• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
09 مامىر, 2012

جەڭىس پەن جەمىس

جەڭىس پەن جەمىس

سارسەنبى, 9 مامىر 2012 7:24

سوعىس – ادام بالاسىنىڭ باسىنا تۇسەتىن ەڭ اۋىر قاسىرەت. بۇگىنگى ۇرپاق سول قاسىرەتتى كورمەي-اق وسسە ەكەن, ونى بولدىرماۋ ءۇشىن ەگەمەن ەلىنىڭ ىرگەسىن نىعايتاتىنداي قاجىرلى ەڭبەك ەتسە ەكەن دەيمىز… ءيا, كەشەگى ۇلى وتان سوعىسىندا ءبىز ۇلى جەڭىسكە جەتتىك, سول جەڭىستىڭ بۇگىن جەمىسىن كورىپ جاتىرمىز. سول جەڭىستىڭ بىزگە قالاي كەلگەنىن, قانداي قيىندىقپەن كەلگەنىن كەلەر ۇرپاققا تاربيە بولسىن دەپ اڭگىمە ەتىپ ءوز اۋزىمەن ايتىپ بەرەتىن, سول قىرعىندى باسىنان وتكەرگەن ارداگەر-قاريالار بۇگىن جوقتىڭ قاسى, ازايدى. سول سوعىس ءورتىنىڭ ناعىز وتىندە بولىپ, وتتى جىلداردىڭ كۋاسى بولعان, بەرلينگە دەيىن بارىپ جەڭىس تۋىن تىگىپ, جاۋدى جەڭىپ كەلگەن بەكتاي ءابساتتاروۆ اعامىزبەن بىرگە بولعان ساتتەرىم ەسىمە ءتۇسىپ, ءبىر ۇزىك اڭگىمە ايتقىم كەلىپ وتىر…

 

سارسەنبى, 9 مامىر 2012 7:24

سوعىس – ادام بالاسىنىڭ باسىنا تۇسەتىن ەڭ اۋىر قاسىرەت. بۇگىنگى ۇرپاق سول قاسىرەتتى كورمەي-اق وسسە ەكەن, ونى بولدىرماۋ ءۇشىن ەگەمەن ەلىنىڭ ىرگەسىن نىعايتاتىنداي قاجىرلى ەڭبەك ەتسە ەكەن دەيمىز… ءيا, كەشەگى ۇلى وتان سوعىسىندا ءبىز ۇلى جەڭىسكە جەتتىك, سول جەڭىستىڭ بۇگىن جەمىسىن كورىپ جاتىرمىز. سول جەڭىستىڭ بىزگە قالاي كەلگەنىن, قانداي قيىندىقپەن كەلگەنىن كەلەر ۇرپاققا تاربيە بولسىن دەپ اڭگىمە ەتىپ ءوز اۋزىمەن ايتىپ بەرەتىن, سول قىرعىندى باسىنان وتكەرگەن ارداگەر-قاريالار بۇگىن جوقتىڭ قاسى, ازايدى. سول سوعىس ءورتىنىڭ ناعىز وتىندە بولىپ, وتتى جىلداردىڭ كۋاسى بولعان, بەرلينگە دەيىن بارىپ جەڭىس تۋىن تىگىپ, جاۋدى جەڭىپ كەلگەن بەكتاي ءابساتتاروۆ اعامىزبەن بىرگە بولعان ساتتەرىم ەسىمە ءتۇسىپ, ءبىر ۇزىك اڭگىمە ايتقىم كەلىپ وتىر…

كەڭەس وكىمەتىنىڭ السىرەپ, م.س.گورباچەۆ ءجۇر­­­گىزىپ جاتقان ەلدىڭ ەكونوميكاسىن قايتا قۇ­­­رۋ كەزەڭى جىلدارى. مەن كەڭەستەر وداعى كوممۋ­­­نيستىك پارتياسىنىڭ جەزقازعان وبلىس­­تىق كومي­­­تەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ە.گ. ەجي­­­كوۆ-بابا­­­حا­­­نوۆ­تىڭ شەشىمىمەن جەزقازعان قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى – قا­لالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتىنە تاعاي­­­­ىن­­­دال­دىم. مۇنداي جاۋاپكەرشىلىگى جوعا­رى قىزمەتتى مەن بۇرىن-سوڭدى اتقارىپ كورگەن ەمەسپىن, نەدەن باستاۋ كەرەك دەگەن تەرەڭ وي ءبىرىنشى كۇننەن-اق مازالاي باستادى. كوممۋ­نيستىك پارتيانىڭ ەل الدىنداعى بەدەلى قۇل­دى­راي باستاعان كەز. قانشاما حالقى بار ۇلكەن قالانىڭ تىرشىلىك-تىنىسىنا جاۋاپتى بولۋ, ارينە, وڭاي شارۋا ەمەس. سەنىم ارتىپ تاپسىر­عان مىندەتتى ابىرويمەن اتقارۋ كەرەك. قالا­نىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق حال-احۋالى دا ءماز ەمەس…

ءبىر كۇنى تاڭەرتەڭ كۇندەلىكتى كەلەتىن رەسمي پوشتانى قاراپ وتىرسام, كوزىمە «ماسكەۋدەن, كرەملدەن» دەگەن سىرتىندا ءمور باسىلعان, ادەتتە ورتالىق ۇكىمەت تاراپىنان عانا كەلەتىن ءبىر ۇلكەن كونۆەرت كوزىمە ءتۇستى. كىمگە ءجى­­بە­رىل­­­گەن ەكەن دەپ قاراسام, «ابساتتاروۆۋ ب.ا.» دەگەن جازۋى بار. بۇل ازاماتتاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا كەلگەن جاۋاپ حات بولسا, نەگە قالالىق پارتيا كو­مي­­­تەتىنە تۇسەدى دەگەن سۇراق تۋدى. مۇنداي جاعدايدا ءىشىن اشىپ وقۋعا قۇقىمىز بار, حاتتى الىپ وقي باستادىم. حات كەڭەستەر وداعى جو­­عار­عى كەڭەسى پرەزي­ديۋ­مىنىڭ توراعاسى ا.ا. گرو­مىكودان كەلىپتى. حاتتان تۇسىنگەنىم, م.س. گور­باچەۆ پارتيانىڭ بەدە­لىن قالاي جوعارى دەڭگەيگە كوتەرەمىز دەپ كەزىن­دە كەڭەستەر ودا­عىنىڭ بارلىق پارتيا ارداگەر­لەرىنە ءباسپاسوز ارقىلى ۇندەۋ جاريالاپ سۇراۋ جولداعان ەدى. پارتيانىڭ سول ۇندەۋىنە ءبىزدىڭ بەكتاي اعامىز ءوزىنىڭ پىكىرىن ايتىپ, ۇسىنىس­تا­رىن جىبەرسە كەرەك. بۇل حات بەكتاي اعامىزدىڭ ۇسىنىستارىنا ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ جازىلعان العىس حات ەكەن. ءبىر قىزىعى – ماسكەۋگە جىبەر­گەن حاتقا بەكەڭ ءوز ءۇيىنىڭ ادرەسىن جازباپتى.

ماعان ءبىر قىزىق وي كەلدى. دالادان ىزدە­گەنىم الدىمنان ءوزى شىقتى ەمەس پە, بۇل ءبىر جاقسى ىرىم ەكەن دەپ جورىدىم. «قالا باسشىسى رەتىندە العاشقى قادامىن وسى كىسىمەن اقىلداسىپ, وسى كىسىنىڭ باتاسىن الىپ باستاسىن» دەگەن اللانىڭ ءوزىنىڭ قيسىنىن كەلتىرىپ جىبەرگەن ءناسىبى شىعار دەگەن وي كەلدى. بەكەڭ بۇل حاتتى, ارينە, العان جوق. وسى حاتتى سىلتاۋ قىلىپ قالامىزدىڭ ارداقتى اقساقالىنا بارىپ سالەم بەرىپ كەلەيىن دەپ ويىمدى ءتۇيدىم.

بۇرىن ءار قالادا تۇرىپ, قاتتى ارالاسا الما­­ساق تا بۇل اعامىزدىڭ سوعىس جانە ەڭبەك اردا­گەرى بولىپ ەلىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىنە, قالا ءتوڭى­رە­گىندە بەلسەندى اقساقالداردىڭ ءبىرى بولىپ قالا­نىڭ قوعامدىق ومىرىنە ارالاسىپ جۇرگەن ىستە­رى­نە سىرتتاي قانىق ەدىم. بۇل كىسىنىڭ ءۇيىنىڭ ادرە­سىن دە بىلمەيمىن. ويلانىپ وتىرىپ تولەگەن بۇكىروۆ دوسىما تەلەفون سوقتىم. «بەكتاي اعا­مىز سەنىڭ كورشىڭ ەكەن عوي, مەنى ەرتىپ الىپ بار, ەكەۋمىز بىرگە بارىپ سالەم بەرىپ شىعاي­ىق», دەدىم. ول: «جارايدى, بارىپ شىعايىق», دەدى.

ءسويتىپ, ەرتەڭىنە كەشكى ساعات بەستەردىڭ شاماسىندا بەكەڭنىڭ ۇيىنە كەلدىك. جازدىڭ كو­لەڭكەسى قوڭىرجاي, كۇننىڭ كوزى قاتتى ىسىعان جايلى كۇندەرىنىڭ ءبىرى ەدى. اعامىز رىباچي اۋىلىنىڭ تايجان كوشەسىندەگى جەر ۇيدە تۇ­رادى ەكەن. الدىمىزدان «تورگە شىعىڭىزدار» دەپ گۇلسىم كەلىنى ك ۇلىمسىرەپ قارسى الدى, تورگە شىعارىپ بىزدەرگە كورپە جايىپ جاتىر. ءبىر ۋاقىتتا ءبىز وتىرعان بولمەگە بەكەڭ كىرىپ كەلدى, ورنىمىزدان تۇرىپ بارىپ اعامىزدىڭ قولىن الدىق. اعامىزدى ءبىرىنشى كورگەنىم. قان مايداندا ەلدى جاۋدان قورعاۋعا قاسىق قانى قالعانشا بەلى قايىسپاي قارسى تۇرعان باتىر اعامىزدىڭ كەلبەتىنىڭ ءبىر كورگەننەن-اق كەلىستى ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. ورتا بويلى, كەڭ ماڭدايلى, جاسى جەتپىستى ماڭايلاپ قالعان كىسى ەكەن. سوناۋ ءبىر سۇراپىل جىلداردىڭ تەرەڭ سىرلارى جاتقانداي قاباعى قاتىڭقى ەكەن, ءبىر كورگەننەن ءتىل تابىسىپ اڭگىمەگە تارتۋ وڭاي ەمەس ەكەنىن سەزىپ, تولەگەندى بىرگە ەرتىپ كەلگەنىمە قاتتى قۋاندىم. ءيا, بۇل دا ءبىر كەشەگى سۇراپىل سوعىستىڭ اعامىزدىڭ بولمىسى مەن جان دۇنيەسىنە تەرەڭنەن ءىزىن سالىپ قالدىرعان تاڭباسى شى­عار دەپ ۇقتىم…

ءبىرشاما ۋاقىت ءوت­­­كەننەن كەيىن: «ءيا, ءىنى­­­لە­رىم, قوش كەلدىڭدەر! تولەگەن, ءۇي-ىشتەرىڭ امان با, قايدان ءجۇر­­­سىڭدەر؟» دەپ بەكەڭ ءۇي يەسى رەتىندە ءوزى ءسوز باستادى. سول-اق ەكەن, ءتو­لەگەن مەنى تانىستىرا باستادى. «مىنا جىگىت ەرتەدە رۋدنيك پوسەل­­­كەسىندە تۇرعان, جۇما­­­نازار دەگەن كى­­­سى­­­نىڭ بالاسى, قالامىز­­­دىڭ كەشە عانا جا­­­ڭا­دان تا­­­­عايىندالعان باس­شىسى, ءبىز سىزگە ءسا­لەم بەرەيىك دەپ ارنا­يى اتباسىن بۇ­­­­رىپ كە­لىپ وتىرمىز», دەدى. بەكەڭ سوندا باسىن كو­تەرىپ الىپ: «ە-ە, ءوزىم­نىڭ ءىنىم ەكەن­­­­سىڭ عوي, ناعىز تۋىسىم بولىپ شىقتىڭ عوي, مايگەلدىنىڭ بەس بالا­­­سىنىڭ بىرەۋى سەن بولساڭ, ەكىنشىسى مەن بولامىن», دەپ قاباعى اشىلىپ, كوڭىلى جادىراپ سالا بەردى.

ءارى قاراي اڭگىمەنى مەن جالعاستىردىم. «اعا, مەن سىزگە ەكى بىردەي ماڭىزدى شارۋانىڭ باسىن قوسىپ كەلىپ وتىرمىن. بىرىنشىدەن, جەزقازعان قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ اتىنان, قالا كوممۋنيستەرىنىڭ اتىنان سىزگە ۇلكەن العىس ايتۋ ءۇشىن كەلدىم. ءCىزدى كوممۋنيستىك پارتيانىڭ ناعىز بەلسەندى جاناشىرى رەتىندە ماسكەۋدەگى پارتيا باسشىلارى دا بىلەدى ەكەن. پارتيانىڭ كەلەشەگى تۋرالى پىكىر-ۇسىنىستار بەرگەنىڭىز ءۇشىن ولار دا سىزگە كوپ راحمەتىن ايتىپ جاتىر. مىنا حاتتى جىبەرگەن ۇسىنىس­تارىڭىزعا جاۋاپ رەتىندە سىزگە ارناپ اندرەي گرومىكونىڭ ءوزى جازىپتى. وسىنى تابىس ەتكە­­­لى كەلىپ وتىرمىن, ماسكەۋدەگى باسشىلارعا جەزقازعان شاھارىنىڭ اتىن شىعارىپ, ەستەر­ى­­نە تاعى ءبىر رەت سالعانىڭىز ءۇشىن كوپ-كوپ راحمەت. ءسىزدىڭ مۇنداي قادامىڭىز, ماسكەۋدەن العان العىسىڭىز ءبىزدىڭ قالا تۇرعىندارى ءۇشىن دە ۇلكەن ابىروي. ەكىنشى ءبىر ماڭىزدى شارۋام, سىزگە وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە اقىل-كەڭەس سۇرايىن دەپ كەلدىم, باتا-تىلەكتەرىڭىزدى ءوز اۋزىڭىزدان ەستىپ, اقساقالدى اعالارىمىزدىڭ اماناتتارىن ءوز ەركىممەن ار­­­قا­­ما سالىپ مىندەتىمە الايىن دەپ كەلدىم. پارتيا مەن ۇكىمەتىمىز مەنى جاڭا قىزمەتكە تاعاي­­­ىنداپ, ماعان سەنىم ارتىپ, الدىما كوپ­تەگەن مىندەتتەر قويىپ وتىر. بۇل مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقارا الۋىم ەڭ الدىمەن اۋىل اعا­­­لا­رىنىڭ بەرەتىن اقىل-كەڭەستەرىنە, قالا تۇرعىن­­­دارىنىڭ مۇقتاج شارۋالارىنا كومەك بەرە الۋىما تىعىز بايلانىستى ەكەنىن وزدە­­رى­­­ڭىز دە جاقسى بىلەسىزدەر. سوندىقتان دا, اعا, ءسىزدىڭ اڭگىمەلەرىڭىزدى تىڭداۋعا بۇگىن دە جانە قاشان بولسا دا ءازىرمىن», دەپ اعىمنان جارىلدىم.

«مەنىڭ كوممۋنيستىك پارتيا قاتارىندا ءجۇر­­گە­نىمە باقانداي ەلۋ جىل بولىپتى, پارتيا­عا سول اسكەر قاتارىندا فاشيستەرمەن سوعىسىپ جۇرگەن كەزىمدە 1945 جىلى بەرلين قالاسىندا قابىلداندىم. مىنە, سودان بەرى پارتيامەن ءبىر انادان تۋعانداي بىرگە ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىن. سوڭعى كەزدە پارتيانىڭ بەدەلى ءتۇسىپ بارا جاتقانى مەنىڭ دە جانىما قاتتى باتىپ ءجۇردى, سول ىشتەگى مازالاپ جۇرگەن ويلارىمدى ايتىپ م.س.گورباچەۆتىڭ اتىنا حات جازعان ەدىم. بۇدان بىلاي قاراي پارتيامىزدىڭ اتى «لەنينسكايا پارتيا بولسىن» دەپ ۇسىنىس بەردىم. ونداعى ويىم لەنيننىڭ اتى مەن ونىڭ ىلىمدەرىنىڭ قوعامداعى بەدەلى ءالى دە بولسا تۇسە قويعان جوق ەدى… بۇگىن مەن ون بالانىڭ اكەسىمىن, جۇبايىم كۇلجامالدىڭ كوز جۇمعانىنا كوپ بولعان جوق, جالعىزدىققا ءالى دە بولسا بويىم ۇيرەنەتىن ەمەس, كوڭىلىم ءبىر مەزگىل ءبولىنسىن دەپ قالانىڭ دا, وبلىستىڭ دا قوعامدىق ءىس-شارالارىنان قالماۋعا تىرىسامىن, قولىمنان كەلسە, كو­مەگىم­­دى دە بەرىپ جاتامىن…» بەكەڭنىڭ اڭگى­مەسى تاۋسىلاتىن ەمەس. تەرەزەگە قاراسام, دالاعا قا­راڭعى ءتۇسىپ كەتىپتى. ءبىزدىڭ تىقىرشي باستا­عا­نىمىزدى سەزدى مە, ايتەۋىر, ءبىر ۋاقىتتا اعا­مىز: «ال, ىنىلەرىم, ۋاقىتتارىڭ بولىپ قالدى-اۋ دەيمىن, ءبىلىپ وتىرمىن, جورتقاندا جولدا­رىڭ بولسىن, ءۇيدىڭ ەسىگى سەندەر ءۇشىن قاشاندا اشىق. ال, مۇقامبەت, اينالايىن, ەلدىڭ ابىرويىن ەڭ اۋىر كەزەڭدە الىپ جۇرۋگە وزىڭە اللا ءناسىپ ەتىپتى, بىلەمىن قيىن بولاتىنىن. سەن ەندى ءبىر ەلدىڭ عانا بالاسى ەمەسسىڭ, بار ەلدىڭ داناسىسىڭ, كوپ قولدىڭ اعاسىسىڭ, اقتى اق دەپ باعالايتىن, قارانى قارا دەپ قارا­لاي­تىن كەزدەرىڭ كوپ بولادى. باسىڭا ءىس تۇسسە, كوپ­­شى­لىكتى ساعالاساڭ ارقا­­شان قيىندىق­تاردى جەڭىپ شىعاسىڭ. ەندى ءاربىر ىسىڭە كامىل بول, حالقىڭا ءادىل بول, اللا تاعالا قاشان بولسا دا جو­لىڭدى اشىق قىلۋعا, ابىرويىڭ­­نىڭ بيىك بولۋىنا ءناسىپ ەتسىن, ءامين!» دەپ باتاسىن بەردى.

ودان كەيىن بەكتاي اعامىزبەن قا­لانىڭ قوعامدىق ءىس-شارالارىندا ءجيى كەزدەسىپ تۇردىق. جەزقازعان وبلىس­­تىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە قالانىڭ ىسكە اسىراتىن كوپ­­­تەگەن ءىس-شارالارى مەن باستامالارىنا قولداۋ كورسەتىپ ءجۇردى. اڭگىمە­­­­لە­­­سىپ, كەلەلى ماسەلەلەرگە قاتىستى كە­ڭە­­­­سۋ ءۇشىن سو­­­عىس جانە ەڭبەك ارداگەر­­­­لەرىنىڭ باستارىن ءجيى قوساتىن ەدىم, كەزدەسۋلەرىمىز داس­­تار­­­قان باسىندا جال­عاسىن تاۋىپ جاتاتىن. سونداي ءبىر جەڭىس كۇنىندە جاي­­­ىل­­­­عان داستارقان باسىندا بەكەڭنىڭ كوتە­رىڭكى كوڭىلىن پايدالانىپ, سوعىسقا قا­تىس­قان ساتتەرىنەن كوپشىلىككە اڭگىمە ايتىپ بەرۋىن ءوتىن­گەن ەدىك. بەكەڭ اڭگىمە ايتۋعا ساراڭداۋ كىسى بولاتىن, سوندا دا بولسا, ايتەۋىر, سول كۇن اعامىزدىڭ كوڭىل پەرنە­سىنىڭ ءبىر اعىتىلعان كۇنى بولدى, قاباعىن كەرىپ تە­­رەڭ ءبىر كۇرسىندى دە, اڭگىمەسىن ايتۋعا كىرىسىپ كەتتى…

…بەكەڭ 1942 جىلدىڭ 17 ماۋسىمىندا ءوز ەركىمەن مايدانعا اتتانادى. بىراق, ونى بىردەن قان مايدانعا كىرگىزبەيدى, جاۋىنگەرلەردىڭ اسكە­ري وقۋ-جاتتىعۋلارى دايىندىقتارى ءوتىپ جات­قان توتسك سەلوسىندا ورنالاسقان 11-ءشى زاپاس­­تاعى اتقىشتار بريگاداسىنا جىبەرەدى. سول جەردە ول حيميالىق بارلاۋشىلار كۋرسىن بىتىرەدى. اسكەري دايىندىقتارى اياقتالعاننان كەيىن جولداستارىمەن بىرگە سولتۇستىك-باتىس مايدانىندا سوعىسىپ جاتقان 353-ءشى جەكە پۋلەمەتتى-ار­تيل­لەريالىق باتالوننىڭ قۇرا­­مىنا كەلىپ كىرەدى. بۇل جەردە ول رەسەي جەر­لەرىن گيتلەرشىلەردەن ازات ەتۋدەگى كەسكىلەسكەن ۇرىستارعا قاتىسادى.

اتىشۋلى كۋرسك يىنىندەگى ۇرىسقا قا­­تىسىپ, سوعىستىڭ ناعىز قىزعان بەل ورتاسىندا بولادى. ۋكراينا جەرلەرىن, جيتومير, كوزياتينا قالا­لا­رىن, پولشانىڭ ۆارشاۆا, پوزنان, گدانسك, گدىنيا قالالارىن باسقىنشىلاردان ازات ەتۋگە جانە اتاقتى ساندومير پلاتسدارمىن شابۋىلمەن الۋداعى كەسكىلەسكەن شايقاسقا قاتىسادى. اۋىر جارالانىپ, ءولىم مەن ءومىر ارپالىسقان ساتتەردى دە باستان وتكەرەدى…

