ءبىز اۋەلدەن بولاشاققا سەنىممەن قاراعان ەل ەدىك! ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ جيىرما جەتى جىلدىق تاريحىنىڭ اسا كۇردەلى دە قيىن, ءتىپتى تاعدىرشەشتى كەزەڭدەرىندە قازاق حالقى جانە دە بارشا قازاقستاندىقتار وزدەرى تاڭداپ سايلاعان تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا دەگەن سەنىمدەرىن ءبىر جوعالتىپ كورگەن ەمەس-ءتى. ەل ەلباسىنا سەندى! ەلباسى ەلىنە سەنىپ, قازاقستان اتتى وتانىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ابىرويلى جولىمەن جۇرە وتىرىپ, ىرگەتاسىن بەكەمدەپ, قابىرعاسىن نىعايتىپ, تۇعىرلى بيىككە كوتەرىلدىك. الايدا بيىكتىكتە تۇرىپ قالۋدىڭ دا ءوز قيىنشىلىعى بار ەكەندىگى الميساقتان بەلگىلى جايت. بيىككە كوز قادايتىندار دا, سول بيىككە ۇمتىلاتىندار دا از بولماعان قاشاندا!
مىنە, قازاق ەلىنىڭ ابىرويلى بيىگىندە تۇرۋىن ويلاعان ەلباسى ءوزىنىڭ وتىز جىلعى بيلىگىن, بيلىگىن ەمەس-اۋ, سول وتىز جىلعى كۇنى-ءتۇنى بەل شەشپەي جاساعان ەڭبەگىن, الەمدىك ارەناعا سالعان جولىن ءوز ەركىمەن بەرىپ, ەل تاۋەلسىزدىگىن ساقتاۋدى اماناتتاپ تاپسىردى.
ەلباسىدان ەل تىزگىنىن قابىلداپ العان قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدى ءححى عاسىردىڭ ۇلى پەرزەنتى دەپ باعالاپ, قۇرمەت كورسەتۋى ابدەن ورىندى بولاتىن. جانە دە استانا قالاسىنىڭ نۇر-سۇلتان قالاسى بولىپ قايتا اتالۋى دا ەلدىگىمىزدىڭ ءبىر بەلگىسى ەدى.
ەل پرەزيدەنتىنىڭ وسى سۇحباتىندا: «ەلباسى ءىس جۇزىندە تاۋەلسىز ەلدەگى ساياسي باسقارۋ مەن ساباقتاستىقتىڭ مۇلدە جاڭا, وزىق ۇلگىسىن جاساپ بەردى. مەنىڭ دە پرەزيدەنت رەتىندەگى نەگىزگى ۇستانىمىم مەن ومىرلىك كوزقاراسىم وسى باعىتتان اۋىتقىمايدى», – دەگەنىن ەل بىرلىگىن ودان ءارى ساقتاپ, نىعايتۋعا كەپىل ءسوز ەسەبىندە ۇعىنارىمىز بار. ويتكەنى ءبىز – ەل بىرلىگى بارىنەن دە قۋاتتى, بارىنە دە توتەپ بەرە الاتىن الىنباس قامال ەكەندىگىنە ءابدەن كوز جەتكىزگەن حالىقپىز. اتا-بابالارىمىز ۇرپاقتان-ۇرپاققا اعايىننىڭ تاتۋلىعىن, ەلدىڭ بىرلىگىن تەكتەن-تەككە اماناتتاپ وتىرماسا كەرەك-ءتى. ەگەر دە قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ جيىرما جەتى جىلىندا الەمنىڭ ابىرويلى مەملەكەتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلسا, ول وسى ەل بىرلىگىنىڭ جەمىسى بولاتىن. سونى ۇعىنساق ەتتى ءاردايىم!
«ەكىنشى ۇستانىمىم – ادىلەتتىلىك, – دەيدى پرەزيدەنت. بارەكەلدى! – بۇل جالپىادامزاتتىق ءارى دالا دەموكراتياسىنان باستاۋ الاتىن, اتا-بابامىزدان دارىعان, ەجەلدەن قانىمىزعا سىڭگەن قۇندىلىق بولاتىن. ونى جوعالتىپ الۋ ادامزات ءۇشىن دە, ۇلت ءۇشىن دە ءوزىن ءوزى جوعالتىپ الۋمەن بىردەي. ادىلەتتىلىك سالتانات قۇرماعان قوعامدا تەك قايشىلىق, قيىنشىلىق, قۇلدىراۋ ۇستەمدىك ەتەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ادىلەتسىزدىكپەن مەملەكەت, قوعام, ءار ادام كۇن سايىن, بىرىگىپ كۇرەسۋىمىز كەرەك. حالقىمىز ايتقانداي, «ادىلەت جولى – اۋىر جول», بىراق اۋىر بولسا دا ودان تۋرا جول جوق».
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ ادىلەتتىلىك جايلى تارقاتا ايتقان بۇل ويىن ەڭ اۋەلى مەملەكەتتىك ورگاندار, سول مەملەكەتتىڭ قۇزىرلى زاڭ ورىندارى ءوز قاپەرلەرىنە العانى ءلازىم. حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىنە قىلاۋ تۇسكەنى راس! قولىندا بيلىگى بولىپ كەلگەندەردىڭ وزدەرى عانا ەسىرىپ ءومىر سۇرمەي, اۋزىنداعى انا ءسۇتى كەپپەگەن ولاردىڭ بالالارىنىڭ دا, تۋعان-تۋىستارىنىڭ دا استامشىلىق قىلىقتارى جايلى حالىق از ايتىپ جۇرگەن جوق. «حالىق ايتسا, قالت ايتپايدى» دەگەن الميساقتان بەرگى ءسوز بار. سول حالىق قولىنداعى بيلىگى مەن بايلىعىنىڭ بۋىنا ءپىسىپ, ار مەن ادامگەرشىلىكتەن, كىشىپەيىلدىلىك پەن ىزەتتىلىكتەن جۇرداي بولىپ بارا جاتقاندارعا نارازى.
«قوعامدىق قۇندىلىقتار – سان عاسىرلار بويى حالىقتىڭ ساناسىندا ءپىسىپ-جەتىلەتىن ىزگىلىك كاتەگوريالارى, مورالدىق ىرگەتاس. ىزگى قۇندىلىقتار – قوعامنىڭ يممۋنيتەتى. الايدا, ءار زاماننىڭ, ءار قوعامنىڭ ونە بويىنا باتپانداپ كىرىپ, مىسقالداپ شىعاتىن دەرتتەر بولادى. جەمقورلىق – سول قوعامدىق ساناعا سىنا قاعاتىن قاسىرەت. بۇگىندە جەمقورلىق قوعامدىق ءومىردىڭ كوپتەگەن تۇستارىن جايلاعانى جاسىرىن ەمەس», – دەگەن پرەزيدەنتتىڭ وسى ءبىر ايتقانىن تاراتا سويلەر بولساق, سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا وسى جەمقورلىق ءۇشىن كىم جازالانبادى دەيسىز؟!. كەزىندە ۇكىمەت باسقارعان, وبلىس باسقارعان, مينيستر سياقتى بيىك لاۋازىم يەلەرىنەن باستاپ, ءتۇرلى سيپاتتاعى جانە ءتۇرلى دارەجەدەگى ۇساق-تۇيەك جەمقورلارعا دەيىن ايىپتالىپ جاتسا دا, وسى جەمقورلىق اتاۋلى تىيىلار ەمەس ءالى دە. نە جەتپەيدى دەپ ويلايسىڭ! ادامنىڭ ىشكى مادەنيەتى جەتپەي مە دەپ ويلايمىن! ىشكى مادەنيەت دەپ وتىرعانىمىز – سانا تۇيسىگى. سول سانا تۇيسىگىندەگى ار مەن ۇياتتىڭ كوزى اشىلماي قالعانداي.
وسى ورايدا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ: «ەڭ باستىسى, قوعامدىق پىكىرگە, ءار ادامنىڭ ساناسىنا وسى كەسەلگە ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى تۇراتىنداي كۇش پەن سەنىمدى سىڭىرمەسەك, تۇپكىلىكتى وزگەرىس جاساماساق, بارلىق ارەكەتىمىز ناتيجەسىز كۇرەسكە اينالۋى مۇمكىن» – دەگەن پىكىرىن العا تارتا وتىرىپ, مىنا ءبىر ويعا توقتار ەدىك. جەمقورلىق سياقتى كەسەلگە زاڭمەن دە كۇرەسۋ كەرەك, ارينە! سونىمەن بىرگە سانا ارقىلى دا توسقاۋىل قويۋ كەرەك! بۇل ەندى ادام تاربيەسىنىڭ ءىسى!
«داڭعازالىق, ىسىراپشىلدىق. بىزگە داڭعازالىقتى دوعارىپ, ىسىراپشىلدىقتان ارىلۋ قاجەت. وسى تۋرالى بۇرىنىراقتا, الەۋمەتتىك جەلىدە پىكىرىمدى دە جازدىم» – دەگەن پرەزيدەنتتىڭ بۇل ايتقانى بۇگىنگى قازاق قوعامىندا وزەكتى ماسەلە بولىپ تۇرعانى انىق. سول داڭعازالىق پەن ىسىراپشىلدىق قازاقتىڭ بۇگىنگى «ءومىر سالتىنا» اينالىپ بارادى دەپ تە ايتۋعا بولار ەدى. تاعى دا سول داڭعازالىق پەن ىسىراپشىلدىق قازاقتىڭ ءتۇرلى تويلارىندا مەنمۇندالاپ تۇرادى. تاعى دا سول داڭعازالىق پەن ىسىراپشىلدىق قازاق تويلارىنىڭ بەرەكەسىن كەتىرىپ بارادى. ەسسىز ەسەرلىكتىڭ سىرقاتىنا ۇشىراعاندايمىز. بۇل كەلىپ باسەكەلەستىك, ماقتانشاقتىق, ءتىپتى ناداندىق كەسەلىن ءورشىتىپ بارا جاتقانداي. توي باسقارۋدان, نەمەسە تويلاردا ەكى-ءۇش ولەڭ ايتىپ تاپقان «اقىلارىمەن» سالعان حان سارايىنداي ءۇي-جايلارىن تەلەديدار نەمەسە الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى كورسەتىپ جاتىر ءبىزدىڭ كەيبىر «جۇلدىزدارىمىز». سوندايدا اباي حاكىمنىڭ «وزىڭدە بارمەن كوزگە ۇرما» اتتى قاعيداسىن ءبىلمەيدى-اۋ وسىلار دەپ ويلاپ قالاتىنىڭ بولادى. بۇگىنگى ناداندىقتىڭ باسى وسى ەمەس پە ەكەن؟!.
ەل بولاشاعى ءۇشىن ويلانار جايت تا, بىلەك سىبانىپ تاستاپ اتقارار شارۋا دا از ەمەس. وسىلاردىڭ بارلىعى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سۇحباتىندا تولىق ءارى جان-جاقتى ايتىلادى. ەل بولۋدىڭ جاڭا ءبىر كەزەڭىنە كىرىسكەن وسى ءبىر ءۇمىتتى شاعىمىزدا ءارقايسىمىز اقىل-پاراساتقا جۇگىنە وتىرىپ بەرەكەلى ءىس قىلايىق, ەستى دە ءجون ءسوز سويلەيىك!
جابال ەرعاليەۆ, جازۋشى-دراماتۋرگ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
كوكشەتاۋ