ۇلتتىق بانك: ۆاليۋتا نارىعى تۇراقتالا باستادى

«بۇعان دەيىن COVID-19-دىڭ ايتارلىقتاي تارالۋى, مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى, قارجى اكتيۆتەرى باعاسىنىڭ عالامدىق قۇلدىراۋى  الەمدىك نارىقتاردا دۇربەلەڭ تۋعىزعانىن ايتتىم. دەگەنمەن ناۋرىزدىڭ اياعى مەن ءساۋىردىڭ باسىندا جاعدايدى بىرتىندەپ تۇراقتاندىرىپ, اۋقىمدى قارجىلىق جانە اقشالاي ىنتالاندىرۋ اياسىندا جاھاندىق تاۋەكەلگە تابەتتىڭ ءبىرشاما قالپىنا كەلۋى بايقالدى. سونداي-اق ساۋىردە دامىعان ەلدەردىڭ ورتالىق بانكتەرى مەن قارجى ورگاندارى ەكونوميكانى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان شارالاردى قابىلداۋدى جالعاستىردى. ال ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, كورونوۆيرۋستىڭ اسەرى 2008-2009 جىلدارداعى داعدارىستىڭ سالدارىنان اسىپ ءتۇسۋى مۇمكىن», – دەيدى ۇلتتىق بانك وكىلى.

پاندەميا تاقىرىبىنىڭ بۇگىنگە دەيىن الەمدىك قارجى سايتتارى ءۇشىن باستى ماسەلە بولىپ قالا بەرەتىنىن ۇلتتىق بانك سەزىپ وتىر. اقپان-ناۋرىز ايلارىندا مەملەكەتتەردە كارانتين رەجىمى ەنگىزىلدى. سالدارىنان جاھاندىق اۋقىمدا ەكونوميكانىڭ كوپتەگەن سالاسىنداعى بارلىق ىسكەرلىك بەلسەندىلىك شەكتەلدى.  ء«ساۋىردىڭ باسىندا وپەك + ەلدەرى اراسىندا مۇناي ءوندىرۋدى تاۋلىگىنە 9,7 ملن ​​باررەلگە قىسقارتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى, بۇل باعانى ۋاقىتشا قالپىنا كەلتىردى. مۇناي باررەلى 19-دان 34 دوللارعا دەيىن ساتىلدى. قور نارىعى ناۋرىزدىڭ قۇنسىزدانۋىنان ءىشىنارا قالپىنا كەلىپ, ورتاشا ەسەپپەن 11-12% ءوستى. ءپوزيتيۆتى پىكىرلەردىڭ ارقاسىندا دامۋشى ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارى باعاسىن كورسەتتى», دەپ اتاپ كورسەتتى ءاليا مولدابەكوۆا.

ۇلتتىق بانك وكىلى وپەك + ەلدەرى ءساۋىردىڭ باسىندا كەلىسىمگە قول جەتكىزگەننەن كەيىن, تەڭگەنىڭ وڭ ديناميكاسى بايقالعانىن ەسكە ءتۇسىرىپ ءوتتى.  ساۋىردە ۇلتتىق ۆاليۋتامىز 5,2% -عا 447,67-دەن 424,57-گە نىعايدى. تەڭگەنىڭ  قىمباتاتتاۋى شەتەل ۆاليۋتاسىنا  دەگەن سۇرانىستى تومەندەتتى. ءساۋىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنداعى مۇناي نارىعىنىڭ تۇراقسىزدىعىنا قاراماستان, مۇناي ساقتاۋ ورىندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە جانە نارىقتىڭ ارزان مۇنايمەن تولىپ كەتۋىنە بايلانىستى ۆاليۋتا باعامى تۇراقتى بولىپ, ورتاشا ەسەپپەن 430 دەڭگەيىندە تۇردى. كوپتەگەن كاسىپورىن شەكتەۋلى رەجيمدە جۇمىس ىستەدى, بۇل شەتەل ۆاليۋتاسىنا دەگەن سۇرانىستىڭ تومەندەۋىنە, ياعني بيرجاداعى ساۋدا-ساتتىقتىڭ كولەمىنە اسەر ەتتى. اعىمداعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىمەن سالىستىرعاندا, تەڭگەنىڭ دوللارلىق جۇپىنداعى ۆاليۋتالىق ساۋدا-ساتتىق كولەمى 3,46 ملرد-تان 1,72 ملرد دوللارعا دەيىن ازايدى.

الدىن الا مالىمەتتەر بويىنشا, ۇلتتىق بانكتىڭ رەزەرۆتەرى ساۋىردە 720 ميلليون دوللارعا ارتىپ, 30,5 ميلليارد دوللارعا جەتتى. قورلاردىڭ ۇلعايۋى نەگىزىنەن التىن باعاسىنىڭ ءۋنتسيدىڭ 1 605-تەن 1 717 دوللارعا دەيىن وسۋىنە بايلانىستى بولدى, وسىعان بايلانىستى التىننىڭ قورلارى 1,1 ملرد دوللاردان 20,8 ملرد دوللارعا دەيىن ءوستى.  ۇلتتىق بانك   250 ملن اقش دوللارى مولشەرىندەگى تازارتىلعان التىندى ۇلتتىق قورعا ساتتى. ۇلتتىق بانكتىڭ رەزەرۆتەرىندەگى جانە ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرىندەگى التىن پورتفوليوسى,  اسىرەسە وسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ, سىرتقى نارىقتارداعى جوعارى قۇبىلمالىلىق كەزەڭىندە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەدى. بۇل جاعدايدا, قاجەت بولعان جاعدايدا, التىندى قاتتى ۆاليۋتاعا ايىرباستاۋعا بولادى. رەزەرۆتەردىڭ ۆاليۋتالىق بولىگى باستاپقىدا 400 ملن-عا 9,7 ملرد دوللارعا دەيىن ازايدى.

ءساۋىر ايىندا ۇلتتىق بانك  ۆاليۋتا نارىعىنا ارالاسقان جوق.   رەزەرۆتەردىڭ ۆاليۋتالىق بولىگىنىڭ ازايۋى نەگىزىنەن ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ ۇلتتىق بانكتەگى شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قالدىقتارىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى بولدى. بۇل ناۋرىزدا جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرىن دوللارلاندىرۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋىنان كەيىن بانكتەر كليەنتتەرىنىڭ قاراجاتتارى مەن دەپوزيتتەرىن شەتەل ۆاليۋتاسىنان تەڭگەگە ايىرباستاۋدىڭ ءىشىنارا كەرى كونۆەرسياسىن بايقاعانىمىزعا بايلانىستى.

ۇلتتىق قوردىڭ ءوسىمى, جىل باسىنان باستاپ ءماز ەمەس.  وسىدان كەلىپ, ساراپشىلار «ينتەرۆەنتسيا  ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرىنىڭ كولەمىنە قالاي اسەر ەتتى؟» دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەي باستادى.  ۇلتتىق بانك وكىلى سۇراققا تومەندەگىدەي جاۋاپ بەردى.   

«ناۋرىز ايىندا بايقاعان نارىقتارداعى قۇلدىراۋ قور بيرجاسىندا كومپانيالاردىڭ اكتيۆتەرىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلدى. الايدا ءساۋىر ايىندا قور نارىعىنىڭ جارتىلاي قالپىنا كەلۋىنە, سونداي-اق التىن پورتفەلى مەن وبليگاتسيالىق پورتفەلدىڭ وڭ كىرىسىنە بايلانىستى ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى 1,5 ملرد دوللاردى قۇرادى. سونىمەن بىرگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن ساۋىردە ۇلتتىق قوردان 706 ملرد تەڭگە سوماسىندا ترانسفەرتتەر ءبولىندى. ۆاليۋتا نارىعىنداعى ترانسفەرتتەردى ايقىنداۋ ءۇشىن 817,5 ملن  اقش دوللارى  سوماسىنداعى شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى اكتيۆتەر ساتىلدى, بۇل  355 ملرد تەڭگە. ترانسفەرتتىڭ ەداۋىر كولەمىن بولگەنىنە قاراماستان, ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتا اكتيۆتەرى الدىن الا مالىمەتتەر بويىنشا ساۋىردە 1,11 ملرد دوللارعا ارتىپ, 58,6 ملردتى قۇرادى. بۇل ءوسۋ جوعارىدا اتالعان ينۆەستيتسيالىق كىرىستەرمەن جانە ۇلتتىق قورداعى ۆاليۋتالىق تۇسىممەن بايلانىستى بولدى», – دەيدى ءا. مولدابەكوۆا.

الەمدەگى قارجى ورگاندارى مەن ورتالىق بانكتەردىڭ ىنتالاندىرۋ شارالارى نارىقتى قولدادى. ەندى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قابىلداناتىن شارالاردىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى ماسەلە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك ەكونوميكامىزدىڭ ءوسۋىن قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارىن دايىنداپ جاتىر.

ء«بىز بۇرىنعىداي الەمدىك قارجى نارىقتارىنداعى ۇردىستەردى قاداعالاپ, تالدايمىز. ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ بويىنشا نەگىزگى ماندات اياسىندا, سونداي-اق قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەرى اياسىندا ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيالاردى جۇرگىزۋگە قۇقىلى, سونداي-اق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان باسقا شارالاردى قولدانۋعا دايىن» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ۇلتتىق بانك وكىلى.

الماتى