سەمەيدەگى اباي تەاترىندا قازاقستان جۋرناليستەر وداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, ۇزاق جىلدار رەسپۋبليكالىق «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ سەمەي قالاسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى قىزمەتىن اتقارعان داۋلەت سەيسەن ۇلىنىڭ «جانىبەك ءان سالادى...» دراماسى ساحنالاندى. شىعارما ء انشى, جازۋشى, قازاق كسر-ءنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتيسى جانىبەك كارمەنوۆتىڭ ومىرىنە ارنالعان.
جاستايىنان ۇلى ابايدىڭ ولەڭدەرىن وقىپ, سۋسىنداپ وسكەن جانىبەك كارمەنوۆ مەكتەپتەگى ۇستازى كامەن ورازالينمەن وي ءبولىسىپ, سىر شەرتە, تولعانا سويلەدى. قويىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى دە وسىندا. سودان كەيىن شىرقاتا ءان سالادى. شاكىرتىنىڭ ەرەكشەلىگىن بايقاعان كامەن ۇستاز وعان قولداۋ كورسەتىپ, جانىبەكتى ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن تانىمال جاندارمەن تانىستىرادى. ءسويتىپ ولار قاراۋىلدا وقىپ جۇرگەن تالاپتى جاس جانىبەكتى ارۋ قالا, سول كەزدەگى استانا الماتى قالاسىنا الا كەتەدى. جانىبەكتىڭ ونەردەگى ءومىر جولى باستالادى.
- «جانىبەك ءان سالادى...» قويىلىمىن دايىنداۋ بارىسىندا بايقاعانىمىز, داۋلەت سەيسەن ۇلىنىڭ باستى ماقساتى انشىلىك دارىنىمەن تانىلعان جانىبەك كارمەنوۆتىڭ ونەر سالاسىنا قوسقان ۇلكەن ۇلەسىن دارىپتەپ,بۇگىنگى ۇرپاققا تاريح قىلىپ قالدىرۋ ەكەن,-دەدى قر مادەنيەت قايراتكەرى, اباي تەاترىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان تولەكوۆ,- مۇنداعى ءار كەيىپكەر كورەرمەن ەسىندە قالاتىنى حاق. جازۋشى-جۋرناليست داۋلەت سەيسەن ۇلى اعامىز «جۇلدىزدار سونبەيدى» اتتى اڭگىمەلەر جيناعىنىڭ, «قازاقتىڭ سانى قانشا», «سەمەي ەلى, سەمەي جەرى», «شەجىرەلى شىڭعىستاۋ» اتتى دەرەكتى كىتاپتاردىڭ اۆتورى ەكەندىگىن بىلەمىز.
«شاكارىم» اتتى عۇمىرباياندىق كىتابى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. ۇزاق جىل «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جۇمىس ىستەپ, ەندى تەاتر سالاسىندا دەن قويۋى, ءارى دوسى, ءارى حالىقتىڭ سۇيىكتى ءانشىسى جانىبەك كارمەنوۆتى قايتا تىرىلتكەندەي عىپ, بەينەسىن دە سومداعانى دا سەمەيلىكتەردىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ جاتىر.
اباي تەاترىنداعى ادەبي ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, اقىن مەرەي قارتتىڭ ايتۋىنشا, ەل اۋىزىندا «جانىبەك ءان سالادى, اقسەلەۋ تامسانادى» دەگەن ءسوز جاتتالىپ قالعان. دەگەنمەن جانىبەكتىڭ بۇكىل عۇمىرىن ءبىر سپەكتاكلگە سىيدىرىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. دەسەك تە, جانىبەكتىڭ ومىرىنەن ءبىر ەستەلىك بولسا دەپ, تەاتر باسشىلىعى دا وسى قويىلىمعا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قولداۋ كورسەتتى. قويىلىمنىڭ رەجيسسەرى ەربول جۋاسبەك, جانىبەك رولىندە ازامات نۇرعامىس, كامەن ۇستاز رولىندە مىرزاحان سىدىقوۆتار وينادى.
«جانىبەك ءان سالادى..» قويىلىمى قاراۋىلداعى مەكتەپ اۋلاسىندا شۋىلداعان, ءازىل-قالجىڭدارى جاراسقان ءبىر توپ جاستاردىڭ اڭگىمەسىنەن باستالادى. اراسىندا ارينە, قازاقى دومبىراسىمەن جانىبەكتىڭ شوقتىعى جانىپ تۇر. ول جازۋشى ءارى ۇستاز كامەن ورازالينمەن اڭگىمەلەسىپ, ول كىسىنىڭ اعالىق اقىلدارىن تىڭدايدى. جانىبەك ارا-اراسىندا شابىتى ۇستاپ, قۇيقىلجىتا ءان دە سالادى.
- الماتىدان وسى سەمەي جەرىنە «جانىبەك ءان سالادى...» دەگەن سپەكتاكلگە كەلىپ وتىرمىز,-دەدى جارى تۇرار اپاي, - كوزدەن كەتسە دە, كوڭىلدەن كەتپەيدى دەگەن وسى ەكەن. كەلەسى جىلى جانىبەك 70 جاسقا تولادى. سول مەرەيتويى الدىندا وسى قويىلىم ءبىزدىڭ حالقىمىزعا شاشۋ, اق جول بولادى دەپ ويلايمىن. داۋلەت سەيسەن ۇلىنا كوپ راحمەت! تەاتر ۇجىمىنا دا ريزاشىلىعىم شەكسىز.
داۋلەت سەيسەن ۇلى جانىبەك تۋرالى كىتاپ تا جازعان ەكەن. استانادا «فوليانت» باسپاسىنىڭ «نارتۇلعا» سەرياسىنان شىعاتىن بولىپتى.
- جانىبەك كارمەنوۆپەن بىرگە ءبىر جىلدىڭ, ءبىر ايدىڭ تۇلەكتەرىمىز. ول اۋدان ورتالىعى قاراۋىلدا وقىدى, مەن سارجالدا بولدىم, دەگەنمەن ءبىز وتە ەرتە, 10-12 جاسىمىزدا تانىستىق,-دەپ ەسىنە الدى داۋلەت سەيسەن ۇلى, - پيونەرلەر سلەتى دەگەن بولاتىن. سلەتقا ۇستازىمىز كامەن ورازالين كەلىپ, ىرگەتاسىن سوناۋ ءبىر زاماندا مۇحتار اۋەزوۆ قالاعان «اباي ۇرپاقتارى» دەگەن قولجازبا جۋرنالمەن ءبارىمىزدى تانىستىردى. سوندا روللان سەيسەنباەۆ پوۆەسىن وقىدى, جانىبەك اڭگىمەسىن وقىدى. ارتىنشا ءان سالدى. «جانىبەك ءان سالادى...» دەمەكشى ءبىز سول كەزدە-اق, قارشاداي بالانىڭ داۋىسىنا تاڭعالدىق. ودان كەيىن الماتىدا جولىقتىق. ارالاس-قۇرالاس بولدىق.
الماتىعا كوشىپ بارعاندا بىرگە جۇردىك. 1992 جىلى مەن سەمەيگە قايىرا كوشىپ كەلگەندە, ماعان ايتتى «داۋلەت, ارتىڭنان بارامىن. سەمەيىمە قايتامىن. انشىلىكتى تولىق مەڭگەردىم. جازۋشىلىقپەن اينالىسامىن» دەدى. وكىنىشكە قاراي, سول جىلى جول اپاتىنان قايتىس بولىپ كەتتى. بىراق, ونى حالقى ۇمىتقان جوق. وسى سەمەيدە ءبىر كوشەگە اتى بەرىلدى. اباي اۋدانىنداعى ساز مەكتەبىنە دە اتى بەرىلدى. قاراۋىلدا ەسكەرتكىش ورناتىلدى. الماتىدا, تۇركىستاندا دا جانىبەكتىڭ كوشەسى بار. بۇگىنگى شارانى دا وسى جانىبەككە ارنالعان قۇرمەت دەپ ەسەپتەڭىزدەر.
بۇل كۇنى تەاترعا كورەرمەن كوپ جينالدى. سەمەيدىڭ زيالى قاۋىمى, ارداگەر-اقساقالدار, ءداستۇرلى ءاندى, قازاق ونەرىن قۇرمەتتەۋشىلەر كوز الدارىندا تاعى ءبىر مارتە جالت ەتكەن, ونەرىمەن جارق ەتكەن جانىبەكتى كورىپ, قويىلىمدى ەرەكشە ءبىر ساعىنىشپەن, قيماستىقپەن تاماشالاپ وتىردى.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا,
سەمەي