بۇگىندە حالىقتىڭ اراسىندا ايتىس ونەرى تۋرالى پىكىر كوپ. ارينە كەشەگى ءبىرجان مەن سارانىڭ, ءسۇيىنباي مەن قاتاعاننىڭ, جامبىل مەن قۇلمانبەتتىڭ ايتىسى تۋرالى ءسوز باسقا. ولار ءبارىبىر ۇلتتىڭ ۇلى ونەرى رەتىندە تاريحتىڭ بيىك تۇعىرىندا تۇرعان تۋىندىلار. ال بۇگىنگى ايتىس تۋرالى كوپشىلىكتىڭ كوڭىل توعايتار پىكىر ايتاتىنى نەمەسە ايتىسكەرلەردىڭ اۋزىنان شىعا قالعان ءسوزدى سىنايتىنى دا جەتەرلىك.
راسىندا دا بۇگىندە ەلدىڭ جەتكەن جەتىستىگىن, كوتەرىلگەن بيىگىن جىرعا قوساتىن دا نەمەسە بيلىكتى سىنايتىن, سول ارقىلى شىندىق ايتىلادى دەپ سەنگەن اقىندار دا, ءتىپتى ءوزارا ءسوز قاقتىعىسى كەزىندە ءبىر-ءبىرىنىڭ كەمشىلىگىن «بەتكە باساتىن» اقىندار دا بار. وسى سياقتى دۇنيەلەردەن حالىقتىڭ پىكىرى ەكىگە جارىلىپ تۇر. دەگەنمەن ءبارىبىر ايتىس ونەرىنىڭ حالقىمىزدىڭ عاسىرلار بويى ساقتالىپ كەلگەن اسىل قازىناسى رەتىندە ءومىر سۇرە بەرەتىنى ءشۇباسىز شىندىق.
بۇگىندە مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن دە, جەكە كاسىپكەرلەردىڭ دەمەۋشىلىگىمەن دە ەلىمىزدىڭ ءاربىر ايماعىندا ۇلكەندى-كىشىلى ايتىستار ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. ال ايتىسسۇيەر قاۋىم تاعاتسىزدانا كۇتەتىن «التىن دومبىرا», ء«جۇرسىننىڭ جۇيرىكتەرى» سياقتى جانە وزگە دە ايتىستاردىڭ ءجونى ءبىر باسقا. كەزىندە ايتىس ونەرىندە اتىن قالىپتاستىرعان اقىندارمەن قاتار, مۇندا ەلىمىزدىڭ ءاربىر وڭىرىنەن كەلگەن تالانتتى جاستار دا ءسوز سايىسىنا ءتۇسىپ, ءبىر سەرپىلىپ قالادى. ءبىر ويلانتاتىنى, ۇلكەن ساحنالاردان ءسوز قونعان, ونەر دارىعان اۋليەاتا وڭىرىنەن سوڭعى كەزدەردە ايتىس اقىندارىن كورە المايتىن بولدىق. كەزىندە قوڭىر ۇنىمەن تالايدى تاڭداندىرعان مارقۇم ازىمبەك جانقۇليەۆ, ماقامى ەرەكشە شورابەك ايداروۆ, تالانتىن تالايعا تانىتقان ايتمۇحانبەت يساقوۆ, ايتىس الەمىنە اتوي سالا كەلگەن مۇحامەدجان تازابەكوۆ سياقتى تارلاندار تۋعان جەردەن ولاردىڭ ءىزباسارلارىنىڭ دا شىقپاۋى مۇمكىن ەمەس. بۇگىندە اۋليەاتا جەرىندە جاس ايتىسكەرلەردىڭ ءوزى ءبىر شوعىر. ايتىس الامانىندا ۇلى جىراۋ جامبىل اتىنداعى وڭىردەن سول تالانتتى جاستاردىڭ ءجيى كورىنبەي كەلە جاتۋى شىنىندا دا ەرسى سياقتى. ارينە ەشكىم اقىندى قولدان جاساي المايدى. تەك باردى ۇقساتۋ, ولاردى قولداپ وتىرۋ ەلدىكتىڭ كورىنىسى بولسا كەرەك.
بۇل رەتتە تالاي جىلدان بەرى ايتىستىڭ الامانىن ۇيىمداستىرىپ كەلە جاتقان اقىن, رەسپۋبليكالىق «ايتىس اقىندارى مەن جىرشى-تەرمەشىلەرى وداعىنىڭ» توراعاسى ءجۇرسىن ەرمان جامبىل وبلىسىنىڭ جاس ايتىسكەرلەرگە ءتيىستى كوڭىل بولمەي كەلە جاتقانىن ايتتى. «كيەلى اۋليەاتا وڭىرىنەن ازىمبەك جانقۇليەۆ, شورابەك ايداروۆ, ايتمۇحامبەت يساقوۆ, احمەتجان وزبەكوۆ, كۇمىساي سارسەنباەۆا سىندى اقىندار ايتىستىڭ كوشىن جالعاپ ەدى. ال قازىر ايتىسقا قامقورلىق كىشكەنە ازايعاننان بەرى جاس اقىندار كورىنبەي قالدى. قازىرگى ۋاقىتتا جامبىل وبلىسىندا ەكى-اق اقىن بار قۇلاعى كورىنىپ كەلە جاتقان. ولار نۇرلىبەك قۇرمانوۆ جانە دارحان ءابدىمانات دەگەن جىگىتتەر. بۇلاردى ۇلكەن ايتىسقا قوسا الماي وتىرمىز. بۇلار ءالى دە ءبىزدىڭ تالاپتارعا جاۋاپ بەرە الماي جاتىر. ەگەر جامبىل وبلىسىندا ەلىمىزدەگى باسقا وڭىرلەر سياقتى وداقتىڭ فيليالدارى اشىلىپ, اقىندار مەكتەبى جۇمىس ىستەپ, اقىنداردى شىڭدايتىن بولسا, اۋليەاتا سياقتى قازاقتىڭ قازاقىلىعى ۇيىپ وتىرعان جەردەن نەگە مىقتى اقىندار شىقپاسقا. شىنى كەرەك, ءبىز سوڭعى رەت ايتىسپەن جامبىل وڭىرىنە قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىق تويىندا بارعانبىز. ودان بەرى ءۇش جىل ءوتتى. جەرگىلىكتى جەرلەردە ايتىس ءوتىپ تۇرسا, اقىندار دا شىڭدالادى عوي», دەيدى ءجۇرسىن ەرمان.
راسىندا كەزىندە قازاق حاندىعىنىڭ تويىنا وراي تارازدا وتكەن ايتىستىڭ سوڭى ەل ىشىندەگى قىزۋ پىكىرتالاسقا ۇلاسقانى شىن. ولاي دەيتىنىمىز, وسى ايتىستا شىمكەنتتىك ءبىرجان بايتۋوۆ كونە شاھاردىڭ باتىس قاقپاسىنداعى ء«موپ-ءمولدىر كوزدىڭ قاراسىن, تارازدان عانا تاباسىڭ» دەگەن فيردوۋسي عازالىن «سىناعانى», سول ءۇشىن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ پارمەنىمەن ول ءسوزدىڭ الىنىپ تاستالعانى ءبىراز اڭگىمە بولعانىن ەل جاقسى بىلەدى. سوندا وسى «سىنعا» قارسى ناقتى جاۋاپ بەرە الماعان كوپتەگەن اقىندار تۋرالى دا ايتىلعان. سوندا الەم ادەبيەتىنىڭ دانىشپاندارىنىڭ ءوزى قۇرمەت تۇتقان شىعىس شايىرلارىنىڭ ءبارىنىڭ دەرلىك تاراز ارۋلارى تۋرالى جىرلاعانى ۇمىت قالعان.
وسى ۋاقىتقا دەيىن رەسپۋبليكالىق «ايتىس اقىندارى مەن جىرشى-تەرمەشىلەرى وداعىنىڭ» قىزىلوردا, باتىس قازاقستان, اقتوبە سياقتى بىرقاتار وڭىرلەردە قۇرىلعانى بەلگىلى. ال اتالعان وداقتىڭ جامبىل وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى, بەلگىلى ايتىسكەر اقىن احمەتجان وزبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋليەاتا وڭىرىندە بۇل تىرلىك ەندى قولعا الىنىپ, جوسپارلار ءتۇزىلىپ جاتىر ەكەن. «بۇيىرسا, الداعى اقپان ايىندا ۇلى جىراۋ جامبىل جاباەۆتىڭ تۋعان كۇنىنە وراي رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ايتىس وتەدى» دەگەن جاقسى حاباردى دا جەتكىزدى.
جۋىردا عانا استانا تورىندە حالىقتىڭ كوپتەن كۇتكەن «التىن دومبىرا» الامانى ءوتتى. بيىلعى «التىن دومبىرا» يەگەرى اقجايىقتىڭ ارۋى جانسايا مۋسينا ەكەنى بەلگىلى بولدى. مۇندا دا جامبىلدىق اقىنداردىڭ ەشقايسىسى توبە كورسەتكەن جوق. ءجۇرسىن ەرماننىڭ ايتۋىنشا, بۇل الامانعا قاتىسۋ ءۇشىن ءاربىر اقىن رەسپۋبليكالىق ايتىستىڭ جەڭىمپازى بولۋ كەرەك ەكەن. «اقىنداردى «التىن دومبىراعا» قاتىستىرۋ مەنىڭ قولىمدا ەمەس. ونى قازىلار القاسى شەشەدى. بىراق ءبىراز جىلدان بەرى جامبىلدان اقىنداردىڭ ۇلكەن الامانداردا كورىنبەي كەلە جاتقانى راس», دەيدى ول.
اقىنداردى قولداۋ دەگەننەن شىعادى, وسى ۋاقىتقا دەيىن ايتىسكەر ايتمۇحانبەت يساقوۆتى ىزدەگەن ەشكىم بولعان جوق. ونىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىنگى ايتىسقا سىڭىرگەن ەڭبەگى, مۇحامەدجان تازابەكوۆ, اينۇر تۇرسىنباەۆا سياقتى تانىمال اقىنداردى تاربيەلەگەنى جايلى ايتىلعان جوق. جامبىل اۋدانىندا ەلەۋسىز تىرلىك كەشىپ, ەسكەرىلمەي جاتقانىن ەلدىڭ ءبارى بىلەدى. جۋىردا عانا ارداگەر اقىن جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ قولىنان «جامبىل وبلىسىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» ماراپاتىن الدى. بۇدان كەيىن دە تالاي تالانتتىڭ اتامەكەنى بولعان كونە اۋليەاتا وڭىرىندە رۋحانيات وكىلدەرىن قولداۋ كوبەيسە دەگەن وي بار. ەگەر وڭىردەن ونەرلى جاستاردى تاربيەلەيتىن مەكتەپ اشىلىپ, ول جەردە جاستارعا باعىت بەرەتىن مۇعالىمدەر ەڭبەك ەتسە, تىپتەن جاقسى بولار ەدى. سوندا عانا ايتىس الەمىندە وسى وڭىردەن جاڭا جۇلدىزداردىڭ جارقىراي تۇسەتىنى ءسوزسىز.
حاميت ەسامان,
«Egemen Qazaqstan»
جامبىل وبلىسى