باتىس قازاقستان وبلىسىندا سۋرەتشى ساكەن عۇماروۆقا ەسكەرتكىش ورناتىلدى

ماسكەۋدەگى لۋناچارسكي اتىن­داعى مەملەكەتتىك تەاتر ونە­رى ينستيتۋتىندا (گيتيس) جانە لەنينگراد تەاتر, مۋزىكا جانە كينەماتوگرافيا ينستيتۋتىندا ءبىلىم العان ەرەكشە تالانتتى ونەر يەسى ساكەن عۇماروۆ ءدال وسى جالپاقتال اۋىلىنداعى حالىق تەاترىندا ەڭبەك جولىن باستاعان ەكەن. سان قىرلى ونەرى بار تۇلعا تەاتر ساحناسىندا دا ەڭبەك ەتتى, ورال تەلەستۋدياسىندا باس رەجيسسەر بولدى. ەنتسيكلوپەديالىق ءبىلىمى بار تالانت يەسى كەڭەستىك تسەنزۋرانىڭ قالىبىنا سىيماي, كوپ تەپەرىش كورگەنى دە راس.

ەرەك­شە مانەردە, ءسابي ستيلىندە سالعان سۋرەتتەرىن دە كورەرمەن تەك كسرو كۇيرەگەن سوڭ مويىنداي باستاعان ەكەن. العاشقى تۋىندىلارى 50-جىلداردىڭ ورتاسىندا سالىنسا دا, ساكەن عۇماروۆتىڭ تۇڭعىش جەكە كورمەسى 1990 جىلى كيەۆ قالاسىندا ءوتىپتى. سودان كەيىن عانا ماسكەۋ, بۋداپەشت, ال­ماتى قالالارىندا تۋىندىلارى حالىق نازارىنا ۇسىنىلىپ, سۋرەتشىلىك داڭقى شىعا باستادى. ءومىر بويى تار پاتەردە تۇرىپ, شىعار­ماشىلىق قارىمىن تو­لىق تانىتا الماعان قىلقالام شەبەرىنە ورال قالاسىندا جەكە شەبەرحانا بەرىلدى. بىراق سۋرەتشى 1995 جىلى 58 جاسىندا ومىردەن ءوتتى, شەبەرحانا ءۇيى ساكەن عۇماروۆ مۇراجايىنا اينالدى.

دۇنيەتانىمى تەرەڭ, ومىر­گە وزىندىك كوزقاراسى بار سا­كەن عۇماروۆ سوزگە دە شەشەن ەدى, قازاقشا, ورىسشا وتە شەبەر سويلەيتىن, ولەڭدەرى پوە­زيا تار­لاندارىنىڭ ءوزىن تاڭعال­دى­راتىن. قىسقا عۇمىرىندا كسرو جۋرناليستەر وداعىنىڭ, قا­زاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى اتانىپ, تالاي قىرىن مو­يىنداتىپ كەتتى. ونىڭ كار­تينالارىنىڭ تاقىرىبى دا قى­زىق: «تۇركىلەر», «باعزى زامان تۇركىلەرى», «اسپاني اۋەز», «بەس­تياري», «قاناعاتتىڭ اق كۇنى», «اق قاز», «باستار مەن دە­نە­لەر» كارتينالارى مەن تسيكل­دە­رى كورگەن جاندى تىلسىم الەمگە تارتاتىن. كوركەمسۋرەتتىڭ قا­زاقستاندىق پوستاۆانگارديزم باعى­تىنىڭ نەگىزىن سالىپ كەتكەن سۋرەت­شىنىڭ ونەرىنە كۋا بولعان ادام­نىڭ بەي-جاي قالاتىنى سيرەك.

ومىردەن ەرتە كەتكەن ساكەن عۇماروۆتىڭ ونەرىن ناسيحاتتاۋ­دا دوسى مەرعات احمەتوۆ پەن ۆيكتور كيانسكي كوپ ەڭبەك سىڭىر­گەنىن ايتۋ كەرەك. ساكەن عۇما­روۆ اتىنداعى قور قۇرىپ, سۋرەت­شىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان جيناقتار شىعاردى. جال­پاق­تالداعى ەرەكشە اسەم ەسكەرت­كىشتىڭ اشىلۋىنا دا مۇرىن­دىق بولدى. سۋرەتشىنىڭ شاشى دۋدىراپ وتىرعان شابىت­تى شاعىن ەلىمىزگە بەلگىلى ءمۇسىنشى نۇرلان دالباي جاساسا, ونىڭ قارجىسىن تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك تالان ورازعاليەۆ كوتەرىپ الىپتى. جالپاقتال ما­دە­نيەت ءۇيىنىڭ الاڭىندا قويىل­عان ساكەن عۇماروۆ ەسكەرتكىشى دە ادەتتەگىدەي بيىك تۇعىردا, قول جەتپەس جەردە ەمەس, قادىمگى سايا­باقتا تۇراتىن ورىندىقتا «وتىر». كەز كەلگەن ادام سۋرەتشى ساكەن­نىڭ جانىندا وتىرىپ سىر­لا­سۋعا, بىرگە سۋرەتكە تۇسۋگە بولاتىنداي جاسالعان. ادەمى شەشىم, اسەم بەينە.

جالپاقتالداعى سۋرەتشى ەس­كەرت­كىشى سالتاناتپەن اشىلىپ, ساكەن عۇماروۆقا ارنال­عان «عارىش مىنەزدى ادام» قىسقا­مەتراجدى فيلم كورسەتىلگەن سوڭ, شارالار سوڭى «ساكەن عۇما­روۆتىڭ جۇلدىزدى ىرعاعى» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيامەن جالعاستى. جالپاقتال مادە­نيەت ءۇيىنىڭ فويەسىندە س.عۇ­ماروۆ مۋزەيىنىڭ جىلجىمالى كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ, جەرگىلىكتى وقۋشىلاردىڭ «اسەم­دىك الەمىنە ساياحات» اتتى كورمەسى قويىلدى. بۇل قازتالوۆ اۋدانىندا قازاق سۋرەت ونەرىنىڭ جۇلدىزى جارقىراعان ەرەكشە كۇن بولدى.

قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,

«ەگەمەن قازاقستان»

باتىس قازاقستان وبلىسى

سۋرەتتى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