ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسى ەكپىنى جىل سايىن قارقىندى قارىشتاپ, ىلگەرى دامىعان الەم ەلدەرىنە ىلەسۋ ءۇشىن ءتۇرلى شارالار مەن شارۋالاردى اتقارۋدا. وسى رەتتە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسقارۋ جانە اكادەميالىق دەربەستىگىن كەڭەيتەتىن زاڭ قابىلدانعان بولاتىن. زاڭ ەرەجەلەرى جاڭا Major جانە Minor ءبىلىم باعدارلامالارىن ەنگىزۋگە, ءبىلىم مازمۇنىن دەربەس انىقتاۋعا, مامانداردى كاسىبي دايارلاۋدىڭ قازىرگى زامانعى نىساندارىن جانە وزىندىك ەرەجەلەردى ەنگىزۋگە, سونىڭ ىشىندە فورمالدى ەمەس ءبىلىم بەرۋ نەگىزىندە تانىمال وقىتۋشىلاردى تارتۋعا كەڭ مۇمكىندىكتەر بەرمەك. جۋىردا رەسپۋبليكالىق تامىز كونفەرەنتسياسىندا قازاق گۋمانيتارلىق زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى تالعات نارىكباەۆ اكادەميالىق ادالدىق ليگاسى قۇرىلاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ دەربەستىگى – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاسالعان ماڭىزدى قادامداردىڭ ءبىرى. حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنسەك, بۇل جاڭالىق ءوز كەزەگىندە امەريكالىق بارقىت ليگاسى مەن بريتاندىق راسسەل گرۋپپتىڭ قۇرىلۋىنا نەگىز بولعان. اتالعان ۇيىمدار ءبىلىم ساپاسىن جوعارىلاتۋداعى لوكوموتيۆ ىسپەتتەس بولسا, ۇيىم قۇرامىنا كىرگەن جوو-لار الەمدەگى ۇزدىكتەر قاتارىنان تابىلدى. وسى ەلدەردىڭ تاجىريبەسى نەگىزىندە ۋنيۆەرسيتەتتەر اسسوتسياتسياسىن قۇرۋ ەلباسى جاريالاعان الەۋمەتتىك باستامالاردىڭ قاجەتتى قادامى بولاتىنىن كورسەتىپ وتىر. ونىڭ ماقساتى – ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ. ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اسسوتسياتسياسى اكادەميالىق ادالدىق ليگاسى دەپ اتالادى. بۇل قازگزۋ وتكىزەتىن ءداستۇرلى حالىقارالىق اكادەميالىق ادالدىق فورۋمىنىڭ جالعاسى دەۋگە بولادى. ليگا مۇشەلەرىنە قاتىستى جوعارى اكىمشىلىك ورگان بولمايدى جانە بۇلاردىڭ ەكونوميكالىق قىزمەتىنە كەدەرگى كەلتىرە المايدى. ليگانىڭ قىزمەتى جوعارى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ەلىمىزدەگى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرىن ازىرلەۋگە جانە جەتىلدىرۋگە قاتىسۋ, جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە اكادەميالىق تۇتاستىق پرينتسيپتەرىن ناسيحاتتاۋ, سونداي-اق قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كەز كەلگەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ», دەدى ول.
ت.نارىكباەۆ سونداي-اق ليگا مۇشەلەرى «Turnitin» سياقتى پلاگياتقا قارسى حالىقارالىق جۇيەلەردى قولدانۋعا جانە وسى جۇيەدەگى ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ بارلىق جازباشا جۇمىستارىن مىندەتتى تۇردە تەكسەرۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل قازگزۋ-ءدىڭ نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسە وتكىزەتىن xالىقارالىق فورۋمنىڭ جالعاسى ىسپەتتەس. قارجىلىق ەمەس ۇيىم بولىپ قۇرىلاتىن ليگا مۇشەلەرى پلاگياتقا قارسى xالىقارالىق جۇيەلەردى پايدالانىپ, Turniti جۇيەسىندە وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردىڭ بارلىق جازباشا جۇمىستارىن تەكسەرەتىن بولادى. ليگاعا جوو-نىڭ مۇشەلىك ەتۋى وقۋ ورنىنىڭ بەدەلىن بيىكتەتىپ, تۇلەكتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن, ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرا تۇسەدى دەپ جوسپارلانۋدا. اكادەميالىق ادالدىقتىڭ بىركەلكى قاعيدالارىنا ساپانى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن, جىل سايىنعى توراعالىق الماسۋىن, مونيتورينگ جاسايتىن كوميتەتتەردىڭ قۇرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قىزمەتتەرى كىرەدى. بۇل ليگا اتالعان ۇستانىمداردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قۇرىلدى», دەدى قازگزۋ رەكتورى.
ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت, ليگا توراعاسى جالپى جينالىستا سايلانادى. ول بارلىق جينالىستا توراعالىق ەتىپ, كەزەكتى جانە كەزەكتەن تىس وتىرىستارعا شاقىرادى, ليگاعا كىرۋ تۋرالى وتىنىمدەردى قابىلداپ, ليگانىڭ اتىنان ارەكەت ەتە الادى. ال ليگانىڭ جوعارعى ورگانى اكادەميالىق ادالدىقتىڭ قاعيدالارىن قابىلدايدى, ليگاعا كىرۋگە تالاپ ەتۋشىلەردى قابىلداۋ تۋرالى شەشىم شىعارادى, مونيتورينگ كوميتەتتەرىن قۇرادى, اكادەميالىق ادالدىقتىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرى مەن تاسىلدەرىنە نەگىزدەلە وتىرىپ نۇسقاۋلاردى تالداپ ەنگىزەدى.
راۋان قايدار, «ەگەمەن قازاقستان»