• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ەلباسى 01 جەلتوقسان, 2020

تۇركى رۋحانياتىنىڭ ارحيتەكتورى

390 رەت
كورسەتىلدى

تۇركى الەمى ادامزاتتىڭ تاريحي-مادەني مۇراسىندا ماڭىزدى ورىن الادى. ول ادامزات رۋحانياتى­نىڭ, وركەنيەتىنىڭ نەگ­ىزى, ورتالىعى. تۇركى­لەردىڭ وركەنيەتكە قوسقان ۇلەسى وراسان. سول سەبەپتى ىر­گەلى زەرت­تەۋ مەن ايرىقشا نازار اۋدارۋ­دى قاجەت ەتەدى. تۇركى وركەنيەتى­نىڭ نە­­گىزگى يدەيالارى مەن جاھان­دىق وركە­نيەتتەگى, تاريحتاعى ءرولى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالا مۇراسى» كىتابىندا ەرەكشە اتالىپ وتكەن.

ۇلى دالانىڭ فيلوسوفياسى – جاھاندىق وركەنيەتتىڭ دامۋىنا اسەر ەتكەن ۇلتتىق مۇرا­نىڭ بولىگى ەكەنى ءسوزسىز. داستۇر­گە, تاريحقا, مادەنيەتكە قۇر­­مەت رۋحاني نەگىز سانالىپ, ول ۇلت­تىق قۇندىلىقتىڭ وزەگى بولىپ تابىلادى.

دالا – ەڭ الدىمەن رۋحاني كەڭىستىك, جاھاندىق تاريحتىڭ ورتالىعى. وسى تۇستا ەلباسىنىڭ يدەيالارى مەن زاماناۋي الەم­نىڭ مودەرنيزاتسياسىنا قاتىستى فيلوسوفيالىق ويلارىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى.

ن.ءا.نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالا مۇرا­سى» كىتابى بارىنەن بۇرىن جاھان­دىق جا­ڭالىقتار اراسىنداعى تۇركى وركە­نيەتىنىڭ جيىنتىعى. بۇگىنگى الەمنىڭ ورنى مەن ءرولىن تۇركىلىك بىرەگەيلىك­سىز ترانسفورماتسيالاۋ قيىن. كوشپەندى وركەنيەتى – زاماناۋي الەمنىڭ نەگىزى مەن رۋحاني قاڭقاسى.

دالا پريزماسى ارقىلى باسقا وركە­نيەتتىڭ بارىن بىلدىك. قازاق دالاسى ەرەكشە ادامي كود رەتىندە جاھاندىق وركەنيەتتىڭ بولىگىنە اينالدى. ۇلى دالا عارىش پەن ادامزاتتى بايلانىستىراتىن جەر شارىنىڭ كىندىگى سانالادى. ۇلى دالا مۇراسى تولىقتاي تۇركى حالىقتارىنىڭ رۋحانياتى بولۋ ارقىلى ادامزاتقا ورتاق قۇندىلىقتاردىڭ اجىراماس بولىگى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز كىتابىندا ۇلى دالاعا قاتىستى جۇ­يەلى كوزقاراستىڭ نەگىزگى يمپە­راتيۆتەرىن قالىپتاستىرعان. وندا قازاقستان ۇلى دالا ەلى رە­تىندە تانىستىرىلادى.

ەلباسى ەڭبەگىنىڭ نەگىزگى يدەياسى – ۇلى دالانىڭ جاھاندىق تاريحتاعى ورنىنا جاڭا كوزقاراس. نۇرسۇلتان نازارباەۆ كىتابىندا باسىمدىق بەرگەن ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى ۇلى دالانىڭ تۇركى وركەنيەتىن قالىپتاستىرۋداعى تاريحي جانە رۋحاني ءرولىنىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى.

جاھاندىق كوشباسشىنىڭ ستراتە­گيالىق كوزقاراسى, ويشىل-ساياسات­كەردىڭ قاسيەتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆقا جاھان­دىق اۋقىمداعى جاعداي­لار­دى كورۋ­گە مۇمكىندىك بەرەدى. اسىرە­سە تۇر­كىلەردىڭ بىرتۇتاستىعى, تۇركى ەل­­دەر­ى­نىڭ رۋحاني جاقىنداسۋى ۇلت كوشباس­شى­سىنىڭ تۇركى جاھاندانۋىن قانشا­لىقتى تەرەڭ كورەتىنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەيدى.

ونىڭ ويىنشا, تۇركى الەمى ءححى عاسىردا جارقىن بولاشاققا يە بولۋعا بارلىق مۇمكىندىك پەن رەسۋرسقا يە. ءومىر شىندىعى مەن تۇركىتىلدەس ەل­دەردىڭ ينتەگراتسيا ۇدەرىسى ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق دال­دىگىن ءسوزسىز كورسەتىپ وتىر.

نازارباەۆ – جاھاندىق دەڭ­گەيدەگى كوشباسشى, تۇركى الە­مىنىڭ مويىندالعان رۋحاني اكەسى سانالادى.

تۇرىك تىلىندە شىعارىلعان كىتاپ تاريحقا تۇركى الەمى مەن تۇركى ەرەكشەلىگى جايىنداعى نەگىزگى ءارى كولەمدى ەڭبەك رەتىن­دە كىرەدى. نازارباەۆتىڭ كىتابى – جاھان­نىڭ زاماناۋي ماسەلەلەرى مەن گەو­سايا­ساتىنا جاڭا كوزقاراس.

ەلباسى بولمىسىنان, تۋمىسىنان باس­تاماشى, تۇركى رۋ­حانياتىنىڭ ءبىرتۋار ارحيتەكتورى.

 

سۇلتان راەۆ,

تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق جازۋشىسى,

تمد مەملەكەتارالىق سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار