• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 21 ماۋسىم, 2019

ەلباسىنىڭ «كەمەڭگەرلىكتىڭ 30 جىلى» اتتى كونفەرەنتسيادا سويلەگەن ءسوزى

481 رەت
كورسەتىلدى

Egemen.kz سايتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «كەمەڭگەرلىكتىڭ 30 جىلى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا سويلەگەن ءسوزىن اقورداعا سىلتەمە جاساي وتىرىپ جاريالايدى.

قادىرلى قاۋىم!

         ەستەن كەتپەس 1989 جىل ۋاقىت وتكەن سايىن الىستاپ بارادى. 

         وزدەرىڭىز كوپ جىل بويى كۋا بولعان ەل مۇددەسى جولىنداعى قىزمەتىم ءدال سول كۇنى باستالعان بولاتىن.

         ەگەمەن ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحىن جازۋدى بىرگە باستادىق.

         ءبىز وتىز جىل بويى جاس ۇرپاقتىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن جۇمىس ىستەپ, حالقىمىزعا قىزمەت ەتتىك. 

سەگودنيا, يا ۆمەستە س ۆامي حوچۋ ۆسپومنيت, س چەگو مى ناچينالي سترويت ناش نەزاۆيسيمىي كازاحستان.

حوتەل بى ناپومنيت ۆام, س چەم ۆ تو ۆرەميا ستولكنۋلسيا يا ي كازاحستان, 30 لەت نازاد.

دراماتيچەسكي رازرىۆ ەكونوميچەسكيح سۆيازەي, وتسۋتستۆيە كوورديناتسي ۆ دەيستۆياح نوۆىح نەزاۆيسيمىح گوسۋدارستۆ پريۆەلي ك جەستوچايشەي ەكونوميچەسكوي كاتاستروفە.

ۆسە ەتو ياۆليالوس ليش چاستيۋ پروبلەم, كوتورىە نەوبحوديمو بىلو رەشات!

سترانا پەرەجيلا رەزكي سپاد ۆۆپ – نا 61%!

130 كرۋپنىح كازاحستانسكيح پرەدپرياتي پرەكراتيلي سۆويۋ رابوتۋ, وستاۆشيس بەز رىنكوۆ سبىتا, سىريا ي وبوروتنىح سرەدستۆ.

ۆ رەزۋلتاتە س 1991 پو 1995 گودى كوليچەستۆو بەزرابوتنىح دوستيگلو 2-ح ميلليونوۆ چەلوۆەك.

پرەدپرياتيا راسسچيتىۆاليس درۋگ س درۋگوم نە دەنگامي, ا توۆاروم.

پادەنيە پرويزۆودستۆا, زادەرجكي زارپلات ي پەنسي يمەلي سامىە تياجەلىە سوتسيالنىە پوسلەدستۆيا.

گودوۆايا ينفلياتسيا پرەۆىسيلا 2000 %.

منوگيە پريسۋتستۆۋيۋششيە زدەس, دۋمايۋ, حوروشو پومنيات تە ۆرەمەنا, كوگدا زارپلاتۋ ۆىداۆالي پرودۋكتسيەي سوبستۆەننوگو پرويزۆودستۆا.

ۆتوروە. ريسك ۆوزنيكنوۆەنيا مەجەتنيچەسكيح كونفليكتوۆ.

ي مى حوروشو پومنيم, كاكۋيۋ وستروتۋ پرينيال ناتسيونالنىي ۆوپروس ۆ كونتسە 80-ح ناچالە – 90-ح گودوۆ پروشلوگو ۆەكا.

ۆى پومنيتە, چتو پرويسحوديلو ۆ ناگورنوم كاراباحە, تبيليسي, پريدنەستروۆە, پريبالتيكە, فەرگانسكوي دولينە – تام گيبلي ليۋدي.

توگدا, پو وتسەنكام منوگيح ەكسپەرتوۆ, كازاحستان ستويال نا پوروگە ماسشتابنىح مەجەتنيچەسكيح كونفليكتوۆ.

ترەتە. ناپومنيۋ, چتو كازاحستان ستويال ي نا پوروگە دەموگرافيچەسكوي درامى.

ەتو بىلو رەزۋلتاتوم پەرەسەلەنيا ي دەپورتاتسي ليۋدەي سو ۆسەح كونتسوۆ سترانى نا ناشۋ زەمليۋ.

ۆى پومنيتە, زدەس ۆ الماتى بىلا ۆسەگو ودنا تاكايا شكولا!

سرەدنيايا پرودولجيتەلنوست جيزني ۆ تە گودى ۋمەنشيلاس نا پيات لەت, رەزكو ۋپالا روجداەموست.

سوگلاسنو پەرەپيسي ناسەلەنيا 1999 گودا ۆ كازاحستانە پروجيۆالو ۋجە وكولو 14 ميلليونوۆ چەلوۆەك.

نەوبحوديمو پريامو سكازات, چتو ۆ ناچالە ناشەگو پۋتي مى بىلي ودنوي يز سامىح تەحنولوگيچەسكي وتستالىح رەسپۋبليك.

ناپومنيۋ, چتو 93% كازاحستانسكوي پرومىشلەننوستي ناحوديلوس ۆ پودچينەني ۋ تسەنترالنىح ۆەدومستۆ, ناحوديۆشيحسيا ۆ موسكۆە.

ودناكو, مى وسوزنالي, چتو ۋ ناس نەت وپىتا ۋپراۆلەنيا يمي.

پياتوە. نەسبالانسيروۆاننوست ترانسپورتنىح مارشرۋتوۆ.

نو ۆ سوۆەتسكوە ۆرەميا ۆسە ناشي ترانسپورتنىە مارشرۋتى بىلي توتالنو پودچينەنى ودنوي تسەلي – ۆىۆوزۋ سىريا پري پولنوم وتسۋتستۆي التەرناتيۆنىح ترانسپورتنىح پۋتەي.

شەستوە. ەكولوگيچەسكيە پروبلەمى.

ەتو – بولنوە «ناسلەديە» سوۆەتسكوگو سويۋزا, وتگولوسكي كوتوروگو مى وششۋششاەم دو سيح پور.

 نەپروستيتەلنىە وشيبكي پري سترويتەلستۆە دامب دليا وروسيتەلنىح سيستەم پريۆەلي ك ەگو وبمەلەنيۋ.

پرويزوشلو يزمەنەنيە كليماتا.

مەستنوە ناسەلەنيە ستالو سترادات وت رازليچنىح زابولەۆاني ي ۋەزجات يز رەگيونا ۆ پويسكاح رابوتى.

وسوبەننو تياجەلىم بىلو ۆوزدەيستۆيە پەچالنو يزۆەستنوگو سەميپالاتينسكوگو پوليگونا, ياۆلياۆشەگوسيا گلاۆنوي پلوششادكوي سسسر دليا يسپىتاني يادەرنوگو ورۋجيا.

بەزۋسلوۆنو, پاگۋبنوە ۆوزدەيستۆيە ەتيح يسپىتاني سكازالوس نا زدوروۆە ليۋدەي ي نا سوستوياني ەكولوگيچەسكوي سيتۋاتسي ۆ رەگيونە.

يا ۆيدەل ۆسە ەتي پروتسەسسى ۆپولنە وتچەتليۆو.

گورباچەۆ, ەلتسين – سامىە اۆتوريتەتنىە فيگۋرى توگو ۆرەمەني ۆ ناچالە 1990-ح گودوۆ پرەدلوجيلي منە ستات پرەمەر-مينيستروم سسسر.

سۋديت سلوجنو ي سەيچاس ۋجە نە پرودۋكتيۆنو.

س ەتوگو مومەنتا موەي گلاۆنوي زاداچەي ستالا سۋدبا موەگو رودنوگو كازاحستانا!

ۆ كاكۋيۋ گاۆان ۆەستي سۆوي كورابل ۆ ەتيح سلوجنىح ي نەپرەدسكازۋەمىح ۋسلوۆياح؟

پەرۆوە. نۋجنو بىلو پەرەحوديت نا رىنوچنىە رەلسى ي دەلات ەتو نەمەدلەننو.

ي مى بۋكۆالنو زا كوروتكوە ۆرەميا رازرابوتالي پلان دەيستۆي ي ناچالي سترويت رىنوچنۋيۋ ەكونوميكۋ.

تو, چتو مى سدەلالي, بىلو ناستوياششيم پرورىۆوم.

نو ۆ رەزۋلتاتە ناشيح ۋسيلي كازاحستان پرەۆراتيلسيا يز وتستالوي پەريفەري ۆ نايبولەە ۋسپەشنوە ۆ ەكونوميچەسكوم پلانە گوسۋدارستۆو, ستاۆشەە ليدەروم رازۆيتيا نا ۆسەم پروسترانستۆە سنگ.

زا 30 لەت مى دوستيگلي زناچيتەلنوگو پروگرەسسا ۆ سۆويوم رازۆيتي.

ۆ تو ۆرەميا كاك دليا ۆسەح وستالنىح ستران تسەنترالنوي ازي, ۆمەستە ۆزياتىح, ەتوت پوكازاتەل سوستاۆلياەت وكولو 109 ميللياردوۆ دوللاروۆ.

مى پريۆلەكلي بولەە 300 ميللياردوۆ دوللاروۆ پريامىح ينوستراننىح ينۆەستيتسي.

نا سەگودنيا كاجدىي ۆتوروي پروداننىي نوۆىي اۆتوموبيل سدەلان ۆ كازاحستانە.   

دوليا مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا ۆ ۆۆپ سوستاۆلياەت 27%.

ەسلي ۆ ناچالە 90-ح گودوۆ بولەە ترەتي ناسەلەنيا ناحوديلوس زا چەرتوي بەدنوستي, تو ۆپوسلەدستۆي ەتوت پوكازاتەل سنيزيلسيا دو 4,6%.

مى ستاۆيم پەرەد سوبوي امبيتسيوزنۋيۋ زاداچۋ – ۆويتي ۆ تريدتساتكۋ نايبولەە رازۆيتىح ستران ميرا. ۋۆەرەن, چتو مى ۆىپولنيم ەتۋ تسەل!

مى پوسترويلي ۋنيكالنۋيۋ مودەل مەجەتنيچەسكوگو سوگلاسيا, ۆ وسنوۆە كوتوروي پرينتسيپ «ەدينستۆو ۆ منوگووبرازي».

س 2007 گودا انك يمەەت پراۆو دەلەگيروۆات 9 سۆويح پرەدستاۆيتەلەي ۆ ماجيليس پارلامەنتا سترانى. 

مى وبەسپەچيلي مەجكونفەسسيونالنىي مير ي سوگلاسيە.

ناشا مولودايا ستوليتسا ستالا مەجدۋنارودنىم دۋحوۆنىم تسەنتروم, گدە پروۆودياتسيا رەگۋليارنىە سەزدى ميروۆىح ي تراديتسيوننىح رەليگي.

قازاقستان حالقىنىڭ سانى 3,5 ميلليون ادامعا كوبەيدى.

كەزىندە شەتەلگە كەتۋگە ءماجبۇر بولعان 1 ميلليوننان استام قازاق وتانىنا ورالدى.

ءبىر ادامعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي الاڭى 1,5 ەسە – 14 شارشى مەتردەن 22 شارشى مەترگە دەيىن ءوستى.

1849 جاڭا مەكتەپ, 900-گە جۋىق بالاباقشا اشىلدى.

ءبىز انا ءتىلىمىزدى ساقتاپ قانا قويماي, ونى قازاقستاندا عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىنىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاسادىق.

مەملەكەتتىك تىلدە وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ ۇلەسى – 64,5, ورىس تىلىندە – 31, اعىلشىن تىلىندە – 4,5 پروتسەنتتى قۇرايدى.

ءبىز ەلىمىزدىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ماڭىزدى ۇلتتىق ماسەلە – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى باستادىق. 

قازىرگى تاڭدا 48 وقۋلىق اۋدارىلدى.

مەنىڭ ەڭ العاشقى قابىلداعان شەشىمدەرىمنىڭ ءبىرى – سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى.

مۇنى كەڭەس وداعى اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسىلىعىنا قاراماستان ىسكە اسىردىق.

ارالدى قۇتقارۋ حالىقارالىق قورىنىڭ بەلسەندى اتسالىسۋىمەن ارال تەڭىزىنىڭ باسسەينىن دامىتۋعا باعىتتالعان ءۇش باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلدى.

جەرگىلىكتى تۇرعىندار وسى وڭىردەن كوشىپ كەتپەي, تۇراقتاپ قالا باستادى.   

بۇگىندە ەۋروپا وداعىنا جىل سايىن ەكسپورتقا شىعارىلاتىن بالىق كولەمى 8 مىڭ توننادان استى.  

بليزيتسيا ك زاۆەرشەنيۋ رەاليزاتسيا پروگراممى «نۇرلى جول».

ەتو اۆتوبانى, و كوتورىح مى داجە ي نە مەچتالي.

وبنوۆيلي ۆسە اەروپورتى كازاحستانا, پوسترويلي دۆا سوۆرەمەننىح مورسكيح پورتا نا كاسپيسكوم مورە.

راستەت زاپروس نا سترويتەلنىە ماتەريالى.

سوزدايۋتسيا دوپولنيتەلنىە رابوچيە مەستا.

سوپرياجەنيە پروگراممى «نۇرلى جول» س ينيتسياتيۆوي «ودين پوياس, ودين پۋت» پوزۆوليلو ۋكرەپيت ترانزيتنىي پوتەنتسيال كازاحستانا كاك دوحودنىي سەكتور ەكونوميكي.

دوحودى وت ترانزيتا ۆ 2018 گودۋ سوستاۆيلي 1,5 ميللياردا دوللاروۆ, ي ەتو نە پرەدەل. بۋدەت 5 ميللياردوۆ.

ا سەگودنيا مى يمەەم پرياموي ۆىحود نا ەۆروپەيسكيە سترانى ي اتلانتيچەسكي وكەان – س ودنوي ستورونى.

جەلەزنىە دوروگي, پرولوجەننىە چەرەز تۋركمەنيستان, يران, پوزۆوليلي نام ۆىيتي ۆ پەرسيدسكي زاليۆ ي ينديسكي وكەان. 

شەستوە. ناشا سترانا دوبيلاس پريزنانيا ي وبلاداەت وگرومنىم اۆتوريتەتوم نا مەجدۋنارودنوي ارەنە.

نا فونە گلوبالنوي گەوستراتەگيچەسكوي نەوپرەدەلەننوستي ەتو ستالو ودنيم يز كليۋچەۆىح دوستيجەني كازاحستانا.     

ناشا ستوليتسا ۆ 2010 گودۋ پرينيمالا ەدينستۆەننىي ۆ XXI ۆەكە سامميت وبسە.

مى سامي پوسترويلي نوۆۋيۋ پرەكراسنۋيۋ ستوليتسۋ, و چەم ۆووبششە نە موگلي مەچتات 30 لەت نازاد!

ۆ سوبىتياح سوۆرەمەننوستي مى ۆسە وتچەتليۆەە ۆيديم كونتۋرى وبرازا درۋگوگو بۋدۋششەگو.

چتو جە ناس وجيداەت؟

وني, نا موي ۆزگلياد, ۋجە كاردينالنو مەنيايۋت وكرۋجايۋششي ناس مير.

مى ۆەد سامي توگو نە زامەچايا, ۋجە جيۆەم ۆ تسيفروۆوي رەالنوستي.

ناستۋپاەت ۆتورايا ەرا ماشين.

ۆو-ۆتورىح, وچەرەدنايا يندۋستريالنايا رەۆوليۋتسيا پريۆەدەت ك سمەنە ەكونوميچەسكوي پاراديگمى.

نا ناشيح گلازاح بىسترو مەنياەتسيا ي ەنەرگەتيچەسكي فۋندامەنت تسيۆيليزاتسي.

ۆو منوگيح ستراناح ۆەتروۆايا ي سولنەچنايا ەنەرگيا ۋجە وبحوديتسيا دەشەۆلە, چەم وبىچنايا.

پوياۆياتسيا نوۆىە پروفەسسي, ا منوگيە پرەجنيە يسچەزنۋت. 

ۆ-ترەتيح, نا ەتوم فونە مەنياەتسيا ي ۋستوياۆشيسيا گەوپوليتيچەسكي راسكلاد ۆ ميرە.

پلانەتا نۋجداەتسيا ۆ پرينتسيپيالنو نوۆوي ۆەرسي ميروۆوگو پوريادكا, كوتورايا بۋدەت ۋچيتىۆات پوياۆلەنيە نوۆىح سيل, نوۆىح تەندەنتسي, نوۆىح ۆىزوۆوۆ ي نوۆىح ليتس.

زا پوسلەدنيە ستو لەت مير پەرەجيل نە ودنۋ سۆەرحرازرۋشيتەلنۋيۋ ميروۆۋيۋ ۆوينۋ.

ۆ-چەتۆەرتىح, پوميمو روستا كونفليكتنوستي ۆ ميرە پرويسحوديت ستولكنوۆەنيە رازنىح گلوبالنىح رەالي.

ۆ «بولشوي دۆادتساتكە» 7 گوسۋدارستۆ ۋجە پرەدستاۆليايۋت سترانى ۆوستوكا.

نا ەتوم فونە مى تاكجە ۆيديم ۋسكورەنيە ۆرەمەني ي پرويسحودياششيح پەرەمەن.

سيستەمنايا ترانسفورماتسيا نىنەشنەگو ميرا – ەتو ستراتەگيچەسكي ۆىزوۆ دليا ناشەگو نارودا. مى دولجنى بىت گوتوۆى پرينيات يح.

ناچينايا س مومەنتا راسپادا سسسر ۆ ناچالە 1990-ح ي ازياتسكوگو «فينانسوۆوگو شتورما» 1998 گودا دو گلوبالنىح ي كومپلەكسنىح كريزيسنىح ۆولن 2007 ي 2014 گودوۆ.

دليا ەتوگو بىل رازرابوتان ستراتەگيچەسكي پلان رازۆيتيا دو 2050 گودا.

مى ۆستۋپيلي ۆ گونكۋ زا سۆوە مەستو ۆ نوۆوم ميرە, سترەمياس ۆويتي ۆ كلۋب 30-تي نايبولەە رازۆيتىح گوسۋدارستۆ پلانەتى.

وسى ورايدا مەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنداعى ءسوزىمدى قايتالاپ ايتسام دەيمىن.

اۋىزبىرشىلىك پەن تۇراقتىلىق بولعاندا عانا ەلىمىز ءوسىپ-وركەندەي الادى.  

يا ليش ۆىپولنيال ۆوليۋ يزبراۆشەگو مەنيا نارودا.

قازاقتى باعىندىرىپ, بودان ەتۋ ءۇشىن حاندىعىن تارتىپ الىپ, جۇزگە, رۋعا ءبولىنۋىن ايلاكەرلىكپەن پايدالانعان. 

ونى ەشقاشان ۇمىتپاۋىمىز قاجەت.

وكىنىشكە وراي, وندايلاردى تابادى.

بىزگە تونەتىن ەڭ ۇلكەن قاۋىپ وسى.

مەملەكەت بۇعان جول بەرمەۋى قاجەت.

قازاق ءدال بۇگىنگىدەي ءومىردى ەشقاشان كورگەن جوق. ايىرىلىپ قالمايىق.

ۇلى ابايدىڭ «ءبىرىڭدى, قازاق, ءبىرىڭ دوس كورمەسەڭ – ءىستىڭ ءبارى

سوڭعى جاڭالىقتار