• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 22 قىركۇيەك, 2020

ءسۇيىنباي مۋزەيىندەگى ساز اسپاپتارى ونەر تاريحىنان سىر شەرتەدى

800 رەت
كورسەتىلدى

ءجۇز جاساعان جامبىلدىڭ سۇيىكتى شاكىرتىنىڭ ءبىرى, حالىق اقىنى ۇمبەتالى كارىباەۆتىڭ ساۋساق تابى قالعان بىرنەشە دومبىرا بار ەكەن. سول اسپاپتىڭ ءبىرى قازىر جامبىل اۋدانى, قاراقىستاق اۋىلىنداعى ءسۇيىنباي ارون ۇلىنىڭ مۋزەيىندە ساقتاۋلى تۇر.

 

رومب پىشىندەس اسپاپتى تۇتاس اعاشتان اسقان شەبەرلىكپەن شاۋىپ جاساعانى انىق بايقالادى. قىزىل-­ قوڭىر ءتۇستى دومبىرانىڭ شاناعى قوڭىر ءتۇستى ويۋمەن كومكەرىلگەن ەكەن. وكىنىشكە قاراي, ۇزىندىعى 70 سم بولاتىن ساز اسپابىنا بار ونەرىن سالعان اعاش شەبەرىنىڭ اتى-ءجونىن انىقتاۋ مۇمكىن بولماپتى.

جالپى, جامبىل جىراۋعا ءپىر بولعان ءسۇيىنباي اقىننىڭ مۇ­راجاي-ۇيىندە كونە زاماننان سىر شەرتەتىن جادىگەر كوپ-اق. مىسالى, حالىق اقىنى ابدىعالي ساريەۆتىڭ جەكە دومبىراسى دا – وسى مۋزەيدىڭ كوركىن كەلتىرىپ تۇرعان جادىگەردىڭ ءبىرى. بۇل اسپاپتى دا اقىننىڭ قىزى شايىمقان ساريەۆا 1996 جى­لى سىيعا تارتقان ەكەن. حح عا­سىر­دىڭ باسىنداعى قازاقتىڭ مادەني ءومىرىنىڭ كۋاسىندەي بولىپ تۇرعان قىزىل-قوڭىر ءتۇستى دوم­بىرانىڭ ولشەمى 80ح25 سم شاما­سىندا. جادىگەردىڭ ۇزاق جىل بويى­نا قولدان تۇسپەي, ءان مەن جىر­عا ارقاۋ بولعانى ونىڭ ءتۇسىنىڭ وڭىپ, شاناعىنىڭ سىرىلعانىنان اڭعارىلادى.

– ءسۇيىنباي اتامىزدىڭ ايتىس ونەرىندەگى ەڭ تاڭداۋلى دۇنيەسى قازاق-قىرعىز دوستىعىن جىرلاپ, بۇگىنگە قالپىن بۇزباي جەتكەن ء«سۇيىنباي مەن قاتاعاننىڭ ايتىسى» ەكەندىگى انىق. سول ايتىستا ءسۇيىنباي اقىن دومبىرانى سەرىك ەتسە, قاتاعان قىرعىزدىڭ ۇلتتىق اسپابى قومىزدى قولىنا الادى. وتكەن كۇندەردىڭ بەلگىسى رەتىندە ءسۇيىنباي ارون ۇلىنىڭ ادەبي-ەسكەرتكىش مۋزەيىندە قىرعىز حالقىنىڭ شەرتپەلى مۋزىكالىق اسپابىن ساقتاۋدى پارىز سانادىق. قازىر بىزگە قىمبات جادىگەرلەر اراسىندا 1996 جىلى مۋزەي قو­رىنا الىنعان سارى ءتۇستى كونە كومىز بار. قىرعىز حالقىنىڭ ۇلتتىق اسپابى تۇتاس اعاشتان ويىپ جاسالعان ەكەن, ءۇش ىشەگى بار, پەرنەلەرى جوق. ءىح-ح عاسىردىڭ مادەني مۇراسى سانالاتىن جادىگەردىڭ ولشەمى 120ح25 سم. اسپاپ جاقسى ساقتالعان, شا­نا­عى, موينى زاقىمدانباعان. مۋزەي قىزمەتكەرلەرى بارلىق جادى­گەردى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, كەلەر ۇرپاققا كوزايىم رەتىندە ۇسىنۋدى پارىز سانايدى, – دەيدى ءسۇيىنباي ارون ۇلى ادەبي-مەموريالدى مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى مۇرات مۇقاش ۇلى.

 

الماتى وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار