مەملەكەت باسشىسى "ەاەو مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ جۇمىسشىلارىن زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى" زاڭعا قول قويدى دەلىنگەن اقوردانىڭ سايتىندا. بۇعان دەيىن سەناتورلار ەاەو ەلدەرىندەگى زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ تۋرالى كەلىسىمدى ماقۇلداعاندىعى حابارلانعان ەدى.
ەسكە سالايىق, قۇجات بويىنشا جۇمىس 2014 جىلدان باستاپ جۇرگىزىلىپ كەلەدى, ال كەلىسىمگە 2019 جىلدىڭ 20 جەلتوقسانىندا ەاەو ەلدەرىنىڭ باسشىلارى قول قويدى. ول راتيفيكاتسيالاۋ ءراسىمى اياقتالعاننان كەيىن كۇشىنە ەنەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ەەك بۇل وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بولادى دەپ ۇمىتتەنەدى.
ەاەو شەڭبەرىندە ءبىراز جىلداردان بەرى تالقىلانىپ كەلە جاتقان كەلىسىم جوباسى ەڭبەك ميگرانتتارى كەم دەگەندە ءبىر جىل جۇمىس ىستەگەن ەلدەردەن زەينەتاقى الاتىندىعىن كوزدەيدى. بۇرىن بۇل ماسەلە رەتتەلمەي, قازاقستاندىقتاردىڭ ەاەو-نىڭ باسقا مەملەكەتتەرىندەگى جۇمىس ىستەۋ مەرزىمى ولاردىڭ زەينەتاقى تولەمدەرىن ەسەپتەۋ كەزىندە ءىس جۇزىندە ەسكەرىلمەگەي كەلگەن بولاتىن.
قازاقستاندا كەلىسىم زەينەتاقى تولەمدەرىنە قاتىستى:
زەينەتكەرلىك جاسقا جەتكەندە;
ءبىرىنشى جانە ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىكتى انىقتاعان كەزدە, ەگەر مۇگەدەكتىك بەلگىسىز مەرزىمگە بەلگىلەنسە; مۇراگەرلەرگە بىرجولعى تولەم.قازاقستاندا بجزق-دان زەينەتاقى تولەمدەرى جۇزەگە اسىرىلادى. قازاقستاندا سەناتورلار ەاەو ەلدەرىندەگى زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ تۋرالى كەلىسىمدى ماقۇلدادى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ زاڭ جوباسىن تانىستىرا وتىرىپ, ونىڭ باستى ماقساتى بىرىڭعاي زەينەتاقى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ەكەنىن, بەلارۋسسيادا قارجىلاندىرىلاتىن جۇيە مۇلدەم جوق, قازاقستاندا, رەسەيدە, ارمەنيادا ءبارى باسقاشا ەكەنىن ايتقان بولاتىن. ءمينيستردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, زەينەتاقى جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ تاسىلدەرى مەن قاراجاتتى بولۋدە ايىرماشىلىق بار. سونىمەن بىرگە, مينيستر ءار مەملەكەت ءوزىنىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىنا سايكەس ءوزىنىڭ زەينەتاقىسىن تولەيتىندىگىن اتاپ ءوتتى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ (ەەك) پىكىرى بويىنشا, قۇجات زەينەتاقىنى قالىپتاستىرۋ مەن اكەتۋدەگى تەڭ قۇقىقتاردى, جۇمىسشىلار العان زەينەتاقى قۇقىقتارىن قورعاۋدى, سونداي-اق ەاەو سەرىكتەستەرى اراسىنداعى تولەمدەردى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار, كەلىسىم جوباسى وداق ەلدەرىندە الىنعان جۇمىس تاجىريبەسىن ەسەپكە الۋدى كوزدەيدى. ەەك ەكونوميكا جانە قارجىلىق ساياسات ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ جىل باسىندا ەەك دا وتكەن جيىندا بۇل كەلىسىم بىرىڭعاي ەڭبەك نارىعى ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ەركىن قوزعالىسىن كوزدەيتىنىن ايتقان.
– ەاەو ەلدەرىنىڭ ازاماتتارى, باسقا مۇشە مەملەكەتتەردە جۇمىس ىستەيتىندەر, زەينەتاقى جارنالارىن تولەيدى, وسى ەلدەردىڭ ءجىو-ءنىڭ قوسىمشا قۇنىن قۇرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسادى. ال زەينەتكەرلىك جاسقا جەتكەننەن كەيىن ولاردىڭ قۇقىعى بار ءوزىنىڭ كاسىبي تاجىريبەسىنىڭ ءبىر بولىگىن بەرگەن مەملەكەتتەن زەينەتاقى الۋعا سەنۋ كەرەك.سونىمەن قاتار, بۇعان جول بەرمەيتىن كوپتەگەن پروتسەدۋرالىق جانە اكىمشىلىك قيىندىقتار بار, – دەدى ەەك ەكونوميكا جانە قارجىلىق ساياسات ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قۇجات قابىلدانعان كەزدە جالپى ەڭبەك نارىعىن رەتتەۋدىڭ سوڭعى ەلەمەنتى جۇمىس ىستەي باستايدى.
زەينەتاقى كەلىسىمى زەينەتاقىنى تاعايىنداۋ مەن تولەۋدى كەلەسى تارتىپتە قاراستىرادى:
– كەلىسىمشارت كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن الىنعان ەڭبەك ءوتىلى ءۇشىن زەينەتاقىنى ونىڭ اۋماعىندا ءتيىستى ەڭبەك ءوتىلى الىنعان مۇشە مەملەكەت تاعايىندايدى جانە تولەيدى;
–كەلىسىم كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن العان ەڭبەك ءوتىلى ءۇشىن زەينەتاقى مۇشە مەملەكەتتەردىڭ زاڭناماسىنا جانە تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر ازاماتتارىنىڭ زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ سالاسىنداعى قۇقىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەرى تۋرالى 1992 جىلعى 13 ناۋرىزداعى كەلىسىمگە سايكەس تاعايىندالادى جانە تولەنەدى. بەلارۋسسيا مەن رەسەي ءۇشىن تولەمدەر وسى ەلدەر اراسىنداعى 2006 جىلدىڭ 24 قاڭتارىنداعى الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە سايكەس رەتتەلەدى.
– شارتتىڭ كۇشىنە ەنۋى مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ازاماتتارىنا وداق ەلدەرىندە جۇمىس ىستەگەن كەزدە العان زەينەتاقى قۇقىقتارىن قالىپتاستىرۋ, ساقتاۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ قۇقىعىن بەرەدى.