سۋرەتشى – سۋسىعان ۋاقىتتى توقتاتىپ, تاريحتىڭ ءبىر ءساتىن قىلقالام قۇدىرەتىمەن توقتاتقان شەبەر.
كوزىمەن كورگەندى جۇرەكتەن وتكىزىپ, كورەرمەنگە ۇسىنادى. سونداي ەرەكشە جانداردىڭ ءبىرى – سۋرەتشى جۇمات انەس ۇلىنىڭ «الماتى جانە ونىڭ اڭىز ادامدارى» اتتى جەكە سۋرەت كورمەسى الماتى مۋزەيىندە اشىلدى. كورمەگە قىلقالام شەبەرىنىڭ پەيزاج, پورترەت, ناتيۋرمورت, كەسكىندەمە جانرلارىندا جازىلعان 50-دەن استام تۋىندىسى قويىلعان.
بەينەلەۋ ونەرى – ج. انەس ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ ءبىر قىرى عانا. ول تالانتتى سۋرەتشى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار پۋبليتسيست, جازۋشى, بىرنەشە كىتاپتىڭ اۆتورى. ەجەلگى گرەك ەزوپ نەگىزىن قالاپ, فرانتسۋز جان دە لافونتەن, ورىس جازۋشىسى يۆان كرىلوۆ دامىتقان, احمەت بايتۇرسىنوۆ قالام تەربەگەن مىسال جانرىن مەڭگەرىپ, ۋىتتى ساتيراسىمەن قازىرگى قوعام كەلەڭسىزدىكتەرىن اياماي تۇيرەپ جۇرگەن دە وسى شىعارماشىل تۇلعا.
«جۇمات انەس ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعى سۋرەتپەن عانا شەكتەلمەيدى. پروزا, پۋبليتسيستيكا جانرىنداعى ەڭبەكتەرى ەلگە تانىلسا, اقىندىق جۇرەگىمەن سالعان سۋرەتتەرى – كورەرمەنگە ەندى جول تارتىپ, ءوز باعاسىن الارى ءسوزسىز»,- دەدى, كەش قوناعى ءارى سۋرەتشىنىڭ كەيىپكەرى, قازاقتىڭ جىر اققۋى اتانعان اقىن مارفۋعا ايتقوجينا.
اقىن, «اقيقات» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى امانحان ءالىم ۇلى قازاقتى الەمگە تانىتۋ, ۇلت رەتىندە مويىنداتۋ حالىقتىڭ ونەرى مەن مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋدان باستاۋ الاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. تاعدىرلى تاريحىمىز, ءور ونەرىمىز, ۇلت مايەگى – مادەنيەتىمىزدى «...ءوزىمىز عانا ءبىلىپ, ءوز قازانىمىزدا ءوزىمىز قايناي بەرۋگە بولمايدى. شارتاراپقا تانىتۋىمىز كەرەك».
كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ارنايى شاقىرىلعان اقىندار ايان نىسانالين مەن زەينوللا تىلەۋجانوۆ جينالعانداردى جىرمەن سۋسىنداتسا, كورمەگە اق جول تىلەگەن بەلگىلى كۇيشى تالاپ قاراش نۇرعيسانىڭ «اققۋىن» اۋەلەتتى.
شەبەردىڭ قولىنان شىققان «بوتانيكالىق باق», «تولە بي كوشەسىندەگى اللەيا», «ەسكى الاڭ», «قىزىل ءۇي» كارتينالارى الماتىنىڭ وزىنە عانا ءتان اتموسفەراسىن شەبەر جەتكىزسە, ومىرلەرى الاتاۋ باۋرايىنداعى اسەم قالامەن بىتە قايناسقان احمەت بايتۇرسىنوۆ, ايگۇل ۇلكەنباەۆا, ءشومىشباي ساريەۆ, ايان نىسانالين, مارفۋعا ايتقوجينا, كەڭشىلىك مىرزاحمەتوۆ سىندى تۇلعالاردىڭ پورترەتتىك گالەرەياسى تەرەڭ پسيحولوگيزممەن ەرەكشەلەنەدى.
«سۋرەت – ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ەجەلگى ونەر سالاسى. تاسقا قاشاپ سۋرەت سالعان بابالارىمىزدان باستاۋ العان كيەلى ونەردىڭ قازاق دۇنيەتانىمىندا دا الار ورنى ەرەكشە. قازاق بوياۋعا, تۇسكە تەرەڭ ءمان بەرگەن حالىق. كيىز ءۇي جاساۋلارىنىڭ, تۇرمىستىق زاتتاردىڭ قانىق بوياۋى, تابيعات تۇستەرى بالانىڭ قيالىن دامىتىپ, كوڭىل كوكجيەگىن كەڭەيتەتىنىن اتا-بابالارىمىز ەرتەدە اق بايقاعان. سونداي تاربيەگە قانىپ وسكەن جۇمات انەس ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعى دا ەكسپرەسسياعا باي, پورترەتتەرى كەيىپكەر مىنەزىن ءدال بەرۋگە ۇمتىلعان»,- دەپ, اتاپ ءوتتى كورمەنىڭ اشىلۋىندا ءسوز العان «الماتى قالاسى مۋزەيلەر بىرلەستىگى»كمقك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قايرات تارباەۆ.
الماتى مۋزەيىنە العىسىن بىلدىرگەن سۋرەتشى جۇمات انەس ۇلى مۋزەي قورىنا وتكەن عاسىردىڭ 60-70 جىلدارى ءوزى قولدانعان بىرنەشە فوتواپپاراتتى تارتۋ ەتتى. قۇندى جادىگەرلەر مۋزەي ەكسپوزيتسياسىنان لايىقتى ورىن الارى ءسوزسىز.
ت.ماحامبەتالي,
مۋزەي قىزمەتكەرى
الماتى