ءدۇبىرلى دۇنيەنىڭ دۇرمەگى كوبەيىپ بارادى. ءوز جاراتىلىسىنان بەرى ادام بالاسىندا مازا جوق. جاقسى ومىرگە, تىنىش تا بەيبىت تۇرمىسقا قول جەتكىزەمىز دەپ تالپىنىپ-اق جاتىرمىز. سول جاقسى ءومىردى كەيدە قولعا قارۋ الىپ تا ورناتپاق بولعان جاعداياتتار از بولعان جوق. عارىشقا دا شىقتىق, ادام بالاسىنىڭ تابانى ايعا دا ءتيدى. اقىل مەن مي جەتە بەرمەيتىن عىلىمي جانە تەحنيكالىق جاڭالىقتار مەن قانشاما جەتىستىكتەرگە كۋا بولىپ كوز كورىپ, سولاردىڭ يگىلىگىن كورىپ تە جاتىرمىز. بىراق جان بالاسىندا تىنىشتىق جوق...
دۇنيەنىڭ مازاسى كەتىپ-اق تۇر. قاۋىپ پەن قاتەرگە باسىن تىككەن ادام بالاسىنىڭ سول جانتالاسىنان-اق وي تۇيەر بولساق, ءبىزدى دە تەرەڭ ويعا جەتەلەيتىن جانە ءتىپتى دە الاڭ كۇيگە تۇسىرەتىن جايلاردىڭ از ەمەستىگىن سەزىنە الار ەدىك.
بۇل الاڭ جايدىڭ نەگىزگى وزەكتىلەرى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە (5 مامىر 2020 جىل) جارىق كورگەن «ەلىمىز بۇل قيىندىقتان شىڭدالىپ شىعادى» اتتى سۇحباتىندا ايتىلعان ماسەلەلەر ءبىزدىڭ ارقايسىمىزعا تەرەڭ وي سالعانى انىق. پرەزيدەنت ءوز سۇحباتىندا «پاندەميا بۇكىل الەمنىڭ قالىپتى تىرشىلىگىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتتى» دەي كەلىپ, وسى ىندەتتىڭ سالدارىنان دۇنيە جۇزىندە ەكونوميكانىڭ قارقىنى كۇرت تومەندەپ, شيكىزات باعاسىنىڭ قۇلدىراپ ءتۇسىپ كەتكەنىن ايتتى. ارينە بۇل جاعدايدا شۇعىل دا قاجەتتى شارالار قولدانىلماسا, الەم بويىنشا جاعدايدىڭ قيىنداي تۇسەتىنى ءسوزسىز. از با, كوپ پە, ايتەۋىر ءوز كۇنكورىسى ءۇشىن پاپاقالارىن تاۋىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرازى جۇمىستارىن قويىپ, ۇيلەرىندە وتىردى. توتەنشە جاعدايدىڭ تالابى دا وسى بولدى!
مىنە, وسى جاعدايدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ پارمەنىمەن قازاقستاندىق ازاماتتارعا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن توتەنشە جاعداي جاريالانىسىمەن-اق ناقتى شارالار جەدەل قولعا الىنا باستادى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءوزى وسى كارانتيندىك جاعداي جاريالانعالى دۇركىن-دۇركىن تەلەۆيزيالىق مالىمدەمەلەر جاساپ, ەلدەگى قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايدى ءوزى ايتىپ, مەملەكەت تاراپىنان حالىققا كورسەتىلىپ جاتقان كومەك, قولداۋلاردىڭ جاي-جاپسارىنا دەيىن بايانداپ كەلەدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا حالقىنىڭ باسىنا تۇسكەن سىندارلى شاعىندا قاراپ جاتپاي, ەلدى بىرلىككە شاقىرىپ, حالقىنىڭ ەڭسەسىن تىكتەر ءسوز ايتىپ, قولداۋ كورسەتە باستادى. بۇل دا حالقىمىزدىڭ ىنتىماعىن ودان ءارى بەكەمدەي تۇسۋگە زور سەپتىگىن تيگىزدى دەر ەدىك.
پرەزيدەنتتىڭ ءوز سۇحباتىنداعى «ەڭ الدىمەن, جاستاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ كەرەك. سوندىقتان 250 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلادى. ءار وڭىردە ينفراقۇرىلىمدىق جانە ينجەنەرلىك جوبالار, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق نىساندارى بار. مىنە, جۇمىسسىز قالعانداردى سولاردىڭ قۇرىلىسىنا, جوندەۋ جۇمىستارىنا جۇمىلدىرۋدامىز», دەگەنى وزەكتى ماسەلەنى, جاستاردىڭ جۇمىسسىزدىعىن جويۋعا باعىتتالعان العاشقى قادام رەتىندە قاراستىرار ەدىك. ويتكەنى قازىر جاستاردىڭ «بىزگە تەك جۇمىس بەرىڭىزدەر, ودان وزگە ەشنارسە سۇرامايمىز» دەگەن تالاپتارى دا ەستىلىپ جاتادى. بۇل ورىندى تالاپ! قازىر ءبىزدىڭ جاستارىمىز دا جۇمىس ىستەۋ جاعىنا كەلگەندە ەشكىمنەن كەم تۇسپەيدى. تەك سول ءوز جاستارىمىزعا سەنە بىلەيىك, قولداي بىلەيىك, جۇمىس بەرەيىك! «قازاق جاستارى جالقاۋ, ولاردىڭ قولدارىنان ەش نارسە كەلمەيدى» دەگەندى ەڭ اۋەلى ءوزىمىز ايتقاندى قويساق ەدى.
پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سۇحباتىنداعى «تاعى ءبىر زور ماقسات – ەلدى ەڭبەككە باۋلۋ. شىندىقتى ايتساق, شەتەلدەردە حالقىمىز ناعىز ەڭبەكقور جۇرت رەتىندە ءالى تانىلا قويعان جوق. بۇل ءبىزدىڭ بەدەلىمىزگە دە ەداۋىر نۇقسان كەلتىرەدى. قاجىرلى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا عانا كوپ ماسەلەنى شەشىپ, مەملەكەتىمىزدى دامىتامىز, ءال-اۋقاتىمىزدى ارتتىرامىز!» دەپ وسى ءبىر وي-پىكىر – ەرەكشە نازار اۋدارتارلىق جانە دە ويلانتارلىق زامانا ءسوزى بولدى. اقيقاتىندا, «بۇل ۇلتتىڭ بولاشاعىنا تىكەلەي ىقپال ەتەدى» دەپ ەڭبەكتى, ەڭبەكقور ۇلت بولۋدى ايتىپ وتىرعان پرەزيدەنت تۇجىرىمى ءبىزدىڭ ارقايسىمىزدى العا ۇمتىلدىرۋى ءتيىس. وسى ورايدا ەندىگى ارادا ۇكىمەت جاستارعا, جالپى حالىققا جۇمىس بەرۋدى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسىنە بارىنشا جاۋاپكەرشىلىكپەن, ءتىپتى جان-ءتانىن سالا كىرىسۋگە ءتيىستى. ول ءۇشىن ءار مينيستر جەرگىلىكتى جەردەگى جاعدايعا ابدەن قانىق بولۋى كەرەك. نەگە وسى ءبىزدىڭ ۇكىمەت مۇشەلەرى شالعايداعى اۋىلدارعا بارمايدى؟ نەگە ولار سول جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن سويلەسىپ, اركىم ءوز سالاسى بويىنشا نەگە وي جيناقتامايدى؟
مىسالى, جىلىنا ەكى رەت قويىنان قىرقىلاتىن ءجۇندى, سويىلىپ جاتقان مالىنىڭ تەرى-تەرسەگىن, ءوندىرىپ جاتقان باسقا دا ونىمدەرىن ساتىپ الۋدى ۇكىمەتتىڭ تىكەلەي ءوزى ۇيىمداستىراتىن كەز كەلدى ەمەس پە؟ بۇل ماسەلە تالاي ايتىلىپ, جاۋىر دا بولا باستادى. اۋىل حالقى ءوز مالىنىڭ ءونىمى ناقتىلى تابىس اكەلەتىنىن سەزىنسە, ولاردىڭ مال وسىرۋگە دەگەن ىنتا-جىگەرى دە ارتا تۇسەر ەدى عوي! جانە دە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ يگەرىلمەي جاتقان مول مۇمكىندىگىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن, جاستاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا بەتتەرىن بۇرۋ ءۇشىن ماقساتتى جانە جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن جوسپار مەن باعداردى دا انىقتاعانىمىز دۇرىس بولار ەدى.
ءسوز سوڭىندا, وسى ءبىر كارانتين كەزىندە مەملەكەت ءوز حالقىنا كومەك قولىن سوزىپ, قارجىسىن دا بەرىپ, وزگە دە قولداۋلارىن جاساي ءبىلدى, جاساپ تا جاتىر! ارينە, بۇل كارانتين دە بىتەر. «حالقىمىزدىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن قازاقستاندى مىقتى مەملەكەتكە اينالدىرۋىمىز كەرەك!», دەپ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سۇحباتىندا ايتىلعانداي وسى ءبىر اۋىز ءسوزى – ەندىگى ارادا ءبىزدىڭ دە ارقايسىمىزدى «قازاقستاندى مىقتى مەملەكەتكە اينالدىرۋ ءۇشىن مەن نە ىستەي الامىن؟» دەگەن وي دا تولعاندىرسا ەتتى. سايىپ كەلگەندە, قيىن دا كۇردەلى كەزەڭدە قولداي بىلگەن مەملەكەتىمىزدى ەندى ءبىز دە قولدايىق!
جابال ەرعاليەۆ,
جازۋشى-دراماتۋرگ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, سەناتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى
كوكشەتاۋ