ساڭلاق سالاح

بيىلعى ماۋسىمدا «ليۆەر­پۋل» كومانداسى ءوز توبىندا كوش باستاپ, 1/8 فينالدا «پورتۋدى» 5:0, 1/4 فينالدا بيىلعى اعىلشىن چەمپيونى اتاقتى «مانچەستەر ءسيتيدى» 5:1 ەسەبىمەن تىزە بۇك­تى­رۋى فۋتبول جانكۇيەرلەرىنىڭ ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت ءبولدى. ويتكەنى «لي­ۆەرپۋل» 2014 جىلى لۋيس سۋارەس كوماندا ساپىنان كەتكەننەن كەيىن ويىنى قوجىراعان-تىن. ال قازىرگى قارقىنى باسقا. ويىن ىرعاعى تولىسقان, فۋتبولشىلار پوزيتسيا­سىنا بەرىك. كوماندانىڭ بۇل جەتىستىگىن ماماندار مىسىرلىق شابۋىلشى مۇحامەد سالاحتىڭ ارقاسى دەيدى. باسقاسىن ايتپاعاندا, چەمپيوندار ليگاسىنىڭ جارتىلاي فينالىندا «روماعا» قارسى ويىندا سالاح ەكى دوپتىڭ اۆتورى اتانىپ, بيىلعى ماۋسىمداعى 47-ءشى ويىندا 43-ءشى گولىن سوقتى. وسى كورسەتكىشىمەن-اق بۇل ازامات مەسسي, رونالدۋ, نەي­مار باستاتقان كوكجالدارى شاڭ­عا كومەتىن ءتۇرى بار. 

سونىمەن الەم فۋتبولىنداعى جاڭا جۇلدىز سالاح كىم؟ ونىڭ تولىق اتى-ءجونى – مۇحامەد سا­لاح حامەد گالي. ەگيپەت ەلىنىڭ ورەنى. 1992 جىلى 15 ماۋسىمدا ور­تا­لىقتان شالعاي باسيۋنە-گار­بيا جەرىندەگى ناگريگ اتتى كەدەي اۋىلدا تۋعان. جەتى جاسىنان باستاپ اياقدوپپەن اۋەستەنگەن. ونىڭ وزىندە سپورتتىق دوپ ەمەس, ەلدەر لاقتىرىپ تاستاعان ەسكى-قۇسقى بايپاقتاردى جيناستىرىپ, جەلىمدەپ ودان دومالاق دوپ جاساپ الىپ, تاسىرلاتقاندا ادامدار تاڭىرقاپ قارايدى ەكەن. قايدان ءبىلسىن ەل, بۇل بۇيرا باس بالانىڭ 10 جىلدان كەيىن جۇمىر جەردى ءدۇر ەتكىزەرىن. قىسقاسى, مۇحامەد سالاح 14 جاسىنا دەيىن كوشە فۋتبولىنان ۇزاپ كەتە قويماعان. 

قىسقاسى, اۋىلدا اق شاڭدى بۇرقىراتىپ دوپ تەۋىپ جۇرگەن بالا بىرەۋلەردىڭ كوزىنە ءتۇسىپ قالىپ, ونى مىسىرلىق فۋتبول كلۋب «موكاۆلۋن» اكادەمياسىنا الىپ بارادى. وسىندا ءجۇرىپ 2010 جىلى ەرەسەكتەر قاتارىنا ءوتىپ, ءتول كلۋبى «موكاۆلۋن» ساپىنا الىندى. كەيىن ء«ال احليگە» بارادى. 2011 جىلى ەگيپەت ۇلتتىق قۇراماسىنا قابىلدانىپ, كەلەسى 2012 جىلى لوندون وليمپياداسى ءۇشىن جۇرگىزىلگەن توپتىق ويىندا قارسىلاستار (جاڭا زەلانديا, برازيليا, بەلورۋسسيا) قاقپاسىنا قوس-قوستان دوپ سالىپ, ەۋروپالىق مامانداردى جالت قاراتتى. 

سول جىلدىڭ جازىندا «با­زەل­دىڭ» ساپىنان تابىلىپ, شۆەي­تساريا چەمپيوناتىندا 10 گول­دىڭ اۆتورى اتانىپ, 11 دۇركىن ءدال پاس جەتكىزدى. اسىرەسە, چەمپيوندار ليگاسىنىڭ العاشقى كەزەڭىندە «چەلسيمەن» جولى تۇيىس­كەن بازەلدىكتەر 2:1 ەسەبىمەن اعىل­شىن­نىڭ ازۋلى كلۋبىن تىزە بۇكتىردى. وسىنداعى ەكى گولدىڭ دا اۆ­تورى ءبىزدىڭ كەيىپكەر. ءسويتىپ 2012 جىلى شۆەيتساريانىڭ «ۇز­دىك فۋتبولشىسى» اتانۋمەن قا­تار, افريكا قۇرلىعىنىڭ جاس­تار اراسىنداعى ۇزدىگى دەگەن ماراپاتقا يە بولدى. 

مۇحامەد سالاح 2013 جىلى شا­ڭىراق كوتەرىپ, ۇيلەنۋ تويىن ءوزى تۋعان جۇپىنى اۋىلدا وت­كىزىپ, اقساقالداردى ءتوردىڭ باسى­نا شالقىتىپ قويدى. قىزىق بولعان­دا اتاعىنان ات ۇركەتىن توي قوناق­تارىنا بوساعادان ورىن ءتيىپتى. «بۇل قالاي؟» دەگەندەرگە سالاح: «ال­لانىڭ الدىندا ادامداردىڭ ءبارى بىردەي, ەندەشە مەن قالاي ولار­دى جىكتەمەكپىن» دەگەن دە قويعان. 

ۇيلەنۋ تويىنان كەيىن ونى جازعى ترانسفەر كەزىندە «چەلسي» قاتارىنا الىپ, سالاحقا بەس جارىم جىل ەشقايدا كەتپەيتىنى جايلى شارت جاساستى. سالاح «چەلسي» چەمپيوندار ليگاسىندا توپجارعان 2014 جىلى 13 دۇركىن الاڭعا شىقتى. بىراق چەمپيونات اياقتالماي جاتىپ ونى يتاليالىق كلۋب «فيورەنتينا» جالعا الادى. ىلە-شالا سالاحقا «روما» قۇدا ءتۇستى. بۇل كوماندا ساپىندا ەكى ماۋسىمدا 65 ويىن وتكىزىپ, 29 گولدىڭ اۆتورى اتاندى.  وسى تۇستا «ليۆەرپۋل» سوڭعى ءۇش جىل بويى ماۋسىمدىق ويىن­داردا 14 گولدان اسا الماي پۇ­شايمان كۇي كەشىپ جۇرگەن-ءتىن. بۇنداي ابىرويسىزدىقتان قۇتىلۋدىڭ جولى رەتىندە كلۋب قوجاي­ىندارى باپكەر يۋرگەن كلوپپ­قا «كوماندانى اياعىنان تىك تۇر­عىزاتىن فۋتبولشى تاپ, اكە­سىنىڭ قۇنىن سۇراسا دا بەرە­مىز» دەيدى. كلوپپتىڭ تاپقانى مۇحامەد سالاح. ءسويتىپ «روما» ساپىندا اتويلاپ جۇرگەن جىگىتتى «لي­ۆەرپۋل» 42 ميلليون ەۋرو­عا ساتىپ الدى. ساۋدانى قىمبات­سىنعاندار «مۇنداي سوماعا ەكى مىقتى شابىلۋشى الۋعا بولار ەدى» دەپ كۇڭكىلدەگەن. قىزىق بولعاندا يۋ.كلوپپ سالاحتان ايىرىلماۋ ءۇشىن ونىڭ قۇنىن (الدا-جالدا ساتىلار بولسا) 225 ميلليون ەۋروعا كوتەرىپ تاستادى. «شىداساڭ وسى, شىداماساڭ ارمەن ءجۇر» دەگەندەي. ەگەر بۇل ترانسفەر ىسكە اساتىن بولسا, الەمدەگى ەڭ قىمبات ويىنشى رەتىندە تىركەلەرى ءسوزسىز. قىزىق بولعاندا الەمنىڭ باي كلۋبتارى «رەال», «بارسەلونا», پسج جوعارىداعى سوماعا كەڭكىلدەپ ك ۇلىپ, «قاجەت بولسا سالاحتى ساتىپ الامىز» دەپ وتىر. سوعان قاراعاندا دىندەس باۋىرىمىز الەم فۋتبولى تاريحىندا ەڭ قىمبات ويىنشى رەتىندە تىركەلەتىن سياقتى. 

وسىلاي جازعى ترانسفەردە «رومادان» «ليۆەرپۋلگە» اۋىس­قان سالاح 29 كەزدەسۋدە 23 گول سو­عىپ, 8 دۇركىن ءدال پاس بەرگەن ەكەن. كلۋب تاريحىندا بۇرىن-سوڭ­دى قىسقا مەرزىمدە ءدال بۇنداي ناتيجە كور­سەت­كەن ادام جوق. ءتىپتى بۇلاي جاساۋ اتاقتى لۋيس سۋا­رەستىڭ دە قولى­نان كەلمەپتى. كلۋب باپكەرى يۋر­گەن كلوپپ: «ەگەر سا­لاح وسى ەكپىننەن جاڭىل­ماسا, الەمدىك رە­كورد­تاردىڭ ءبارىن تالقان­داۋى مۇمكىن» دەپ بولجاي­تىن كورىنەدى. 

سونىمەن قاتار مۇ­حا­مەد سالاح – ليگا تاريحىندا سول اياقپەن 20 گول سوققان العاشقى فۋتبولشى. كاسىبي ماماندار ايتادى: سالاحپەن اتاقتى مەسسيدىڭ ويىن ورنەگىندە ۇقساستىق كوپ, بىراق مى­سىر­لىق­تىڭ ارتىق­شىلىعى – وتە جىلدام. «بازەل» كومان­دا­سىنىڭ باپكەرى حاكان ياكين سا­لاح­تى «اياق­دوپتىڭ ۇسەيى­نى» دەگەن ەكەن. ياعني ونى اتاق­تى جەلاياق ۇسەيىن بولتپەن شەن­دەس­تىرگەنى. 

* * *

وتكەن جىلى مۇ­حامەد سالاحتىڭ جۇل­دىزى وڭىنان تۋدى. اتاپ ايتار بولساق, اعىلشىننىڭ «ليۆەرپۋل» ساپىندا بابى قانعان تۇلپارداي ارشىنداپ, ارقىراعان ءدۇبىرى تورتكۇل دۇنيەنى ەلەڭ ەتكىزگەن 25 جاستاعى سالاح «افريكا قۇرلىعىنىڭ ۇزدىك فۋتبولشىسى» اتاعىن الدى. «بۇل ماراپات وڭاي كەلگەن جوق» دەپتى ەۋروپالىق باسپاسوزدەرگە لەپەس بىلدىرگەن سالاح باۋىر. ويتكەنى قارت قۇرلىقتا اتويلاپ جۇرگەن افريكالىق جىگىتتەر شاش ەتەك­تەن. وسىلاردىڭ ىشىنەن گابون­دىق مايتالمان فۋتبولشى پەر-ەمەريك وبامەيانگ («ارسە­نال») جانە سەنەگال فۋتبول قۇ­را­ماسىنىڭ بەلدى ويىنشى ساديو مانە («ليۆەرپۋل») ۇشەۋى شە­شۋشى تۋرعا ءوتىپ, 625 داۋىس جي­ناعان مىسىرلىق جەڭىسكە جەتتى.

ال بيىلعى ماۋسىمدا ول «لي­ۆەرپۋل» كلۋبىنىڭ ۇزدىك ويىنشىسى اتانۋمەن قاتار, اعىلشىن پرەمەر-ليگاسىنىڭ دا ۇزدىگى بولدى. سالاحتىڭ بۇل جەتىستىگىن «يسلامنىڭ بەدەلى» دەپ تۇسىنگەن ساۋديا پاتشاسى وعان مەككە قالاسىنان جەر تەلىمىن سىيلادى. 

وسىلاي سالاحتىڭ ماڭىنا ماراپاتتار ءۇيىرىلىپ جاتىر. جۋىقتا كاسىبي فۋتبول فەدەراتسياسى ونى «جىلدىڭ ۇزدىك ويىنشىسى» دەپ تانىسا, ىلە-شالا «ەۋروپانىڭ ۇزدىك اياقدوپشىسى» اتاعىنا ۇسىنىلدى. كەلەسى كەزەڭ نە بولۋى مۇمكىن؟ ياكي بۇل جىگىت الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك فۋتبولشىسى اتاعىنا لايىق با, جوق پا؟ بۇل سۇراققا كوپتەگەن ما­مان­دار مەن اقپارات وكىلدەرى ءبىر اۋىز­دان ء«يا» دەپ جاۋاپ بەرەرى ءسوزسىز. 

مىسالى, اتاقتى اعىلشىن اياق­دوپشىسى روببي فاۋلەر «سالاح كەرەمەت فۋتبولشى. ەگەر ول الەمدى مويىنداتقىسى كەلسە, بىرىن­شىدەن, چەمپيوندار ليگاسىندا كومانداسى توپ جارۋى كەرەك, ەكىنشىدەن ەگيپەت قۇراماسى الەم چەمپيوناتىنا قاتىساتىندىقتان ولار سەنساتسيالىق ويىن كورسەتۋى شارت. وسى ەكەۋىن جاساي السا, سالاح «الەمدى باعىندىردىم» دەپ ەسەپتەي بەرۋىنە بولادى» دەپتى.

 سالاحتىڭ ارقاسىندا مىسىر فۋتبول قۇراماسى 28 جىلدان كەيىن الەم چەمپيوناتىنا قاتىساتىن مارتەبەگە يە بولدى. فۋتبول تو­يىن وتكىزەتىن رەسەيمەن ءبىر توپتا وينايدى. قىزىق بولعاندا بۇل توپتا لۋيس سۋارەس باستاعان ۋرۋگ­ۆاي جانە سالاحتى تۋعان ۇل­دارىنداي قادىرلەيتىن ساۋد ارا­بيا­سىنىڭ قۇراماسى بار. 

* * *

فۋتبولشى ءوزى تۋعان ناگريگ اۋىلىنا مەكتەپ, بالاباقشا جانە اياقدوپپەن اينالىسقىسى كەلەتىن بالالار ءۇشىن تولىق جاراقتى الاڭ تۇرعىزىپ بەردى. اۋىل جاستارى ۇيلەنگەن جاعدايدا ولاردىڭ شىعىنى مۇحامەدتىڭ موينىندا. وسىلاي جاقسىلىق جاساپ جات­قان ۇلىن حالقى قادىرلەمەي قايتسىن. سا­لاح وقىعان ورتا مەكتەپكە فۋت­بولشىنىڭ اتىن بەرگەن ەكەن. نى­سانعا ادام ەسىمىن بەرۋ بىز­دە قا­لىپتى وقيعا بولعانىمەن, مى­سىردا بۇل نەكەن-ساياق.  وتكەن جىلى ەگيپەت ەكونوميكاسىن تىعىرىقتان شىعارۋ قورىنا 210 مىڭ فۋنت ستەرلينگ اۋداردى. باسيۋن قالاشىعىنا تولىق جاراقتى اۋرۋحانا سالىپ بەردى. مىسىردىڭ ءبىر بايى «تاڭدا, ەۋروپانىڭ قاي قالاسىنان ۆيللا سىيلايىن» دەگەندە ساكەڭ: ء«سىز ودان دا ول اقشانى مەنىڭ تۋعان اۋىلىم ناگريگتىڭ پايداسى ءۇشىن جۇمساڭىزشى», دەپ ءوتىنىپتى. 

كوپتەگەن ادامدار ء«تۇبى وسى جىگىت سوناۋ جىلدارى ليبەر فۋتبولشىسى بولعان ج.ۆەا سياقتى ءوز ەلىنىڭ پاتشاسى بولاتىن شىعار» دەپ جورامالدايدى. بۇل دا ابدەن مۇمكىن دۇنيە. 

بەكەن قايرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»