• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
الەم 24 ماۋسىم, 2019

جاڭا تەحنولوگيالىق سوعىس

390 رەت
كورسەتىلدى

ادامزات تاريحىندا مەملەكەتتەر جاڭا تەحنولوگياعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بارىن سالعان. اسىرەسە قارۋلى قاقتىعىس ۋاقىتىندا. مەملەكەتتەر ءتۇرلى قارۋلاردىڭ, ۇشاقتاردىڭ, زىمىرانداردىڭ سىزبالارى ءۇشىن بايگە جاريالاپ, بارلاۋشىلاردى جىبەرىپ وتىرعان. بىراق قازىرگىدەي اشىق ارپالىس دەڭگەيىنە جەتپەگەن شىعار. دونالد ترامپ قىتايدىڭ Huawei كومپانياسىنا شەكتەۋ قويۋ شارالارىن باستاپ كەتتى. ەندى امەريكالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا بۇل كومپانيانىڭ ءونىمىن الۋعا تىيىم سالىنادى جانە ەشبىر اقش كومپانياسى Huawei-گە ميكروچيپ نەمەسە باسقا دا بولشەك ساتا المايدى. نەگە؟

اقش بيلىگى بۇل كومپانياعا بىرنەشە ايىپ تاعىپ وتىر. ءبى­رىنشى, Huawei ءوز سمارتفوندارى ارقىلى اقش-تا بارلاۋ قىزمەتىن جۇرگىزگەن. ەكىنشى, يرانعا سانكتسيا سالىنعانىنا قاراماي, بۇل ەلدە بيزنەسىن جالعاستىرعان. ءۇشىنشى, ءوزىنىڭ باسەكەلەسى T-Mobile كومپانياسىنان تەحنو­لو­گيا­لىق اقپارات ۇرلاعان. ۆا­­شينگ­توننىڭ پىكىرىنشە, مۇنىڭ بارلىعى امەريكانىڭ ۇلت­تىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر ءتون­دى­رەدى. سوندىقتان 15 مامىر كۇنى دونالد ترامپتىڭ جار­لىعىنا سايكەس Huawei جانە وعان قاتىسى بار 70 كومپانيا قارا تىزىمگە ەندى. بۇل قىتايدىڭ تەلەكوممۋنيكاتسيالىق كاسىپورىندارىنا قاتىستى ال­عاش­قى شەكتەۋ ەمەس. بىلتىر ZTE كومپانياسىنىڭ تاۋارلارىن ساتىپ الۋعا تىيىم سالىنعان ەدى. وسى سەبەپتى بۇل برەندتەرمەن بار­لىق امەريكالىق كومپانيالار كەلىسىمشارتتارىن توقتاتىپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا Google, Intel, Qualcomm جانە باسقالارى بار.

دەگەنمەن, بارلىعى ءبىر تىيىممەن شەشىلە سالا­تىن وڭاي ءىس ەمەس ەكەن. اق ءۇي­دىڭ اكىمشىلىك-بيۋدجەتتىك باسقارماسى جاعدايدى زەرتتەپ, Huawei كومپانياسىنا قا­تىس­تى كەيبىر سانكتسيالاردى 2 جىلعا شەگەرگەندىگى تۋرالى كون­­گرەسكە حات جولداعان. سەبەپ بىرەۋ – امەريكالىق كومپانيالار اياقاستى Huawei كومپانياسىنىڭ قىزمەتىنەن نەمەسە تاۋارلارىنان باس تارتا المايدى. 2 جىل ىشىندە ولار Huawei كومپانياسىن الماس­تىرا الاتىن باسقا ارىپتەس تابا الادى. الايدا, بۇ­دان بولەك, Google كومپانياسى Huawei-گە سانكتسيا سالۋ قاتە شە­شىم ەكەنىن, مۇنداي شەكتەۋ­لەردەن اقش-تىڭ ءوزى زارداپ شە­گەتىنىن ايتىپ, دالەلدەۋگە تىرىس­تى. ولاردىڭ ءۋاجى مىناداي. Huawei كومپانياسىنىڭ سمارتفوندارى Google-دىڭ Android وپە­راتسيالىق جۇيەسىندە جۇمىس ىستەيدى. ەندى سانكتسيا سالىنعان سوڭ الگى سمارتفونداردا Google-دىڭ ەشبىر ءونىمى قىزمەت ەتپەيدى. سوندىقتان Huawei امالسىز ءوزى­نىڭ جاڭا وپەراتسيالىق جۇيەسىن جا­ساۋعا تىرىسادى. ول ساپاسىز بولۋى مۇمكىن. سايكەسىنشە, حا­كەرلەر ونداي سمارتفون, دەۆايس­تاردى ءاپ-ساتتە بۇزىپ, ون­داعى مالىمەتتەردى جىمقىرىپ كە­تەدى. ال اقش پەن الەمدە بۇل كوم­پانيانىڭ سمارتفوندارى ميلليونداپ ساتىلعان جانە جىل وتكەن سايىن Huawei الەمدىك سمارت­فون نارىعىن جاۋلاپ كە­لەدى. ماسەلەن, 2019 جىلدىڭ ال­عاشقى ءۇش ايىندا الەمدىك سمارتفون نارىعىنداعى كومپانيالار ۇلەسى مىناداي: Samsung 72 ملن, Huawei 59 ملن, Apple 42 ملن, Xiaomi 27 ملن, Oppo 25 ملن جانە vivo 23.9 ملن دانا سمارتفون سات­قان. Google كومپانياسىنىڭ پىكىرىنشە, Huawei سمارتفوندارىن قولداناتىن امەريكالىق ازاماتتار از ەمەس جانە ولار ەرتەڭ حاكەرلىك شابۋىلعا ۇشىراۋى مۇمكىن.

نuawei كومپانياسىنىڭ وكىلى دجوي كەللي ۆاشينگتوننىڭ جو­عارىدا اتالعان شەكتەۋلەرىن سىنعا الدى: «ءبىزدىڭ كومپانيانى قارا تىزىمگە ەنگىزۋ ءوزىن-ءوزى اقتامايتىن ارەكەت. سوندىقتان مۇنى دوعارۋ قاجەت. بۇل شارانىڭ سالدارىنان عالام نارىعىنا تەلەفون جەتكىزۋ تەجەلىپ, ودان دۇنيە جۇزىندە تالاي كومپانيا مەن مىڭداعان ادام زيان كورمەك. ال ول ادامداردا امەريكا پاس­پور­تى جوق. وسىنىڭ ءبارى ءادىل ءىس پە؟ ءبىزدىڭ ويىمىزشا بۇل قاتە شەشىم».

اقش Huawei كومپانياسىنىڭ سوڭىنا شىراق الا تۇسكەندەي. تەك ءوز نارىعىن جاۋىپ قانا قويماي, باسقا ەلدەردە ەركىن جۇمىس ىستە­ۋىنە دە كەدەرگى كەلتىرىپ جاتىر. ماسەلەن, ۇلىبريتانيا,  اۋ­سترا­­ليا, جاڭا زەلانديا سە­كىل­دى ءوزىنىڭ وداقتاستارىنا 5G بايلانىس جەلىسىن ورناتۋدا Huawei كومپانياسىنىڭ ءونىم­دەرىن قولدانباۋعا شاقىرىپ, ديپ­لوماتيالىق قىسىم جاساۋعا كىرىستى. بۇل ەلدەردەگى كەيبىر كومپانيالار ۆاشينگتوننىڭ تالابىنا امالسىز كونىپ, اتالعان برەندتەن باس تارتىپ جاتىر. ءبى­راق قىتاي تاراپى دا قاراپ قال­عان جوق. كەلىسسوزدەر ارقىلى بري­تانيا نارىعىندا قالۋعا ءمۇم­­كىندىك الدى. بۇدان بولەك, Android جۇيەسىن الماستىرۋ ءۇشىن نە وزىندىك, نە رەسەيلىك اۆ­رورا وپەراتسيالىق جۇيەسىنە اۋىسۋ ماسەلەسى قارالىپ جاتىر. جا­­قىندا قىتاي توراعاسى سي تسزينپين رەسەيگە بارعان مەم­لەكەتتىك ساپارىندا وسى تاقىرىپ تالقىلانعان. اۆرورا جۇيەسى رەسەيلىك دەپ اتالعانىمەن, ونى Nokia-نىڭ بۇرىنعى قىزمەت­كەرلەرى Jolla كومپانياسىندا جاساپ شىققان. ال رەسەيلىك ميل­­لياردەر گريگوري بەرەزكين Jolla كومپانياسىن ساتىپ العان. ءسويتىپ وپەراتسيالىق جۇيە رەسەي­لىك بولىپ كەتتى.

وعان قوسا, ەگەر قىسىم جالعاسا بەرسە, وندا قىتاي جاۋاپ رەتىندە اي­فونداردى ءوندىرۋشى Apple كومپانياسىنىڭ ءوز جەرىندەگى بار­لىق زاۋىت-فابريكالارىن جابۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار. ال ول كەزدە بۇل ارپالىستان امە­ريكانىڭ ءوزى زارداپ شەگەدى. دەگەنمەن, بەيجىڭ بۇل قادامعا بارا قويۋى قيىنداۋ. سەبەبى بۇل زاۋىتتاردا جۇمىس ىستەيتىن قى­تايلىق ازاماتتار از ەمەس جانە ولار كويلەك, سومكە, ەتىك تىگىپ جات­قان جوق, جوعارى دەڭگەيدەگى تەح­نولوگيا ءونىمىن شىعارىپ جاتىر.

بىلتىردان بەرى اقش پەن قىتاي اراسىنداعى تاۋار سوعىسى وسىلايشا تەحنولوگيالىق كۇرەس­كە ۇلاسىپ كەتتى. جالپى بۇل سان­كتسيالار مەن شەكتەۋلەردىڭ ار­تىندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتەن بۇرىن اقش-تىڭ جاڭا تەحنولوگيالار نارىعىنداعى ءوز ۇستەمدىگىن قىتايعا بەرمەۋ نيە­تى جاتىر دەيدى ساراپشىلار. سەبەبى تاريحقا قاراساق, تەح­نو­لوگيا قاي ەلدە وركەندەسە, سول ەل الەمدىك دامۋدىڭ الدىن­دا بولعان. ماسەلەن, XVIII عا­سىر­داعى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا انگليانى الەمدىك ارەنادا ال­عا شىعاردى. ال 5G بايلانىس ستاندارتى قازىر الەمدىك كوممۋنيكاتسيانى جاڭا دەڭگەيگە شى­عاراتىن كەلەسى دەڭگەي بولۋى مۇمكىن. ماسەلەن, 5G ستاندارتى 4G-عا قاراعاندا 20 ەسە جىلدام, 5G جىلدامدىعى 20 گبيت/س بولسا, 4G - 1 گبيت/س. ال بۇل سالادا ازىرگە الەم بويىنشا Huawei كومپانياسىنىڭ تاۋارلارى كوبىرەك ورناتىلۋدا. بالكىم, اقش-تى قاتتى الاڭداتىپ وتىر­عانى وسى ماسەلە بولار.

ازىرگە اقش ءوزىنىڭ Google, Facebook, Microsoft, Amazon كوم­پانيالارى جانە سيليكون ال­قابى ارقىلى جاھاندىق تەح­نولوگيالىق كوشباسشىلىقتى قولىندا ۇستاپ تۇر. بىراق قىتاي كومپانيالارى ولاردى تابانداپ نارىقتان ىعىستىرۋعا ارەكەت جاساپ جاتىر. دونالد ترامپ ەندى وعان جول بەرگىسى كەلمەيتىندەي. سول ءۇشىن قىتايدىڭ Huawei, ZTE جانە باسقا دا كومپانيالاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن شەكتەپ تاستاۋعا تىرىسۋدا دەپ ايتۋعا نەگىز بار. يا, ادىلەتسىزدەۋ. ءادىل بيزنەس زا­ڭىنا قارسى. بىراق ترامپ امە­ريكا ءبىرىنشى دەپ ۇران تاستاپ, ءوز ەلىنىڭ مۇددەسىن بارىنەن دە جوعارى قويىپ وتىر. سەبەبى الەم­دىك تەحنولوگيالىق نارىق ول جۇزدەگەن ميلليارد دوللار اينالىپ جۇرگەن الىپ بازار, قۇندى كا­سىبي ماماندار شوعىرلانعان ورتا, سوڭعى عىلىمي جەتىستىكتەر جۇزەگە اساتىن ۇلكەن زەرتحانا.

سوڭعى جاڭالىقتار