بۇگىن, ياعني 1 شىلدەدە رەسەيدە 25 ماۋسىمدا باستالعان كونستيتۋتسياعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ بويىنشا رەفەرەندۋم اياقتالادى. مەملەكەت باسشىسى ۆلاديمير پۋتين 22 ساۋىرگە بەلگىلەنگەن داۋىس بەرۋدى پاندەمياعا بايلانىستى كەيىنگە قالدىرعان بولاتىن. كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردە پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن ۇزارتۋ دا قاراستىرىلعان.
پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن ۇزارتۋ بويىنشا ۇسىنىستى بيىل 10 ناۋرىزدا رەسەي مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ دەپۋتاتى ۆالەنتينا تەرەشكوۆا ورتاعا سالدى. قازىرگى زاڭعا سايكەس, پرەزيدەنتتىڭ 2024 جىلدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى بولىپ قايتا سايلانۋعا مۇمكىندىگى جوق. دەپۋتات ۆ.تەرەشكوۆا ءوز ۇسىنىسىن ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ەلدە تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالۋ ماڭىزدىلىعىمەن بايلانىستىردى. رف كونستيتۋتسيالىق سوتى بۇل تۇزەتۋدى دۇرىس دەپ قابىلدادى.
بۇگىنگى وتەتىن رەفەرەندۋمدا رەسەيلىكتەرگە تەك ءبىر سۇراق قويىلماق. «ەل كونستيتۋتسياسىنا وزگەرتۋلەر ەنگىزۋگە كەلىسىمىڭىزدى بەرەسىز بە؟» دەگەن ساۋالعا ازاماتتار ء«يا» نە «جوق» دەپ قانا جاۋاپ بەرمەك. ماسكەۋ مەن نيجەگورود وبلىستارىنىڭ تۇرعىندارى عانا ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدە.
27 ماۋسىمداعى الدىن الا ناتيجە بويىنشا, ەلەكتروندى داۋىس بەرۋشىلەردىڭ 70,25 پايىزى ناۋقانعا قاتىسقان. بۇل دەگەنىمىز, 836 474 ازامات ءوزىنىڭ ونلاين داۋىس بەرۋ قۇقىعىن قولدانعان. ەكى وبلىس بويىنشا ەلەكتروندى داۋىس بەرۋگە 1 190 726 ادام تىركەلگەن. ال داۋىس بەرۋدىڭ العاشقى كۇنى حالىقتىڭ 9,2 پايىزى بەلسەندىلىك تانىتقان.
ءتارتىپ بۇزۋشىلىق تا جوق ەمەس. سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ەللا پامفيلوۆا ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋگە ماجبۇرلەنگەنى تۋرالى شاعىمدار تۇسكەنىن حابارلادى. «كەشە 105 شاعىم تۇسسە, بۇگىن 113 ادام كۇشپەن داۋىس بەرۋگە ءماجبۇر بولعانىن حابارلادى», دەدى. سونىمەن قاتار شاعىمدانۋشىلاردىڭ كەيبىرى ناقتى جاۋاپ تاڭداۋعا قاتىستى دا قىسىم كورگەنىن ايتقان.
رەفەرەندۋم ناتيجەسىندە نەگىزگى زاڭداعى 22 باپ وزگەرمەك. باپتاردى مەمدۋما, فەدەراتسيا كەڭەسى, كونستيتۋتسيالىق سوت پەن ايماقتار پارلامەنتتەرى تالقىلاپ, كەلىسىمىن بەردى. قازىرگى زاڭعا سايكەس, رەسەي پرەزيدەنتى جوعارعى مەملەكەتتىك قىزمەتكە ءۇشىنشى رەت سايلانا المايدى. ال حالىق وزگەرىستەرگە كەلىسىم بەرسە, ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ بۇعان دەيىنگى پرەزيدەنتتىگى ەسەپكە الىنباي, وعان 2024, 2030 جىلدارى قايتا سايلانۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. وسىلايشا مەملەكەت باسشىسى 2036 جىلعا دەيىن بيلىك باسىندا قالا الادى. ودان بولەك جاڭا زاڭ بويىنشا, وتباسى – ەر مەن ايەلدىڭ وداعى دەپ قاراستىرىلماق. رەسەيدى كسرو-نىڭ جالعاسى رەتىندە قاراستىرۋ دا ۇسىنىلعان وزگەرىستەر قاتارىندا. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە قاتىستى جاڭا ءتارتىپ قاراستىرىلىپ وتىر. اتاپ ايتار بولساق, ايماقتار مەن فەدەرالدىق ۆەدومستۆو باسشىلىعىنا تەك 30 جاسقا تولعان ازامات تاعايىندالىپ, شەتەلدە ەسەپشوتى جانە سول جاقتا تۇرۋعا ۋاقىتشا رۇقساتى بولماۋ كەرەك.
پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەرگە قاتىستى تالاپتار دا كۇشەيتىلمەك. اتاپ ايتار بولساق, ۇمىتكەر رەسەي تەرريتورياسىندا 25 جىل تۇرۋى كەرەك, وعان قوسا ەشقاشان باسقا ەلدە ازاماتتىعى, ۋاقىتشا تۇرۋعا رۇقساتى بولماۋ تالابى دا زاڭمەن بەكىتىلمەك.
ەلدەگى وپپوزيتسيا مەن ونىڭ جاقتاستارى پرەزيدەنتتى بۇعان كەلىسىم بەرگەنىنە ايىپتاۋدا. ودان بولەك وزگەرىستەر حالىقارالىق سوت پەن ادام قۇقىقتارى بويىنشا ەۋروپا سوتىنىڭ شەشىمىن ورىنداماۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ وتىر. «قۇقىق ارقىلى دەموكراتيا ءۇشىن» ەۋروپا كوميسسياسى مۇنىڭ سالدارىنان ەلدەگى كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ ساياسي قىسىمعا ۇشىرايتىنىن ايتۋدا.
كەيبىر رەسەيلىك دەپۋتاتتار دا وزگەرىستەرگە قارسىلىعىن ءبىلدىرىپ اشىق حات جولدادى. ماسكەۋ وبلىسىنىڭ تيميريازەۆ اۋدانىنىڭ مۋنيتسيپالدى دەپۋتاتى يۋليا گاليامينا اتالعان وزگەرىس ءپۋتيننىڭ شەكسىز بيلىگىنە اكەلەدى دەپ نارازىلىعىن ءبىلدىرىپ, قول جينادى. ءبىر كۇننىڭ ىشىندە ايماقتىق پارلامەنتتەردەن 250-دەن استام قول قويىلدى.
وسى ورايدا قازاقستاننىڭ بايقوڭىر قالاسىندا دا داۋىس بەرۋ ءوتىپ جاتىر. ايماقتا 7 داۋىس بەرۋ كوميسسياسى جۇمىس ىستەۋدە. رەسمي مالىمەت بويىنشا, بايقوڭىر قالاسىندا 13 مىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ازاماتى تۇرادى.