قازاقستاندا 15 قىركۇيەكتەن 15 قازانعا دەيىن جىل سايىن ەمحانالارعا تىركەلۋ ناۋقانى وتەدى. بۇل حالىققا نە بەرەدى, ءوتىنىمدى قالاي بەرۋ كەرەك جانە قانداي سەبەپپەن باس تارتۋى مۇمكىن. ءسىزدىڭ بارلىق سۇراعىڭىزعا جاۋاپ بار.
ەمحاناعا بەكىتىلۋ نە ءۇشىن قاجەت؟
شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ حالىققا ءاردايىم قولجەتىمدى جانە ەمحاناعا تىركەلۋگە بايلانىستى ەمەس. جوسپارلى دارىگەرگە دەيىنگى نەمەسە دارىگەرلىك كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ەمحاناعا تىركەلۋ قاجەت. ءار ادام ءوزىنىڭ ۋچاسكەلىك دارىگەرىن ءبىلۋى كەرەك.
ەگەر پاتسيەنت ەمحاناعا بەكىتىلگەن بولسا, جالپى پراكتيكا دارىگەرىنىڭ/تەراپەۆتتىڭ قابىلداۋى, بەيىندى ماماننىڭ كونسۋلتاتسياسى, دياگنوستيكالىق جانە زەرتحانالىق تەكسەرۋ, كونسەرۆاتيۆتى نەمەسە حيرۋرگيالىق ەمەس ەمدەۋ, سونداي-اق كۇندىزگى ستاتسيونار قىزمەتتەرى پاتسيەنتكە تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىندە (تمككك), سونداي-اق الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى اياسىندا كورسەتىلەدى.
ەگەر ادام ەمحاناعا تىركەلمەسە, جوسپارلى مەديتسينالىق كومەككە قول جەتكىزۋدە قيىندىقتار تۋىندايدى. سوندىقتان ەمحاناعا تىركەلىپ, ۋچاسكەلىك دارىگەرگە بارۋ قاجەت.
قايدا بەكىتىلۋگە بولادى؟
مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك (مساك) كورسەتەتىن, سونداي-اق پروفيلاكتيكالىق سكرينينگتەر مەن كاسىپتىك تەكسەرۋلەر جۇرگىزەتىن مەديتسينالىق ۇيىمدارعا عانا تىركەلۋگە بولادى. ولارعا: قالالىق ەمحانالار, دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار, فەلدشەر-اكۋشەرلىك پۋنكتتەر, وتباسىلىق دەنساۋلىق ورتالىقتارى (مساك ورتالىقتارى) جاتادى.
تۇرعىلىقتى جەرى, جۇمىس نەمەسە وقۋ ورنى بويىنشا ءبىر عانا مەديتسينالىق ۇيىمعا بەكىتىلۋگە بولادى. قالا ماڭىنداعى تۇرعىندار جاقىن ماڭداعى ەمحاناعا بەكىتىلە الادى.
بەكىتىلۋ كەزەنىندە نەگە نازار اۋدارۋ قاجەت؟
مەديتسينالىق ۇيىم الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ جەتكىزۋشىسى بولىپ تابىلا ما جانە تمككك جانە ءمامس ەكى تەگىن پاكەتى شەڭبەرىندە, ونىڭ ىشىندە قوسالقى مەردىگەرلىك شارت بويىنشا مەديتسينالىق قىزمەتتەر كورسەتە مە؟ وزگە جاعدايدا, ءسىز كەپىلدەندىرىلگەن جانە ساقتاندىرۋ مەديتسينالىق پاكەتتەرىنە قۇقىعىڭىزدى پايدالانا المايسىز.
قالاي بەكىتىلۋ قاجەت؟
بۇگىنگى تاڭدا بەكىتۋدىڭ ءۇش ءادىسى بار.
ءبىرىنشى ءادىس – ەمحانانىڭ تىركەۋ بولىمىنە جۇگىنۋ جانە تىركەلۋ تۋرالى ءوتىنىش جازۋ. بۇل ءتاسىل جاسى بويىنشا زەينەتكەرلەرگە, مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ادامدارعا, بالالارعا, ونىڭ ىشىندە شەت مەملەكەتتەردە تۋعاندارعا, سابيلەر ۇيلەرىندە تۇراتىندارعا, جەتىمدەرگە, سوتتالعاندارعا, كولونيالاردا جازاسىن وتەۋشىلەرگە جانە مەدرەسەدە وقيتىندارعا, مەرزىمدى قىزمەتتەگى اسكەري قىزمەتشىلەرگە نەمەسە سەنىمحات بويىنشا تىركەلۋدى رەسىمدەۋشىلەرگە عانا قولجەتىمدى.
ول ءۇشىن سىزگە جەكە كۋالىك, تولقۇجات نەمەسە تۇرۋعا رۇقسات قاجەت. ەگەر ءسىز 18 جاسقا دەيىنگى بالانى بەكىتكىڭىز كەلسە, بالانىڭ جانە ونىڭ زاڭدى وكىلىنىڭ – اناسىنىڭ, اكەسىنىڭ نەمەسە قامقورشىسىنىڭ جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتاردى ۇسىنۋ قاجەت.
ەكىنشى ءتاسىل – حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى (حقكو) ارقىلى تىركەۋگە ءوتىنىم بەرۋ. وزىڭىزبەن بىرگە جەكە كۋالىك, تولقۇجات نەمەسە تۇرۋعا رۇقسات بولۋى قاجەت. ءوتىنىمدى وڭدەۋ مەرزىمى – ءبىر جۇمىس كۇنى.
ءۇشىنشى ءتاسىل – ۇيدەن شىقپاي ەمحاناعا تىركەلۋ. http://egov.kz. ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالى ارقىلى ءوتىنىم بەرۋ جەتكىلىكتى.
بۇل ءۇشىن:
– سايتتىڭ باستى بەتىندەگى «دەنساۋلىق ساقتاۋ» ءبولىمىن تاڭداڭىز;
– «مەديتسينالىق كومەك» قوسىمشا بەتىندە «مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك كورسەتەتىن مەديتسينالىق ۇيىمعا تىركەلۋ» قىزمەتىنە باسىڭىز;
– «قىزمەتكە ونلاين تاپسىرىس بەرۋ» باتىرماسىن باسىڭىز;
– بەكىتۋگە سۇرانىس جىبەرۋ ءۇشىن جاسىل بەلگىشەمەن بەلگىلەنگەن بارلىق ەلەمەنتتەردى تولتىرۋ قاجەت;
– سۇرانىستى ءساتتى جىبەرگەننەن كەيىن ءسىز «سۇرانىم وڭدەلۋدە» مارتەبەسىن كورەسىز. تىركەلۋ تۋرالى جاۋاپ ءسىزدىڭ جەكە كابينەتىڭىزگە ءبىر جۇمىس كۇنى ىشىندە كەلەدى.
بەكىتۋ ءۇشىن قانداي قۇجاتتار ءتىزىمى قاجەت؟
– جەكە كۋالىك. زەينەتكەرلەر ءۇشىن – زەينەتاقى كۋالىگى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار ءۇشىن زەينەتاقى كۋالىگى نەمەسە مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك ساراپتامانى كۋالاندىرۋ اكتىسىنەن ءۇزىندى كوشىرمە. زاڭ بويىنشا بالا كەزىنەن مۇگەدەككە تاعايىندالعان قورعانشىلار, سونداي-اق قورعانشىلار نەمەسە قامقورشىلار, پاترونات تاربيەشىلەرى سوت شەشىمىن قورعانشىلىقتى نەمەسە قامقورشىلىقتى راستايتىن وزگە دە قۇجاتتى ۇسىنۋعا ءتيىس. كولونيالاردا جازاسىن وتەپ جاتقان سوتتالعاندار جانە اسكەري قىزمەتشىلەر – مساك-قا حالىقتى بەكىتۋدى (ەسەپتەن شىعارۋ) تىركەۋ ماسەلەلەرىن قاراۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ حاتتاماسى.
مەدرەسەدە 18 جاسقا دەيىنگى ستۋدەنتتەر مەن ءبىلىم الۋشىلار جوعارى وقۋ ورنى رەكتورىنىڭ مەديتسينالىق ۇيىمعا رەسمي ۇندەۋىن جانە وقۋ ورنى مەن مساك ۇيىمى اراسىنداعى كوميسسيا حاتتاماسىن ۇسىنادى. قازاقستاننان تىس جەردە تۋعان بالالار – شەت مەملەكەتتە تۋىلعانىن راستايتىن قۇجات. بالالار ءۇيى, قارتتار ءۇيى سياقتى مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەلەر – وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋدى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ شەشىمى.
