ەلىمىزدە ەلەكتروندى تولەم جۇيەسى تاڭسىق ەمەس. 2018 جىلدىڭ مامىر ايىندا الماتىدا ەۋرازيالىق بانك ءبىرىنشى بولىپ ەلەكتروندى تولەم جۇيەسىن ەنگىزىپ, Android قولدانۋشىلارى ءۇشىن NFC كومەگىمەن بايلانىسسىز تولەم قىزمەتىن تانىستىرعان بولاتىن. بانكتىڭ سول كەزدەگى باسقارما توراعاسى پاۆەل لوگينوۆ حالىقتىڭ ونلاين تولەم جاساۋعا قىزىعۋشىلىعىن بايقاپ, وسىنداي شەشىم قابىلداعانىن ايتقان ەدى. سودان بەرى بۇل جۇيەنى قازاقستانداعى التى بانك جۇيەلى قولدانىپ كەلەدى.
ولار – ForteBank (Masterسard), ەۋرازيالىق بانك (Masterسard), سبەربانك قازاقستان (Visa جانە Masterسard), تسەنتركرەديت بانكى (Visa جانە Masterسard), اتف بانك (Visa) جانە Halyk Bank (Visa جانە Masterسard). بۇل بەستىكتەگى بانكتەردىڭ ەكەۋى – رەسەيدىڭ قازاقستانداعى ەنشىلەس ۇيىمى. وتكەن اپتادا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق بانككە ۇلتتىق تولەم جۇيەسىن دايىنداۋدى تاپسىردى.
«كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەس ماسەلەسى, قولما-قول اقشاسىز ەسەپ ايىرىسۋ ۇلەسىن ارتتىرۋ ۇلتتىق بانكتىڭ دە, ۇكىمەتتىڭ دە باسىمدىعى بولىپ قالا بەرۋى ءتيىس. سوندىقتان قارجى نارىعىنىڭ قاتىسۋشىلارىن ءوزارا ءتيىمدى شارتتارمەن تارتۋ ارقىلى ۇلتتىق تولەم جۇيەسىن جاساۋعا كىرىسۋ قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەيىننەن ۇلتتىق بانك توراعاسى ەربولات دوساەۆ الماتىدا جۋرناليستەردى جيناپ, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىمەن جانە ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ 2020 جىلعى 1 قازانعا دەيىن ۇلتتىق تولەم جۇيەسىن دامىتۋ باعدارلاماسىن ازىرلەيتىنىن ايتتى. «ساراپتامالىق قاۋىمداستىق تالقىلاپ, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسىلگەننەن كەيىن جوبا اعىمداعى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن ۇلتتىق بانك قاراۋىنا ۇسىنىلادى», دەدى ە.دوساەۆ.
قولما-قول اقشاسىز ەسەپ ايىرىسۋ جۇيەسى كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاسىن نىعايتاتىنى بەلگىلى. «Moody's» حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتىگىنىڭ زەرتتەۋىنشە, ءتۇرلى تولەمدەردىڭ ترانزاكتسياسىن دەبەتتىك جانە نەسيەلىك تولەم كارتالارىمەن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ كورسەتكىشىن 210 ملن دوللارعا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار ەكەن. 2018 جىلى قولما-قول اقشاسىز ەسەپتەسۋدىڭ كورسەتكىشى 71 پايىزعا ءوسىپ, 1 ترلن تەڭگەنى قۇرادى.
2019 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا «Visa» جانە «MasterCard» تولەم قۇرالدارى ارقىلى قازاقستاندىقتار 4,5 ترلن تەڭگە جۇمساپتى. قولدانىلعان قاراجاتتىڭ 4,2 ترلن تەڭگەسى – «Visa», قالعانى «MasterCard» ارقىلى اينالعان. ۇلتتىق بانكتىڭ قولما-قول اقشاسىز ەسەپ ايىرىساتىن ءوزىنىڭ ۇلتتىق تولەم جۇيەسىنىڭ جوقتىعىنان قازاقستان الەمنىڭ باسقا ەلدەرى مەن قارجى ۇيىمدارى سەكىلدى امەريكانىڭ تولەم جۇيەسىنە تاۋەلدى بولىپ وتىر.
قارجىگەر ەرلان يبراگيمنىڭ ايتۋىنشا, «سالىق تولەۋدىڭ» مۇنداي حالىقارالىق تۇرىنەن قۇتىلۋ ءۇشىن بىزگە ۇلتتىق تولەم جۇيەسىنىڭ QR-كودى ارقىلى ەنۋ كەرەك.
ء«بىزدىڭ ەلدىڭ قارجى نارىعى دا, ەلەكتروندى ساۋدا جۇيەسى دە قازىر ەسىگى اشىق ۇيگە ۇقسايدى. دامىعان ەلدەردە, ءتىپتى رەسەيدىڭ وزىندە ەلەكتروندى تولەم جاساۋ ءۇشىن تىركەلۋ كەرەك دەگەن تالاپ بار. سودان كەيىن عانا سىزگە قىزمەتتىڭ مۇنداي ءتۇرى قولجەتىمدى بولادى. ەندىگى ماسەلە ۇكىمەتتىڭ شەشىمىنە بايلانىستى. ەگەر الەمدىك قارجى جۇيەسىنە ەاەو اتىنان ورتاق QR-كودپەن شىقساق, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جانە ۇلتتىق تەڭگەمىزدىڭ بولاشاعىنا قولدى ءبىر-اق سىلتەگەنىمىز. سەبەبى بۇل QR-كود – ءبىزدىڭ قارجىلىق ساياساتىمىزدىڭ كىلتى. مەملەكەت باسشىسى وعان جول بەرمەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەيدى ە.يبراگيم.
وسىعان دەيىن شەتەلدەرگە شىققان كەزدە قولىمىزداعى بانك كارتوچكالارىنىڭ قارجىلىق وپەراتسيا جاسايتىن الەۋەتىنەن ايىرىلىپ قالاتىنىن تالاي رەت بايقاعانبىز. ۇلتتىق تولەم جۇيەسى تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلداپ «MasterCard» پەن «Visa» كارتوچكالارى ۇلتتىق بانككە تىركەلسە, كوميسسيالىق الىمداردى وزىمىزدە قالدىرۋعا مۇمكىندىك بار ەكەن.
«سوندىقتان ۇلتتىق تولەم جۇيەسىنىڭ زاڭنامالىق تەتىكتەرىن ويلاستىرىپ, وعان تاۋەلسىز قارجىگەرلەردى تارتۋ كەرەك. الداعى بىرەر جىلدا قازاقستاندىقتاردىڭ 90%-ى ءداستۇرلى تولەمسىز ەسەپ ايىرىسۋعا كوشەتىنى بەلگىلى. قازىر 17-35 جاس ارالىعىنداعى جاستار بانك كارتاسى ەمەس, سمارتفون ارقىلى تولەم جاسايدى. بۇل ءادىس ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە دەندەپ ەندى. حالىقارالىق تولەم جۇيەلەرىنە تولەم ترانزاكتسياسىنان تۇسەتىن تابىستىڭ ءبىر بولىگىن بەرمەس ءۇشىن ۇلتتىق تولەم جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ كەرەكتىگى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە مويىندالدى. بۇل – پروگرەسس», دەيدى ە.يبراگيم.
قارجى زاڭگەرى يۋليا سالەحوۆا الماتىدا وتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا «قازاق نارىعى ءۇشىن كۇرەس قىتاي مەن رەسەي اراسىندا ءوتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتقان بولاتىن. قازاقستاننىڭ بۇل جۇيەگە قانداي QR-كودپەن ەنگەنىن ەشكىم ءتۇسىندىرىپ بەرە المايدى. ستراتەگيا قابىلدانىپ, زاڭدىق مارتەبە العانعا دەيىن ءالى 11 اي بار. مۇنداي جاعدايدا قازاقستاننىڭ ونلاين ساۋدا سەگمەنتىنە ءبىرجولاتا جۇتىلىپ كەتپەۋى ءۇشىن قوسىمشا كۇش كەرەك. «مۇنى قازاق ۇكىمەتى جاقسى بىلەدى. ۇكىمەت تاراپىنان ارەكەتتەر بار. بۇل جۇيە 2022 جىلعا قاراي 200 مىڭ قازاقستاندىققا نان تاۋىپ بەرەدى دەگەن ءۇمىت باسىم بولىپ كەلگەن ەدى. سول سەبەپتى ءموبيلدى تولەمدى ەلەكتروندى ساۋدا جۇيەسىنەن ءبولىپ, جەكە-دارا دامىتاتىن كەز كەلدى. ەكەۋىن ءبىر باعىتتا الساق, مۇمكىندىگىمىزدى شاشىراتىپ الامىز» دەدى يۋ.سالەحوۆا بىزبەن اڭگىمەسىندە.
قارجىگەر وراز جاندوسوۆ تا ۇلتتىق تولەم جۇيەسىن ەنگىزۋدى بارىنشا تەزدەتۋ كەرەگىن ايتتى. بۇگىن ەنگىزبەسەك, ەرتەڭ كەش بولىپ قالۋى ابدەن مۇمكىن. سەبەبى قولما-قول تولەمسىز قۇرىلىمداردا دوللار ءوز ۇلەسىن ساقتايدى. ەلەكتروندى قارجى جۇيەسىندە «Apple», «Google» مەن «Facebook» ۇستەمدىك ەتەدى. ءبىز وعان الداعى بەس جىلدىقتاردا بالاما بولاتىن بايلانىس تەتىگىن ۇسىنا قويۋمىز ەكىتالاي. سەبەبى قازاقستان «Apple Pay» جۇيەسىنە اۋىسقان 32-ءشى ەل ەكەن. بىزگە دەيىن بۇل قىزمەت ءتۇرى اۋستراليا, بەلگيا, كانادا, قىتاي, فرانتسيا, گونكونگ, يرلانديا, يتاليا, جاپونيا, جاڭا زەلانديا, رەسەي, سينگاپۋر, يسپانيا, شۆەيتساريا, تايۆان, ۇلىبريتانيا جانە اقش تۇرعىندارىنا عانا قولجەتىمدى بولدى. ودان بولەك Facebook الەۋمەتتىك جەلىسى «shop» قىزمەتى تەستىلەۋدى بىلتىر اياقتادى. «موnstr Masterclass» جوباسىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى شەبەرلەردىڭ ۆيدەو-ساباقتارىنىڭ ونلاين جۇيەسى باستالدى.
Facebook الەۋمەتتىك جەلىسى بۇل قادامعا دايىندىقپەن كەلدى. ولار 2018 جىلى قازاق تىلىنە جەتىك مامان ىزدەدى جانە ول مىندەتتى تۇردە قازاقستاننان بولۋى كەرەك دەپ تالاپ قويعانىن ۇمىتقان جوقپىز. كومپانيانىڭ Facebook-تەگى رەسمي پاراقشاسىندا جاريالاعان حابارلامادا ۇزدىك ۇمىتكەردىڭ قازاقستان نارىعىن زەرتتەۋمەن اينالىساتىن كوماندامەن بىرگە جۇمىس ىستەيتىنى حابارلانعان. جۇمىس ورنى يرلانديانىڭ دۋبلين قالاسىندا ورنالاسقان. ۇمىتكەر قازاقستانداعى قولدانۋشىلاردان كەلگەن ساۋالدارعا جاۋاپ بەرىپ, قازاق تىلىندەگى كونتەنتتىڭ حابارلامالارىن تەكسەرۋمەن اينالىسادى, قولدانۋشىلارعا قولداۋ كورسەتىپ, اككاۋنتقا قاتىستى تۋىنداعان ماسەلەلەرمەن اينالىسۋى ءتيىس.
