1976 جىلعى ماۋسىم ايىنىڭ ورتا تۇسى. ول كەزدە كاتونقاراعاي اۋداندىق راديو رەداكتسياسىنىڭ جاۋاپتى رەداكتورى بولىپ ىستەپ جۇرگەم. الماتىداعى س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ 2-كۋرسىندا سىرتتاي وقيمىن. ءبىر كۇنى اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرماك ابۋشاەۆ وزىنە شاقىرتتى. باردىم.
1976 جىلعى ماۋسىم ايىنىڭ ورتا تۇسى. ول كەزدە كاتونقاراعاي اۋداندىق راديو رەداكتسياسىنىڭ جاۋاپتى رەداكتورى بولىپ ىستەپ جۇرگەم. الماتىداعى س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ 2-كۋرسىندا سىرتتاي وقيمىن. ءبىر كۇنى اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرماك ابۋشاەۆ وزىنە شاقىرتتى. باردىم.
– وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىندەگى باسشىلار تەلەفون سوقتى. جاقىندا ءبىزدىڭ اۋدانعا الماتىدان قادىرلى ءبىر اقساقال كەلىپ قايتپاقشى ەكەن. مارالشىلارمەن, شوپاندارمەن جۇزدەسىپ, اڭگىمەلەسپەكشى كورىنەدى. بىرەر كۇن بولاتىن شىعار. جۋرناليست رەتىندە وسى شارۋانى وزىڭە تاپسىرعالى وتىرمىن. قايدا اپاراسىڭ, كىمدەرمەن جۇزدەستىرەسىڭ؟ جوسپارىڭدى جاساپ, دايىندالا بەر, ول كىسى كەلگەن سوڭ شاقىرتامىن, – دەدى ەرماك قۇسايىن ۇلى.
– اتى-ءجونى كىم ەكەن؟ – دەپ سۇرادىم.
– اقجان جاقسىبەك ۇلى ماشانوۆ. ەستۋىڭ بار ما ەدى؟ – دەدى ەرماك قۇسايىن ۇلى. – جاسى جەتپىستەردە. وتە بەدەلدى ادام سياقتى. وبلىستاعىلار ەرەكشە تاپسىرىپ وتىر.
– سىرتتاي ەسىمىنە قانىقپىن. كورمەگەن ادامىم, – دەدىم.
ەسىمە تۇسە قالدى. اقجان ماشانوۆتىڭ ەسىمى ماعان «ءبىلىم جانە ەڭبەك» جۋرنالىندا شىعىپ تۇراتىن ماقالالارى مەن قيال-عاجايىپ اڭگىمەلەرىنەن جانە سوڭعى جىلداردا رەسپۋبليكالىق ءباسپاسوز بەتتەرىنەن ۇزبەي كورىنىپ جۇرگەن ءال-فارابي تۋرالى شىعارمالارىنان تانىس بولاتىن.
توراعادان شىققان سوڭ كىتاپحاناعا ارنايى بارىپ, اقجان ماشانوۆ تۋرالى دەرەكتەردى قاراستىردىم. ول – قازاقتىڭ كەن-مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىن العاشقى بىتىرۋشىلەردىڭ ءبىرى, سونىڭ قابىرعاسىندا جارتى عاسىر بويى ۇستازدىق ەتكەن, كوپتەگەن بىلىكتى ينجەنەرلەر تاربيەلەگەن. قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ ىرگەتاسىن قالاسىپ, تۇڭعىش مۇشەلەرى قاتارىندا بولىپ, بىرنەشە جاڭا كەن ورىندارىن اشىپ, ادەبيەتىمىزدە عىلىمي-قيالدىق جانرعا جول سالعان, ۇلى بابامىز ءال-ءفارابيدى تۋعان توپىراعىنا قايتارعان, ءال-فارابي مەن اباي اراسىنداعى تاعىلىمدىق بايلانىستى تاپقان عالىم, پروفەسسور ەكەنىن وقىپ ءبىلدىم.
بىرنەشە كۇننەن كەيىن اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ كابينەتىندە اقجان اتامەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەستىك. شاشىن تاقىر قىلىپ الدىرعان, باسىندا كەپەشى بار, ساليقالى, يمان ءجۇزدى ادام ەكەن. جانىندا ءبىر جاس جىگىت بار, اقاڭنىڭ سۋمكاسىن كوتەرىپ ءجۇر. «اسپيرانتىم», دەدى. اتى ەسىمدە قالماپتى.
تانىستىق-بىلىستىكتەن سوڭ:
– اقجان جاقسىبەك ۇلى, شىعىستاعى ەكىنشى شۆەيتساريا اتانعان كاتونقاراعاي جەرىنە قوش كەلدىڭىز! بۇيىمتايىڭىزدى ايتا وتىرىڭىز؟ ءسىزدىڭ كەلەتىنىڭىزدى وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىندەگى باسشىلار ەسكەرتكەن, – دەپ ەرماك قۇسايىن ۇلى اۋداننىڭ جاي-كۇيى تۋرالى ايتا كەلىپ, ساپارلاس بولاتىندارمەن تانىستىردى.
– اۋداننىڭ قاي شارۋاشىلىعىنا بارامىن دەسەڭىز دە ەركىڭىز. ءسىزدى مىنا وتىرعان ەكى جىگىت الىپ جۇرەدى. ءبىرىنشىسى, – دەدى مەنى كورسەتىپ, – جۋرناليست قايىردى نازىرباەۆ. ول بولعان جەرلەرىڭىزدە ادامدارمەن جولىقتىرادى, ەڭبەككەرلەرمەن كەزدەسۋلەرىڭىزدى ۇيىمداستىرادى. جولباسشىڭىز بولادى. ەكىنشىسى, اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى شاكىرت ءدۇسىپوۆ دەگەن ازامات. ول جۋىقتا عانا العان سۋ جاڭا «ۋاز» اۆتوماشيناسىمەن تاۋلى-تاستى, قيىن جولدارمەن الىپ ءجۇرىپ, دەنساۋلىعىڭىزعا قارايدى, – دەدى توراعا.
– وسى كاتونقاراعايدىڭ وزىندە بولماسام دا, ىرگەلەس جاتقان لەنينوگور-ريددەردە قىرقىنشى جىلدارى ينجەنەر-ماركشەيدەر بولىپ قىزمەت ىستەگەم. سىزدەردە قازاقستاننىڭ باسقا ەش جەرىندە جوق بۇعى-مارال دەگەن اسا قاسيەتتى جانۋارلار وسىرىلەدى. ولاردىڭ مۇيىزىنەن ادامدى جاسارتاتىن وتە كۇشتى ءدارى-دارمەك جاسالادى ەكەن. مۇمكىندىك بولسا مەن سودان ازداپ السام دەپ كەلىپ ەدىم. الماتىداعى ورتالىق ءدارىحانالاردا وتە بىلىكتى فارماتسەۆت دوستارىم بار. سولارعا ءدارى جاساتپاق ويىم بار ەدى. جاس بولسا جەتپىستەن اسىپ بارادى, كومەكتەسپەسە, زيانى جوق شىعار, – دەدى اقجان اتا.
ەرماك قۇسايىن ۇلى ماعان قارادى. مەن: اقجان اتا, دۇرىس ايتاسىز. بۇل كۇندەرى اۋداننىڭ ءۇش مارال سوۆحوزىندا دا بۇعى ءمۇيىزى كەسىلىپ جاتىر. مەن ولارداعى جاعدايدى سۇراستىرىپ ءبىلدىم. الايدا, جازدىڭ ىستىق كۇنىندە جاڭادان كەسىلگەن ءمۇيىزدى قانىن سورعالاتىپ الماتىعا جەتكىزە المايسىز عوي. ءب ۇلىنىپ كەتەدى. كەسىلگەن ءمۇيىزدى الدىن-الا الدەنەشە رەت بەلگىلى ءبىر تەمپەراتۋرادا قايناعان ىستىق سۋدا ۇستاپ, كونسەرۆىلەگەن سوڭ عانا ءدارى جاساۋعا بولادى. ونىڭ وزىندىك تەحنولوگياسى بار. سوندىقتان, قازىر ونى الىپ ءجۇرۋ مۇمكىن ەمەس, تەك قانا ءمۇيىز كەسۋ پروتسەسىن كورەم دەسەڭىز, بارايىق, دەدىم.
– ءمۇيىزدى قازىر الىپ جۇرۋگە بولماسا, تاۋ باسىنداعى مارال سوۆحوزىنا بارماي-اق قويايىق. وندا ءبىر-اق قونامىز دا قايتامىز. قايدا اپارساڭدار دا ەرىكتەرىڭ ءبىلسىن, – دەدى اقجان اتا.
– مىنا قايىردى الماتىداعى كازگۋ-دە سىرتتاي وقيدى. كۇزدە سەسسياعا بارعاندا الا بارادى, قانشا بولسىن بەرىپ جىبەرەمىز, – دەدى ەرماك قۇسايىن ۇلى.
وسىعان كەلىستىك تە, جولعا شىقتىق. قوناعىمىزدى ءوزىمنىڭ تۋعان جەرىم, ورەل سوۆحوزىنىڭ ەڭبەك بولىمشەسىندەگى تارباعاتاي جايلاۋىنداعى جىلقىشىلار مەن شوپاندارعا اپارۋدى ۇيعاردىم.
ءبىر كۇن بۇرىن كەلىسىپ قويدىم. اۋدان ورتالىعى كاتونقاراعايدان 45 شاقىرىم جەردەگى ەڭبەك بولىمشەسىنە كەلىپ, جولباسشىلىققا بولىمشە ەسەپشىسى زەينولدا تولەگەنوۆتى قوسىپ الدىق. زەكەڭ جاسى ەلۋلەرگە تاياپ قالعان, اق كوڭىل, اڭگىمەشىل, اقجارقىن كىسى ەدى. جايلاۋ مىنا تۇرعان تاۋدىڭ ارعى جاعىندا. وعان دەيىن ءبىرتالاي جەر.
ونشاقتى شاقىرىمنان سوڭ ماشينا جولى سولعا بۇرىلىپ, تىكەسىنەن تاۋعا قاراي تارتتى دا, بۇرىلىس-بۇرىلىستاعى تاۋ بۇلاعىنان ءوتىپ, تەكشە-تەكشەلەردەن بۇرىلىپ, ورلەپ وتىرىپ يرەك جولعا تۇستىك. سالدەن سوڭ كىشى تەكشەدەگى الاڭقايعا توقتاپ, كوك شالعىنعا داستارقان جايىپ, قىمىز ىشتىك. جان-جاعىمىز سابالاق-سابالاق سامساعان قاراعاي, دولانتوپشى, قالىڭ جىنىس تايگا باستالعان. تاۋدىڭ ءبىز بەتتەگەن سولتۇستىك بەتى تۇتاس ورمان, قۇز-جارتاس. قاراقات, بارباريس دەگەنىڭ جول شەتىندە ءيىلىپ, باسىن كوتەرە الماي قۇلاپ جاتىر. مىناۋ تاۋدى ورلەپ شىعىپ كەلە جاتقان جولىمىز «يرەك» دەپ اتالادى. 1914-1915 جىلدارى ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا قولعا تۇسكەن اۆستريا-ۆەنگەر تۇتقىندارى قايلامەن قازىپ سالعان. وسى جولمەن مارقاكولگە دەيىن بارۋعا بولادى. ەرتەرەكتە سالت اتتى سولداتتار ءارىلى-بەرىلى شەكارا شەبىن كۇزەتىپ ءجۇرىپ تۇراتىن. مارقاكولدەن ءارى قاراي قىتاي جەرى جاتىر, دەپ جەر جاعدايىمەن تانىستىرىپ جاتىرمىز.
ەڭ سوڭعى ون ءۇشىنشى يرەككە كەلگەندە توقتاپ, ءبارىمىز ماشينادان تۇستىك. – بۇل جەردى جەرگىلىكتى تۇرعىندار «سولدات قۇلاعان» دەپ اتايدى. باعاناعى ايتقان مارقاكول مەن ورەلدەگى كومەنداتۋرا اراسىندا قىسى-جازى وسى جولمەن ءجۇرىپ تۇراتىن سولداتتاردىڭ بىرەۋى قىستىكۇنى وسى جاردان تەرەڭ قۇزعا ات-ماتىمەن قۇلاپ كەتىپ, قازا بولىپتى دەسەدى. سودان بەرى وسى ارا «سولدات قۇلاعان» دەپ اتالادى, – دەپ ەستىگەن جايدى ايتىپ جاتىرمىز.
سالدەن سوڭ «وبا» دەپ اتالاتىن وسى تارباعاتاي جوتاسىنىڭ ەڭ بيىگىندەگى جولعا توقتادىق. سولتۇستىك جاقتا تومەندە سوزىلا اققان بۇقتىرما وزەنى, شۇباتىلعان ماشينا جولى, ءار تۇستا توپتانا ورنالاسقان اۋىلدار, الىستا شابانباي جايلاۋى, تۋرا تۇسىمىزدا ورالحاننىڭ شىڭعىستاي اۋىلى جاتىر. ەرتەرەكتە قۋعىن-سۇرگىن كەزىندە ەل-جۇرتتان امالسىز ايىرىلىپ, قىتايعا قاشقان ەسىل ەرلەرىمىز تۋعان جەرىن ساعىنىپ: «قاراتايداي ەل قايدا, شابانبايداي جەر قايدا؟!» دەپ اھ ۇرعان ەكەن عوي. 1907 جىلدارى وسى شىڭعىستايداعى ابدىكەرىم بولىستىڭ سالدىرعان مەكتەبىن كورەمىز دەپ الىس-جاقىننان ات سابىلتىپ كەلگەندار از بولماسا كەرەك.
بىزدەر وڭتۇستىككە قاراي ساي-سايدى قۋالاپ وتىرىپ, ەڭىستەگى تارباعاتاي جازىعىنا ءتۇسىپ, سولعا قاراي تارتتىق. وڭ جاعىمىزدا قالىڭ جىنىس قاراعايلى تاۋ ەتەگىن جاعالاي «قارا قابا» وزەنى اعىپ جاتىر. سول جاعىمىزدا «اسۋساي», «قۇرساي», «بۇركىت ۇياسى», «قوڭقاي», «تالدىبۇلاق», «قوس جۇرەك» سەكىلدى ءبىزدىڭ ەلدىڭ جازعى جايلاۋلارى قالىپ بارادى.
كۇن كىشى بەسىنگە قاراي ەڭكەيگەندە ءبىز «شۇبارتوستە» وتىرعان «ەڭبەك قىزىل تۋ» وردەنىنىڭ يەگەرى, اتاقتى جىلقىشى كەڭەسبەك مەرعازيننىڭ كيىز ءۇيىنىڭ قاسىنا كەپ تىزگىن تارتتىق. ءدال بيە ساۋىمىنىڭ ۇستىنە كەلىپپىز. كەڭەسبەك زايىبى ءنۇرسيا ەكەۋى جەلى باسىندا ق ۇلىنداردى كەزەك-كەزەك ۇستاپ, بيە ساۋعىزىپ ءجۇر ەكەن.
– جول بولسىن! تورلەتىڭىزدەر! كيىز ۇيگە كىرىڭىزدەر, – دەپ جىلقىشىلار بايەك بولىپ جاتىر, قوناق كەلسە ءبىر جاساپ قالاتىن قوناقجاي ادەتتەرىمەن.
– اۋداننىڭ باس دارىگەرىن دە كورەتىن كۇن بولادى ەكەن-اۋ, دەپ ءنۇرسيا جەڭگەمىز تەراپەۆت-دارىگەر شاكىرتكە قالجىڭداپ جاتىر. ءوزىمنىڭ تۋىپ-وسكەن اۋىلىمنىڭ ادامدارى بولعاندىقتان ماعان ءبارى دە ەتەنە تانىس, سوزدەرى دە, قالجىڭدارى دا جاراسىمدى, سىيلاس, سىرلاس جاندار ەدى بۇلار. داستارقان باسىندا كەلىسىمىزدىڭ ءمانىسىن ايتىپ, اقجان اتامەن تانىستىرىپ جاتىرمىز. ودان ءارى اڭگىمە تيەگى اعىتىلدى.
– مەن ءوزى گەولوگپىن عوي. ينستيتۋتتا كەن ينجەنەرلەرىن دايىندايمىز. مەن اقباستاۋ-قۇسمۇرىن كەنىن العاش اشقان اداممىن. ول – سەمەيدەن 300, بارشاتاستان 60 شاقىرىم جەردە. اقباستاۋ – جوسالى – كوكپەكتى – قۇسمۇرىن جەلىسى جۇلگەلەس جاتقان التىندى ايماق. ول جەردەن جىلىنا ءبىر تسەنتنەردەن التىن الىنىپ وتىرعان, دۇنيە جۇزىندەگى ۇلكەن كەن ورىندارىنىڭ ءبىرى.
ەلۋىنشى جىلداردان باستاپ ءال-فارابي مۇراسىن جيناۋعا كىرىستىم. جاسىم كەلىپ قالعان كەزدە اراب ءتىلىن ۇيرەنىپ, «ەكىنشى اريستوتەلدىڭ» ەكى تومدىق ەڭبەگىن, ول تۋرالى جازىلعان بىرنەشە كىتاپتاردى قولعا ءتۇسىرىپ, ونى تۇبەگەيلى زەرتتەۋگە كىرىستىم. مەنىڭ بۇل تالابىمدى قانىش ساتباەۆ قاتتى قولداپ, ەڭبەكتەرىمنىڭ قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ باسپاسىنان باسىلىپ شىعۋىنا قول ۇشىن بەردى. مىسىرداعى شام شاھارىندا جاتقان ءال-ءفارابيدىڭ سۇيەگىن تاۋىپ, ونىڭ قازاقتىڭ عۇلاماسى ەكەندىگى تۋرالى «ءال-فارابي جانە اباي» اتتى كىتابىمدا تولىق باياندادىم. مۇنى دۇنيە ءجۇزىنىڭ عالىمدارى مويىنداپ, 1973 جىلى الماتىدا وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا بايانداما جاساۋ قۇقىعىنا يە بولدىم, – دەپ اقجان اتا ءوزى جايلى كەڭىرەك ايتىپ بەردى.
شاي ءىشىلىپ, قىمىزدان اۋىز ءتيىپ بولعان سوڭ سىرتقا شىعىپ, سارقىراپ اعىپ جاتقان ءمولدىر تاۋ بۇلاعىنىڭ جاعاسىنا سىرماق جايىپ تاستاپ, اڭگىمە تيەگىن اعىتتىق. قارسى بەتتە «قارا قابا» وزەنىنىڭ ارعى جاعىنداعى قالىڭ قاراعاي وسكەن بەتتىڭ ارعى بەتىندە شارۋاشىلىقتىڭ «تاتان», «مۇزبەل», «التىقىز», «تاڭاتار», «الاتاي», «قاراساز», «استاۋشا», «مامەتەك» اتتى جايلاۋلارى جاتقانىن, جاز ۋاقىتىندا وندا بىرنەشە وتار قوي, بويلاق جىلقىلار جايلايتىنىن بىلگەنىمىزشە ايتىپ جاتىرمىز. جاڭا عانا ءوزىمىز باسىپ وتكەن «قوڭقاي» دەگەن تاۋدىڭ تۇمسىعىندا, «قارا قابانىڭ» وڭ جاعىندا ەرتەدەگى ساقتاردىڭ كوپتەگەن زەرتتەلمەگەن وبالارى جاتقانىن, تاۋداعى «تازدىڭ» ۇستىندە دە قورعاندار بارىن جىلقىشىلار ايتىپ بەردى.
كەشكە قاراي ماڭايداعى مالشىلار تۇگەلگە جۋىق جينالىپ, اقجان اتانىڭ اڭگىمەسىن تىڭدادى. ول كەزدە مالشىلار كىتاپتى كوپ وقيتىن, «جۇلدىز» جۋرنالى ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قونىشىندا جۇرەتىن كەز. ءتۇن ورتاسى اۋىپ بارا جاتسا دا سۇراقتار قويىلىپ, اڭگىمە ايتىلىپ جاتىر. ءبىر ۋاقىتتا ويداعى اۋىلدىڭ شىعىس جاعىنداعى «سارنوقاي» اسۋىمەن تۋرا اسىپ سالت اتتى ەكى جىلقىشى جىگىت ءالمۇحان قاناپين مەن سايران ساحاريەۆ كەلدى. ولاردىڭ «مۇزبەلدەگى» بويلاق جىلقى باعىپ جاتقان جىگىتتەردى اۋىستىرۋعا كەتىپ بارا جاتقان بەتى ەكەن. وسى جىلقىلى اۋىلعا ءبىر قونىپ الىپ, ەرتەڭ ءارى قاراي كەتپەك. ەكەۋىنىڭ دە ازداپ ۇرتتاعاندارى بار, اۋىلدان قىزۋ شىقسا كەرەك. وزدەرى كىتاپتى كوپ وقيتىن, كوزدەرى اشىق جىگىتتەر ەدى. ونىڭ ۇستىنە ءال-فارابي تۋرالى وقىعاندارى دا از ەمەس ەكەن. اقجان اتامىزعا سۇراقتى ءۇستى-ۇستىنە قويىپ جاتىر. اڭگىمەنىڭ قىزىعىنا تۇسكەندەر ۇركەر توبەدەن اۋىپ, تاڭعى ساعات ءۇش بولعاندا ارەڭ تارقاستى. جايلاۋداعى جۇلدىزدى ءتۇن, اقجان اتانىڭ قىزىقتى اڭگىمەسى, ونىڭ قوڭىر داۋىسى ەسىمىزدە قالدى.
تاڭەرتەڭ ەرتە تۇرىپ جىلقىشىلار جەلىگە ق ۇلىندارىن بايلاعان سوڭ, شايعا وتىردىق. تۇندەگى اۋىلدان كەلگەن جىلقىشى جىگىتتەر ەرتەرەك اتتانىپ كەتكەن ەكەن, كورىنبەدى. تۇندەگى ەكى قارا فيلوسوف جىگىت قايدا, دەپ سۇرادى اقجان اتا. ولار تاۋ اسىپ كەتكەنىن ايتتىق. دەگەنمەن, وزدەرى ءبىلىمدى جىگىتتەر ەكەن. كىتاپتى كوپ وقيتىندارى كورىنىپ تۇر, دەدى ريزالىق ءبىلدىرىپ.
ءنۇرسيا جەڭگەمىزگە اقجان اتا تۇمار جازىپ بەردى. داستارقاندارىڭ بەرەكەلى, ىقىلاستارىڭ مول, نيەتتەرىڭ تازا جاندار ەكەنسىڭدەر. ەڭبەكتەرىڭنىڭ جەمىسىن كورىپ, ەل-جۇرتتارىڭنىڭ يگىلىگىنە ءبولەنىڭدەر, دەپ باتاسىن بەردى. ءبىر قىزىعى, اقجان اتا ءوزى وتىرعان داستارقان باسىنا اراق-شاراپ جولاتپايدى ەكەن.
– التايدىڭ بال تاتىعان سارى قىمىزىن ءدام دەپ الماتىعا الا كەتىڭىز, – دەپ كەڭەسبەك قىمىز قۇيىلعان جيىرما ليترلىك كانيستردى جۇرەرىمىزدە ماشيناعا اكەپ سالىپ بەردى.
ءبىز جايلاۋدان تۇسكەن سوڭ جولشىباي زەينوللانى ەڭبەكتەگى ۇيىنە اپارىپ تاستاپ, اۋدان ورتالىعىنا بەت تۇزەدىك. ول كەزدە وبلىس ورتالىعى وسكەمەن مەن كاتونقاراعاي اراسىندا كۇنىنە ەكى-ءۇش رەت «ان-2» سامولەتى ۇشىپ تۇراتىن. اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ماقۇلبەك ءالحاموۆ ەكىنشى رەيسپەن كەلگەن سامولەتتى ۇشىرماي, كۇتىپ وتىر ەكەن. ءبىز تۋرا اەروپورتقا كەلدىك تە قادىرلى قوناعىمىزدى سامولەتكە وتىرعىزىپ, رازى-قوش ايتىپ اتتاندىرىپ سالدىق.
…قىركۇيەك ايىندا كۇزگى سەسسياعا الماتىعا بارعاندا اقجان اتاعا تەلەفون شالىپ ەدىم, سەنبى كۇنى ۇيگە كەل, دەپ مەكەن-جايىن بەردى. كەلىسىلگەن ۋاقىتتا كۋرستاس دوسىم سادىبەك تۇگەلوۆتى ەرتىپ, جەتىپ باردىم. اتامىز ءتورت بولمەلى كەڭ ۇيىندە قۇشاق جايا قارسى الدى. جاسى وتىزداردان اسقان ەتجەڭدى, قاراتورى جەڭەشەمىز جامال داستارقان جايىپ, قاتتى كۇتتى.
جازداعى كەلىسىم بويىنشا بۇعىنىڭ كەپتىرىلگەن مۇيىزىنەن اپارىپ بەردىم. وعان ريزا بولىپ, راقمەتىن ايتتى. ءۇي تولى كىتاپ ەكەن. شەتىنەن كورسەتىپ, تانىستىرىپ جاتىر. ۇيدەگى جەڭەشەمىز ەكەۋى قوسالقى اۆتور بولىپ شىعارعان ءبىر كىتابىن دا كورسەتتى. ول «عاجايىپ وت قۇشاعىندا» دەپ اتالادى ەكەن. ءبىز اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ ءبىرتالاي وتىرىپ قايتتىق. – ءۇي وسى, كەلىپ تۇرىڭدار, دەدى اقجان اتامىز كەتەردە.
تۇركى تىلدەس حالىقتاردىڭ عىلىمي-مادەني تامىرلاستىعىن قازعان, يسلام ءدىنىنىڭ عىلىمي ءمانىن پايىمداعان تەرەڭ زەرتتەۋلەر جازعان, ەكى ءجۇز ەلۋدەن استام عىلىمي ەڭبەك جاريالاعان, گەولوگيا سالاسىندا «جەر مەحانيكاسى» دەپ اتالاتىن سونى سوقپاق تارتقان عۇلاما, پروفەسسور اقجان جاقسىبەك ۇلى ءال-ماشاني جاسى توقساننان اسقاندا دۇنيە سالدى.
عيبراتتى عۇمىر يەسى اقجان اتامەن بولعان وسى ءبىر كەزدەسۋدى انە-مىنە جازارمىن دەپ ءجۇرىپ ۇزاتىپ العان سياقتىمىن. سونىڭ ءساتى ەندى تۇسكەندەي.
قايىردى نازىرباەۆ,
باسپاگەر.
استانا.