كوكجيەكتى كەڭەيتەر ىنتىماقتاستىق

“ەندى ارازدىق, وشتىك, داۋ, جانجال, تالاس, پارتيالىق سىيىسپاۋ­لار­دى تاستاۋ كەرەك. كوكسەرلىك جۇمىس – تاتۋ بىرلىك, ادالدىق بول­سىن” دەپ الاش كوسەمى ءاليحان بوكەيحانوۆ ايتقانداي, وسى ءبىر ۇلى قاعي­دانى تۋ ەتىپ كوتەرىپ, بەرەكە-بىرلىكتىڭ, ىنتىماقتى تىرلىكتىڭ ءناتي­جە­سىندە بارلىق قيىندىقتى ارتقا تاستاپ, باياندى دوستىقتى التىن كو­پىرگە اينالدىرعان قازاق ەلى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ىرگەسىن مىقتى بە­كىتىپ, تورتكۇل دۇنيەدەگى بويىمەن ەمەس, ويىمەن ۇلگى بولعان ەلدەردىڭ جاق­سىسىن الىپ, ونى كوڭىلگە قوندىرىپ, ساناعا ۇيالاتىپ دامىتۋمەن كەلدى. كسرو قۇلاپ, قۇردىمعا كەتكەننەن كەيىن سول الىپ يمپەريانىڭ قۇشاعىنان شىعىپ, ەگەمەندىگىن جاريالاعان ءار مەملەكەت قايتسەك العا قويعان مىندەتكە جەتىپ, ماقساتتى ورىنداي الامىز دەگەن تالپىنىستا ءبىراز جىلىن وتكىزدى. ەتكەن ەڭبەككە, توككەن تەر مەن ادالدىققا دەن قويعاندار دىتتەگەن جەرىنە جەتىپ, ارمان-ماقساتتارىن ورىنداپ, الەمدىك دەڭگەيدە ادامزاتتىڭ ءومىرىن جاقسارتاتىن ىستەرگە ۇمتىلۋدا. ساپىرىلىسقان كەزەڭ ارتتا قالىپ, ەس جيعان سوڭ ورتاق مۇددەنى بىرلەسىپ شەشۋ جايى دا قولعا الىنۋدا. وسىنىڭ ءبىر جارقىن كورىنىسى تمد ەلدەرى ءبىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ, مۇعالىمدەرىنىڭ باسقوسۋىن ءبىر زاماندارى كوكتۇرىك ات بايلاپ, ەل بولۋعا ۇمتىلعان, تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن استانا سالعان قازاق ەلىنىڭ ەلورداسىندا وتكىزۋدىڭ ءوزى ۇلكەن عانيبەت ەكەنى انىق. بۇل قۇرىلتايدا ءبىلىم بەرۋ, عىلىمدى دامىتۋ, ۇرپاققا بەرەتىن تاربيەنى ءتالىمدى ەتىپ جۇرگىزۋ, بارىس-كەلىستە وسىنىڭ ءبارىن كەڭ وتىرىپ كەڭەسكەن سوڭ بەلگىلەگەن جۇمىستاردى بىرلەسىپ اتقارۋ ناقتىلانباق. مۇنداي القالى جيىن جاساۋ “ەندىگى جەردە باسىڭنان بىرلىك پەن باق تايماسىن” دەپ ەلدىگىمىزدىڭ جارشىسى بولعان جاس جاسىن, جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ قۇربانى قايرات رىسقۇلبەكوۆ ايتقانداي, ەلدىكتىڭ ارقاسىندا بولىپ وتىر. باسىمىزدى تىك ۇستاپ, الەمدى تولعاندىرعان ىستەرگە ىركىلمەي اتسالىسىپ جۇرگەن قازاق ەلىنىڭ ازاماتتارى ءۇشىن بۇل دا ءبىر ەلەۋلى ءسات دەپ بىلەمىز. وسىعان وراي, وقىرماندارعا ءبىلىم-عىلىم سالاسى بويىنشا توپتاما ماتەريالدى ۇسىنىپ وتىرمىز. ۇستاز – ۇلىق ەمەس, ۇلى قىزمەت. باۋىرجان مومىش ۇلى.

