جۇما, 3 مامىر 2013 1:57
كۇندەلىكتى ومىردە كوز الدىمىزدان الۋان ءتۇرلى وقيعالار ءوتىپ جاتادى. سونىڭ كەيبىرى بولماسا, كوبى ۇيرەنشىكتى سۋرەتتەردىڭ قاتارىندا كومەسكىلەنىپ بارىپ بىرتە-بىرتە ويدان وشەدى. ال مىنا كورىنىس كوز الدىمنان ءالى كۇنگە كەتەر ەمەس.
جۇما, 3 مامىر 2013 1:57
كۇندەلىكتى ومىردە كوز الدىمىزدان الۋان ءتۇرلى وقيعالار ءوتىپ جاتادى. سونىڭ كەيبىرى بولماسا, كوبى ۇيرەنشىكتى سۋرەتتەردىڭ قاتارىندا كومەسكىلەنىپ بارىپ بىرتە-بىرتە ويدان وشەدى. ال مىنا كورىنىس كوز الدىمنان ءالى كۇنگە كەتەر ەمەس.
بىردە ساباقتان قايتىپ كەلە جاتىپ, ۇيگە كەرەك-جاراق الماق بولىپ الماتى مەن قاسكەلەڭنىڭ اراسىندا ورنالاسقان «التىن وردا» بازارىنا بۇرىلدىم. مىناداي ءبىر كەلەڭسىز وقيعاعا كەزىگىپ تاڭ-تاماشا بولدىم دا قالدىم. بازاردىڭ جەمىس-جيدەك ساتاتىن بولىگىندە جاس شاماسى 65-ءتى القىمداعان اجەيدىڭ الما, ءجۇزىم ۇرلاپ جۇرگەنىنە كوزىم ءتۇستى. ونىڭ بۇل ەرسى قىلىعىن ءبارى دە جاقسى بىلەدى ەكەن. ساتۋشىلاردىڭ ەتى ابدەن ۇيرەنىپ كەتكەن سياقتى. ءبىرى مۇسىركەسە, ەندى بىرەۋلەرى «جارىماعان نەمە, ەندى كوزىمە كورىنۋشى بولما» دەپ ارتىنان بالاعاتتاپ جاتتى. ارا-تۇرا قايىر سۇراپ جۇرگەن مۇنداي اجەلەردىڭ كەزدەسىپ قالاتىنى ارينە راس. ال وسىنداي وعاش وقيعانى العاش رەت كورۋىم. كۇن ۇزاق ءبىر ورىندا تاپجىلماي تۇرىپ قايىر تىلەپ, اركىمگە كوز سۇزگەننەن گورى ناپاقاسىن وسىلايشا ء«وز ەڭبەگىمەن» تاپقىسى كەلدى مە ەكەن الدە؟ اجەيدىڭ مىنا قىلىعى ءبىرتۇرلى توسىن كورىندى. ءسويتىپ, كەيۋانانىڭ سوڭىنا ءتۇسىپ, قارەكەتىن انىقتاپ بىلگىم كەلدى. بىراق قالىڭ توپتىڭ ىشىنە كىرىپ كەتكەن اجەي ۇشتى-كۇيلى كوزدەن عايىپ بولدى. ء«جۇرىسى تىم شيراق ەكەن», دەدىم ىشتەي. ءالى كۇنگە ءال-قۋاتى قايتپاعان مۇنداي ادام اق ادال جولمەن ءجۇرىپ-اق پايدا تابار ەدى-اۋ دەگەن وي دا قىلاڭ بەردى. سونىمەن, قاجەتتى زاتىمدى الماق بولىپ ماناعى جەرگە قايتىپ كەلگەنىمدە, بازار ساتۋشىلارى ۇرى كەمپىر تۋرالى جارىسىپ قىزۋ اڭگىمە ايتىپ تۇر ەكەن. بىرەۋلەرى «ۇرلاعان جەمىس-جيدەكتەرىن ساتىپ ساۋدا جاسايدى» دەسە, ەندى بىرەۋى ونىڭ ەت بازارىندا ساتۋشى ەكەنىن ايتىپ داۋرىعىپ جاتتى.
اۋماعى اتشاپتىرىم جەردى الىپ جاتقان ۇلكەن بازاردىڭ ءبىر بۇرىشىن ءدۇر ەتكىزگەن بۇل وقيعانى جىمىسقىلىق دەپ پايىمداپ قويعام وزىمشە. الايدا, ارادا ءبىر اپتا وتكەندە عايىپتان تايىپ الگى اجەمەن جولىمىز تاعى ءتۇيىستى. مەن مىنگەن اۆتوبۋستىڭ ارتقى جاعىنا مۇسكىن كۇيدە جايعاسىپتى. ۇستىندەگى كيىمى تىم ەسكى ءارى كىر, كۇننىڭ سالقىندىعىنا قاراماستان اياعىنا جەڭىل شاركە ىلە سالىپتى. كولىكتەگىلەر ودان بارىنشا قاشقاقتاپ تىجىرىنىپ وتىر. قىزىق بولعاندا ول كىسى تولە بي مەن باۋمان كوشەسىنىڭ قيىلىسىنا كەلگەندە مەنىمەن بىرگە اۆتوبۋستان ءتۇستى. جولدىڭ كەلەسى جاعىنا ءوتۋ ءۇشىن باعدارشامعا جاقىندادىق. اجەي قىزىل شامعا قاراماي العا اتتاي بەرگەندە اعىلىپ جاتقان كولىكتىڭ ءبىرى قاعىپ كەتە جازدادى. دەرەۋ ارتىنان جۇگىرىپ كەلىپ, قولتىعىنان كەرى قاراي تارتتىم.
– كۇتە تۇرساڭىز بولماس پا ەدى, ءالى جاسىل شام جانعان جوق قوي؟
– سونىڭ قىزىلىنا قاراپ تۇرا بەرەمىن بە؟ – دەدى ول ءوز ارەكەتىن دۇرىس ساناپ.
– قايدا اسىعىپ باراسىز؟..
– «التىن وردادا» ەت ساتامىن. تەزىرەك بارماسام, ساۋدادان قاعىلام. قاراپ جاتقان ادامعا كىم نەسىن اكەلىپ بەرەدى؟! – دەدى دە, بۇرىلىپ الدىڭعى ايالداماعا قاراي قازداڭداپ باسىپ كەتىپ بارا جاتتى.
مەنى ويلاندىرعان قارت دەگەن ءسوزدىڭ ماعىناسى ەدى. «دانا قارت», «قارت ابىز» دەيتىن ۇعىمدار بولاتىن. اقجۇنىستەي ارۋعا قىزىققانمەن, ەرتارعىن سىندى ەردى ولتىرۋگە قيماي, سۇيگەنىمەن قوسىپ بوستاندىققا جىبەرگەن دانا قارت قوجاق باتىر, نامىسىن تۋ قىلىپ كوتەرگەن قارت بوگەنباي سەكىلدى تۇلعالار ويىمنان تىزبەكتەلىپ ءوتىپ جاتتى. كوكەيىمە تۇيگەنىم بۇل ءسوز تەك جاقسى ماعىنادا عانا قولدانىلادى ەكەن. سول قارتتارعا دەگەن ساعىنىشىن «قۇرىشتان قۇيعان قۇدىرەت, قارتتارىم امان-ساۋمىسىڭ» دەپ جەتكىزبەپ پە ەدى ءبىر كەزدە اقىن اعامىز. قارت ءسوزىنىڭ ماعىناسى مىنا كەيۋانانىڭ بەينەسىمەن لايلانىپ بارا جاتقانداي بولدى. «قارتايدىق, قايعى ويلادىق, ۇلعايدى ارمان, قورقامىن كەيىنگى جاس بالالاردان», دەگەن ەدى ۇلى اباي. سول ءسوزدىڭ ءمانى وزگەرگەنى شىعار قايدام. قارتتىق قاسيەتكە ەمەس, قارت اتىنا يە بولعان مىناداي جانداردان دا قورقۋ كەرەك سياقتى. «ادام قارتايعاندا ءبىر بالا» دەۋشى ەدى عوي. اجەيدىڭ ارتىنان قاراپ تۇرىپ ءتۇبى ء«بىر نارسەگە ۇرىنىپ قالماسا» دەيمىن-داعى ىشتەي. ءسىرا, ودان باسقا نە ايتۋعا بولادى. قادىرلى ءارى قالىپتى قارت بولىپ دۇرىس جۇرگەنگە نە جەتسىن بۇل تىرشىلىكتە.
ايان ءابدۋالي,
س.دەميرەل اتىنداعى
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتى.
الماتى.