بەكىتۋ جۇيەسى قالاي جۇمىس ىستەيدى جانە سىزگە قاي كەزەڭدە جاۋاپ بەرۋ كەرەك؟
مەديتسينالىق ۇيىمعا تىكەلەي جۇگىنگەن كەزدە ەمحانانىڭ مامانى «بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمى» مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەسىنە بەكىتۋگە ارنالعان سۇراۋ سالۋدى رەسىمدەيدى, ودان كەيىن اقپاراتتاندىرۋ ۇيىمىنىڭ مامانى بەكىتۋگە ارنالعان سۇراۋ سالۋدى قارايدى جانە ءوتىنىمدى ماقۇلداۋ تۋرالى نە دالەلدى باس تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتى كورسەتۋ ناتيجەسى مەديتسينالىق ۇيىمعا بەكىتۋ تالونى نەمەسە دالەلدى باس تارتۋ بولىپ تابىلادى.
پاتسيەنت ەلەكتروندى ۇكىمەت ارقىلى جۇگىنگەن كەزدە, پاتسيەنتكە 1 جۇمىس كۇنى ىشىندە «جەكە كابينەتكە» بەكىتىلگەنى تۋرالى حابارلاما نەمەسە ەلەكتروندى قۇجات نىسانىنداعى دالەلدى باس تارتۋ كەلىپ تۇسەدى. اقپاراتتىق جۇيەدە تەلەفون ءنومىرى نەمەسە ەلەكتروندى پوشتا مەكەنجايى بولعان كەزدە مەديتسينالىق ۇيىم پاتسيەنتتى تىركەلگەنى تۋرالى حاباردار ەتەدى.
مەديتسينالىق ۇيىمدار مەن پورتالدىڭ جۇمىس كەستەسى؟
– ەمحانالار دۇيسەنبىدەن سەنبىگە دەيىن جۇمىس ىستەيدى. دۇيسەنبىدەن جۇماعا دەيىن ساعات 8.00-دەن 20.00-گە دەيىن ءۇزىلىسسىز, سەنبى كۇنى ساعات 9.00-دەن 14.00-گە دەيىن, دەمالىس (جەكسەنبى) جانە مەرەكە كۇندەرىن قوسپاعاندا. بۇل رەتتە, بەكىتۋگە سۇرانىس جۇمىس اياقتالعانعا دەيىن 2 ساعات بۇرىن, ياعني جۇمىس كۇندەرى كەشكى ساعات 6-عا دەيىن جانە سەنبى كۇنى كۇندىزگى ساعات 12-گە دەيىن قابىلدانادى.
«ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» پورتالى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بايلانىستى تەحنيكالىق ۇزىلىستەردى قوسپاعاندا, تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى. پاتسيەنت جۇمىس ۋاقىتى اياقتالعاننان كەيىن, سونداي-اق دەمالىس جانە مەرەكە كۇندەرى جۇگىنگەن كەزدە وتىنىشتەردى قابىلداۋ جانە ناتيجەلەردى بەرۋ كەلەسى جۇمىس كۇنى كورسەتىلەدى. پاتسيەنتكە قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن قۇجاتتاردى تاپسىرۋ ءۇشىن كۇتۋدىڭ رۇقسات ەتىلگەن ەڭ ۇزاق ۋاقىتى – 30 مينۋت.
