ونىڭ باستى ەرەكشەلىگى قانداي؟ بىرىنشىدەن, جاڭا كوزقاراس جاعدايىندا وڭىردەگى باسپاناعا اسا مۇقتاج وتباسىلار مەن جاندار ءۇشىن العاشقى جارنالارىن تولەۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى ىزدەستىرىلۋدە. بۇل ءبىر تەڭگەسىن ەكى ەتە الماي جۇرگەندەر ءۇشىن ۇلكەن كومەك ەكەنى انىق.
سوڭعى ۋاقىتتارى وبلىس ورتالىعىندا تۇرعىندار ءۇشىن جالدامالى ۇيلەر قۇرىلىسى قىزۋ قارقىن الىپ كەلەدى. مۇنداي ساناتتاعى باسپاناعا يە بولعاندار ازىن-اۋلاق اقشاسىن پاتەر يەسىنە بەرمەي, بولاشاقتا وزدەرىنە تيەسىلى مەكەنجاي ءۇشىن جۇمسايدى. باعدارلامانىڭ ءتيىمدىلىگى دە وسىندا. سونداي-اق وڭىردە قايىرىمى مول, تابىسى جوعارى ازاماتتار مەن كومپانيالاردىڭ كوبەيىپ كەلە جاتقانى دا باسپاناعا مۇقتاج وتباسىلار سانىن كەمىتە تۇسۋدە. ولار شاپاعاتىن نەگىزىنەن كوپ بالالى, تولىق ەمەس, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارى بار وتباسىلارعا ارنالعان «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىنە كىرەتىندەرگە تيگىزۋدە.
بۇل ىستە وبلىس ورتالىعىنداعى «قولعانات-اقتوبە» قوعامدىق قورىنىڭ قايىرىمدىلىق شارالارى اۋىزعا ءبىرىنشى ءىلىگەدى. اتاپ ايتقاندا, ولار بيىل «باقىتتى وتباسى» الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى بويىنشا تىزىمدە تۇرعان 37 وتباسىنىڭ باستاپقى جارناسىن تولەپتى. قوردىڭ ءتورايىمى التىناي مۇقانوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل ماقساتقا كاسىپورىندار ەسەبىنەن 22,7 ميلليون تەڭگە بولىنگەن. قوعامدىق قۇرىلىمداعى قارجى كوزدەرى كاسىپورىندار مەن قايىرىمى مول جانداردىڭ كومەگى ەسەبىنەن تولىعىپ وتىرادى. مىسالى, بيىل ەسىمى ەلگە ەلەۋلى ازامات مارات يتەعۇلوۆ وعان 20 ميلليون تەڭگە كولەمىندە قاراجات اۋدارسا, بۇدان «بەرەكەت» جشس جەتەكشىلەرى دە قالىسپاپتى. مۇنداي مىسالدار جەتكىلىكتى.
تۇتاستاي العاندا, بيىل وبلىستا باقىتتى وتباسى باعدارلاماسى اياسىندا 1600 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلمەك. 2019 جىلدىڭ باسىندا وبلىس ورتالىعىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان توبىن تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ ءۇشىن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلدى. ولار وسى ۋاقىت ارالىعىندا 6 مىڭنان استام تۇرعىندى قابىلداعان ەكەن. سونىڭ ىشىندە باسپاناعا اسا مۇقتاج وتباسىلار انىقتالىپ, ولاردىڭ وتىنىشتەرى وڭ شەشىمىن تاۋىپتى.
قازىرگى قولدا بار دەرەكتەر وبلىس بويىنشا 30 مىڭ, سونىڭ ىشىندە اقتوبە قالاسى بويىنشا 23 مىڭنان استام ادام باسپانا كەزەگىندە تۇرعانىن كورسەتەدى. سونداي-اق 173 مىڭ ادام جەر تەلىمى كەزەگىندە بولىپ شىقتى. ولاردىڭ ءبارىن ءبىر ساتتە تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ ەش مۇمكىن ەمەس. بۇل ءىس ساتىلى تۇردە جۇرگىزىلەدى. باسپانا بەرۋ ءجونىندەگى باسىمدىق ءبىرىنشى كەزەكتە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعاندار مەن بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە, كوپ بالالى وتباسىلار مەن ءۇيلەرى اپاتتى جاعدايدا تۇرعان ازاماتتارعا بەرىلەدى, – دەيدى اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمى ءىلياس ەسپانوۆ.
وڭىردە باسپانا الۋعا تىلەك ءبىلدىرۋشىلەر سانىنىڭ جىلدان جىلعا ءوسۋى پايدالانۋعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي كولەمىن ۇلعايتۋعا سەبەپشى بولعانى دا باسى اشىق ماسەلە. مىسالى, وتكەن جىلى وبلىستا 850 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە, بيىل كەمىندە 1 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تۇرعىزىلماق. بۇل – كەمىندە 8700 پاتەر دەگەن ءسوز. مۇنىڭ بىرقاتارىن تابىسى جوعارى تۇرعىندار ءوز قاراجاتتارىنا ساتىپ السا, قايسىبىرى مەملەكەت بەلگىلەگەن ءتۇرلى ساناتتاعى كاتەگوريالار ءتيىستى جەڭىلدىكتەر بويىنشا بەرىلمەك. بۇل جونىندە اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى وڭداسىن ورازالين بىلاي دەدى:
– باسپانا كەزەگىندە تۇرعان ءوڭىر تۇرعىندارىن تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ – ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. وسى ورايدا وبلىستا «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسىنىڭ ويداعىداي ىسكە اسۋىنا باسا نازار اۋدارىپ وتىرمىز. ونىڭ تالاپتارى باسپاناعا اسا مۇقتاج قاراپايىم تۇرعىندار ءۇشىن وتە ءتيىمدى. ويتكەنى مولشەرلەمەسى جىلىنا 2 پايىزدان اسپايدى.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ سوزىنە قوسارىمىز, باقىتتى وتباسىنىڭ باستى تالاپتارىنىڭ ءبىرى – تۇراقتى جۇمىس ورنىنىڭ بولۋى, نەسيە قارىزدارىنىڭ جوقتىعى. اتالعان باعدارلاما بويىنشا باسپاناعا قول جەتكىزىپ, قۋانىشى قوينىنا سىيماعان جاڭا قونىس يەسى گاۋھار ءابدىرازاقوۆا تومەندەگىشە تولعاندى:
– بۇعان دەيىن جاتىن ءبولمەدەن بولەك, تاماق ازىرلەپ ىشەتىن اس ءۇيى مەن جۋىناتىن ورنى بار دەربەس پاتەرىم بولسا ەكەن دەپ ارمانداپ كەلدىم. تاياۋدا وسى ارمانىم ورىندالدى. «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا بالامىز ەكەۋمىز ءساندى دە ساپالى سۋ جاڭا پاتەرگە قول جەتكىزدىك. بۇل ءۇشىن اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى مەن «قولعانات-اقتوبە» قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىلەرىنە ايتار العىسىم شەكسىز.
سونداي-اق وسى ارادا اقتوبە قالاسىنداعى «تسەنترگرۋپپ» قۇرىلىس كومپانياسى» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى مۇرات بالعازيننىڭ قولداۋىنا سايكەس اۋماعى ات شاپتىرىم ءتورت ءبولمەلى ءۇيدىڭ كىلتىن العان ون بالانىڭ اكەسى قونىسباي حامزيننىڭ ءجۇرەكجاردى لەبىزىن جالعاي كەتكەندى ءجون كورەمىز. «بۇل – مەملەكەتىمىز بەن جاناشىر ازاماتتاردىڭ ءبىز سەكىلدى كوپ بالالى مۇقتاج وتباسىلارعا دەگەن شىنايى قامقورلىعىنىڭ كورىنىسى», دەيدى ول.
مىنە, وسىلايشا اقتوبە ايماعىندا باسپاناعا اسا مۇقتاج وتباسىلاردىڭ قونىس تويلارى ودان ءارى جالعاسا بەرمەك.
اقتوبە
سۋرەتتە: باسپاناعا مۇقتاج جاندار وسىنداي ءساندى دە ساپالى سالىنعان ۇيگە قونىس تەپتى.