ساندومير پلاتسدارمىن العانى ءۇشىن 69-شى گۆارديالىق تانكيستەر پولكىنە ساندومير پول­كى اتاعى بەرىلەدى. ول ءوز تانكىسىمەن دنەستر, سان, ۆيس­لا, بۋگ جانە ودەر وزەندەرىن شايقاس­پەن جاۋ­ىن­شا جاۋىپ, قارشا بوراعان وقتىڭ استىمەن كو­­پىرسىز ءجۇزىپ-كەسىپ وتكەن ۇرىستارعا قا­­تى­سادى. گەر­­مانيانىڭ قالالارىن شابۋىلمەن ال­عان قان­دى ۇرىستاردا, نەمىستىڭ استاناسى بەر­لين­­دى شا­بۋ­ىل­­داعان ۇرىستا ەرلىكپەن شاي­قاسادى. 1945 جىل­دىڭ ءساۋىر ايىندا كەڭەستەر وداعى كوممۋ­نيستىك پارتياسىنىڭ قاتارىنا قابىل­دانا­دى. بەرليننىڭ ءاربىر شارشى مەترى ءۇشىن تار كوشە­لەرىندە بولعان كەسكىلەسكەن شايقاستاردا, بەك­تايدىڭ تانكىسىنىڭ ەكيپاجى جاياۋ اسكەرلەر­مەن قويان-قولتىق بىرىگىپ اۆتوماتپەن, گراناتالارمەن قارۋلانىپ, كوپ قابات­تى ۇيلەردىڭ تاسالارىندا جاسىرىنىپ, تانكىلەر­دى فاۋستپاترونمەن اتىپ شىداتپاعان نەمىس سول­داتتارىنىڭ ىزىنە ءتۇسىپ جاياۋ اكەرلەرشە سوعى­سادى…. وسىنداي سوڭعى شەشۋشى شايقاستىڭ قان­دى قىرعى­نىن باسىنان وتكىزگەن بەكتاي جاۋ­­دىڭ باس ورداسى بەرلينگە جەڭىس تۋىن تىگۋ­گە ۇلەسىن قوسىپ ەرلىگىمەن كوزگە تۇسەدى. سوعىس بىتكەننەن سوڭ دا گەرمانيانى وككۋ­پاتسيالاعان پولكتىڭ قۇرامىن­دا جەتى اي اسكەري قىزمەت اتقارادى. ۇرىس-شايقاستاردا ءۇش رەت اۋىر جاراقات العان جاۋىنگەر رەتىندە 1946 جىلدىڭ 16 ناۋرىزىندا اسكەر قاتارىنان بوساتىلىپ, ەلگە ورالادى.

وتانىن جاۋدان قورعاعان شايقاستاردا ءتورت رەت قاتتى جارالانادى جانە كونتۋزيا الادى. سوعىستا كورسەتكەن ەرلىگى مەن باتىرلىعى ءۇشىن ول 5 وردەنمەن: I جانە II دارەجەلى «وتان سوعى­سى» وردەندەرىمەن, ەكى «قىزىل جۇلدىز» ور­دەن­دەرىمەن, III دارەجەلى «داڭق» وردەنىمەن جانە 15-تەن اسا مەدالدارمەن, جوعارعى باس قولباس­شىنىڭ جانە گەرمانيانى وككۋپاتسيا­لاعان ءاس­كەر قولباسشىسىنىڭ العىستارىمەن, ارميا قول­باسشىسىنىڭ گراموتالارىمەن ماراپاتتالادى…

سوعىستان كەيىن امان-ەسەن ەلىنە ورالعان بەكەڭ ۇلكەن ءبىر اۋلەتتىڭ ۇيىتقىسى بولدى, كۇل­جامال جەڭگەمىز ەكەۋى ون بالا تاربيەلەپ ءوسىردى. بالالارىنىڭ بارىنە جوعارى ءبىلىم الۋىنا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى, ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قون­دى­رىپ, ولاردىڭ قىزىعىن دا كورىپ ۇلگەردى. ءبۇ­گىندە بالالارىنىڭ – ەكەۋى عىلىم كانديداتى, ينجەنەر, اگرونوم, ەكونوميست, ءدا­رىگەر مامان­دىق­تارىنىڭ يەلەرى بولىپ ۇلگىلى وتباسىلاردىڭ قاتارىندا استانادا, جەزقاز­عان­دا جانە الماتىدا مەملەكەتتىك قىزمەت, قۇ­رىلىس, اۋىل شا­رۋاشىلىعى, تاۋ-كەن, دەنساۋل­ىق ساقتاۋ, بايلانىس, قارجى سالالارىندا ەلىنە ەلەۋلى ەڭبەك ەتىپ جاتىر. بۇگىندە بەكتاي اعامىزدىڭ ورتامىزدان باسقا دۇنيەگە كوشكەنىنە ون جىل بولىپتى. جىل سايىن بەكەڭدى «ومىردەگى جاۋاپتى قادام­دا­رىم­دى باستاعان كەزدە اق تىلەك باتاسىن بەرگەن اعامىز ەدى» دەپ ءاربىر جەڭىس كۇنىندە ەرەكشە سۇيىسپەنشىلىكپەن ەسىمە الىپ وتىرامىن…

مۇقامبەت كوپەەۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى.

استانا.

سوڭعى جاڭالىقتار