• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
پرەزيدەنت 16 جەلتوقسان, 2019

تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىزدىك كۇنىنە ارنالعان سالتاناتتى جيىنداعى قۇتتىقتاۋ ءسوزى

2301 رەت
كورسەتىلدى

حانىمدار مەن مىرزالار!

قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەل­ ۇلى!

بارشاڭىزدى ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلىق مەرەكەسى – تاۋەلسىزدىك كۇنىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن!

ءبىز – تالاي سىناقتاردى باستان وتكەرگەن حالىقپىز. دەگەنمەن, باسىنا باق دارىعان ەلمىز, قايسار بابالاردىڭ ۇرپاعىمىز. ۇلى دالا ەلى عاسىرلار بويى التايدان اتىراۋعا, الاتاۋدان ارقاعا دەيىنگى ۇلان-عايىر اتىراپتى مەكەندەگەنى جەر جۇزىنە ءمالىم.

ءبىز – اتا-بابامىز امانات ەتكەن ءۇستىرت پەن قارت كاسپيدىڭ جاعاسى, سىر مەن ەرتىستىڭ اراسىن الىپ جاتقان دارحان دالانىڭ زاڭدى مۇراگەرىمىز. قازاقتىڭ بايتاق جەرى – بابادان قالعان ەڭ اسىل قازىنا. بۇل – قازاق جەرى.

اتادان بالاعا ميراس بولعان كەڭ دالانى ساقتاپ قالۋ  وڭايعا تيگەن جوق. ءباھادۇر حالقىمىز نەبىر جاۋگەرشىلىك زامانداردا ەركىندىك ءۇشىن قىلىش سەرمەپ, بودان بولعان قيىن كەزەڭدەردە بوستاندىقتى اڭساپ وتكەنى بەلگىلى. كەشەگى الاش ارىستارىنىڭ دا يگى مۇراتى –  ەگەمەندىك ەدى.

ءبىز اتا-بابانىڭ اسىل ارمانىن ورىنداپ, وسىدان 28 جىل بۇرىن تاۋەلسىزدىكتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالادىق. الەم قارتاسىندا قازاقستان دەگەن دەربەس رەسپۋبليكا, ازات ەل پايدا بولدى. ول كۇندەر وڭايعا سوققان جوق.

تاۋەلسىزدىكتىڭ قيىندىقتاردان باستالۋى ءبىزدى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىككە جەتەلەدى. زاۋىتتار توقتاپ, تىرشىلىك تۇرالاپ قالعانى ەل ەسىندە. سول اۋىرت­پا­لىقتاردى بىرلىك پەن تاتۋلىقتىڭ ارقا­سىندا ەڭسەردىك, مەملەكەتىمىزدى اياققا نىق تۇرعىزدىق.

ءبىز ەلدىگىمىزدى باياندى ەتىپ قانا قويماي, قازاقستاندى الەم مويىنداعان  مەملەكەتكە اينالدىرا بىلدىك. ۇلتىمىزدىڭ ساعىن سىندىرىپ, باعىن تايدىرعان كۇردەلى كەزەڭدەر ارتتا قالىپ, ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحى – مەملەكەتتىگىمىزدىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالدى.

تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ جولىمىزدىڭ باستاۋى عانا. 28 جىلدا تولاعاي تابىس­تارعا قول جەتكىزىپ, بيىك بەلەستەردى با­عىندىرىپ كەلەمىز. كوزدەگەن تۇپكى ماق­ساتىمىز – الەمدەگى ەڭ وزىق وتىز ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ.

جاسالىپ جاتقان يگى جۇمىستاردىڭ ءبارى كەلەر ۇرپاق ءۇشىن ەكەنىن مەن ءاردايىم ايتىپ كەلەمىن. بابادان قالعان قاستەرلى جەرىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ, تاۋەلسىزدىگىمىزدى تۇعىرلى ەتۋ ەندىگى كەزەكتە جاستارعا امانات!

ءبىز 1991 جىلى 16 جەلتوقساندا ارنايى زاڭ قابىلداپ, بۇكىل الەمگە قازاقستان ەندى تاۋەلسىز مەملەكەت ەكە­نىن جاريالادىق. ءبارىمىز بىرگە مەملە­كەتتىلىگىمىزدىڭ نەگىزىن قالادىق ءارى جاڭا ءداۋىردىڭ كۋاگەرى بولدىق.

بابالارىمىزدىڭ عاسىرلار بويعى اڭسارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ۇلى قۇرمەتى ءبىزدىڭ بۋىننىڭ ۇلەسىنە تيگەنىن ماقتان تۇتامىن. ولاردىڭ ەرلىگىن, وسى ارماندى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا جان قيعان ارقايسىسىن قۇرمەت تۇتامىز.

ءبىز وتكەندى جادىمىزدا ۇستاپ, بولاشاققا ۇمتىلا وتىرىپ, وسىدان 28 جىل بۇرىن «ماڭگىلىك ەل» قۇرۋعا باعىت الدىق. وسى جىلدار ىشىندە وزگە مەملەكەتتەر عاسىرلارىن سارپ ەتكەن جولدى ءجۇرىپ وتتىك. حالقىمىزدىڭ ىنتىماعىنىڭ ارقاسىندا قۋاتتى, تاۋەلسىز جانە وركەندەۋشى مەملەكەت قۇردىق. وسى جولدىڭ ونە بويىندا مەن ارقايسىڭىزدىڭ, ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ولشەۋ­سىز قولداۋىن سەزىندىم. بۇگىن ارقاي­سىڭىزعا دا ءوزىمنىڭ ريزاشى­لىعىمدى جەتكىزە- ءمىن.

تاۋەلسىزدىكتىڭ ارايلى تاڭىندا ءبىز كسرو كۇيرەگەننەن كەيىن مۇ­راعا قالعان اتوم قارۋىنان باس تارتتىق جانە ەڭ ءىرى يادرولىق پوليگوننىڭ ءبىرىن جاپتىق. ءبىز جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن جويۋدى جانە يادرولىق قا­رۋ­سىزدانۋدى جۇيەلى تۇردە جاقتاپ كەلەمىز. بۇل ءبىزدىڭ قاعيداتتى ۇستانىمى- مىز.

ءاربىر مەملەكەت ءۇشىن شەكارانى دەليميتاتسيالاۋ مەن دەماركاتسيالاۋ ماڭىزدى ماسەلە بولىپ سانالادى. ءبىز بارلىق كورشىسىمەن شەكاراسى ناقتى ايقىندالعان الەمدەگى بىردەن-ءبىر مەملەكەتپىز.

تاۋەلسىزدىك جىلدارى ءبىز اشىق ءارى نارىقتىق ەكونوميكا قالىپتاستىردىق. قازاقستان ينۆەستيتسيا تارتۋ جونىنەن, ەكونوميكاسىنىڭ كولەمى بويىنشا ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ دارا كوشباسشىسى. ءبىزدىڭ حالىقارالىق كاپيتال سالىمدارى نارىعىنداعى بۇدان ءارى قارايعى جاعدايىمىز ىسكە قوسىلعان «استانا» حالىق­ارالىق قارسى ورتالىعىن نىعايتا تۇسۋگە باعىتتالعان.

ءبىز قۇرلىقتىڭ شىعىسى مەن با­تىسىن جالعاعان كولىك ءدالىزىن سالۋ ارقىلى گەوساياسي الەۋەتىمىزدى ىسكە اسىردىق. ينفراقۇرىلىمدىق جانە يندۋستريالىق دامۋ باعدارلامالارىن تابىستى جۇزەگە اسىرىپ كەلەمىز.  رەكوردتىق مەر­زىمدە سالىنعان جاڭا استانا بو­لاشاققا ۇمتىلۋدىڭ سيمۆو­لى­نا جانە ەكونوميكالىق ءوسىم­نىڭ دراي­ۆەرىنە اينالدى. قازاق­ستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 50 مەملە­كەتتىڭ قاتارىنا كىرۋى ەلىمىزدىڭ ايشىق­تى تابىسى بولىپ سانالادى. وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ جەتىستىكتەرىمىزدىڭ از عانا بولىگى.

تاۋەلسىز قازاقستاندى قالىپ­تاس­تىرۋ ناتيجەسىن حالىقارالىق قو­عامداستىق جوعارى باعالاپ وتىر. ءبىزدى بۇكىل الەم بىلەدى جا­نە قۇر­مەت­تەيدى. جاھاندىق باستاما­لارى­مىز جان-جاقتى قولداۋ تابۋدا. بى­تىم­گەر­لىك قادامدارىمىز بى­ر­­قاتار مەم­لەكەت­ارالىق قايشى­لىق­تى شەشۋگە جانە اس­كەري قاق­تى­­عىس­تى توقتاتۋعا مۇم­كىن­دىك بەردى.

دوستار!

تاۋەلسىزدىك, بۇل – حالىقتىڭ قاناتى! وسىناۋ باعا جەتپەس تارتۋ ءاربىر حالىقتىڭ ماڭدايىنا جازىلا بەرمەيدى. ءتىپتى قولى جەتكەندەردىڭ ءبارى بىردەي وعان تابىستى يەلىك ەتە المايدى.

ءبىز 1991 جىلى قاناتىمىزدى باي­لاعان شىرماۋدى ءۇزىپ, ەركىن سامعاۋعا ۇمتىلدىق. ءبىزدى داۋىلدى بورانمەن قورقىتتى.  ەكو­نو­ميكالىق تۇرالاۋعا, ۇلتارالىق قاقتىعىسقا ۇشىرايدى دەپ بولجادى. وڭاي بولعان جوق.

كۇيرەۋ قاۋپىن تۋدىرعان جا­ھاندىق, الەمدىك ۇردىستەردىڭ تۋربۋلەنتتى اعىن­دارى بىزگە دە جەتتى. بىراق سۇرىقسىز بولجامدار مەن سىناقتارعا قاراماستان, بارلىعىنا توتەپ بەرىپ, نىعايا تۇستىك! جاڭا بيىكتەرگە شىعۋعا دايىنبىز!  

ەرىك-جىگەر, سەنىم جانە مەم­لەكەت تاعدىرىنا دەگەن جاۋاپ­كەر­شىلىك ۇلتىمىزدى بىرىكتىردى. بۇگىن ءبىز «قازاق­ستان – 2050» cتراتەگياسىنىڭ باستى ماقساتى – الەمدەگى ەڭ وزىق وتىز ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ جولىندا كەلە­مىز.

بۇل – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جارقىن جەڭىستەرى مەن تولاعاي تابىستارىنىڭ, جاڭا تاريحىنىڭ جالعاسىنا اينالارى ءسوزسىز. ول تاريحتى وركەندەپ كەلە جاتقان مەملەكەتتە تۇلەپ ۇشقان جالىندى جاستاردىڭ جازارى حاق. وسكەلەڭ ۇرپاققا اعا بۋىننىڭ ومىرلىك جانە كاسىبي مول تاجىريبەسى سەپ­تىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن.

الدىڭعى بۋىننىڭ وكىلى رە­تىندە مەنىڭ جاستارعا ايتار تىلە­گىم بار. ءبىز سەندەر جاقسى ءومىر ءسۇ­رۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جا­سا­دىق. سوندىقتان تەك قانا العا ۇم­تىلىپ, بيىك بەلەستەردى باعىن­دىرىڭدار, اسقار اسۋلارعا تال­پى­نىڭدار. ەڭ باستىسى – ەلى­مىزدە بىرلىك, بەيبىتشىلىك پەن كە­لى­سىم­د­ى ساقتاي بىلىڭدەر. بۇل – ءبىزدىڭ تا­ۋەل­سىزدىگىمىزدىڭ باستى جە­تىستىگى جانە الداعى جەڭىستەرى­مىزدىڭ كەپىلى.

