانىنا قاراماستان, بەت-بەتىنە تاراماي, الگىندە عانا تاماشالاعان كورمەنى قايتادان ارالاپ كورە باستادى. مۇنىڭ ءوزى دە, ارينە, قازاق ونەرى مەن تاريحىنا دەگەن قىزىعۋشىلىقتان تۋعانى انىق. راسىندا دا بۇل ويىمىز ءبىزدى الداماعان ەكەن, وسى تۇستا ءوزىمىز جولىققان ادامداردىڭ ەشقايسىسى دا سىرت بەرمەستەن, ءوز اسەرلەرىن بىزبەن بولىسۋگە اسىققان. ەندى سول ءوزىمىز تىلدەسكەن بىرقاتار ادامدارعا ءسوز كەزەگىن بەرەلىك. مىنە, ءبىر توپ جاستارعا الدەنەنى جىگەرلەنە اڭگىمەلەپ تۇرعان ادامعا جاقىنداپ كەلەمىز. ول ءوزىن تانىستىرعان بويدا ورىس تىلىندە سويلەپ كەتتى. – مەن وسى سەۋلدەگى حان-كۋك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورىمىن. اتى-ءجونىم گە ەن بانگ. ورىس ءتىلىن جاقسى بىلەمىن. ال مىنا جاستار مەنىڭ شاكىرتتەرىم. شىنىمدى ايتسام, مىنا كورمە مەن قازاق ونەرىنىڭ كەشى ماعان كەرەمەت ۇنادى. “التىن ادام” مەن قازاق جەرىنەن تابىلعان قۇندى بۇيىمداردى كورىپ, ءتىپتى تاڭعالعانىمدى جاسىرا الماي تۇرمىن. قىزىققانىم سونشالىق, قازاقستان تاريحىن ەندى تەرەڭىرەك تانۋعا, ونى زەرتتەۋگە بەكەم بەل بايلاپ وتىرمىن. فوتوكورمەدەن كورگەن بۇگىنگى قازاق ەلىنىڭ اسەم كورىنىستەرى دە ءوزىمدى ەرىكسىز ەلىكتىرىپ اكەتتى. مەن عانا ەمەس, شاكىرتتەرىمە دە بۇگىنگى كەش ۇمىتىلماستاي اسەر سىيلادى. اسىرەسە, كىشكەنتاي دومبىراشىلاردىڭ ونەرلەرى بارىمىزگە دە ۇنادى. ولاردى ونەر قۇدىرەتى اسقاقتاتىپ, كوز الدىمىزدا بيىكتەتىپ جىبەردى. كىشكەنتاي بالالارى مۇنداي بولسا, قازاق تەگىندە ونەرپاز حالىق ەكەن-اۋ دەگەن ويعا قالدىم. كونتسەرتتەن تاعى ءبىر تۇيگەنىم, قازاق ونەرى شىن مانىندە سان قىرلى ەكەن. بىرىنەن ءبىرى وتەدى. ءبىز بۇگىن قازاقستاندا تۇراتىن قانداستارىمىزدىڭ ءوز ونەرىن وشىرمەي جۇرگەنىنە دە كۋا بولدىق. وعان بارىنشا جاعداي جاساپ, قامقورلىققا بولەپ وتىرعان قازاق ەلىنە ءوز اتىمنان, بارشا جەرلەستەرىمنىڭ اتىنان مىڭ تاعزىم – دەگەن ول بىزگە ءيىلىپ قۇرمەت كورسەتتى. ال “التىن ادامنىڭ” جانىندا بىرقاتار ۋاقىت تاپجىلماي, زەردەلەي قاراپ تۇرعان ادام ءوزىن بىزگە كورەي دامۋ بانكى قارجى توبىنىڭ باس ديرەكتورى مين دەگەن كىسى بولامىن دەپ تانىستىردى. – “التىن ادام” ماعان عالامات اسەر سىيلادى. ءتۇپ تامىرىنا ۇڭىلسەك, “التىن ادامنىڭ دا” جانە وسىنداعى بۇيىمداردىڭ ارقايسىسىنىڭ استارىندا دا قانشاما تاريح تۇنىپ جاتىر دەسەڭىزشى. ءتىپتى, قازاق ەلىن بۇرىن-سوڭدى كورمەگەن ادامنىڭ ءوزى دە وسى بۇيىمدارعا قاراپ-اق بۇل ەلدىڭ تاريحى تىم ارىدە, تىم تەرەڭدە جاتقانىن اڭعاراتىنى ءسوزسىز. قازاق ونەرى دە بارىنشا باي ەكەن. كوپتەن بەرى ءدال وسىلاي دەم الماعان ەكەنمىن, بۇگىن وزگەشە سەرگىپ قالدىم. قازاق ەلى تۋرالى مالىمەتىم كوبەيدى. دەمەك, ەكى ەل اراسىندا مۇنداي شارالاردىڭ ءوتۋى وتە قاجەت دەپ بىلەمىن. الگىندە ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى ايتىپ وتكەندەي, مۇنداي بارىس-كەلىس حالقىمىزدىڭ اراسىن بارىنشا جاقىنداستىرا تۇسسە كەرەك. اينالاڭىزعا قاراڭىزشى, وسى ايتقانىم, ءۇيدى-ۇيىنە تاراماي, كورمەنى قىزىعا تاماشالاپ تۇرعان جۇرتتىڭ كوڭىل-كۇيىنەن دە ايقىن بايقالىپ تۇرعان جوق پا – دەدى ول. قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرى باتەس وماروۆانىڭ قاسىنداعى ءبىر قىزبەن قازاق تىلىندە اڭگىمەلەسىپ تۇرعانىن كورگەنبىز. ءبىر كەزدە ول ءبىزدى الگى قىزبەن تانىسۋعا شاقىرعان. قىز قازاق تىلىندە اعىپ تۇر. اتى دا قازاقشا. ءوزىن ءىنجۋ دەپ تانىستىردى. ءبىز ونى كورەيادا وقيتىن قازاقستاندىق ستۋدەنتتىڭ ءبىرى بولار دەگەنبىز. سويتسەك, ءىنجۋ كورەي قىزى ەكەن. ول حان كۋك ۋنيۆەرسيتەتى ورتا ازيا فاكۋلتەتىنىڭ قازاق ءتىلى ءبولىمىن ءبىتىرىپتى. – اۋ, ەسىمىڭ قازاقشا عوي؟ – دەدىك ءبىز سەنەر-سەنبەسىمىزدى بىلمەي. – ءيا, ءىنجۋ-مارجان دەگەن ءسوز قازاق تىلىندە اسىل تاس دەگەن ۇعىمدى بەرەدى. ال كورەي تىلىندە ءىنجۋ بولاشاعى جارقىن دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. حان كۋك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ورتا ازيا فاكۋلتەتى 2004 جىلى اشىلعان بولاتىن. سول جىلى قازاق توبىنا العاش تۇسكەن ستۋدەنتتىڭ ءبىرى ءوزىم بولدىم. بۇدان كەيىن الماتىداعى الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتىنە بارىپ, وندا ەكى جىل وقىپ قايتتىم. ماعان قازاق ءتىلىنىڭ ۇناعانى سونشالىق, تەز مەڭگەرىپ العانىم ءوز الدىنا, وسى كۇنى بىلگەن ۇستىنە بىلە تۇسكىم كەلەدى – دەپ ول جارقىلداي كۇلگەن. وسى ءسات جول-جونەكەي ءانشى رامازان ستامعازيەۆ ايتقان اڭگىمە ەسىمىزگە ورالدى. – وسىدان ءبىراز بۇرىن كورەيادا بولعانمىن. سوندا كورەيدىڭ ورىمدەي قىز-جىگىتتەرىنىڭ قازاقشاعا تىم جەتىك ەكەنىن كورىپ تاڭعالعانىم بار. ءبىر عاجابى, سول جاستاردىڭ ءبارى بىزگە وزدەرىن جۇلدىز, قۇندىز دەگەن سياقتى قازاق ەسىمدەرىمەن تانىستىردى. نەسىن ايتاسىڭ, سول جولى باسقاعا جالتاقتاماي, ءوز ءتىلىمىزدىڭ ءبىر راحاتىن كورىپ ەدىك. ەگەر الداعى وتەتىن شاراعا سول جاستاردى تارتسا, قازاقستاننىڭ بۇل كەلىسى اتىنا ساي بولار ەدى-اۋ. بىراق, ۇيىمداستىرۋشىلار وزدەرىنە وڭاي جاعىنا جۇگىرەدى عوي... دەگەن بولاتىن ول. راسىندا دا رامازاننىڭ ايتقانى كەلدى. قازاق تىلىنە بەساسپاپ ماماندار مۇندا جەتىپ-ارتىلاتىنىنا قاراماستان, مادەني شارانىڭ بارىسىندا ادەتتەگىدەي وزگە ءتىلدىڭ كومەگىنە جۇگىنگەنبىز... ءىنجۋدىڭ ايتۋىنشا دا, قازاق ءتىلىن بىلەتىن جاستار مۇندا از ەمەس ەكەن. – قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ سەندەرگە قيىنعا تۇسكەن جوق پا؟ – دەدىك ءبىز ءىنجۋدىڭ ماڭايىنا ءاپ-ساتتە توپتاسا قالعان قىزدارعا قاراپ. – جوق. ىنتا بولسا ەش قيىن ەمەس. ونىڭ ۇستىنە ەكى ءتىلدىڭ گرامماتيكاسى دا, ۇندەستىگى دە وتە جاقىن. سودان دا ءبىز تەز مەڭگەرىپ الدىق. وزىمىزگە ساباق بەرەتىن حۋان دەگەن پروفەسسورىمىز قازمۇۋ-دا ءبىر جىلداي جۇمىس ىستەپ كەلگەن تاجىريبەلى مۇعالىم. سول كىسى ءاردايىم ءتىلدى مەڭگەرۋ ەڭ الدىمەن ىنتاعا بايلانىستى دەيدى. سول ءسوزدىڭ شىندىعىنا ءبىز دە كوز جەتكىزدىك, – دەدى ولار مۇلتىكسىز قازاق تىلىندە. وسى ءسات ءبىز ءومىر بويى ءوز ەلىندە تۇرسا دا انا تىلىندە مۇلدەم سويلەي المايتىن ءوز قانداستارىمىزدى ەسكە العانبىز. ال ءتىرى قازاقتى العاش كورىپ تۇرعان مىنا جاستار بولسا, قازاق تىلىندە اعىپ تۇر. شاماسى حۋان پروفەسسور ايتقانداي, ءبارى دە ىنتاعا بايلانىستى-اۋ... مۇندا وقىپ جاتقان قازاقستاندىق جاستار دا از ەمەس ەكەن. بىزگە اسىرەسە ولاردىڭ توپتاسىپ, بىرگە جۇرگەنى ۇناعان. مىنە, جانىمىزعا جۇگىرىپ كەلىپ امانداسقان قازاقستاندىق جاستاردىڭ ءبىر توبىمەن تانىسىپ جاتىرمىز. ەۆگەني حون سەۋلگە 2008 جىلى كەلىپتى. الماتىلىق جاس جىگىت بۇگىندە كورەيانىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە مەنەدجمەنت ينستيتۋتىندا وقيتىن بولسا, ەۆگەني كيم, الەكساندر كيم, ولگا حون سياقتى جاستار باسقا وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى ەكەن. – ءارتۇرلى وقۋ ورىندارىندا وقىعانىمىزبەن جۇبىمىز جازىلعان ەمەس. ءبىزدى بىرىكتىرەتىن كۇش – تۋعان ەلگە دەگەن ساعىنىش. ارينە, ءبىز كورەيانىڭ تاريحي وتانىمىز ەكەنىن جاقسى بىلەمىز. بىراق, ءبىز ءۇشىن ناعىز وتان – ول قازاقستان. وقۋدى بىتىرگەن سوڭ مىندەتتى تۇردە ەلگە ورالامىز. ءوز ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن قىزمەت ەتسەك دەيمىز – دەيدى ولار دا جارىسا. – ءبىز بۇگىن بىرگە وقيتىن دوستارىمىزعا قازاقستاندى تەرەڭ تانىستىرۋعا مۇمكىندىك تۋعانىنا وتە قۋانىپ تۇرمىز. ەشقاشان قازاقستاندا بولماعان جولداستارىمىز مىنا كورمەنى كورگەننەن كەيىن “قازاقستان وزدەرىڭ ايتقانداي, بايلىعى تۇنىپ جاتقان ەل ەكەن-اۋ” دەپ تاڭدانىستى. ال ءبىز بولساق, تەڭىزدىڭ سۋى تامشىدان دەگەن, الىس جولعا اكەلگەن وسى جادىگەرلەردەن-اق ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ قانشالىقتى تاريحى تەرەڭ, جەرى باي ەكەنىن شامالاي بەرىڭدەر دەپ ماقتانىپ تا الدىق – دەدى ولگا حون وسى ارادا اڭگىمەگە كيلىگىپ. ءبىز بۇل جەردەن وسىندا وقيتىن قازاق قىزدارىن دا كەزدەستىردىك. ولار كورەي ءتىلىن مەڭگەرىپ جۇرگەن جاستار ەكەن. قازاقستاننان كەلگەن اعايىندارىنا جاردەمگە كەلىپ, ۇرشىقشا ءۇيرىلىپ جۇرگەن گۇلايىم نۇسىپبەكوۆا مەن ايگەرىم ايداروۆا دا حان كۋك ۋنيۆەرسيتەتىندە وزدەرىمەن بىرگە وقيتىن دوستارىن ەرتە كەلىپتى. ولار دا ءوز قۇربىلارىنا بۇگىنگى شارانىڭ ۇناعانىنا مەيلىنشە قۋانىشتى. شاماسى, ەل قادىرىن شەتتە جۇرگەن ادام ەرەكشە تۇيسىنە مە دەيمىن. ءوزىمىز كەزدەسكەن قازاق جاستارى عانا ەمەس, تاريحي وتانىندا جۇرگەن قازاقستاندىقتاردىڭ دا وسى مادەني شارانىڭ بيىك دەڭگەيدە ءوتىپ, ونى جۇرتشىلىقتىڭ قىزىعا تاماشالاعانىنا شىن نيەتىمەن قۋانعانىنا كۋا بولدىق. قازاقستاندىق پاتريوتيزم دەگەنىمىز دە وسىنداي اقجارما نيەتتەن باستاۋ السا كەرەك قوي. قازاقستاننىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسىنداعى جىلىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا سونداعى وزگە ەل ديپلوماتيالىق كورپۋسىنىڭ وكىلدەرى دە كوپتەپ كەلگەن ەكەن. بىزگە سولاردىڭ بىرقاتارىمەن جولىعىپ, اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن. سولاردىڭ ءبىرى – رەسەيدىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى كونستانتين ۆنۋكوۆ ەدى. – جاراتقاننىڭ امىرىمەن قازاقستان مەن رەسەيگە ءبىر بىرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولۋ باقىتى بۇيىرعان. ءيا, ءبىز ماڭگىلىك كورشى بولۋ ماڭدايىمىزعا جازىلعان ەلدەرمىز. سوندىقتان دا ەكى ەل اراسىنداعى تىعىز قارىم-قاتىناستى ايتپاعاندا, مۇنداعى قازاقستان مەن رەسەي ەلشىلىكتەرى دە ءبىر بىرىمىزگە الابوتەن ءىش بۇرىپ تۇرامىز. بۇگىنگى كەشكە دە وسىنداي كوڭىل جەتەرلىك شاقىرۋمەن كەلىپ وتىرمىن. ول ءۇشىن قازاقستان ەلشىلىگىنە زور راحمەت. نەگە دەسەڭىز, بۇگىنگى كەشتەن ەرەكشە اسەر العانىمدى جاسىرعىم كەلمەيدى. فوتوكورمە دە, كونە جادىگەرلەر دە, ونەر شەبەرلەرىنىڭ كونتسەرتى دە قازاقستاننىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنىنەن سىر شەرتۋمەن قاتار, وسىنداعى ءار ادامعا ورنى بولەك ءلاززات سىيلادى. بۇل ءسوزىمدى دالەلدەپ اۋرە بولۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. كورەيلەردىڭ كورمەنى دە, قازاق ونەرىن دە زور ىقىلاسپەن تاماشالاعانىنا وزدەرىڭىز دە كۋا بولىپ وتىرسىزدار. ەڭ باستىسى دا وسى عوي – دەگەن ەلشىنىڭ ءسوزىن ونىڭ جانىنداعى جۇبايى دا قوستاپ جاتتى. بىزبەن اڭگىمەلەسۋگە پەيىل بىلدىرگەن “سامسۋنگ” كورپوراتسياسىنىڭ ەنەرگەتيكالىق ماسەلەلەر جونىندەگى باس مەنەدجەرى ۆي ەن سوك دەگەن ازامات ءسوزدى ەڭ الدىمەن قازاقستاندا ءوزىنىڭ ءجيى بولاتىندىعىنان باستاعان. – سىزدەردىڭ ەلىڭىز وتە باي ەكەنىن جاقسى بىلەمىن. تابيعاتى دا اسەم. اسىرەسە, الاتاۋدىڭ كوركى وزگەشە. الماتىعا بارعان كەزدە كوكتوبەگە شىعۋدى ۇناتامىن. الايدا... دەپ بارىپ ءسال بوگەلگەن ول قىمسىنا تۇرىپ قالانىڭ ءۇستى قاپتاعان كوك ءتۇتىن ەكەنىن ايتقان. وسى ءسوزدى بەكەر ايتتىم-اۋ دەگەندەي كەيىپ تانىتقان ول ودان ءارى – ونى وزدەرىڭىز دە جاقسى بىلەتىن شىعارسىزدار دەگەن ءسوزدى قوستى دا, اڭگىمەنى بۇگىنگى كەشكە بۇرىپ, وزىنە قازاق ونەرىنىڭ ابدەن ۇنايتىنىن, اسىرەسە, بۇگىنگى كەشتەن مول اسەر العانىن تىلگە تيەك ەتتى. سونداي-اق ول اڭگىمە بارىسىندا ءار قازاقستاندىقتىڭ ۇيىندەگى تۇرمىستىق تەحنيكانىڭ دا كورەي ەلىندە جاسالعانىن ءسوز ەتە كەلىپ, الەمدىك رىنوكقا شىعۋدىڭ وڭاي ەمەستىگىن, كورەي حالقىنىڭ ەڭبەكقورلىعى ارقاسىندا ونداي مۇمكىندىككە قول جەتكىزىپ وتىرعاندارىنا دا توقتالعان. العاشىندا مۇنداي پىكىردى نەسىنە ايتىپ تۇر دەگەن وي كوڭىلدە قىلاڭ بەرگەنىمەن, تۇبىنە وي جۇگىرتسەڭىز, ونىڭ بۇل ماقتانىشى ورىندى ەكەنىن دە بايقايسىز, كورەي حالقىنىڭ بۇگىنگى جەتىستىگى راسىندا دا تىنىمسىز ىزدەنىستىڭ ناتيجەسى ەكەنىنە ەرىكسىز دەن قوياسىز. وسى ورايدا ءوزىمىز كۋا بولعان ءبىر ءجايت تا ويعا ورالعان. بۇل سوناۋ 90-جىلدارى بولاتىن. ەلىمىز العاش تاۋەلسىزدىك العان كەزەڭ. سول كەزدە الماتى قالاسىنىڭ بۇگىنگى اكىمى احمەتجان ەسىموۆتىڭ باستاۋىمەن وڭتۇستىك كورەيانىڭ استاناسى سەۋل قالاسىنا بارعانبىز. ماقساتىمىز –وسىنداعى ءۇش جەكەمەنشىك, اتاپ ايتقاندا “سامسۋنگ”, “LG ەلەكترونيك”, “دەۋ” سياقتى ءىرى كومپانيالارمەن كەلىسىم-شارتقا وتىرۋ بولعاندىقتان, ولاردىڭ جۇمىسىمەن ەگجەي-تەگجەيلى تانىسقان دا بولاتىنبىز. وزدەرىندەگى جۇمىس ىرعاعىن بىزگە كورسەتە ءجۇرىپ, “سامسۋنگ” كورپوراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ايتقان مىنا ءبىر اڭگىمەنى دە ۇمىتقانىمىز جوق. – مەن تاۋلىگىنە جيىرما ساعات جۇمىس ىستەيمىن. ال قالعان ءتورت ساعات تاماقتانۋىما, ۇيىقتاۋىما, وتباسىما كوڭىل بولۋگە, قىسقاسى جۇمىستان تىس تىرلىگىمە كەتەدى. ال قاتارداعى كورەي ازاماتتارى دا از جۇمىس ىستەمەيدى. ولار دا شامامەن تاۋلىكتىڭ ون التى ساعاتىن جۇمىسقا ارنايدى دەگەن بولاتىن اڭگىمە ورايىنا قاراي. – كومپانيا پرەزيدەنتى رەتىندە ءوزىڭىزدى تىم قاجاماۋعا دا بولاتىن شىعار – دەدى وسى ءسات ءبىزدىڭ ارامىزدان سۇراق قويعان الدەكىم. – جوق, ويتۋگە مۇلدە بولمايدى. ەگەر مەن ءوزىمنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىس ىرعاعىمدى وزگەرتسەم, باسەكەلەستەرىمىز باسىپ وزىپ, كومپانيا قۇردىمعا كەتۋى ابدەن مۇمكىن – دەپ ول اڭگىمەنى قىسقا قايىرعان. نەسىن جاسىرايىق, كەڭەستىك پسيحولوگيادان ءالى ارىلا قويماعان, جيىرما ساعات جۇمىس ىستەمەك تۇگىلى, سولاي بولۋى مۇمكىن-اۋ دەپ تە ويلامايتىن ءبىز ونىڭ بۇل ءسوزىنىڭ بايىبىنا ءدال سول كەزدە ونشا بويلاي قويماعانىمىز انىق. ەندى, مىنە, نارىقتىڭ قاتال زاڭى باسەكەلەستىكتىڭ نە ەكەنىن وزىمىزگە دە دالەلدەپ جاتىر. “سامسۋنگ” كورپوراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ايتقان اڭگىمەنى ۇمىتپاعاندىعىمىزدان دا شىعار, ءبىز سەۋلگە كەلگەن بويدا ءوزىمىزدى قارسى العان ادامداردان وسى كومپانيالاردىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيىن سۇراعانبىز. ولاردىڭ ايتۋىنشا, “سامسۋنگ” تە, “LG ەلەكترونيك” تە باياعىسىنشا گۇلدەنۋ ۇستىندە ەكەن. ال “دەۋ” كومپانياسى بولسا ۇساقتالىپ, تاراپ كەتىپتى. شاماسى, باسەكەلەستەرىنە توتەپ بەرە الماعان بولۋى كەرەك. مۇنى الەمگە تانىلعان ءىرى كومپانيالاردىڭ دا ءوزىن-ءوزى ۇدايى قامشىلاپ وتىرماسا, نارىقتىڭ قۇربانىنا اينالۋى ابدەن مۇمكىن ەكەندىگى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرىنە ساباق بولسا دەگەن ويمەن ايتىپ وتىرمىز. ارينە, تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارداعىداي ەمەس, بىزدە دە كوپ دۇنيە بۇگىندە وزگەرىپ جاتىر عوي. الايدا, وزگە ەلگە, ونىڭ ىشىندە كورەياعا ازىرگە بىزگە تامسانا تۇرۋعا تۋرا كەلەتىنى انىق. ولاي دەيتىنىم, مۇندا ادام جانىنا كەرەكتىنىڭ ءبارى وزدەرىندا شىعارىلادى. ال ءبىزدىڭ بۇل دەڭگەيگە بۇگىن-ەرتەڭ جەتە قوياتىنىمىز ەكىتالاي. دەگەنمەن, اۋىزدى قۋ شوپپەن ءسۇرتىپ, قۇلازۋدىڭ دا قاجەتى جوق. ويتكەنى, ءبىز جاڭا باستاساق تا ءبىلىم-عىلىمدى العا شىعارىپ, وعان باسا كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. ەندەشە, “ونداي بولماق قايدا دەپ, ايتپا عىلىم سۇيسەڭىز” دەپ اباي ايتقانداي, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ دە ءوز ونىمىمەن, وزىندىك مادەنيەتىمەن الەمدى وزىنە قاراتارىنا بەك سەنىمدىمىز. تەك ءوز جولىمىزدى دۇرىس تاڭداپ, قاي تۇرعىدان العا شىعۋدىڭ مۇمكىندىگىن باعامداي ءبىلۋدىڭ ماڭىزى زور. اسىرەسە, جىلت ەتكەن جاڭالىقتارعا كوڭىل ءبولىپ, عىلىمنىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانا بىلسەك, ۇتارىمىز مول. ءبىز بۇعان دەيىن وزىمىزگە قاتىستى-قاتىسسىز سەبەپتەردەن, ەڭ باستىسى ەنجارلىقتان ۇتىلىستا كەلە جاتقان ەلمىز. ءتىپتى بۇل ءسوزىمىزدىڭ راستىعىن دالەلدەپ جاتۋدىڭ دا ەش قاجەتى جوق. ايتسە دە ءوزىمىز كۋا بولعان نەمقۇرايدىلىق دەرتىنىڭ ءبىر مىسالىن ايتا كەتسەك تە ارتىق بولماس. تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى جەكەناي مامىتوۆ دەگەن اعامىزدىڭ سور جانە سورتاڭ جەرلەردەن مول ءونىم الۋعا بولاتىندىعى جونىندە اشقان جاڭالىعىن, ۇزاق جىلدار بويعى ىزدەنىسىن ءوز ەلىمىزدە ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قاقپاعان ەسىگى قالماعانىن كوزىمىز كورگەن. الايدا, عىلىم مۇمكىندىگىنىڭ ءيسى مۇرىندارىنا بارمايتىندار ونىڭ اشقان جاڭالىعىنا مۇلدەم مويىن بۇرماعان. ءسويتىپ, عالىمنىڭ سالى سۋعا كەتىپ جۇرگەندە حالىقارالىق عىلىمي جۋرنالدان ماقالاسىن وقىعان قىتايلىقتار ونى قولقالاپ وزدەرىنە شاقىرعان. عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن اشىپ, ونىڭ تىزگىنىن عالىمعا بەرگەنىنەن دە حاباردارمىز. نەشە جىلعى ەڭبەگىمنىڭ جەمىسىن ءوز ەلىم كورسىن دەگەن نيەتىنەن ەشنارسە شىقپاعان الگى اعامىز سول ەلگە بارىپ جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر بولدى. ءسويتىپ, سور جانە سورتاڭ جەردى يگەرۋدىڭ تىڭ مۇمكىندىگىن سولارعا ۇيرەتتى. ال ءبىز بولساق, بۇگىندە سول ەلدەن كەلىپ جاتقان ءتۇرلى ونىمدەردى تۇتىنۋدى قاناعات تۇتىپ ءجۇرمىز... وسىنداي نەمقۇرايدىلىقتىڭ كەسىرىنەن قانشاما تىڭ يدەيالار شەتكە كەتىپ جاتىر دەسەڭىزشى. ءتىپتى قازىرگى كۇندە دە كەتىپ جاتقانى انىق. ولاي دەيتىنىم, ەلىمىزدە وي ۇرلىعىمەن اينالىسۋشىلار جەتىپ ارتىلادى. كوكەيىن تەسكەن نەگىزگى ماقساتىن بۇركەمەلەپ, ءارتۇرلى كونكۋرستار ۇيىمداستىرىپ, ءتاۋىر يدەيالاردى, تىڭ باستامالاردى بولماشى تيىن-تەبەنگە ايىرباستاپ الاتىنداردىڭ ءبىرى رەتىندە “سوروس” قورى دا بىزگە سور بولىپ جابىسقانىن كوزى قاراقتى جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. وسىنىڭ ءبارىن ويلاعاندا ءىش قازانداي قاينايدى. اپىراي, جان-جاعىمىزعا نەگە قارامايمىز؟ بىزدەن كوش ىلگەرى كەتكەن ەلدەردەن نەگە ۇيرەنبەيمىز دەيمىز عوي باياعى. الىسقا بارماي-اق وسى كورەيانى عانا الايىقشى. بۇل ەلدەن قاي تۇرعىدان بولسا دا ءبىزدىڭ ۇيرەنەرىمىز از ەمەس سياقتى. ونى ءوزىمىز ايتا بەرگەنشە وزىمىزبەن پىكىر الماسىپ, وسى ساپار بارىسىندا قاتار جۇرگەن مي را دەگەن كورەي قىزىنىڭ پىكىرىن تىڭداپ كورەلىك. – ءبىزدىڭ ەلىمىز قازاقستان سياقتى تابيعي رەسۋرسقا باي ەمەس. سوندىقتان دا ەلدى تىعىرىقتان الىپ شىعۋدىڭ ءبىر جولى جانە ناقتى جولى ءبىز ءۇشىن ادام رەسۋرسىن ىسكە قوسۋ بولدى. جاستار جان-جاقتان ءبىلىم الدى. ءوز ەلىمىزدە دە ءبىلىم ساپاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. كوپ ۇزاماي بۇل ءىس ءوز ناتيجەسىن بەردى. سوناۋ 70- جىلدار كورەيا ءۇشىن ناعىز بۋىرقانعان تابىستى كەزەڭگە اينالدى. ءسويتىپ, كورەيا ءوزىن الەم جۇرتشىلىعىنا تەحنولوگياسىمەن دە, تەحنيكاسىمەن دە تانىتتى دەيدى ول. ونىسى راس, 60-جىلداردىڭ اياعىندا عانا ءوزىنىڭ العاشقى ءاۆتوموبيلىن شىعارعان بۇل ەلدىڭ ونىمدەرى بۇگىندە الەمدىك رىنوكتا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. ءتىپتى ءبىزدىڭ ءمىنىپ جۇرگەن ماشينەمىز دە, تۇتىناتىن تۇرمىستىق بۇيىمدارىمىز دا نەگىزىنەن وسى ەلدە جاسالعان زاتتار. ال ولاردىڭ قايسىبىرى ازىرگە ءبىزدىڭ تۇسىمىزگە كىرمەگەن دۇنيەلەر. ارينە, ونىڭ ءبارى تىنىمسىز ىزدەنىستىڭ ناتيجەسى. ماقالانىڭ تاقىرىبىن “تاڭى ەرتە اتاتىن ەل” دەپ الۋىمىز دا كورەي اعايىنداردىڭ ۋاقىتپەن ساناسپاي, تىنىمسىز ىزدەنىستە بولاتىنىن ايتۋ بولاتىن. ەڭ باستىسى, ولار بالالاردى ەڭبەكسۇيگىشتىككە ەرتە باستان باۋليدى. تىنىمسىز ىزدەنىستى, ءوزىن-ءوزى قامشىلاۋ قاسيەتىن بالانىڭ كۇندەلىكتى تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ ىرعاعىنا اينالدىرىپ جىبەرەتىنىنەن دە حاباردارمىز. ءتىلىن بىلمەگەنىمىزبەن تەلەارنالارىن قاراپ كورگەنىمىزدە, مۇنداعى بالالارعا ارنالعان ءاربىر حاباردىڭ جاس شاماسىنا قاراپ جەتكىنشەكتەردىڭ وي ءورىسىن دامىتۋعا, ينتەللەكتۋالدىق ساناسىن كوتەرۋگە ارنالاتىنىن دا بايقادىق. وكىنىشكە وراي, بالا مۇمكىندىگىن ۇشتايتىن ءبىر دە ءبىر ارنامىزدىڭ جوقتىعى مۇندايدا ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى ەكەن. ارينە, جاناشىر كوزبەن قاراساق, وعان قازاقستاننىڭ مۇمكىندىگى جەتپەيدى دەپ ايتۋعا اۋىز بارمايدى. اسىرەسە, بۇگىنگىدەي دامىعان ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن بىزگە