عارىشتىڭ ءبىر ۇزىگى الدىڭىزداعى كارتون قاعازعا تامىپ كەتكەندەي اسەر قالدىراتىن بۇل ونەر ءتۇرى – سپرەي پەينت دەپ اتالادى. فانتاستيكالىق, بولماسا سيۋررەاليستىك پەيزاجدارىمەن سالعان جەردەن كوزگە ۇراتىن سۋرەتتەر تاقىرىبى سوڭعى جىلدارى تانىمال بولا باستادى. نيۋ-يورك كوشەسىندە بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءدال وسى تۇرىمەن تابىس تاۋىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى – اسحات اقىلباەۆ. ول بىزگە نيۋ-يوركتەگى باستان كەشىرگەن قىزىقتارى تۋرالى قىسقاشا بايانداپ بەرگەن ەدى.
اسحات – شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋماسى. بالالىق شاعى 1929 جىلى ىرگەسى قالانعان, بۇگىندە توعىز جولدىڭ تورابىنا اينالعان اقتوعاي ستانتسياسىندا ءوتتى.
«اكە-شەشەم الماتىعا كوشىپ, اۋىلدا اتا-اجەمنىڭ قولىندا ءوستىم. بالالىق شاق دەسە كوز الدىما ەڭسەلى ءۇيىمىز ەلەستەيدى. كەزىندە بالاباقشا بولعان اۋىل عيماراتى جەكەشەلەندىرۋ كەزىندە اتامنىڭ ەنشىسىنە تيگەن. اۋىلدىڭ ورتاسىنان ۇنەمى پويىزدار ءوتىپ جاتاتىن. ەڭ ءبىرىنشى كورگەن تۋريستەرىم قىتايلار مەن رەسەيلىكتەر ەدى. فۋتبول ويناپ كەلە سالا ۆوكزالعا جۇگىرەمىن. وتكەن-كەتكەن جولاۋشىلارمەن سويلەسىپ قالعىم كەلىپ, ەلەگىزىپ جۇرەتىنمىن. بالكىم, العاشقى تاجىريبەم وسى اقتوعايدان باستالعان بولار», دەيدى ول.
باستاۋىش سىنىپتى بىتىرگەن سوڭ اسحات الماتىداعى اكە-شەشەسىنىڭ قاسىنا اۋىسادى. احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى №139 مەكتەپ-گيمنازياسىن بىتىرگەن سوڭ م.تىنىشپاەۆ اتىنداعى قازاق كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار اكادەمياسىندا كولىك تەحنيكاسى جانە تەحنولوگيالارى ماماندىعىن الادى. ستۋدەنت الماسۋ باعدارلاماسى ارقىلى نيۋ-يورككە بارىپ كەلگەن اسحاتتى «ەشقاشان ۇيىقتامايتىن قالانىڭ» تىنىمسىز قوزعالىسى ماگنيتتەي تارتتى دا تۇردى.
«اۋەلگىدە وقۋعا تاپسىرماقشى بولعانمىن, الايدا قۇجات جيناۋ كەزىندە كەدەرگىلەر بولىپ, ويىم ىسكە اسپادى. اقىرى لونگ-ايلەندتىڭ باتىسىنداعى برۋكلين اكىمشىلىك اۋماعىنان پاتەر جالدادىم. ۇيگە جاقىن ماڭايدا ورنالاسقان پيروگ دۇكەنىنە كاسسير بولىپ جۇمىسقا ورنالاستىم. كوكتەمگە قاراي دۇكەن جابىلىپ قالىپ, جۇمىس ىزدەۋگە تۋرا كەلدى. نيۋ-يوركتىڭ تاريحي ورتالىعى سانالاتىن مانحەتتەندى كۇنى-ءتۇنى شارلاپ, تۇيىندەمە تاراتتىم. ءتىل بىلمەگەن سوڭ قالاعان جۇمىسىڭا ورنالاسۋ قيىنعا سوعادى ەكەن», دەيدى اسحات.
اقىرى جۇمىس تابا الماعان سوڭ كەشكىسىن كوشە جاعالاپ كەلە جاتقان ول قىزىق جايتقا تاپ بولادى. قولى قولىنا جۇقپاي سۋرەت سالىپ جاتقان بەيتانىسقا تاڭىرقاعان ءبىر توپ قاۋىم ەرەكشە قولپاشتاۋ كورسەتىپ, دۋىلداسىپ تۇر ەكەن. اسحاتتىڭ «كوشە» شوۋىمەن العاشقى تانىستىعى وسىلاي باستالىپتى.
«كارلوس ەسىمدى ارگەنتينالىق ءبىر كارتينانى بەس-اق مينۋتتا سالىپ, جينالعاندارعا ۇلەستىرىپ جاتتى. سىرتىنان قىزىقتاپ تۇرعان مەن ودان ۇيرەتۋىن ءوتىندىم. شاماسى مەنىڭ ىنتاما قاراپ باسەكەدەن قورىقسا كەرەك, شاكىرتى بولعانىمدى جاقتىرا قويمادى», دەپ كۇلدى.
اقىرى تابىستى كاسىپ ەكەنىن اڭعارعان اسحات ءبىر ايدان كەيىن اساي-مۇسەيىن كوتەرىپ مادام تيۋسسو مۋزەيىنە قاراما-قارسى ورىنعا جايعاسادى. «كاسىبي تۇردە بولماسا دا, اراسىندا سۋرەت سالاتىنىم بار. سپرەي-پەينت تەحنيكاسىن ينتەرنەتتەن قاراپ ءجۇرىپ, از ۋاقىتتا مەڭگەرىپ الدىم. بۇل كەزدە 23 جاستا بولاتىنمىن», دەپ ەسكە العان ول, قىزىقتىڭ كوكەسى ەندى باستالعانىن ايتتى.
«سول جەردىڭ بۇرىنعى تۇرعىندارى مەنىڭ جۇمىس ىستەۋىمە ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى بولدى. باسەكە جۇرگەن جەردە تالاس-تارتىستىڭ, توبەلەستىڭ بولۋى زاڭدى دا. ونىڭ ۇستىنە ءبىر جىل قۇجاتتارىم دۇرىس بولماي, پوليتسەيلەر قايتا-قايتا مازالاي بەردى», دەگەن ول ىڭعايلى ورىن ىزدەپ ۇزاق جۇرگەنىن ايتادى. اقىرى ءبىرىنشى اۆەنيۋداعى ماكدونالدستىڭ قاسىنان ورىن تابىلىپ, ءىسىن جالعاستىرۋدىڭ ءساتى تۇسكەن.
كوزدى اشىپ-جۇمعانشا تابيعات پەن ارحيتەكتۋرانىڭ ۇيلەسىمى قاتار ورىن تەپكەن عاجايىپ كارتينانىڭ تۋى شىنىمەن تاڭقالارلىق دۇنيە. مۇندا سۋرەت سالۋ تەحنيكاسى جىلدامدىق پەن جۇمباققا قۇرىلادى. ورتا ەسەپپەن ءبىر كارتينانىڭ قۇنى 20-30 اقش دوللارى بولادى. ال اسحات كۇنىنە 30-40 كارتيناعا دەيىن سالادى. ەرتە كوكتەم مەن قارا كۇزدىڭ ارالىعى – جۇمىستىڭ ناعىز قىزاتىن شاعى. ويتكەنى وسى ماۋسىمدا شەتەلدىك تۋريستەر قالاعا جان-جاقتان قۇيىلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, كوشەدە ءوتىپ بارا جاتقان ادامداردى باۋراپ الۋ ءۇشىن ناعىز شوۋ كورسەتە ءبىلۋ – باستى تالاپ. ەۋروپالىقتار مەن امەريكالىقتار ونەردىڭ باعاسىن تۇسىنۋگە دايىن تۇراتىن شىنشىل حالىق. راسىمەن جاقسى دۇنيە بولسا, ارقاشان قولداۋعا ءازىر. وسى جاعىنان ماعان كوپ كومەك بولىپ, وزىمە دەگەن ىشكى سەنىمىم ارتا ءتۇستى, دەيدى ول.
اسحاتتىڭ توسىن مىنەزى كوپ ۇلكەن قالادا جۇرگەنىنە بيىل مىنە, التىنشى جىل. بوتەن قالاعا بەيىمدەلىپ كەتۋ دە وڭايعا تۇسپەگەن. نە نارسەنى دە ىنتا-شىنتاسىمەن, تىندىرىمدى ىستەيتىن اسحاتتىڭ جۇمىسىنا قىزىققاندار اركەز ءتۇرلى ۇسىنىس تا جاسايتىن كورىنەدى. مىسالى, جىلجىمايتىن م ۇلىك سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن رەبەكا ەسىمدى فرانتسۋز ايەلدىڭ تاپسىرىسىمەن جالدامالى پاتەرلەردىڭ قابىرعاسىنا ۇلكەن كولەمدەگى كارتينالار سالىپ بەرەدى. نەعۇرلىم اياقتان تۇرىپ كەتۋ ءۇشىن جاتپاي-تۇرماي جۇمىس ىستەگەن ول, كەز كەلگەن قيىندىقتى ەڭسەرىپ كەتۋ ءۇشىن مورالدىق-پسيحولوگيالىق تۇرعىدا جوعارى دايىندىقپەن كەلگەنىن ايتادى.
«ارينە, امەريكا مەن قازاقستاندى سالىستىرۋ وڭتايلى نۇسقا ەمەس. دەگەنمەن, مۇندا تاڭداۋ ەركىندىگى كوبىرەك. باستان-اياق مۇلدەم وزگەشە كارتينا. كۇندەلىكتى مەتروداعى كورىنىس بىرەۋ – باسقا قالاعا توپ ەتە قالعان وزگە مەملەكەتتىڭ ادامدارى. ءبىر كۇنى قىزىعۋشىلىقپەن ادەيى ساناپ كوردىم, جالپى سانى 30-عا جۋىقتايدى ەكەن. مىنە, كۇن وسىدان باستالادى», دەگەن اسحاتتىڭ سوزىنەن ادام بولمىسىنىڭ امبەباپ سيپاتتاماسى سانالاتىن ەركىندىكتى انىق كوردىك. ال ەركىندىك دەگەنىمىز بىرەۋدىڭ ۇستەمدىگىنسىز ءومىر ءسۇرۋ, جان قالاۋىڭدى ىسكە اسىرۋ, ەركىن ويلاۋ, ەرىكتى ادام بولۋ ەمەس پە؟! ومىرگە قۇشتار جىگىتتىڭ اڭگىمەسىنەن ىرعاق, ءتۇس, فاكتۋرا, مىنەز, فورما سىندى جارقىن انسامبل قۇرا بىلگەن الدەبىر ايگىلى سۋرەتىشىنىڭ ءوزىن ىزدەۋ جولىنداعى الاساپىران بولمىسىنىڭ ۇشقىنى جىلت ەتە تۇسكەندەي. كەيىپكەرىمىزدىڭ ۆانگوگ بولا قويماسى انىق, دەسە دە ء«وز-ءوزىڭدى تانۋ قيىن, ءوزىڭدى قالىپتاستىرۋ دا وڭاي ەمەس» دەگەن ۇلى سۋرەتشىنىڭ سوزىمەن اڭگىمەمىزدى تۇيىندەگىمىز كەلەدى.
ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەر جەكە مۇراعاتتان الىندى