ۇلتقا تۇلعا بولاتىن — ءبىلىمدى ۇستاز

ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى جانسەيىت تۇيمەباەۆپەن اڭگىمە

– جانسەيىت قانسەيىت ۇلى, دوستاستىق ەلدەرى­نىڭ جاڭا تاريحىندا تۇڭعىش رەت تمد مەملە­كەت­تەرىنىڭ ءبىلىم قىزمەتكەرلەرى مەن مۇعالىم­دەرىنىڭ ءبىرىنشى سەزى الداعى دۇيسەنبىدە وتكەلى وتىر. كسرو كەلمەسكە كەتكەننەن كەيىنگى بۇل قادامعا ءبىزدىڭ ەلدىڭ ۇيىتقى بولىپ, تاڭداۋدىڭ استاناعا ءتۇسۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس شىعار. – ارينە, ارقا توسىندەگى اسەم استانا تمد ەلدەرىنىڭ ءبىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرىنشى سەزىنە كەلگەن دەلەگاتتاردى قابىلداۋ مارتە­بەسىنە يە بولىپ وتىر. بۇل ءبىزدىڭ ەلگە كورسە­تىلىپ وتىرعان زور سەنىم. فورۋمدى وتكىزۋ تۋرالى يدەيا العاش رەت 2008 جىلى تمد ەلدەرىنىڭ ءبىلىم مينيسترلەرىنىڭ باسقوسۋىندا كوتەرىلىپ, ونى بارلىق مەملەكەت وكىلدەرى ءبىراۋىزدان قولداعان بولاتىن. سەزد شەڭبەرىندە قازىرگى زامانعى ءبىلىم بەرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, ناقتىراق ايتساق, ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاس­تىق­تى دامىتۋ, ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن جاڭعىرتۋ جانە باسقا دا كوپتەگەن ماسەلەلەر تالقىلاناتىن بولادى. مەنىڭشە, قازىر تەك تاجىريبە الىپ قانا قويماي, ءوز جيعان-تەرگەنىمىزدى, كوڭىلگە ءتۇي­گەنىمىزدى باسقالارمەن بولىسەتىن دە كەز كەلگەن سياقتى. بۇل ءوز كەزەگىندە ءبىلىم ارقىلى جىلى دوستىق قارىم-قاتىناستى دامىتۋعا سەپتەسەدى. سەزد جۇمىسىنا مەملەكەتارالىق ۇيىمدار مەن ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى, تمد ەلدەرىنىڭ بەلگىلى عالىمدارى مەن جاڭا­شىل-پەداگوگتارى قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, تمد ەلدەرى مۇعالىمدەرىنىڭ ال­عاشقى سەزى جەمىستى بولادى دەگەن ۇمىتتەمىز. – قازاق ەلى مۇعالىمدەرىنىڭ سوڭعى سەزى 2005 جىلى وتكەنى بەلگىلى. سودان بەرگى ۋاقىت ىشىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ايتارلىقتاي وزگەرىستەردىڭ بولعانى انىق. سولار تۋرالى تاراتىپ ايتا كەتسەڭىز. – ءيا, ودان بەرى قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى. شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن بىرلەسە وتىرىپ, ۇلت باسەكەلەستىگى مەن ادامي كاپيتالدى قالىپ­تاستىرۋدىڭ نەگىزگى كوزى رەتىندە سانالاتىن پەدا­گوگيكالىق كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە دايارلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسى­نىمدار ازىرلەدىك. قازاقستاننىڭ 2015 جىلعا دەيىن ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنا جانە بولون پروتسەسىنىڭ شارتتارىنا سايكەس, پەداگوگ جۇمىسىنىڭ جاڭا ءپرينتسيپى قالىپتاستىرىلىپ, اتتەستاتتاۋ مەن پەداگوگيكالىق ءبىلىم ساپاسىن باقىلاۋدىڭ جاڭا جۇيەسى ازىرلەنىپ, وقىتۋدىڭ كرەديتتىك ءتاسىلى جەتىلدىرىلۋدە. پەداگوگيكالىق كادرلار دايارلاۋدىڭ ساپاسى مەن دەڭگەيى, ولاردىڭ جۇمىسىن ءتيىمدى ۇيىم­داس­تىرۋ – وسىلاردىڭ بارلىعى اينالىپ كەلگەن­دە وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنە ىقپال ەتەتىن فاكتورلار. ەلىمىز مەكتەپتەرىندە 300 مىڭنان استام پەداگوگيكالىق قىزمەتكەر ەڭبەك ەتۋدە. جوعارى كاتەگوريالى ۇستازداردىڭ ۇلەسى 14 پايىز بولسا, ءبىرىنشى كاتەگوريالىلار 29 پايىز­دى قۇرايدى. بۇل جاقسى كورسەتكىش. سوڭعى ءۇش جىلدا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ عىلىمي-پەداگو­گيكالىق كادرلارى مەن باسشىلارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا تاپسىرىس ارتتى. مەملەكەتتىك گرانتتاردى تاعايىنداۋ كەزىندە اۋىلدىق جەرلەردەگى ءبىلىم ۇيالارىن بىتىرگەن تۇلەكتەرگە جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. جوعارى وقۋ ورنىن اياقتاعاننان كەيىن ولار اۋىلدىق جەرلەردەگى بەلگىلى ءبىر ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا كەم دەگەندە ءۇش جىل جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە اۋىلدىق جەردەگى كادر تاپشى­لىعى ماسەلەسىن شەشۋگە ىقپال جاسايدى. وتكەن جىلى وتانىمىز بويىنشا 5136 پەداگوگ اۋىلدىق جەرگە جۇمىسقا باردى. مۇعا­لىم­دەردى ماتەريالدىق ىنتالاندىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلىپ جاتىر. اتالمىش باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 2009 جىلدان باستاپ اۋىل­دىق جەرگە جۇمىس ىستەۋگە ىنتا تانىتقان جاس ماماندارعا 90 مىڭ تەڭگە كولەمىندە كوتەرمە­اقى تولەنسە, 2010 جىلدان باستاپ ءۇي الۋ ءۇشىن 900 مىڭ تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلىپ وتىر. پەداگوگيكالىق ءبىلىمنىڭ ساپاسىنا قاتىستى ايتاتىن بولساق, مۇعالىمدەرىمىزدىڭ ەڭبەگىندە ءبىراز ىلگەرىلەۋشىلىك بار. بيىلعى جىلى استانادا 51-ءشى حالىقارالىق ماتەماتيكالىق وليمپيادا وتەدى. بۇل الەم مەملەكەتتەرى ارا­سىندا شىن مانىندە زور بەدەل اكەلەتىن فورۋم. وعان تورتكۇل دۇنيەدەگى 100-دەن اسا ەلدەردىڭ دارىندى جاس ماتەماتيكتەرى قاتىسادى. بۇل قازاقستاننىڭ دارىندى بالالاردى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسىن قۇرۋداعى كوشباسشىلى­عىن مويىنداۋ دەگەن ءسوز. ونىڭ تيىمدىلىگىن حالىقارالىق جارىستارعا قاتىسىپ, جەڭىستەرگە جەتىپ جۇرگەن مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ناتيجەسىنەن كورۋگە بولادى. الەمدىك دەڭگەيدە باسقا دا قول جەتكەن جەتىستىكتەر بار. قازاق ەلىنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ءىرى تابىسى رەتىندە 2009 جىلى جاريالانعان ماتەماتيكا مەن جاراتىلىستانۋ پانىنەن حالىقارالىق ءTىMSS سالىستىرمالى زەرتتەۋ قورىتىندىسىن ايتا الامىز. دەگەنمەن, وقىتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, مەكتەپتەردىڭ الەمدىك ستاندارتقا كوشۋىنە ءالى دە تالپىنۋىمىز قاجەت. بۇل جەردەگى باستى ءۇمىت بۇرىنعىداي مۇعالىمدەرگە ارتىلادى. – ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە پەداگوگيكالىق كادرلار مەن مەكتەپ سەكتورىن دايارلاۋ باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. وسى باعىتتا قانشاما جاڭا ءبىلىم وردالارى سالىندى. پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ سانى كوبەيىپ جاتىر. مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى ارتۋدا. دەگەنمەن وسى سالانىڭ تەرەڭدەتە تۇسەتىن, ۇزاق جىلدارعا ارنالعان ماسەلەلەرى جوق ەمەس شىعار؟ – رەسپۋبليكادا 7801 مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ 85 پايىزى 1990 جىلدارعا دەيىن بوي كوتەرگەن عيماراتتار بولسا, 36-سى 1970 جىل­دار­دىڭ ەنشىسىندە. سوندىقتان جىل سايىن “اپاتتى جاعدايداعى” مەكتەپتەر انىقتالادى دا وقۋشى­لارعا ورىن جەتىسپەۋشىلىك وسىدان كەلىپ تۋىندايدى. “100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن قابىلداعان ۋاقىتتان باستاپ بۇل سالادا ايتارلىقتار وڭ وزگەرىستەر پايدا بولدى. تەك 2007-2009 جىلداردىڭ وزىندە رەسپۋب­ليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 250 مەكتەپ سالىندى. ايتسە دە, ول ءالى دە بولسا ازدىق ەتەدى. سەبەبى, ۋاقىت ءبىر ورنىندا تۇرماي, العا زىمىرايدى. ۇرپاق ءوسىپ كەلەدى. ءبىز دە سول ۋاقىت كوشىنەن قالىسپاي, زامان ۇردىسىنەن شىعا بىلۋگە تالپىنىس جاساپ جاتىرمىز. ساندىق كورسەتكىشتەردى جاقسارتۋمەن قاتار, ءبىز جاڭادان جابدىقتالعان مەكتەپتە پەداگوگ ءوزىن جايلى سەزىنەتىن كۇنگە جەتكىزۋىمىز كەرەك. بۇل وسال مىندەت ەمەس. مىندەت — سونى كەشىكتىرمەي ورىنداپ شىعۋ. ال مۇعالىم بولسا ءوز كەزەگىندە وقىتۋدىڭ تەحنولوگى بولا وتىرىپ, تاربيەلەنۋشىگە تياناقتى ءبىلىم بەرۋى شارت. ول مۇعالىم كاسىبىنىڭ نەگىزگى وزەگى. وقۋشى بولسا – مۇعالىم بولادى, مەكتەپ تە بولادى ەمەس پە؟ – قاشاندا ءبىلىمنىڭ قاينار كوزى سانالعان وقىتۋشىلاردىڭ قابىلەتى ءبىلىم, بىلىگىنە تاۋەلدى دەيمىز. بىراق مۇعالىم تۋرالى الىپ-قاشپا اڭگىمەنىڭ بارى جاسىرىن ەمەس... – سۇراعىڭىزدىڭ استارىن ءتۇسىندىم. بۇگىندە مۇعالىم ءبىلىمنىڭ تەك قاينار كوزى بولىپ قالعان جوق, ونىڭ ءرولى دە وزگەرە تۇسۋدە. قازىر  قابىلەتتى, مىقتى ۇستازدار جوعارى باعالانىپ وتىر. پەداگوگ اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيا­لاردى يگەرە الۋى كەرەك. ءوزى ءۇشىن ءتيىمدى ءارى قولايلى پەداگوگيكالىق ادىستەردى تاڭداي ءبىلۋى قاجەت. وسى ارقىلى بالالاردى وقىتا وتىرىپ, ءوزى دە جاڭا ءبىلىمدى يگەرىپ, جاڭا ۇردىسكە ىلەسە الۋى شارت. سوندا عانا الگى الىپ-قاشپا اڭگىمە سۋ سەپكەندەي باسىلادى. – پەداگوگ كاسىبىنىڭ جاستار اراسىندا از سۇرانىسقا يە بولۋىن مۇعالىمدەردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىنىڭ تومەندىگىمەن بايلانىستىراتىنى­مىز بار؟ مۇعالىمدەردى نەگە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر كاتەگورياسىنا جاتقىزباسقا؟ – شىنتۋايتىنا كەلگەندە, مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسىن باسقا ءبىر كاتەگورياعا جاتقىزۋدىڭ قاجەتى شامالى. مۇعالىم قىزمەتى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر قىزمەتىمەن ۇشتاسپايدى, بۇل دەگەن مۇعالىمدەر جاۋاپكەرشىلىگى از دەگەن ءسوز ەمەس. ء“بىلىم تۋرالى” زاڭعا ءبىز ەلىمىزدىڭ تاريحىندا العاش رەت مۇعالىم مارتەبەسى تۋرالى باپ ەنگىزدىك. بۇل باپتا پەداگوگتاردىڭ جۇمى­سىن جەمىستى ەتۋدىڭ, ىنتالاندىرۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىكتەرى قاراستىرىلعان. تەك سونى تالاپ ەتسە بولعانى. ال ەندى “وسال تۇستارعا” كەلەتىن بولساق, بۇل بارشامىزعا بەلگىلى. پەداگوگتاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا قىرۋار گرانت بولىنەدى. اۋىلدىق جەرلەردەگى مۇعالىمدەردى قولداۋ, ولاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ دا نازاردان تىس قالىپ جاتقان جوق. قازىرگى كۇنى مۇعالىمدەر مارتەبەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ول – مۇعالىمدەر جالاقىسىن ورتاشا جالاقى كولەمىنە جەتكىزۋ. ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋ دەگەن جاڭا ۇعىم ەنگىزبەكشىمىز. بۇل “اقشا مۇعالىم سوڭىنان جۇرەدى” دەگەن قاعيدات بويىنشا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ. – قازىرگى كەزدە مۇعالىم تەك جان-جاقتى ءبىلىمدى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, ول مەنەدجەر بولا ءبىلۋى ءتيىس دەگەن دە ءسوز ايتىلادى. وسىنىڭ تاجىريبەدە جۇزەگە اسۋى قالاي؟ – بۇل رەتتە الدىمەن پەداگوگيكالىق كادر­لاردى قولداپ, مارتەبەسىن ارتتىرۋ ماڭىزدى. رەسپۋبليكا كولەمىندە ءبىلىمدى دامىتۋعا ارنالعان ينستيتۋتتىق بازا قۇرىلدى, ى.التىن­سارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى جۇمىس ىستەيدى, پەداگوگيكالىق عىلىمدار اكا­دە­مياسى بار, رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق (قالالىق) بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ينستيتۋتتارى قىزمەت ەتەدى. مەكتەپتەردە زەرتتەۋ مەن باعدارلامالارى ءتيىمدى ەنگىزىلىپ, جەمىستى جۇمىس ىستەپ جاتقان پەداگوگتارىمىز بار. ولار: ق.بىتىباەۆا, ا.ميرازوۆا, ب.باۋلى, ە.وچكۋر, ز.احمەتوۆا, ا.سادۋاقاسوۆ جانە باسقالارى. – مۇعالىمدەر ساباقتاستىعى دەگەن جاقسى ۇعىم بار. اعا بۋىن زەينەتكە كەتەدى. ال سوڭعى جيىرما جىلدا مەكتەپ سالاسىنا ءتۇرلى ەكسپەريمەنتتەر جاساۋ ناتيجەسىندە جاڭا بۋىن وقىتۋشىلار كەلدى. وسىدان كەلىپ بىلىكتىلىك تۋرالى اڭگىمە شىعادى. ونى ارتتىرۋ قانداي جاعدايدا قازىر؟ جانە وسى بويىنشا تمد-لىق ارىپتەستەرمەن بولىسەرىمىز بار ما؟ – قازاقستاندا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جۇيەسى ساقتالىپ قالدى. ءار وبلىستا پەداگوگيكالىق كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ينستيتۋتتارى جۇمىس ىستەيدى. ەكى جۇزدەن استام قالالىق جانە اۋداندىق ادىستەمەلىك كابينەتتەر بار. جەتى ايماقتىق پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىندا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ورتالىقتارى قىزمەت ەتەدى. وسى بارلىق ادىستەمەلىك قىزمەت جەلىسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە قاراستى ءبىلىم جۇيەسىندەگى عىلىمي-پەداگوگيكالىق كادرلار مەن باسشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ينستيتۋتىمەن ۇيلەستىرىلەدى. ينستيتۋت ءوز ەرەكشەلىكتەرىنە ساي نەگىزگى باعىتتار اتاپ ايتقاندا, ون ەكى جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە كوشۋ, كوپتىلدىلىك, وقىتۋدا جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ, قاشىقتىقتان وقىتۋ, ت.