“قۇرتقانى سوندا بىلەرسىڭ...”

“...جۇرەگى جاقسىلاردىڭ التىن ساندىق, ساندىقتى كىلت بولماسا كىم اشادى؟..” دەمەكشى, كەي­دە كەيىپكەرىڭنىڭ وبرازىن اشا الماي قالا­سىڭ. كىلتىن تابا المايسىڭ. انا ءبىر كەزدە گۇلجامال جايلى جازۋعا تالپىندىم, بولمادى. الدىرتپادى. بۇعان سەبەپ, الدىمەن ونىڭ كورىنگەنگە كوپ اشىلا بەرمەيتىنى بولسا, ەكىنشى­دەن گۇلەكەڭمەن ءاتۇستى سويلەسكەنىم بولار دەي­مىن. ودان كەيىن ۇمىتىلىپ كەتكەن شارۋانىڭ ىڭعايى ەندى كەلگەن سياقتى. گۇلجامال الماتى وبلىسى, كەربۇلاق اۋدا­نىن­داعى كوكساي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. “جەر ءجانناتى – جەتىسۋ” دەگەن تەڭەۋ قانداي ءدال ايتىلعان دەسەڭشى.

دۇنيەنىڭ قاي بۇرىشىن شارلاپ كەلسەڭ دە جەتىسۋعا جەتەر جەر بار ما ەكەن؟! اسىرەسە, قىسى قانداي كەرەمەت! اشىق كۇندەگى ومبى قار, شاناعا جەگىلىپ, اۋىزدىعىن شايناعان الا ايعىردىڭ تۇياعىنىڭ ءدۇرسىلى مەن قار بەتىن سىزعان شانانىڭ دىبىسى نەتكەن كەرەمەت. گۇلجامال شانا­عا وتىرعاندى جانى سۇيەتىن. بيداي ءوڭى قىزا­رىپ, كەكىلىن جەل تاراي­تىن. ال كوكتەمدە كوكساي سونداي قۇلپىرىپ كەتەتىن. قىزىل-جاسىل, اق-سارى گۇلدەر كوزدىڭ جاۋىن الارداي. كەيدە گۇلجامالدى مىنا الەم­گە عاشىق ەتكەن وسى گۇلدەر سياقتى... مىناۋ اپپاق دۇنيەگە قىز كوزىمەن قاراعاندا دا وسى گۇلدەر گۇلجامالدىڭ سەرىگى بولعان سەكىلدى. شى­عىس حالقىندا گۇل – سۇلۋلىقتىڭ, تازالىقتىڭ, ادالدىقتىڭ, پاكتىكتىڭ سيمۆولى.

ومىرگە قىز بالا كەلگەندە ونىڭ ەسىمىنە “گۇل” جالعاۋىن قوساتىنى دا سوندىقتان. كوكساي اۋىلىنداعى قازاقباي قاريا دا وسى داستۇردەن سىرت قال­ماعان. نەمەرەسى تۋعاندا جامالعا گۇلدى جالعاعان. گۇلجامالدىڭ اكەسى – مۇقاجان يت جۇگىرتىپ, قۇس سالعان. جاس كەزىندە دوداعا ءتۇسىپ, كوكپار دا تارتقان كىسى. سەرىلىك سەگىز قىرلى بولسا, سونىڭ ءبىرى – اڭشىلىق. سۇلۋ تازى, جۇيرىك ات, قىران بۇركىت – ەر جىگىتكە قانداي جاراسىمدى. گۇلجامال وسىنداي شاڭىراقتا ءوستى. شەشەسى بىرتوعا, ەرىنىڭ ىسىنە ارالاسا بەر­مەي­تىن, قولى اشىق, قوناقجاي جان. شىعىس ايەلدەرىنە عانا ءتان ۇستامدىلىق, شىدام­دى­لىق, توزىمدىلىك, داۋىس كوتەرمەۋشىلىك, ەرىنە دەگەن ەرەكشە قۇرمەت, بالالارىنا دەگەن شەكسىز ماحاببات, قازاق شاڭىراعىنىڭ التىن كەرەگەسى ىسپەتتى. گۇلجامال دا وسىنداي قازاقى تاربيەنىڭ مەكتەبىنەن وتكەن. ءومىر دەگەن ۇلكەن ۋنيۆەر­سيتەتتى بالا كەزدەن كوزبەن كورىپ وسكەن. حالقىمىزدىڭ تۇرمىسىندا نەشە ءتۇرلى شامدار بولعان. اسپالى شام, بالاۋىز شام, بىلتەلى شام, جايداق شام, جيىرماسىنشى شام, كەروسين شام بولىپ كەتە بەرەدى.

سولاردىڭ ىشىن­دەگى ەڭ قادىرلىسى كەروسين شام ەدى. اسىرەسە, ونىڭ وزىنەن بۇرىن مۇرنىڭا جەتەتىن ءيىسى – سول كەزدەگى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ءبىر بەلگىسى سىندى ەدى. شامنىڭ جانىندا وتىرىپ... مۋلتفيلم كور­گەن­دەي اسەردە بولاتىنسىڭ. كولەڭكەلەر كولبەڭ­دەپ, بۇگىندە ەكراندى جاۋلاپ العان قور­قىنىشتى فيلمدەردىڭ كورىنىستەرىمەن كەزىك­كەندەي كۇي كەشەتىنسىڭ. گۇلجامالدىڭ ەسىندە وسى سۋرەت ماڭگىگە قالدى. دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ باسىنا جينا­لىپ, سول كەروسين شامنىڭ جارىعى سونگەنشە باتىرلار جىرىن وقيتىن. “الپامىس”, “مۇڭ­لىق-زارلىق”, “ەر قوساي”, “قىز جىبەك”, “ەر توستىك”, “قوبىلاندى باتىر”, سولاي كەتە بەرەدى. ىشتەي قۇرتقا بوپ, قيالىمەن قوبىلاندىعا: قوش, سۇلتانىم, امان بول, الدەقانداي بولاسىڭ؟ اسقار توبە بەل دەرسىڭ, تايبۋرىل اتپەن جەلەرسىڭ. جاقسى-جامان قادىرىن قۇرتقانىڭ سوندا بىلەرسىڭ, قۇرتقاعا سوندا سەنەرسىڭ... – دەپ ىشتەي ءتىل قاتاتىن. ءيا, گۇلجامال سول جىرلارداعى ارۋلارعا ەلىك­تەيتىن. سولارمەن بىرگە قينالىپ, سولارمەن بىرگە ارماندايتىن. سول ارۋلارداي عاشىق بولۋعا اسى­عا­تىن. بالا گۇلجامالدى ەرتەڭگە, ءالى بەلگىسىز ۇل­كەن ارماندارعا جەتەلەيتىن. ال كەيدە اۋىلدىڭ سىرتىنداعى دۇكەنگە كينو كەلۋشى ەدى. بۇل كۇنى بۇكىل كوكسايدا ۇلكەن مەرەكە بولاتىن. اۋىلدىڭ تايلى-تاياعى قالماي كەشكە سوندا جينالاتىن. سول توپتىڭ ورتاسىندا وتىرعان گۇلجامال “بوتاگوز”, “امانگەلدى”, “شابان­دوز قىز”, “دالا قىزى”, ء“ان قاناتىندا” سياق­تى فيلمدەردىڭ كەيىپ­كەرىنە اينالىپ, قيالعا بوگەتىن. سونىڭ اسەرى­­نەن بولار, گۇل­جامال كينو­عا ءتۇسۋدى ارمان­دادى. بىراق ونىسىن ەشكىم­گە ايتپايتىن. بۇل ار­مان, بۇل قيال بىرتە-بىرتە جاس قىزدى باۋراپ الدى. ءبىر كۇنى گازەتتەن: “م. اۋەزوۆ اتىنداعى تەاتر اكتەرلەر دايىندايتىن ەكى جىلدىق ستۋ­ديا­سىنا تالاپكەرلەر قابىلدايدى”, – دەگەندى وقىعاندا, جۇرەگىنىڭ تۋلاعانى-اي. ارمانداعان ويى وسىلاي الدىنان شىعا كەلدى. مەن دە اكتريسا بولسام دەگەن­مەن, كەيدە ايناعا قاراپ مۇڭايىپ تا قالا­تىن. ء“تۇ-ۋ, نەگە اپپاق, سۇلۋ بول­مادىم” – دەپ وكىنەتىن دە.

بىراق بۇل وكىنى­شى بالاڭدىق ەكەنىن ول سوندا بىلمەگەن. دەيتۇرعانمەن, “كورەيىن” دەگەن... ءيا, تاۋەكەل ءتۇبى جەل قايىق. گۇلجامال ءسويتىپ وقۋعا قابىل­داندى. اتىنان ات ۇركەتىن ۇلكەن اكتەرلەر قىز­مەت ەتەتىن م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكەم­تەاتر­دىڭ ەكى جىلدىق ستۋدياسىنا ءتۇستى. سودان باستاپ, باسقا ءبىر ءومىر باستالدى, باسقا ءبىر الەمگە ەنگەن­دەي كۇي كەشتى. بۇل الەم – ونەر الەمى بولاتىن. مىرزاگەلدىمەن وقۋعا تۇسۋگە دايىندالىپ جۇرگەندە تانىستى. ۇزىن بويلى, شيراق, قاراتورى جىگىت. ابىروي بولعاندا ەكەۋى دە وقۋعا ءتۇستى. ال­عاش­قى كەزدە كوپ جىگىتتەردىڭ ءبىرى سەكىلدى بولا­تىن. بىراق, ەتيۋدتى ەكەۋى بىرگە جاسايدى, بىرگە دايىن­دالادى. ساباققا بىرگە كەلەدى, بىرگە قايتادى. گۇل­جامال ءسويتىپ جۇر­گەندە ءوزىنىڭ بويىندا باسقا ءبىر سەزىمنىڭ پايدا بولعانىن العاش سەزبەگەن. تەك, ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ ول سەزىمنىڭ نە ەكەنىن ۇعا باس­­تادى. بۇل – جاقسى كورۋ بولاتىن. سوناۋ ەپوس­تاعى قۇرتقانىڭ قوبىلاندىعا دەگەن, بايان­نىڭ قوزىعا دەگەن, جىبەكتىڭ تولەگەنگە دەگەن سەزى­مىن­دەي مە, كىم ءبىلسىن؟ ايتەۋىر, بىرتە-بىرتە مىر­­­زا­­گەلدىنى ىزدەيتىنىن سەزدى. ول جوقتا كوڭىلى قۇلازي­تىنىن بايقادى. بۇل – جاستىققا ءتان, سۇلۋلىققا ءتان عاشىقتىق ەدى. ەكەۋى ەكىنشى كۋرستا وتباسىن قۇردى. بۇكىل كۋرستىڭ قىز-جىگىتتەرى جاتاقحانا­نىڭ ءبىر بولمەسىندە شاڭىراق قۇرعانىن اتاپ ءوتتى. ەكى جىل زۋ ەتىپ وتە شىققان. الماتىدا قالۋعا مۇمكىندىك جوق. ەكەۋى امالسىز شىمكەنتكە كەتتى. ماسكەۋدەن جاڭا كەلگەن جاقىپ وماروۆ ديپ­لوم­دىق جۇمىسى رەتىندە مۇستاي كارىمنىڭ “اي تۇتىلعان ءتۇن” سپەكتاكلىن قويىپ جاتقان.

گۇل­جامالعا بىردەن ءزۇبارجاتتى بەرگەن. ءزۇبار­جات – سۇلۋلىقتىڭ, تازالىقتىڭ, جاستىقتىڭ, ادال­دىقتىڭ سيمۆولى. ءزۇبارجات – تاڭقابيكە سەكىلدى ەسكىلىككە, وتباسىن ساقتاۋ ءۇشىن بارىنە دايىن ايەلدىك ( ماتريارحاتقا ) الەمگە قارسى تۇرعان, دۇرىسى, قارسى تۇرا الماعان وبراز. ۇل­كەن داۋىل­دىڭ ەكپىنىنە شىداماعان جاس قايىڭ­داي ءزۇبار­جاتتىڭ بار ارمانى سۇيگەنى اقجىگىت. ەكەۋى دە تاپ-تازا, جاپ-جاس. ءبىرى-بىرىنە لايىق پەرىشتە جاندار. ەكەۋى بىرىنە-ءبىرى عاشىق. بىراق, تاڭقا­بيكەنىڭ ۇلكەن ۇلى سوعىستا شەيىت بولادى. شاڭىراقتا ۇلكەن كەلىنى شافاق جەسىر قالادى. “ەردەن كەتسەڭ دە, ەلدەن كەتپەيسىڭ” دەپ ەسەن ايتپاقشى, تاڭقا­بيكە اقجىگىتتى جەڭگەسى شافاق­قا قوسادى. ول ازداي ءزۇبارجات سۇلۋدى جاس بالا ەشمۇرزاعا اتاستىرادى. بۇل “اي تۇتىلعان ءتۇن”. باشقۇر حالقىنىڭ ۇلى سۋرەتكەرى مۇستاي كارىمنىڭ ۇلكەن دۇنيەسى. گۇلجامال ساحناعا العاش قورقىپ شىقتى. بۋىنى بوساپ, السىرەپ, داۋىسى جارىقشاقتان­عان­داي. گۇلجامال-زۇبارجاتقا قاراي بەرگىڭ كەلەدى. ورتا بويلى, سىمباتتى, ەلىكتىڭ لاعىن­داي... قاراساڭ كوز تويمايدى. زۇبارجاتقا قاراپ وتىرىپ سەنەسىڭ, يلاناسىڭ, ونىمەن قوسا كۇلە­سىڭ, ونىمەن قوسا مۇڭاياسىڭ.

ءزۇبارجاتتىڭ وسىن­داي پەرىشتە ەكەنىنە باس يەسىڭ. ءزۇبارجات-گۇلجامالدىڭ كۇي­زەلىسىنە, قايعىسىنا قوسىلا كوزىڭە جاس الاسىڭ. ءبىر ءسات ءبارىن-ءبارىن ۇمىتىپ, كورەرمەن زالىنداعى ورىندىقتان اتىپ تۇرىپ ءزۇبارجات-گۇلجامالدى قۇشاقتاعىڭ, ونىڭ كوزى­نەن تامعان جاسىن سۇرتكىڭ كەلەدى. ويتكەنى, گۇلجامال-ءزۇبارجات بەيكۇنا, قورعانسىز, ادىلەتسىزدىك پەن قاتىگەزدىكتىڭ, جامان­دىق پەن جاۋىزدىقتىڭ قۇربانى بولعان بەينە. سپەكتاكلدىڭ پرەمەراسى وتە جاقسى ءوتتى. جۇرت تۇرەگەپ قول سوقتى. رەجيسسەر جاقىپ وماروۆ قايتا-قايتا كەلىپ گۇلجامالدى قۇشاق­تاي بەردى. بۇل ونىڭ العاش رەت ۇلكەن ساحناداعى قادامى ەدى. گۇلجامال وسى تىرناقالدى تابى­سى­مەن-اق تەك شىمكەنت تەاترىنا عانا ەمەس, قا­زاق ونەرىنە تاعى ءبىر تالانتتىڭ كەلگەنىن دالەلدەدى. گۇلجامال شىمكەنت تەاترىنىڭ گەرويناسى بولدى. بۇلار: “اقان سەرى – اقتوقتىداعى” اقتوقتى, “قوزى كورپەش – بايان سۇلۋداعى” بايان, “قارا قىپشاق قوبىلاندىداعى” قۇرتقا, “ارمانىم – اسەلىمدەگى” اسەل, “اجار مەن اجالداعى” اجار, “اساۋعا تۇساۋداعى” بيانكا اكتريسا گ. قازاقباەۆانىڭ كاسىبي دەڭگەيىنىڭ شىڭدالۋ, ءوسۋ, تولىسۋ, تابيعي تالانتىن اشۋ, تاجىريبە جيناۋ كەزەڭدەرى بولاتىن... قۋانىش پەن كۇيىنىش, جاقسىلىق پەن جاماندىق كۇن مەن تۇندەي الماسىپ وتىرادى ەمەس پە؟ قۇداي قوسقان قوساعى مىرزاگەلدى قايتىس بولعان سوڭ گۇلجامال الماتىعا بەت الدى. ونداعى ويى تالدىقورعانداعى اكە-شەشە, اعايىن-تۋىستارعا ارقا سۇيەيىن دەگەنى. بىراق, قاي تەاترعا بارادى, بۇل جاعى بەيمالىم ەدى. ايتسە دە, اكەمتەاترعا جۇرەگى داۋالاماعان. تەاترعا كەلۋىن كەلگەنىمەن, ىشىنە كىرە الماعان... كۇندە كەلىپ تەاتردىڭ الدىنداعى سۋبۇرقاقتى اينالىپ قايتادى. ديرەكتوردىڭ كابينەتى تۇرماق, تەاتردىڭ ىشىنە كىرۋگە ءداتى جەتپەگەن.

سودان ويى ون بولەك, ساناسى سان بولەك بوپ سەندەلىپ, كوممۋنيستىك (قازىر­گى ابىلاي حان ) پروسپەكتىسىمەن جوعارى قاراي جۇرە بەرگەن. جاستار تەاترى ول كەزدە بۇرىنعى كالينين مەن كوممۋنيستىك كوشەلەرىنىڭ قيىلىسقان تۇسىندا ورنالاسقان بولاتىن. شاماسى ءتۇس كەزى بولار, تەاتردىڭ الدىندا 3-4 كىسى سويلەسىپ تۇر ەكەن. ىشىندە مامان بايسەركەنوۆ تە بار. امانداسىپ, ونى-مۇنى سۇراسقان سوڭ گۇل­جامال كەلگەن نيەتىن ايتقان. “ويباي, گۇل­جامال, اكەمتەاتردى قايتەسىڭ!؟ ودان دا وسى تيۋز-عا كىرمەيسىڭ بە؟” – دەگەن. اۋ, بۇل وي گۇلجامالعا بۇرىن نەگە كەلمەگەن؟!. تۇستەن كەيىن تەاترعا كىردى. ديرەكتور ساقتاعان تۇرلىمۇراتوۆ جاس اكتريسانى مۇقيات تىڭداپ, “ارىزىڭدى جاز” دەدى... ونەر ۇجىمدارىندا ينستيتۋتتى جاڭا بىتىر­گەن جاستارعا قاراعاندا, باسقا تەاتردان كەلگەن ارتىستەرگە كوزقاراس وزگەشە بولادى. ونىڭ ۇستىنە باس رولدەردە ويناپ ۇيرەنگەندەرگە ودان دا قيىن. ويتكەنى, ءار ۇجىمنىڭ, ءار تەاتردىڭ كوزگە كورىنبەيتىن, ەشبىر ەرەجەدە جازىلمايتىن ءوز زاڭدىلىقتارى بولادى.

ەڭ قيىنى, سول كەزەڭنەن ءوتۋ, ياعني ءوزىڭدى-ءوزىڭ سول تەاترعا, سول ۇجىمعا بەيىمدەۋ. گۇلجامال دا سول ديىرمەننەن وتكەن. بۇل كەزدە تەاتردا ءساليما ساتتاروۆا, روزا اشىر­بەكوۆا, ءامينا ومىرزاقوۆا, بيبيزا قۇلان­باەۆا, كۇلاي مۇراتاليەۆا, اققاعاز مامبەتوۆا, جامال بەكتاسوۆالاردىڭ ءىزىن باسىپ كەلە جاتقان رايسا مۇحامەدياروۆا, عازيزا ابدىنابيەۆا, لي­ديا كادەنوۆا, تانيا وقاپوۆالار بار بولا­تىن. گۇلجامالعا وڭاي تيمەدى. ونىڭ ۇستىنە, جاس اكتري­سالار كوبىندە ورىسشا سويلەيدى, ەركىن جۇرەدى. گۇلجامالعا قيىنى وسى بولدى. نە ورىس­شا سوي­لەي المايدى, نە ءوزىن ەركىن سەزىنە المايدى. ءسويتىپ جۇرگەندە ارادا 3-4 جىل وتە شىققان. كوبى – كىشىگىرىم رولدەر, ەكىنشى قۇرام. وسى كەزەڭدە رايىمبەك سەيتمەتوۆ تەاتر­عا باسشى بوپ كەلدى دە, كوپ ۇزاماي م. اۋەزوۆتىڭ “الۋاسىن” ساحناعا قويماق بولدى. گۇلجامالعا الۋانى بەرگەن. مۇحتار اۋەزوۆ “الۋانى” وتكەن عاسىردىڭ 50 جىلدارىندا جازعان. بۇل مۇحاڭنىڭ سوڭعى جاز­عان كولەمدى شىعارمالارىنىڭ ءبىرى. مۇندا كەڭەس وكىمەتىنىڭ ارقاسىندا ەلدىڭ ەلەۋلىسى, حالىق­تىڭ قالاۋلىسىنا اينالعان الۋا ساتاەۆا­نىڭ ءومىر جولى سۋرەتتەلەدى. بۇل كەز ۇلى جازۋ­شى