ەمحاناعا كەز كەلگەن ۋاقىتتا نەمەسە تەك تىركەۋ ناۋقانى اياسىندا بەكىتىلە الاسىز با؟
مەديتسينالىق ۇيىمعا كەز كەلگەن ۋاقىتتا بەكىتىلۋگە بولادى, ەگەر ءسىز تۇرعىلىقتى جەرىڭىزدى اۋىستىرعان بولساڭىز, قالادان تىس جەرگە ءبىر ايدان استام مەرزىمگە كەتسەڭىز نەمەسە العاش رەت ەركىن تاڭداۋ نەمەسە بەكىتىلۋ قۇقىعىن پايدالانۋدى شەشسەڭىز, سونداي-اق بەكىتۋ ءسىزدىڭ قاتىسۋىڭىزسىز جاسالعان بولسا. سونداي-اق مەديتسينالىق ۇيىم قايتا ۇيىمداستىرىلعان نەمەسە تاراتىلعان, الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىمەن شارت بۇزىلعان جاعدايدا. نەمەسە ءسىزدىڭ ۇيىڭىزگە جاقىن جەردە جاڭا ەمحانا اشىلسا. ساقتانۋشى مەن ساقتاندىرۋ ۇيىمى اراسىندا جاسالعان ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ شارتى دا ناۋقان شەڭبەرىنەن تىس تىركەلۋدىڭ نەگىزى بولا الادى. وزگە جاعدايدا, بەكىتۋ ناۋقانى شەڭبەرىندە 15 قىركۇيەكتەن 15 قاراشاعا دەيىن عانا مۇمكىن بولادى.
مەديتسينالىق ۇيىم پاتسيەنكە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدى توقتاتۋ تۋرالى حابارلاۋعا مىندەتتى مە؟
ء يا, ەگەر مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ توقتاتىلسا, مەديتسينالىق ۇيىمدار تىركەلگەن پاتسيەنتتەردى تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا جازباشا حاباردار ەتۋگە مىندەتتى. كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ شارتىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن بولسا, بۇزۋ كۇنىنە دەيىن كەمىندە كۇنتىزبەلىك وتىز كۇن بۇرىن. مساك ۇيىمىن قايتا ۇيىمداستىرۋ نەمەسە تاراتۋ تۋرالى بەلگىلى بولعان كۇننەن باستاپ كۇنتىزبەلىك ەكى كۇن ىشىندە. قوردىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتەر كولەمىن ورنالاستىرماعانى تۋرالى بەلگىلى بولعان كۇننەن باستاپ ەكى كۇنتىزبەلىك كۇن ىشىندە.
بەكىتۋدەن باس تارتۋى مۇمكىن بە؟
ءيا. ەگەر ءسىزدىڭ ناقتى تۇرعىلىقتى جەرىڭىز ءسىز تىركەلگىڭىز كەلەتىن ەمحاناعا اۋماقتىق تۇرعىدا جاتپاسا, بىراق بۇل رەتتە ءسىز «دارىگەردى ۇيگە شاقىرۋ» قىزمەتىنەن باس تارتپايسىز. سىزگە ءموبيلدى بريگادانى نەمەسە ۋچاسكەلىك دارىگەردى ۇيگە شاقىرعان كەزدە ولار سىزگە كەلە المايدى جانە سىزگە كومەك كورسەتە المايدى, ويتكەنى ءسىز ولاردىڭ قىزمەت كورسەتۋ ايماعىنان تىس جەردە بولاسىز. ەگەر ءسىز بۇعان كەلىسسەڭىز جانە ەمحانا ءسىزدى قابىلداۋعا دايىن بولسا, وندا ءسىز وسىعان بايلانىستى بارلىق تاۋەكەلدەردى ءوز جاۋاپكەرشىلىگىڭىزگە الاسىز.
بالالار تىركەلگەن جاعدايدا زاڭدى وكىلدىگىن راستايتىن قۇجاتتىڭ بولماۋى نەمەسە پاتسيەنت مەملەكەتتىك قىزمەتتى الۋ ءۇشىن ۇسىنعان قۇجاتتاردىڭ جانە/نەمەسە ولارداعى دەرەكتەردىڭ/مالىمەتتەردىڭ دايەكسىزدىگىن انىقتاۋ باس تارتۋ ءۇشىن نەگىز بولا الادى. سونداي-اق تىركەلگەن حالىق سانىنىڭ ءبىر جالپى پراكتيكا دارىگەرىنە ارالاس حالىقتان 1 700 ادام, ۋچاسكەلىك تەراپەۆت 2 200 ادام, ۋچاسكەلىك پەدياتر 0-دەن 6 جاسقا دەيىنگى 500 بالا, 0-دەن 14 جاسقا دەيىنگى 900 بالا اسىپ كەتۋ سەبەبىنەن باس تارتۋى مۇمكىن.