 قادىرلى قاۋىم!

مەن وتىز جىل بويى جاس ۇرپاقتىڭ جارقىن بولاشاعى مەن ەل مۇددەسى جولىندا ادال قىزمەت ەتكەنىمدى ماقتان تۇتامىن. بۇل – ۇلكەن مارتەبە, زور باقىت.

ەلىم ءۇشىن, حالقىم ءۇشىن, تاۋەل­سىز قازاقستانىم ءۇشىن تاريحتىڭ قاي سىناعىنا دا تاۋەكەل دەپ باس تىگۋگە دايىن تۇردىم. مەم­لەكەتتىلىك پەن تاۋەلسىزدىك سياقتى قاستەرلى قۇندىلىقتاردى ساقتاۋعا تىرىستىم. بار كۇش-قايراتىمدى تۋعان ەلىمنىڭ ەڭسەسىن بيىك ۇستاۋعا ارنادىم. ارتىمدا ارقاسۇيەر حال­قىمنىڭ تۇرعانى بارلىق سىناق­تاردان سۇرىنبەي وتۋىمە ۇيىتقى بولدى. ەگەمەندىكتىڭ العاشقى ساتتەرىنەن باستاپ وتانىمىزدى ور­كەن­دەتۋگە, ەلدىگىمىزدى نىعايتۋعا زور ۇلەس قوسقان, زاماننىڭ اۋىر جۇگىن بىرگە كوتەرگەن بارشا قازاقستان جۇرت­شى­لىعىنا شىنايى العىسىمدى بىلدىرە­مىن.

ءبىزدىڭ بۋىن ءداۋىر مەن ءداۋىر, عاسىر مەن عاسىر الماسىپ, زامان وزگەرىپ جاتقان تۇسقا تۋرا كەلدى. وسىناۋ كۇردەلى كەزەڭدە حالقىمىزدىڭ بەيبىت تە بەرەكەلى عۇمىر كەشۋى باستى جەتىستىك دەپ سانايمىن. ەندىگى كەزەكتە وسى تابىستاردى ەسەلەي ءتۇسۋ ماڭىزدى.

ەل كونستيتۋتسياسىنا ساي جاڭا پرەزيدەنت سايلاندى. بۇل – تاريحي كەزەڭ. جاڭا ەل باسىنىڭ ال­عاش­قى قادامدارى وڭاي بولماي­دى. ەلىمىز وركەندەۋ جولىندا ىركىل­مەي ءوسىپ-ونە بەرۋى ءۇشىن بارلى­عىمىز پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتى قولداپ, ونىمەن بىرگە بولۋىمىز كەرەك.

ءبىز بيلىك ساباقتاستىعىن ساق­تاي وتىرىپ, ستراتەگيالىق باعىت-باعداردان اۋىتقىماۋعا ءتيىسپىز. سەبەبى ءبىزدىڭ ويىمىز دا ءبىر, مۇرات-ماقساتىمىز دا ورتاق. ول – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋ, ەلىمىزدى ماڭگىلىك ەتۋ.

ءابىش كەكىلباي ۇلى: «تاۋەل­سىزدىك – ءتاتتى ءسوز عانا ەمەس, ۇلتتىق جاۋاپ­­كەر­شىلىك», – دەگەن ەدى. ەندەشە بارشاڭىزدى تاۋەلسىزدىكتى تۇعىرلى ەتۋ جولىندا ايانباي ەڭ­بەك ەتۋگە شاقىرامىن. ءتول مەرە­كەمىز قۇتتى بولسىن!

مەملەكەتتىگىمىز ماڭگىلىك بولسىن!

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار