سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدىڭ بيولوگيالىق الۋانتۇرلىلىگى مەن ەكولوگيالىق جۇيەسىنە ورنى تولماس سوققىلار بەرىلىپ جانە وسى تەندەنتسيا ۇدايى جالعاسىپ وتىر. وسىنىڭ ءوزى بيوسفەرانىڭ تۇراقتىلىعىن بۇزىپ, قورشاعان ورتا گەنوفوندىنىڭ ساپاسىن تومەندەتۋى مۇمكىن جاعدايلار تۋدىرۋدا.
سونىڭ ىشىندە ءدارى-دارمەك جاساۋعا پايداسى زور, قازاقستاندا جابايى وسەتىن وسىمدىكتەردى شەتسىز-شەكسىز قازىپ الىپ, توننالاپ شەتەلدەرگە اكەتۋ فاكتىلەرىنىڭ ورىن الىپ وتىرعانىنا جانىمىز كۇيزەلەدى. اسىرەسە تامىرىمەن جۇلىنعان پايدالى وسىمدىكتەردىڭ ەندى قايتىپ ورنىنا كەلمەيتىندىگىن ويلاعاندا ءىشىڭ اشيدى. وسىنىڭ ءبارى تابيعي ورتانى قورعاۋ, دارىلىك شوپتەر مەن تابيعي تەحنيكالىق وسىمدىكتەردىڭ ءوسۋى مەن ءونۋىن باقىلاۋ, رەتتەۋ جونىندەگى زاڭنامانىڭ بولماۋىنان ورىن الىپ وتىر. ولاردى قورعاۋ مەن باقىلاۋ زاڭ بويىنشا تەك ايرىقشا كۇزەتىلەتىن جانە مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ اۋماعىندا عانا جاسالادى.
مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارىنىڭ سوڭعى ءتورت جىلداعى مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدەن ميا تامىرىنىڭ 85 مىڭ تونناسى اكەتىلگەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ال رەسپۋبليكالىق بوتانيكا جانە فيتوينترودۋكتسيا ينستيتۋتى تەك 72 مىڭ توننا تامىردى جۇلۋعا عانا ۇسىنىس جاساعان. دەمەك, ميانىڭ تامىرىن جيناۋشىلار تەك بەلگىلى, رەسمي اقپاراتتارعا قاراعاندا 13 مىڭ توننانىڭ تامىرىن ارتىق الىپ, شەتەل اسىرعان. وسىنىڭ ءوزى قورشاعان ورتامىزعا تيگىزگەن زور زياندى كورسەتەدى ەمەس پە؟
سونىمەن بىرگە ميانىڭ تامىرى ورنىنا قايتا وسۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءدانىن تاستاماي, ءتۇپ ورنىمەن قوپارۋ ارقىلى الىناتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. وسىدان كەيىن ول جەرگە ميا وسىمدىگى ەشقاشان قايتا وسپەيدى. تاعىلىقپەن قۇرتۋ دەگەن وسىنداي-اق بولار.
ال ەندى مىنا قىزىققا قاراڭىز. سول ميادان جاسالىناتىن ەمدىك شوپتەر مەن دارىلىك وسكىندەردىڭ ەكسپورتى ەلىمىزدە جىل سايىن كوبەيە تۇسۋدە. ءوزىمىزدىڭ دارىلىك شوپتەرىمىزدى ەندى بالەنباي ەسە قىمباتقا قايتا ساتىپ الۋدامىز.
ەمدىك شوپتەردى جيناۋعا قازاقستان ازاماتتارى عانا ەمەس, شەتەلدىكتەر دە قاتىستىرىلىپ جۇرگەنىن بىلەمىز. مىسالى, 2017 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى شىعىس مەديتسيناسىندا قولدانىلاتىن ەمدىك شوپتەر جيناپ جۇرگەن اۋعانستاننىڭ 100-دەن ارتىق ازاماتىن ۇستاعان.
ايتا كەتەتىن جايت, بۇگىنگە دەيىن ميا وسىمدىگى سيرەك جانە جويىلىپ بارا جاتقان تۇرلەرگە جاتقىزىلماعان. سوندىقتان ونىڭ تامىرىن قازىپ الۋشىلارعا قارسى قىلمىستىق تۇگىلى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك تە ءبىزدىڭ زاڭنامالارىمىزدا قاراستىرىلماعان.
مىنە, وسىنداي جاعدايدى تۇزەتەتىن زاڭ جوباسى ازىرلەنگەنشە, ءبىز پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتان ەمدىك دارىلەر جاسايتىن شوپتەردى قازاقستان اۋماعىنان اكەتۋگە ۋاقىتشا تىيىم سالۋدى سۇرادىق.
رومان كيم,
ءماجىلىس دەپۋتاتى