جان بالاسىنا جاماندىعى جوق ەدى...

ءاليسۇلتان مۇ­قان­­الى­ ۇلى 1954 جىلى 21 قاڭتاردا الماتى وبلى­سىنىڭ ۇي­عىر اۋدا­نىن­داعى ۇلكەن­ديقان اۋىلىندا دۇنيە ەسىگىن اشقان. 1961 جىلى «وكتيابر» ورتا مەكتەبىنىڭ تابالدىرىعىن اتتاپ, 1974 جىلى وقۋىن ءتامامداي­دى. 1972-1974 جىلدارى كەڭەس اسكەرىنىڭ قاتارىن­دا ازاماتتىق بورىشىن وتەگەن. ەڭ­بەك جولىن ۇيعىر اۋدانىنداعى «وكتيابر» كولحوزىندا كولحوزشى بو­لىپ باستاعان. 1978-1979 جىل­دارى قازاق مەملەكەت­تىك ۋنيۆەرسيتەتى دا­يىن­دىق ءبولىمىنىڭ تىڭداۋشى­سى, 1979-1984 جىل­دارى وسى وقۋ ور­نىنىڭ جۋر­ناليستيكا فاك­ۋل­تەتىندە ءبىلىم العان. 

1984-1991 جىلدارى رەسپۋبليكالىق «ەڭ­بەك تاڭى» جۋرنالىندا كور­رەكتور, اعا رەداكتور بولىپ قىزمەت اتقار­دى. 1991-1995 جىلدارى «اۋىل» («دالا ديدارى») گازە­تىندە ءتىلشى, سەكتور مەڭگەرۋ­شىسى, ءبولىم رەداكتورى, جاۋاپتى حاتشى بولدى. 1995-1996 جىلدارى «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى باعالى قاعازدار جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ جارشىسى» جۋرنالىندا جاۋاپتى حاتشى, باس رەداكتور قىزمەتىن ابىرويمەن اتقاردى. 

1996 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان باس­تاپ وسى كۇنگە دەيىن «ەگەمەن قازاق­ستان» گازەتىندە قىزمەت ىستەگەن ەدى.

قازىر الەۋمەتتىك جەلى دەگەن جاقسى حاباردى دا, جامان حاباردى دا سارت ەتكىزىپ كوز الدىڭا تاستاي سالاتىن بول­دى عوي. قاننەن-قاپەرسىز وتىرىپ, فەيسبۋك پاراقشاسىن شولا باستا­عانىم سول, دارحان قىدىرالىنىڭ «دۇنيە – جالعان» دەگەن... بەس كۇندىك ومىر­دەن ءاليسۇلتان اعا قۇلانباي دا ءوتىپتى. قارالى xاباردى ەستىپ, ەسەڭگى­رەپ وتىرمىز... وتباسى مەن جاقىن تۋىس­تارىنا, دوستارى مەن تانىستارىنا قايعىرىپ كوڭىل ايتامىز», دەگەن جازباسىن وقىپ, جۇرەگىمىز سۋىل­دادى. ىلە قاراشاش توقسانبايدىڭ «الەكەمىزدەن – ءاليسۇلتان قۇلان­باي دوسىمىزدان قاپيادا كوز جازىپ قالدىق. جاقسىنىڭ دۇنيەدەن وزعانى ورنى تولماس وكىنىش ەكەن-اۋ...», دەپ ەگىلە جازعانىن جانارىمىز شالدى. قارالى حابار جانىما قاتتى باتتى. 

ءاليسۇلتاندى ءبىزدىڭ كۋرستىڭ ۇل-قىزدارى باياعىدا, 1979 جىلى وقۋعا تۇسكەن ۋاقىتتا-اق ەركەلەتىپ «شال» دەپ اتايتىن. وسىنى ءبىرىنشى كىم ايتقانى ەسىمدە جوق, بىراق الەكەڭنىڭ كوزىنشە دە, بىلاي دا سولاي اتاپ كەتكەندەر كوپ. ءبىر عاجابى: الەكەڭ بۇعان ەشقاشان رەنجىگەن ەمەس, ءبىر جىمياتىن ادەمى كۇلكىسىنە باسىپ, اسا كوپ ەلەڭ قىلمايتىن. وعان سەبەپ – ءاليسۇلتاننىڭ باسقا كۋرستاستاردان ەرەسەك, وقۋعا ءومىردىڭ بىرنەشە ساتىسىن كورىپ كەلگەندىگى. 

«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ۇجى­مى بىلتىر عانا 63-كە كەلگەن ءاليسۇلتان قۇلانبايعا قۇرمەت كور­سەتىپ, تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاعان ەدى...

ءاليسۇلتان قۇلانباي جۋرناليس­تي­كانىڭ جالىنا جارماسقالى قانشاما ماتەريال جازدى. ونىڭ ءبارىن جيناق­تاسا, بىرنەشە كىتاپ بولادى. «قازاق, قاشان ميللياردەر بولاسىڭ؟» دەگەن تاقىرىپپەن شىققان شاعىن ماقا­لاسىندا ۇلكەن ماسەلە كوتەرگەن بولاتىن. تولعاقتى جازبالارى از ەمەس. قاپەلىمدە ەسكە تۇسكەنىن عانا ءتىل ۇشىنا ىلىكتىرىپ جاتىرمىن.

استاناعا بارعاندا اركىمنىڭ ءوز تىرشىلىگى بار, كوپ ۇشىراسا دا بەر­مەيمىز. «جىگىتتەر قالاي, الەكەڭ قا­لاي؟» دەپ سۇراپ قويعاننان باسقاعا موينى­مىز بۇرىلمايتىن كەز دە كوپ. دوستاردىڭ باسقوسۋىندا, ءوزىنىڭ جەكە قۋانىشتارىندا جۇزدەسەمىز كەيدە. اقسيا ك ۇلىپ, اناۋ-مىناۋ ايتقان ءازىل-قالجىڭىمىزدى كوتەرە بەرەتىن. جان بالاسىنا جاماندىعى, زالالى جوق ەدى.

ءباسپاسوز سالاسىنداعى ءىرىلى-ۇساقت­ى ءتۇرلى بايگەدە جۇلدەلى ورىن الىپ, مەرەيى تاسىپ جاتقان كۇندەردىڭ وزىندە اسا كوپ اسىپ-تاسپايتىن, سابىر­لى قالپىنان اينىمايتىن. مەم­­لەكەت باسشىسىنىڭ شەتەلدەرگە جاسا­عان رەسمي ساپارلارىندا ىلەسىپ ءجۇر­دى, جاقسى رەپورتاجدار جاسادى. قاي تاقىرىپقا جازسا دا ويلى, مازمۇن­دى ەتىپ جازاتىن.

ەڭ باستىسى – ەلدىك مۇراتتارعا ادال جان ەدى. 

ءبىر ماقالاسىندا «تاۋەلسىزدىك – ءتاڭىردىڭ ءبىزدىڭ ۇرپاققا بەرگەن باقىتى, حالقىمىزدىڭ ماڭگىلىك قۇن­دىلىعى. ونى قاستەرلەپ, قۇرمەت تۇتۋ, كەيىنگى ۇرپاقتىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ – بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ بورىشى جانە مىندەتى... مەملەكەتتىك رامىزدەر – ەل دامۋىنىڭ اجىرا­ماس بولىگى. سوندىقتان قازاقستاندىق­تار­دىڭ وسى رامىزدەرگە دەگەن قۇر­مەتى, ولاردى بويتۇمارداي قاستەر­لەۋى ەرەكشە سەزىلىپ تۇرۋى ءتيىس. را­مىزدەر ارقىلى ەلىمىزدى بۇكىل الەم تانيدى. ويتكەنى وندا قازاق حالقى­نىڭ باستان وتكىزگەن تاريحى, مادە­نيەتى مەن ءداستۇرى كورىنىس بەرەدى. جاستاردىڭ وتانسۇيگىشتىك سەزىمىن وياتادى, پاتريوتيزمگە ۇندەيدى, باتىلدىققا تاربيەلەيدى. العاش­قى جىلدارداعىداي ەمەس, قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى ءماتىنىن بىلمەي­تىن جان كەمدە-كەم. ول ناسيحات­تىڭ جەمىسى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز» دەپ جازىپتى.

سول ناسيحاتقا قالامىنىڭ ۇشى­مەن, ازاماتتىق كۇشىمەن ۇلەس قوسقان, ءالى كۇنگە دەيىن «ەگەمەننىڭ» ساپىندا جۇرگەن كۋرستاس دوسىمىزدان ماڭگىگە ايىرىلىپ قالامىز دەپ ويلاپپىز با؟..

ەرجۇمان سمايىل, مارات اققۇل, ەندى مىنە, ءاليسۇلتان قۇلانباي... بىر­تىندەپ باقيلىق ساپارعا اتتانىپ كەتتى.

قىسقا قايىرلاسۋ ءسوزىمىزدى جازۋ­دىڭ ءوزى اۋىر. ءسوز رەتى كەلگەندە, الەكەڭنىڭ وتباسىنا, تۋعان-تۋىس­تارىنا قايعىسىنا ورتاقتاسىپ كوڭىل ايتامىز. اللا تاعالا پاناسىنا السىن! يمانى جولداس بولسىن!

كۋرستاس دوستارى اتىنان

نۇرتورە ءجۇسىپ, «ايقىن» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى