ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك ءاۋ باستان «اۋا جايىلىپ», باقىلاۋسىز كەتكەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنا قاتىستى تالاپتاردى كۇشەيتۋدە. اسىرەسە سوڭعى جىلدارى بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جاندانا ءتۇستى. سونىڭ ءبىر دالەلى – كەلەر جىلدان باستاپ ميكروقارجى ۇيىمدارىنا قاتىستى بىرنەشە تالاپ زاڭدى كۇشىنە ەنبەك.
باسىن اشىپ الاتىن ءبىر دۇنيە بار. ميكروقارجى ۇيىمدارى دەگەن ساناتقا ميكروقارجى ۇيىمدارىنان بولەك, لومباردتار, نەسيە سەرىكتەستىكتەرى, ونلاين-نەسيە ۇلەستىرەتىن كومپانيالار جاتادى. مىنە, وسىلاردىڭ ءبارى 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قىزمەت جۇرگىزۋگە قۇقىق بەرەتىن ارنايى ليتسەنزيانى الۋعا مىندەتتى. ليتسەنزيانى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى بەرەدى.
اتاپ وتەرلىگى, ميكروقارجى نارىعىندا جۇرگەن ويىنشىلاردىڭ بارلىعىندا ليتسەنزيا جوق. ولاردىڭ ىشىندە رەتتەۋشىدەن ليتسەنزيا الماي جۇمىس ىستەپ جاتقاندار جەتەرلىك. ەندى جاڭا تالاپ نارىقتاعى ويىنشىلاردىڭ بارىنە مىندەتتى بولماق. دەمەك, اگەنتتىك «كولەڭكەدە» جۇرگەن ۇيىمداردى كۇن استىنا شىعارادى. وسىلايشا نارىقتاعى احۋالدى تولىقتاي ءوز باقىلاۋىنا الماق.
وسى ورايدا, ميركوقارجى ۇيىمدارى ليتسەنزيا الۋعا ءوتىنىش بەرگەن كەزدە كومپانيا تۋرالى تولىق اقپاراتتى ۇسىنۋعا ءتيىس. ونىڭ ىشىندە ۇيىمنىڭ يەسى تۋرالى اقپارات مىندەتتى تۇردە بولۋى كەرەك. ماسەلە ليتسەنزيا الۋمەن بىتپەيدى. قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى بەلگىلى ءبىر مەرزىمدە نارىقتاعى ويىنشىلاردى تەكسەرىپ وتىرادى. ونداعى ماقسات – ۇيىمنىڭ زاڭ تالاپتارىنا قانشالىقتى ساي ەكەنىن انىقتاۋ.
سونداي-اق جاڭاشىلدىققا سايكەس, ميركوقارجى ۇيىمى باسشىلىق اۋىسقان جاعدايدا ورىن العان وزگەرىستەر تۋرالى رەتتەۋشىگە ەسكەرتۋى كەرەك. وسىلايشا ۇيىم تۋرالى اقپاراتتى ۋاقتىلى جاڭارتۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار رەتتەۋشى نارىقتاعى ويىنشىلاردى ولاردىڭ ءبىر-بىرىمەن قانشالىقتى بايلانىسى بارىن دا مۇقيات تەكسەرەتىن بولادى.
نەگىزى ميكروقارجى ۇيىمدارىنا قاتىستى جاڭاشىلدىقتاردىڭ نەگىزگى بولىگى وسى جىلدىڭ شىلدەسىندە زاڭناماعا ەنگىزىلگەن بولاتىن. ەندى مىنە, قوسىمشا نورمالار ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇل نورمالار نەگىزىنەن ۇيىمداردىڭ باسشىلارىنا, قۇرىلتايشىلارىنا جانە اكتسيونەرلەرىنە قاتىستى. بۇل رەتتە ميكروقارجى ۇيىمدارى باسشىلارىنىڭ ىسكەرلىك بەدەلى ءمىنسىز بولۋى كەرەك. زاڭنامادا ءدال وسىنداي تالاپ بار. بۇل دەگەنىمىز – وتەلمەگەن نەمەسە كۇشى جويىلماعان سوتتىلىقتىڭ بولماۋى, ونىڭ ىشىندە قارجى ۇيىمىنىڭ باسشىسى لاۋازىمىن اتقارۋ قۇقىعىنان ايىرۋ جانە قارجى ۇيىمىنىڭ ءىرى قاتىسۋشىسى بولماۋ تۇرىندەگى جازانىڭ, زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت شەشىمىنىڭ جوقتىعى.