قازاقستاندا «Facebook», «WhatsApp» الەۋمەتتىك جەلىلەرىنىڭ قولدانۋشىلارىنىڭ سانى ءوسىپ جاتىر. وسىعان دەيىنگى ونلاين-ساۋدا جەلىلەرى ۇسىنعان ساۋدا اسسورتيمەنتى جوعارى ساپاسىمەن ەرەكشەلەنە المادى. «Facebook-ءتىڭ «موnstr Masterclass» جوباسىنىڭ كومەگىمەن اتاقتى كومپانيالاردىڭ ونىمدەرىن ساۋداعا شىعارۋعا مۇمكىندىگى بار.
قازاقستانداعى ينتەرنەت-ساۋدا دۇكەنىنىڭ وكىلى نيكيتا وكۋلوۆ بىزبەن اڭگىمەسىندە 2018 جىلى رەسەيلىك Qiwi تولەم جۇيەسى ارقىلى 10,7 ملن ترانزاكتسيا جاسالىپ, 32 ملرد تەڭگە كىرىس كىرگىزگەنىن ايتتى. ەلەكتروندى ترانزاكتسيادان تۇسكەن پايدانىڭ 80 پايىزى رەسەيدىڭ قالعان بولىگى قازاقستاننىڭ ۇساق كومپانيالارىنىڭ ەنشىسىندە.
«قازىر ەل كولەمىندە 40 مىڭنان استام Qiwi قۇرىلعى بار. ونىڭ بارلىعى رەسەيگە جۇمىس ىستەپ تۇر», دەيدى ن.وكۋلوۆ.
2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ينتەرنەت-دۇكەن نەمەسە ين¬تەرنەت-الاڭ ارقىلى ساۋدا جاسايتىن زاڭدى تۇلعالار كورپو¬راتيۆ¬تىك تابىس سالىعىن, ال جەكە كاسىپكەرلەر جەكە تابىس سالى¬عىن تولەۋدەن بوسادى. ەندى ساراپشىلار ە-commerce نارىعى 2020-2022 جىلدار اراسىندا ءموبيلدى تەلەفوندار ارقىلى ساۋدا جاساۋعا باسىمدىق بەرەتىنىن ايتىپ وتىر. 2016 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ ءبىزدىڭ ەلدە ءموبيلدى كوممەرتسيانىڭ جۇمىسى ءارتاراپتاندىرىلدى. كوممۋنالدىق قىزمەت تولەم جۇيەسىنەن باستاپ قوعامدىق كولىكتەردەگى تولەماقىعا دەيىن ءموبيلدى قوندىرعى نەمەسە SMS حابارلاما ارقىلى تولەۋگە مۇمكىندىك تۋدى. «قازاقستان سمارتفونداردىڭ كومەگىمەن ونلاين-شوپينگ جاسايتىنداردىڭ ۇلەسى جاعىنان الدىڭعى ورىندا تۇر. بۇل كورسەتكىش الداعى ۋاقىتتا وسپەسە, كەمىمەيدى» دەدى ن.وكۋلوۆ.
ونىڭ پىكىرىنشە, ءبىزدىڭ ەل بۇل جۇيەگە زاڭدى تۇرعىدا ءالى دايىن ەمەس. ۇلتتىق تولەم جۇيەسىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسى كۇزدە دايىن بولادى, بىراق ءبىز بۇل نارىققا كىرىسىپ كەتتىك. ازىرگە باسىمدىق شەتەلدىك تولەم جۇيەسىندە بولىپ تۇر. سوندىقتان كوشكە ىلەسىپ كەتە الاتىنداردى انىقتاپ, باسىمدىقتى سولارعا بەرگەن دۇرىس دەپ سانايدى ساراپشى. سوندا ەرتەرەك ەس جيىپ العاندارى قالعاندارىن سۇيرەيدى». تەك ءۇمىتىمىز مۇمكىندىگىمىزدەن الىستاپ كەتپەسە بولعانى.
الماتى