ب. بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. بۇل مەملەكەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ ساياساتىن نىعايتادى, جاھاندىق ءبىلىم كەڭىستىگىنە ەنۋ ءۇشىن جاعداي تۋعىزادى, زاماناۋي وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىن ادىستەمەلىك سۇيەمەلدەۋ جاعىنان قامتاماسىز ەتەدى. پەداگوگتاردىڭ يننوۆاتسيا­لىق جوبالاردى, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋىنە ىقپال جاسايدى. بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتكەرلە­رى ءتۇرلى حالىقارالىق, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, جەكەلەگەن عالىمدارمەن ىنتىماقتاستىق ور­ناتقان. بۇل بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ينستيتۋتىنىڭ جۇمىس ساپاسىن جەتىلدىرۋگە اسەر ەتەدى. ءبىلىم بەرۋدىڭ ءار جۇيەسى وزىنشە ايماقتىق, ۇلتتىق بولىپ ەرەكشەلەنەدى. سوندىقتان ءار كەز تاجىريبە الماسا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. ءبىزدىڭ بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جۇيەمىزدىڭ جارتى عاسىرلىق تاريحى بار, وزىندىك عىلىمي-ادىستەمەلىك مەكتەپ قالىپتاسقان. بۇل بىزگە كوپتەگەن مىندەتتەردى شەشۋگە كومەكتەسەدى. – تمد ەلدەرىنىڭ ءبىلىم قىزمەتكەرلەرى مەن مۇعالىمدەردىڭ ءبىرىنشى سەزىنەن نە كۇتەمىز؟ بۇل ءداستۇرلى كەزدەسۋگە اينالا ما؟ ونداعى قازاقستاننىڭ ءرولى قانداي؟ – سەزدىڭ نەگىزگى ماقساتى – تمد-نىڭ بارلىق ەلدەرىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاقىن­داستىرۋ. بۇل فورۋم جالپى ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن دامىتۋعا, مەكتەپتىك ءبىلىمنىڭ ساپاسىن ارت­تىرۋعا باعدار بەرەدى. نارىق جاعدايىندا ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرى­نىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن كۇش جۇمىلدىرۋعا سەپتەسەدى. جاڭاشىل-پەداگوگتاردىڭ جەتىستىك­تەرىن كەڭىنەن تاراتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جال­پى­لاي العاندا بارلىعىمىزدىڭ نەعۇرلىم تىعىز جۇمىس ىستەۋىمىزگە كومەگىن تيگىزەدى. مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ ورتالىق تەستىلەۋدەن ءوتۋىن ۇيىمداستىرۋدا تاجىريبە الماسۋ اسا ماڭىزدى. ءبىلىم مازمۇنداعى قيىن دەڭگەيلەر ماسەلەسىن تالقىلاۋ, ونىڭ ۋاقىت تالابىنا سايكەستىگىن ايقىنداۋ دا اسا قاجەت. ارينە, ءبىز دوستاستىق ەلدەرىنىڭ ورتا ءبىلىم بەرۋدەگى قالىپتاسقان جاعدايىن زەردەلەيمىز. تمد ەلدەرى ءبىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ العاشقى فورۋمىن استانادا وتكىزۋ بىزگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ءبىزدىڭ مىندەت – پىكىرتالاس كەڭىستىگىن قۇرۋ, قيىن سۇراقتارعا بىرلەسە جاۋاپ ىزدەۋ. وسىنداي ماڭىزدى پەداگوگيكالىق فورۋم الداعى ۋاقىتتا جالعاسىن تابادى دەپ سەنەمىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن سۇلەيمەن مامەت.