قازاق ەلىنىڭ كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ۆاشينگتوندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى جاھاندىق سامميت ساپارىنان الەمدىك قوعامداستىق الدىنداعى زور بەدەلى ودان ءارى اسقاقتاپ ورالعانىن قۋانىشپەن قابىلدادىق. الەمنىڭ بەدەلدى مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى يادرولىق قاۋىپسىزدىككە قول جەتكىزۋ ماسەلەسىن تالقىعا سالعان سول ءبىر كەزدەسۋدە ءبىزدىڭ ەلباسىمىز بارشانىڭ نازارىن اۋداردى. باسقا ەلدەردىڭ باسشىلارى ونىڭ ءاربىر ءسوزىن ۇيىپ تىڭداپ, ايتقانىنا قۇلاق استى, اقيقاتتى مويىندادى.
بۇعان دەيىن تاۋەلسىز قازاقستان الەمگە عالامشارداعى تىنىشتىق پەن قاۋىپسىزدىك جولىندا ۇلان-عايىر يادرولىق الەۋەتىنەن باس تارتقان بەيبىتشىل مەملەكەت رەتىندە تانىلىپ ۇلگەرگەن ەدى. يادرولىق قارۋسىزدانۋ, يادرولىق لاڭكەستىكتىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى تالقىلانعان سامميتتە دە قازاقستاننىڭ وسى باعىتتاعى يگى ىستەرى لايىقتى باعالاندى.
ەلباسىمىزعا ءسامميتتىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىندا ءسوز بەرەر كەزدە 47 ەلدىڭ باسشىلارى الدىندا اقش پرەزيدەنتى باراك وبامانىڭ قازاقستاندى يادرولىق قارۋسىزدانۋ ءجونىندەگى الەمدەگى كوشباسشى ەل اتاپ, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسى سالاداعى جانە مەملەكەت باسقارۋداعى قىزمەتىن جوعارى باعالاعانىن كورىپ, كوڭىلىمىز ءوستى. ويتكەنى, الەمدىك دەرجاۆا – قۇراما شتاتتار قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىك العان ساتىنەن باستاپ يادرولىق الەۋەتىن قالاي پايدالانارىنا ۇلكەن ءمان بەرگەن بولاتىن.
بۇل تۋرالى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “عاسىرلار توعىسىندا” كىتابىندا 1991 جىلى قۇراما شتاتتاردىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى دج.بەيكەرمەن بولعان اڭگىمەلەرىن ەسكە الۋى ارقىلى بىلە الامىز. سول كەزدە-اق ءبىزدىڭ ەلباسىمىز الەم ەلدەرى, ونىڭ ىشىندە اقش تاراپىنان قازاقستانعا دەگەن قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىن الماي تۇرىپ, يادرولىق قارۋدان باس تارتپايتىندىعى تۋرالى ايتقان سوزىنەن تانبادى. كەيىننەن وسى دج.بەيكەر ءوز ەستەلىكتەرىندە قازاق كوشباسشىسىنىڭ بەرىك ۇستانىمىن جوعارى باعالاعان ەدى.
1992 جىلى مامىردا قازاقستان پرەزيدەنتى اقش-قا العاشقى رەسمي ساپارى كەزىندە ۇزاق كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە امەريكا جاعىنىڭ ءبىز تۋرالى قاراپايىم يادروسىز مارتەبەنى مىسە تۇتادى دەگەن ءۇمىتىن جوققا شىعاردى. ءسويتىپ, اقش تاراپىنان قازاقستانعا قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىن بەرەتىن قۇجاتتارعا قول جەتكىزىلدى. كەيىن دە بىرنەشە رەت ءبىزدىڭ ەلباسىمىزعا الەمدىك دەرجاۆالار الدىندا ءوز پىكىرىن, جاس مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا تۋرا كەلدى. 1991 جىلى ن.نازارباەۆتىڭ امەريكا تەلەۆيزياسىنا بەرگەن سۇحباتىندا: ء“بىز ەڭ كۇشتى دەگەن مەملەكەتتەردىڭ وزىنە ەلىمىزدىڭ تەرريتورياسىنداعى يادرولىق قارۋدى باقىلاۋعا الۋعا جول بەرمەيمىز”, دەگەنى سەكىلدى, تاۋەكەلگە بەل بۋىپ, بيىك مىنبەرلەردەن باتىل پىكىرلەر ايتتى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ ساليقالى ساياساتى ارقاسىندا عانا يادرولىق مەملەكەتتەر قازاقستاننىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن ەگەمەندىگىنە قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىن بەردى.
وسىلايشا, بارلىق رەسمي كەپىلدىكتەرگە قول جەتكىزگەن سوڭ عانا, 1993 جىلعى 13 جەلتوقساندا قازاقستاننىڭ جوعارعى كەڭەسى “يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى كەلىسىمگە قوسىلۋ تۋرالى” قاۋلى قابىلدادى. 1994 جىلعى 5 جەلتوقساندا بۋداپەشت قالاسىندا اقش, رەسەي, ۇلىبريتانيا باسشىلارىمەن بىرگە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى كەلىسىمگە قوسىلۋىنا بايلانىستى قاۋىپسىزدىك كەپىلدىكتەرى تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. سونداي-اق, وتانىمىز تمد ەلدەرى ىشىندە العاشقى بولىپ, ستراتەگيالىق قارۋلانۋدى ازايتۋ كەلىسىمىنە قوسىلدى. ال 1995 جىلدىڭ 26 مامىرىندا ەلدەگى يادرولىق قارۋ ماسەلەسىنە سوڭعى نۇكتە قويىلدى. بۇل كۇنى ەلباسىمىز بارشا وتانداستارىمىزعا قازاقستان تەرريتورياسىنداعى يادرولىق قارۋدىڭ سوڭعى قالدىعى جويىلعانىن حابارلادى.
ەلباسىمىزدىڭ ۇلان-عايىر يادرولىق الەۋەتتەن باس تارتۋى – ونى ءوز حالقىمىزدىڭ عانا ەمەس, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ دا قۇرمەتىنە بولەدى, ءبىزدىڭ جاس مەملەكەتىمىزگە حالىقارالىق ارەنادا جوعارى بەدەل اكەلدى. قازاقستان بەيبىتشىلىكسۇيگىش ەل, جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋداعى سەنىمدى ارىپتەس رەتىندە تانىلدى.
ء“بىز, قازاقستان حالقى, يادرولىق بۇعاۋدان ەركىندىكتىڭ ارقاسىندا بوسادىق. تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن سوڭ بىردەن بەيبىت جولعا تۇستىك. حح عاسىر اياعىندا, ءوز ەركىمىزبەن يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ ارقىلى ءبىز ءححى عاسىردىڭ قانداي بولۋى قاجەتتىگىن كورسەتتىك”, – دەپ جازدى ەلباسى ءوزىنىڭ “بەيبىتشىلىك كىندىگى” دەگەن كىتابىندا.
2007 جىلعى قىركۇيەكتە قازاقستان باسشىسى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 62-سەسسياسىندا الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى. حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسى ماسەلەلەرىن قوزعاعان ەلباسىمىز الەمنىڭ يادرولىق دەرجاۆالارىن اتومدىق ارسەنالىنان باس تارتقان قازاقستاننان ۇلگى الۋعا شاقىردى. قازاق ەلى باسشىسىنىڭ بۇل ۇسىنىسى بەيبىتشىلىكتى قولداۋشى ۇيىمداردىڭ, بارشا قوعامداستىقتىڭ ريزاشىلىعىن تۋعىزدى. يادرولىق قارۋسىزدانۋ سالاسىنداعى يگى ىستەرىمەن تانىمال ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ تاعى ءبىر يدەياسى جۇزەگە اسقان ەدى. ونىڭ ۇسىنىسىمەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى 29 تامىزدى الەمدىك جاپپاي قىراتىن قارۋمەن كۇرەس كۇنى دەپ بەكىتتى.
مىنە, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدە يادرولىق قارۋمەن كۇرەس ىسىنە قوسقان ۇلەسى ولشەۋسىز ەكەندىگى كۇن وتكەن سايىن ايقىندالا تۇسەدى. ونىڭ باسشىلىعىمەن قولىمىز جەتكەن يادروسىز مارتەبەمىزدى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرى قولدادى. ۆاشينگتوندا وتكەن جاھاندىق سامميتكە قاتىسقان ءىرى تۇلعالاردىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن ونى تاراتپاۋ ۇدەرىسىندەگى كوشباسشى باعىتىن باسا ايتتى. ولار ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدى يادرولىق قارۋسىزدانۋ ىسىندە ۇلگى بولاتىن تۇعىرلى تۇلعا دەپ باعالادى.
سامميت سوڭىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ, قاۋىپسىز الەم قۇرۋ جولىنداعى وراسان زور ەڭبەگى ءۇشىن ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز بەيبىتشىلىك جانە الدىن الۋ ديپلوماتياسى سىيلىعىنا يە بولعاندا توبەمىز كوككە جەتكەندەي بولدى. بۇل – ەلىنىڭ ارداقتى ۇلى ەلباسىمىزدىڭ ۇلان-عايىر ەڭبەگىنە الەم تاراپىنان بەرىلگەن ۇلكەن باعا. ءبىز, اسكەري قىزمەتشىلەر, يادرولىق قارۋدىڭ ادامزات ءۇشىن زور قاسىرەت ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز, سوندىقتان ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىككە سىڭىرگەن ەڭبەگىن جوعارى باعالاپ, ونىڭ بارلىق باستامالارىن قولدايمىز.
اباي تاسبولاتوۆ, رەسپۋبليكالىق ۇلان قولباسشىسى, گەنەرال-لەيتەنانت.