بۇگىنگى تاڭدا كوكشەتاۋ قالاسى جىلۋ مەن ەلەكتر قۋاتىنىڭ سەنىمدى كوزىنە ءزارۋ بولىپ وتىر. بۇل قالا جىلۋدى جەرگىلىكتى قازاندىق ارقىلى الاتىن ەلىمىزدەگى جالعىز عانا وبلىس ورتالىعى بولىپ تابىلادى. قازىر وسى قازاندىقتىڭ دا تەحنيكالىق رەسۋرستارى تاۋسىلعان, سوندىقتان شۇعىل تۇردە اۋىستىرۋدى قاجەت ەتىپ وتىر.
سوڭعى كەزدەرى كوكشەتاۋ تۇرعىندارى وسىدان 20 جىل بۇرىنعى وقيعانى ەستەرىنە ءجيى الىپ وتىراتىن بولىپتى. 1997 جىلعى قاقاعان قىستا قازاندىق جارىلىپ, قالانىڭ تۇتاس اۋداندارى بىرنەشە اپتا بويى جىلۋسىز قالعان. قاۋىپتىڭ الدىن الماسا سول اپات قايتالانىپ قالۋى دا مۇمكىن.
سول جىلدان بەرگى جىلداردا اۋىسقان بىرنەشە اكىم كوكشەتاۋعا جەو سالۋعا قۇدىرەتى جەتپەدى, تەك 2012 جىلى از عانا ۋاقىت اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى بولعان ق.قوجامجاروۆ قانا قالاعا جەو سالۋ تۋرالى ساياسي شەشىم قابىلداعانىن بىلەمىز. بۇل جوباعا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ تا قولداۋ بىلدىرگەن.
جوبانىڭ الدىن الا قۇنى 750 ملن اقش دوللارىن قۇراعان. الايدا 2013 جىلى ق.قوجامجاروۆ اۋىسىپ كەتكەن سوڭ, ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ بۇرىنعى باسشىسىنىڭ نۇسقاۋى بويىنشا جوبا توقتاتىلدى. ولار ۆەدومستۆولىق مۇددەنى كوزدەپ, ەلدىڭ سولتۇستىك ايماعىنداعى ەلەكتر قۋاتىنىڭ مولدىعى تۋرالى دالەلدەر كەلتىرگەن. الايدا وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەندى دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيiنگi تۇجىرىمداماسىنا سايكەس, وسى 2030 جىلدان باستاپ ەلدىڭ وڭتۇستىگىندەگى جۇكتەمە سولتۇستىك ايماقتىڭ قۋاتىن تاسىمالداۋ مۇمكىندىگىنەن اسادى, ءوز كەزەگىندە بۇل 470 مۆت قۋاتتىڭ تاپشىلىعىنا سوقتىرۋى مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە كوكشەتاۋ قالاسى ەڭ الدىمەن جىلۋعا مۇقتاج ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك, ال جەو قۇرىلىسىنىڭ بەلسەندى فازاسى 3-4 جىلدى قامتيدى.
جەو قۇرىلىسىنىڭ جوباسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا كوكشەتاۋعا رەسەي, گەرمانيا, ۇلىبريتانيا, يزرايل, ليۆان, قىتاي جانە ت.ب. مەملەكەتتەردەن 20-دان استام دەلەگاتسيا كەلىپ كەتكەنى تۋرالى باق پەن قالالىق اكىمدىكتەن بەلگىلى بولدى.
ينۆەستورلار ماسەلەنى شەشۋدىڭ ءارتۇرلى جولدارىن ۇسىنعان, الايدا جوبانى قارجىلاندىرۋ بويىنشا ەشقانداي ۇسىنىستار جاسالماعان, ال بۇل – جەو قۇرىلىسى ماسەلەسىندەگى ەڭ باستى سۇراق. قازىرگى تاڭدا قىتايدىڭ «CITIC CONSTRUCTION Co. Ltd» كومپانياسىنان ءتيىمدى جانە وڭتايلى ۇسىنىس ءتۇسىپ وتىر. بۇل كومپانيا 2013 جىلدان بەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا قىزمەت جاسايدى. اقتاۋ قالاسىندا بيتۋم ءوندىرىسىن ىسكە اسىراتىن زاۋىتتى پايدالانۋعا بەرگەن. قازىرگى تاڭدا كومپانيا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تالدىقورعان – قالباتاۋ – وسكەمەن اۆتوكولىك جولىن قايتا جوندەۋدەن وتكىزۋ جوباسىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. ول قحر وڭتۇستىك-باتىس ەلەكتر قۋاتى جوبالىق ينستيتۋتىنىڭ قولداۋىمەن كوكشەتاۋدا بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, جەو قۇرىلىسىنا تەحنيكالىق تاپسىرما دايىندادى.
وسى جوبانىڭ جەو تەحنيكالىق سيپاتتاماسى الدىڭعى قاتارلى ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنا دا ساي بولادى. كومپانيانىڭ بەرگەن باعاسى بويىنشا, جوبانىڭ باستاپقى قۇنى 390-410 ملن اقش دوللارىن قۇرايدى, بۇل باسقالار ۇسىنعان سومالارعا قاراعاندا ەداۋىر تومەن. سونىمەن قاتار كوكشەتاۋ قالاسى اكىمدىگى جەو-نىڭ تەحنيكالىق كورسەتكىشتەرىن 180 مۆت-دان 70 مۆت-عا وزگەرتۋگە ۇسىنىس تۇسىرسە, جوبا قۇنى ازاياتىن بولادى.
بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋدا جەرگىلىكتى كوممۋنالدىق كاسىپورىن نەمەسە «سامۇرىق-ەنەرگو» اق پروۆايدەر نەمەسە وپەراتور رەتىندە بولۋى مۇمكىن. سونداي-اق پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ شاقىرۋىمەن الداعى جازدا قازاقستانعا قحر توراعاسى سي تسزينپين كەلگەندە قول قويىلاتىن ىسكەرلىك كەلىسىمشارتتاردىڭ اراسىندا وسى جوبا دا بار. مىنە, وسى ماسەلەنىڭ ءبارى كوكشەتاۋدى جىلۋعا قاتىستى تىعىرىقتان شىعارار دەگەن ۇمىتتەمىز. ۇكىمەت باسشىسى ب.ساعىنتاەۆتىڭ اتىنا دا وسى جوبانى قولداۋدى سۇراپ, جۋىردا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداندى.
ايقىن قوڭىروۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى