مەملەكەت باسشىسى وبلىس ورتالىعىنداعى سۋ جاڭا جاستار سارايىنا كەلدى. مۇندا ەكى كۇننەن بەرى كورشى ەل – رەسەي مەن قازاقستاننىڭ ۆولونتەر جاستارى مەن قوعامدىق ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «ۆولونتەرلىك – جاستاردىڭ الەۋمەتتىك ءليفتى» اتتى قازاقستان-رەسەي جاستار فورۋمى ءوتىپ جاتقان. فورۋمدا ۆولونتەر جاستار قازاقستان پرەزيدەنتى الدىندا وزدەرىنىڭ ۇزدىك جوبالارىنىڭ تۇساۋكەسەرىن جاسادى جانە ۇسىنىستارىن ايتتى. ولاردىڭ ءارقايسىسىنان يگىلىك پەن ىزگىلىكتىڭ, قايىرىمدىلىق پەن مەيىرىمدىلىكتىڭ شاپاعاتى نۇر شاشىپ تۇرعانداي. ميكروفوندى ءبىرىنشى بولىپ العان رەسەي ۆولونتەرلىك ورتالىقتارى قاۋىمداستىعى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ارتەم مەتەلەۆ رەسەيدەگى ۇلگى بولار جاقسى ىستەر تۋرالى ايتتى.
مىسالى, مەديك-ۆولونتەرلىك قوزعالىسى سونىڭ ەڭ جارقىن كورىنىسى دەۋگە بولادى. رەسەيدەگى 24 مىڭ بولاشاق دارىگەر بولاتىن جاس ماماندار اۋرۋحانالارعا بارىپ, مەدبيكەلەرگە 2,5 ميلليون ساعات كومەك كورسەتتى. ولار پروفيلاكتيكالىق اكتسيا ءجۇرگىزىپ, دونور بولادى نەمەسە سەلولارعا بارىپ, دارىگەر جوق جەرلەردە تۇرعىندارعا دارىگەرلىك كومەك كورسەتەدى. بۇل جوبا يەلەرى «قازاقستان مەديتسينا جاستارى» قوعامدىق ۇيىمىمەن كەلىسىمگە قول قويدى. ەندى ولار قازاقستاننان ءوزىنىڭ ءوفيسىن اشقىسى كەلەدى. ا.مەتەلەۆ مەديتسينانى تاڭداعان قازاقستاندىق جاستاردى ءوز وتانداستارىنىڭ وسى باستاماسىن قولداۋعا شاقىردى. سونىمەن قاتار ەكولوگيالىق «تازا ويىن», قايىرىمدىلىققا شاقىرعان «مەنىمەن بىرگە ارماندا», «قايىرىمدى ساياحات» جوبالارى تۋرالى دا ءاڭگىمە قوزعادى.
قازاقستانداعى ۆولونتەرلەر جەلىسىن باسقاراتىن ۆەرا كيم ەلىمىزدەگى ۆولونتەرلىك ءىستىڭ دامۋىن ەلوردامىزدىڭ تاريحىمەن بايلانىستىردى.
– ارقا تورىندە ەلوردامىز ورنىقتى, وندا ازيادا, ەكسپو سياقتى حالىقارالىق ءىرى شارالار وتەتىن بولدى. مىنە, وسىعان وراي تۇتاس ۆولونتەرلەر پۋلى قالىپتاستى. قازاقستانداعى ۆولونتەرلىك قوزعالىس مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن ءورىس العانىن ايتۋعا ءتيىسپىن. 2016 جىلى ۆولونتەرلىك تۋرالى زاڭ قابىلداندى, ونى جاساۋعا ۆولونتەرلەردىڭ ءوزى اتسالىستى. مەن ءوزىم سول زاڭدى جاساۋ ساتىلارىنىڭ باسى-قاسىندا بولعان جۇمىسشى توبىنىڭ ءمۇشەسىمىن. قازىر قازاقستاندا 200-دەن اسا ۆولونتەرلىك ۇيىم بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. ۆولونتەرلىكتىڭ الەۋمەتتىك, توتەنشە وقيعالى, جانۋارلارمەن جۇمىس جانە ەتنو, مەديتسينالىق باعىتتارى تەز دامىپ كەلەدى. قازاقستاندا قازىر ۇلتتىق ۆولونتەرلىك جەلى جۇمىس ىستەيدى. رەسپۋبليكالىق «جەڭىس» جوباسى وسى جەلىنىڭ بەت-بەينەسى بولىپ سانالادى. وسى زالدا وتىرعانداردىڭ كوپشىلىگى دە «جەڭىس» جوباسىنىڭ ۆولونتەرلەرى. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 5 مىڭنان استام قاتىسۋشىسى مەن تىل ارداگەرىنە كومەك كورسەتىلدى, – دەدى ۆ.كيم. ەلىمىزدەگى مۇنان باسقا دا جۇرەكتى ەلجىرەتەر ۆولونتەرلىك يگى ىستەردى بايانداعان ول ءسوزىنىڭ سوڭىندا 2020 جىلدى ۆولونتەرلەر جىلى دەپ جاريالاۋدى ۇسىندى.
سونىمەن قاتار رەسەيدىڭ «پوبەدا» ۆولونتەرلەر قوعامدىق قوزعالىسى ورتالىق شتابىنىڭ ءتورايىمى ولگا ومەلچەنكوۆا ادامزاتقا زور قاسىرەت اكەلگەن ۇلى جەڭىسكە 75 جىل تولاتىن 2020 جىلى ءار ەلدىڭ ۆولونتەرلەرىن ۇلكەن حالىقارالىق ءبىر كومانداعا بىرىگۋدى ۇسىندى.–بۇل فورۋمدا قازاقستاندىق ۆولونتەرلەر ءبىزدىڭ وسى جوبامىزدى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىردى. ەندى ونى قازاقستان باسشىلىعى دا قولداسا دەگەن ءۇمىتىمىز بار, – دەدى و.ومەلچەنكوۆا.
رەسەيلىك جانە قازاقستاندىق ۆولونتەرلەردىڭ تاماشا ىستەرىن تىڭداعاننان كەيىن ءسوزدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ الدى.
– مەن دوستىق سالتانات قۇرعان وسى زالدا جارقىن كوڭىلدى, ءوزارا تۇسىنىسكەن, يگى ماقساتتار جولىندا بىرگە بولۋدى قالاعان جاستاردى كورگەنىمە قۋانىشتىمىن! ايتپاقشى, مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىندا قىزمەتتە بولعاندا حالىقارالىق ۆولونتەرلەردى قولداعان ەدىم. مەن ءسىزدەردىڭ «2020 جىلدى ۆولونتەرلىك قوزعالىس جىلى بولسىن» دەگەن ءتۇيىندى, تۇجىرىمدى ۇسىنىستارىڭىزدى قولدايمىن! – دەدى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى. پرەزيدەنت ۆولونتەرلىك اپپاق جۇرەكتەن شىققان جاقسى نيەتتەردىڭ جارشىسى, شىنايى پاتريوتتىق سەزىمنىڭ, ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسى ەكەنىن ايتتى. ۆولونتەرلىك قوزعالىسپەن بىرگە جاقسىلىقتار, يگى ىستەر ەرىپ جۇرەدى. ۆولونتەرلىك ءاربىر جاستى جاقسى ىسكە, ارمانعا تالپىندىرادى, ال ولار جاساعان يگىلىكتەر اركىمنىڭ ءوز تابىسىنىڭ تاريحىنا اينالادى.مۇنان كەيىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدەگى جاستار ساياساتى جونىندە مەملەكەت اتقارىپ وتىرعان ىستەرگە توقتالدى.
– مەملەكەتتىك ورگاندار مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا جاستاردىڭ ءبىلىم الۋىن, كاسىپتىك ماماندىقتاردى مەڭگەرۋىن, جۇمىسقا ورنالاسۋى مەن ساپالى دەمالىسىن كۇندەلىكتى قاداعالاپ, تەكسەرەتىن بولادى. «جاس كاسىپكەر» بيزنەس-باستامالار باعدارلاماسىن, ستارتاپ جوبالاردى قولدايدى, جۇمىسى, ءبىلىمى جوق جاستاردىڭ ماسەلەلەرى شەشىمىن تابادى. ءبىز ەڭ الدىمەن جۇمىسى, كاسىبى, ەڭبەك ءتاجىريبەسى جوق جاستاردى جۇمىسقا ورنالاستىراتىن ارنايى باعدارلاما جۇرگىزەمىز. ءبىز «ديپلوممەن – اۋىلعا!», «سەرپىن» باعدارلامالارى شەڭبەرىندە ءبىلىكتى جاس مامانداردى قولداۋدى كۇشەيتەمىز, – دەگەن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ۆولونتەرلەردى وسىنداي مەملەكەتتىڭ الدىندا تۇرعان الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋعا بەلسەنە ارالاسۋعا شاقىردى.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە, اكىمدەرگە ۆولونتەرلىك قوزعالىستى بارىنشا قولداۋعا تاپسىرما بەرەتىندىگىن دە ايتتى. ۆولونتەرلىك اعارتۋ ورتالىقتارىن اشۋدى, ساۋاتتى اقپاراتتىق ساياسات جاساۋدى, الەۋمەتتىك جەلىلەردە ۆولونتەرلىك ينفراقۇرىلىم قۇرۋدىڭ اسا ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتتى.
– كوپتەگەن ازاماتتىق باستامالار, ۆولونتەرلىك الەۋمەتتىك جوبالار الەۋمەتتىك جەلىلەردە پايدا بولادى. ازاماتتىق ۇستانىمى بەكەم, بەلسەندى جاندار الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبالار ۇسىنادى. ءبىز ولارعا بارىنشا كوڭىل ءبولىپ, قولداۋ كورسەتۋىمىز كەرەك, – دەدى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى. پرەزيدەنت رەسەيلىك جاستار وكىلى ايتقان ۇلى جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى قارساڭىندا حالىقارالىق ەكسپەديتسيا قۇرۋ تۋرالى باستاماسىن قولدايتىندىعىن, سونىمەن قاتار الماتى, اقتوبە قالالارىنداعى, ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى ۆولونتەرلەردىڭ يگى ىستەرىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.قاسىم-جومارت توقاەۆ ىرگەسى بولىنبەگەن كورشى ەكى ەلدىڭ ىنتىماعىن جاستار جاسايتىنىن كولدەنەڭ تارتتى. الداعى ۋاقىتتا حالىقارالىق «جىل ۆولونتەرى» سىيلىعىن بەكىتۋدى ۇسىندى. ول ۇزدىك ۆولونتەرلىك باستامالار مەن جوبالارعا, كرەاتيۆتى ىستەرگە بەرىلەتىن بولادى. ونى تالقىلاۋ ءۇشىن ەكى ەلدىڭ ۇزدىك ۆولونتەرلەرى كىرەتىن تۇراقتى ۆولونتەرلىك كەڭەس قۇرىلۋى كەرەك.
فورۋم الدىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قازاقستان مەن رەسەي جاستارىنىڭ STARTUP-جوبالارىنىڭ كورمەسىن ارالاپ, قوستاناي وبلىسى جاستارعا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان بولاتىن.
كەن دەسەڭ دە, ءدان دەسەڭ دە الدىمەن اۋىزعا ىلىنەتىن قوستاناي سوڭعى جىلدارى قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىمەن قارا ءۇزىپ, اسىرەسە ماشينا جاساۋ ىسىندە قازاقستاندا كوش باستاعانى بەلگىلى.
قوستانايعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ الدىمەن وبلىس ورتالىعىنداعى «سارىارقااۆتوپروم» زاۋىتىنا ات باسىن بۇرعان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى مۇندا ماشينا قۇراستىرۋ كاسىپورنىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. بيىل «سارىارقااۆتوپروم» اۆتوزاۋىتى 38 ميلليوننان اسا تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا 5306 جەڭىل جانە جۇك ماشيناسىن, اۆتوبۋستاردى ساپقا قويدى. بۇل – وتكەن جىلعى وسى ۋاقىتپەن سالىستىرعاندا 1,8 ەسە كوپ. زاۋىت باسشىلىعى جىل اياعىنا دەيىن 20000 جەڭىل جانە كوممەرتسيالىق ماشينالار قۇراستىرۋدى مەجەلەپ وتىر. ەندى قوستاناي اۆتوزاۋىتى اۆتوموبيلدەردى سىرتقا بۇرىنعىدان ءۇش ەسە كوپ شىعارادى. بيىل اۆتوموبيلدەر رەسەي مەن تاجىكستان سياقتى كەدەن وداعى ەلدەرىنە 30 پايىزعا ارتىق ساتىلاتىن بولادى. سودان كەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى شاناقتاردى بويايتىن امبەباپ تسەحتىڭ جانە ءىرى بولشەكتەر ارقىلى قۇراستىرۋ ءادىسى بويىنشا (DKD) اۆتوموبيلدەردى سەرياسىمەن شىعاراتىن تسەحتىڭ جۇمىستارىن كوردى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ بۇگىندە الەمدىك ساپا ستاندارتىنا سايكەس زاماناۋي جوعارى تەحنولوگيالىق ەكونوميكا قۇرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي ساپا كورسەتكىشىنىڭ ءبىرى قوستانايلىق زاۋىت شىعاراتىن برەندتى ءونىم JAC ءاۆتوموبيلى بولىپ وتىر. وسى ماركانىڭ 535 ماشيناسى ساپقا قويىلدى. برەند جەلىسى «JAC ت6 Pickup» دەپ اتالاتىن جەڭىل ماشينانىڭ جاڭا مودەلىمەن جانە «JAC N ح200» جۇك ماشيناسىمەن تولىعا ءتۇستى. قوستانايدان شىققان اۆتوبۋستار ەلىمىزدىڭ اۆتوبۋس پاركتەرىن جاڭالايدى. قازىردىڭ وزىندە 50 اۆتوبۋس اتىراۋعا كەتسە, جاقىندا شىمكەنت قالاسىنا 300 اۆتوبۋس جىبەرىلەدى. جالپى, زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قۋاتى – جىلىنا 28 مىڭنان استام اۆتوموبيل. كاسىپورىن قازىرگى ۋاقىتتا Ankai, MAN, JAC, HYUNDAI جانە Lovol اۆتوموبيل ماركالارىن شىعارادى.
سونىمەن قاتار وسى سالادا جۇمىس ىستەيتىن شەتەلدىك ينۆەستورلار قازاقستان پرەزيدەنتىنە وزدەرىنىڭ جوباسىن تانىستىردى.
مەملەكەت باسشىسى قوستاناي قالاسىنداعى جاقىندا عانا اشىلعان «iKomek» ورتالىعىنا كەلدى. بۇل ەلىمىزدەگى نۇر-سۇلتان قالاسىنان كەيىنگى ەكىنشى قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى بولىپ تابىلادى.
مەملەكەت باسشىسىنا «109 Call-ورتالىعى» بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعىنىڭ جۇمىسى جانە «اشىق اكىمدىك» جوباسىنىڭ ءجۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى جونىندە ءمالىمەت بەرىلدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى مونيتورينگ جانە شۇعىل ارەكەت ەتۋ احۋالدىق ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە «iKomek» ورتالىعىنىڭ ءتاجىريبەسىن رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرىنە كەڭىنەن تاراتۋ قاجەت. كەزدەسۋ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني دامۋ سالاسىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن «ميلح» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى سەرگەي بلوكتى, رۋدنىي قالاسى اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى تالعات قايكەنوۆتى, «اليۋمينستروي» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى اباي مۇقانوۆتى, «گرين» قوستاناي وبلىسى ازاماتتىق اليانسى» قوعامدىق قورىنىڭ ءتورايىمى دينارا وتەباەۆانى جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ارداگەرى ستانيسلاۆ ششەگەلسكايانى العىس حاتتارمەن ماراپاتتادى.قوستانايعا ساپارىنىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى قوستاناي اۋدانىنداعى «ولجا سادچيكوۆسكوە» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە بارىپ, وندىرىستىك كورسەتكىشتەرىمەن تانىستى.
قازاقستان پرەزيدەنتىنە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ بارىسىندا اناليتيكالىق جانە تسيفرلى جۇيەنىڭ قولدانىلۋ مۇمكىندىكتەرى كورسەتىلدى.
كاسىپورىن قوستاناي وبلىسىنىڭ ىشكى سۇرانىسىن جانە ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىن ءسۇت ءونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتەدى. پرەزيدەنت وندا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندىرۋشىلەرمەن كەزدەسىپ, اڭگىمەلەستى. ديقاندار اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جەتىستىكتەردى تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار پروبلەمالاردى دا ورتاعا سالدى. بەلگىلى ديقان, كاسىپكەر ولەگ دانيلەنكو كوكتەمدە بەرىلەتىن كرەديتتىڭ قايتارۋ مەرزىمى وتە تىعىزدىعىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە زور ۇلەس قوسىپ وتىرعان ءوڭىردىڭ اگرارلىق سالاسىنىڭ دامۋىن جوعارى باعالادى.
ۇكىمەتتىڭ كومەگىمەن بۇل پروبلەمالاردى شەشۋ جۇمىستارى كۇشەيتىلەدى. ال جەر ماسەلەسىنە كەلەر بولساق, كىم جۇمىس ىستەيدى, جەر سوعان تيەسىلى. ەكىنشىدەن, جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايدى. بۇل – مەنىڭ پرەزيدەنت رەتىندەگى ءتۇبەگەيلى ۇستانىمىم, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنە مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان قولداۋ ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا العىس ايتتى. قوستاناي