بالالارىمىزدىڭ قابىلەت-قارىمىن ۇشتاۋ, ارمان-مۇراتىنا قانات بايلاۋ كۇن تارتىبىندەگى ەڭ ماڭىزدى مىندەتتىڭ ءبىرى بولسا دەيسىڭ. جانە ەرتەڭنىڭ بۇگىننەن باستالاتىنىن ەسكەرسەك, قارابازاردا اربا سۇيرەپ جۇرگەن ورىمدەي جاستارىمىزعا دا قامقورلىق جاساپ, ولاردى دا وي ەڭبەگىنە قاراي بەيىمدەي بىلسەك, وزگە جەتكەن بيىككە ءبىزدىڭ دە جەلىپ شىعاتىنىمىزعا ەش كۇمان جوق. حالىقتىق داستۇرىنەن اجىراماعان, ۇلكەننىڭ الدىن كەسىپ وتپەيتىن, جاستارى اشىق-شاشىق جۇرمەيتىن كورەي جۇرتشىلىعىنىڭ بىزگە تاعى ۇناعانى – ولاردىڭ تابيعاتتى ەرەكشە ايالايتىندىعى بولدى. باسقاسىن قويا تۇرعاندا, جول بويىنداعى ءار اعاشتىڭ ءتۇبىن الدەقانداي ماتامەن وراپ, ونى بالاشا باپتايتىنى ەرىكسىز نازارىمىزدى اۋدارعان. ءتىپتى كوپتەگەن اعاش تۇرلەرى دە بيىك-بيىك عيماراتتاردىڭ ۇستىندە جايقالىپ ءوسىپ تۇرعانىن ءوز كوزىمىزبەن كوردىك. كوشەدەن دە ءبىر قوقىس كورمەيسىڭ. ءبارى تاپ-تازا. ءبىز سەۋلگە كەلگەن كەز ساكۋرا گۇلدەگەن تۇس ەكەن. سول اعاشتاردى توپ-توپ بولىپ قىزىقتاپ جۇرگەن جاستاردى دا كەزدەستىرگەنبىز. الايدا, ولاردىڭ ءبىر دە بىرەۋى بىزدەگىدەي بۇتاقتى بىتىرلاتا ج ۇلىپ الماق تۇگىلى, وعان قول تيگىزىپ جاتقان جوق. قايتا اعاشقا زاقىم كەلتىرىپ المايىن دەگەندەي ونىڭ تۇبىنە ەپپەن عانا جاقىندايدى. – تابيعاتتى قۇرمەتتەۋ بالا بويىنا انا سۇتىمەن سىڭەدى. ولار اينالاعا زيان كەلتىرمەۋدى جورگەگىنەن ءتۇيسىنىپ وسەدى, –دەيدى ءبىزدىڭ جولباسشىمىز مي را. ءبىر قاراعان ادامعا بۇل اڭگىمە ۇساق-تۇيەك كورىنەتىن دە بولار, الايدا ءبىز ءۇشىن ۇيرەنەتىن-اق ءۇردىس. مىنە, ەلگە قايتاتىن كەز دە تاياندى. ادام بالاسى سويلەسكەنشە دەگەن عوي. بىرەر كۇن بىزبەن بىرگە بولىپ, ەتەنە ارالاسقان كورەي قىزدارىمەن ۇيرەنىسىپ-اق قالىپپىز. – ءبىزدىڭ دە قازاقستانعا بارعىمىز كەلەدى, – دەيدى ولار قيماستىعىن جاسىرا الماي. وسى ءسات قر مادەنيەت ۆيتسە-ءمينيسترى اسقار بورىباەۆتىڭ ءسوز ورايىندا جىل بويىندا ەكى ەل اراسىندا مادەني شارالاردىڭ جالعاساتىنىن, ونەرپازدار قاۋىمى گاسترولدىك ساپارعا شىعاتىنىن ايتقانى ويعا ورالعان. ونىڭ ۇستىنە كەلەسى جىل كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى جىلى بولسا, مۇنداي مادەني شارالاردىڭ ودان ءارى جالعاسا بەرەتىنى انىق قوي. ەندەشە, ءبىزدىڭ جاڭا تانىستارىمىزدىڭ قازاقستانعا كەلىپ قايتۋى ابدەن مۇمكىن ەمەس پە؟! سول ويمەن ءبىز ولارعا “ونداي مۇمكىندىك تۋادى. ءبىز سەندەردى كۇتەمىز” دەدىك. ولار دا بىزبەن قايتا جولىعاتىنىنا ەش كۇمان كەلتىرگەن جوق. ءبىزدى اۋەجايدان “اننەڭحاسەە – سالەم, قازاقستان” دەپ قارسى العان بۇل توپ ەندى, مىنە, “اننەنحي گەسەە” دەپ قول بۇلعاپ شىعارىپ سالدى. بۇل ءسوزدىڭ ماعىناسىن سۇراپ ەدىك, قايتا اينالىپ كەزدەسكەنشە دەگەن ءسوز ەكەن. – ءيا, قايتا كەزدەسكەنشە, – دەدىك ءبىز ولارعا. جۇماگۇل قۋانىشبەكقىزى, سەۋل-استانا.