قىسقاسى, رەتتەۋ نورمالارىنا سايكەس, ميكروقارجى ۇيىمدارى نارىعىن ماڭىزدى وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر. كاپيتال مەن وتىمدىلىككە قاتىستى نورمالار, سونداي-اق اۋديت پەن ەسەپتىلىكتى ۇسىنۋعا قويىلاتىن تالاپتار بەلگىلەندى. تۇپتەپ كەلگەندە ميركوقارجى ۇيىمدارى بانك سەكتورىنداعى ويىنشىلارمەن تەڭەستىرىلدى دەسە دە بولعانداي.
جوعارىدا جارعىلىق كاپيتال تۋرالى ايتىپ قالدىق. وزگەرىستەردىڭ ءبىر پاراسى بۇل باعىتتى دا اينالىپ وتپەدى. ماسەلەن, قازىر ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ جارعىلىق كاپيتالى 30 ملن تەڭگەگە تەڭ. 2021 جىلدان باستاپ ولاردىڭ ەڭ تومەنگى جارعىلىق كاپيتالى 50 ملن تەڭگەدەن كەم بولماۋى كەرەك. ال 2023 جىلدان باستاپ بۇل كورسەتكىش 100 ملن تەڭگەگە دەيىن ۇلعاياتىن بولادى. سول سەكىلدى كەلەر جىلدان باستاپ لومباردتاردىڭ جارعىلىق كاپيتالى 30 ملن تەڭگەنى, نەسيە سەرىكتەستىكتەرىنىڭ جارعىلىق كاپيتالى 20 ملن تەڭگەنى قۇراۋى ءتيىس.
ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارىنا, قۇرىلتايشىلارىنا جانە اكتسيونەرلەرىنە قويىلاتىن تالاپتاردى ەسكەرسەك, قازاقستان نارىعىنداعى ۇيىم باسشىلارىنىڭ 10 پايىزى جانە بۇدان دا جوعارى ۇلەسى ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ اتقارۋشىلىق ورگاندارىن باسقارا المايدى. ياعني ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ قوجايىندارى ءوز ۇيىمدارىنىڭ ديرەكتورى نەمەسە باسقارما توراعاسى اتانۋ قۇقىعىنان ايىرىلادى. ويتكەنى ولار جاڭا تالاپتارعا سايكەس كەلمەيدى.
وسى ورايدا «كۋرسيۆ» باسىلىمى اكتيۆى جاعىنان قازاقستانداعى ەڭ ءىرى بەس ميكروقارجى ۇيىمىنىڭ قۇرىلتايشىلارى تۋرالى دەرەكتەردى زەردەلەپ كورگەن ەكەن. ولاردىڭ باسىم بولىگىنىڭ شەتەلدىك اكتسيونەرلەرى بار بولىپ شىققان. ماسەلەن, KMF كومپانياسىنىڭ سايتىنداعى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ونىڭ ءىرى اكتسيونەرى – KMF Demeu Fund كورپوراتيۆتىك قورى (45,44%). اتالعان قوردى امەريكالىق ACDI/VOCA كورپوراتسياسى قۇرعان.
eGov سايتىنىڭ دەرەكتەرىنە نازار اۋدارساق, «تويوتا فاينانشل سەرۆيسەز كازاحستان» ۇيىمىنىڭ قۇرىلتايشىسى – Toyota Financial Services (UK) PLس. بۇل كومپانيا ۇلىبريتانيادا تىركەلگەن. «ونلاينكازفينانس» ميكروقارجى ۇيىمىنىڭ قۇرىلتايشىسى ەكەۋ. ەكەۋى دە شەتەلدىك – رەسەيلىك «ونلاين ميكروفينانس» جانە كيپرلىك IDF Holding LTD كومپانيالارى.
تاعى سول eGov سايتىندا «ارنۇر كرەديت» ۇيىمىنىڭ بىرنەشە قۇرىلتايشىسى بارى كورسەتىلگەن. ولار كايمان ارالدارىندا, ليۋكسەمبۋرگتە, نيدەرلاند پەن چەحيادا تىركەلگەن. قازاقستانداعى ءىرى ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ بەستىگىن «مك-فينانس» كومپانياسى تۇيىندەپ تۇر. كومپانيا سايتىنداعى دەرەككە سۇيەنسەك, ۇيىم «استانا موتورس» قازاق موتور كومپانياسى» جشس قۇرامىندا قۇرىلعان.
جوعارىدا اتالعان بەس ميكروقارجى ۇيىمىنىڭ باسشىلارى – قازاقستاندىقتار. بىراق ولار اتالعان كومپانيالاردىڭ تىكەلەي باسشىسى ەمەس. ميكروقارجى ۇيىمى نارىعىنداعى ويىنشىلاردىڭ ىشىندە باسشىسى دا, قۇرىلتايشىسى دا ءبىر عانا تۇلعادان تۇراتىن كومپانيالار وتە سيرەك كەزدەسەدى.