ءۇشىن تاعى ءبىر تار جول, تايعاق كەشۋ كەزەڭ­دەرى بولاتىن. تاعى دا نكۆد مۇحاڭنىڭ سوڭى­نا شام الىپ تۇسكەن شاعى. مۇحاڭ سول تۇستا كوممۋنيست ايەل تۋرالى جازدى. كامەلەتكە ءالى تولماعان الۋانى دوعال باي توقالدىققا الماق. قارسى تۇرار دارمەن جوق. بىراق بۇل كەزدە قازاق ەلىندە كەڭەس وكىمەتى ورنا­عان. اعاسى سەكسەكتىڭ ايتۋىمەن الۋا دوعال­دىڭ تىرناعىنان بوساپ شىعادى. كومسومولعا وتەدى. بىرتە-بىرتە سول قارشاداي قىز قوعام قاي­راتكەرى, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, ۇكىمەت مۇشە­سىنە دەيىن كوتەرىلەدى. 1926 مەن 1953 جىلدار كەڭەس وكىمەتىنىڭ ءوسۋ, ورلەۋ, كوللەكتيۆتەندىرۋ, سوعىس ۋاقىتى, سوعىستان سوڭعى قايتا ورلەگەن كەزەڭى. باس كەيىپكەر الۋا – وسى قوعامنىڭ مۇشەسى. ياعني, باياعىشا ايتساق, كەڭەس وكىمەتى دەسەك – الۋا, الۋا دەسەك – كەڭەس وكىمەتى تىلگە ورالاتىن. گۇلجامال وسى وبرازدى كەرەمەت ويناپ شىقتى.

بۇل ەۆوليۋتسيالىق كەيىپكەر, بايانداۋعا قۇرىلعان پروزالىق شىعارما. ساحنا­لىق تارتىستان گورى, راديوپەسا نەمەسە تەلەسەريالعا جاقىن تۋىندى. بىراق, رەجيسسەر رايىمبەك سەيتمەتوۆتىڭ قويى­لىمىندا بۇل شىعارما ءوزىنىڭ بيىگىنە كوتەرىلە ءبىلدى. ارينە, باستى رولدەگى گۇلجامال ايانباي ەڭبەك ەتتى. اكتريسانىڭ سىمباتتى تۇلعاسى, داۋىسىنداعى قازاقى ماقام, ۇلى جازۋشىنىڭ شۇرايلى ءتىلى كورەرمەن كوڭىلىن ارباپ الدى. ەڭ نەگىزگىسى, بۇل ورىس ەرتەگىسىندەگى “زولۋشكا”, ياعني, امەريكاندىق فيلمدەردەگىدەي “حەپپي ەندگە” بەيىمدەۋ دۇنيە. بىلايشا ايتقاندا, ۆالەنتين چەرنىح جازىپ, ونى ۆلاديمير مەنشوۆ قويعان “موسكۆا كوز جاسىنا سەنبەيدى” فيلمىنە جاقىن. ول دا وسىنداي “حەپپي ەندبەن” بىتەدى. مىنە, گۇلجامال – الۋا سوڭعى ساحنالاردا ازيا افريكا ايەلدەرىنىڭ باسقوسقان كونگرە­سىندە تۇر. ءبىر توپ ايەلمەن بىرگە كەڭەس دەلە­گاتسياسىنىڭ وكىلى الۋا ساتاەۆا دا ادامزاتقا ورتاق پروبلەمالاردى تالقىلاۋدا. وسىنداي ءبىر كەزدە ا. ساتاەۆا ءان باستايدى. ايەل رەتىندە, انا رەتىندە, نازىكتىك پەن سۇلۋلىقتىڭ سيمۆولى رەتىن­دە حالىق ءانىن شىرقايدى. انە, ءار-ءار جەردەن كەلگەن دەلەگاتتار. ولار ءسوزىن تۇسىنبەسە دە ءاننىڭ سازىنا, ونىڭ جۇرەكتى تەربەتەر يىرىم­دەرىنە ەلتىپ قالعان... ويتكەنى, ءان بارشاعا ورتاق بولسا, ءان سالۋ ايەلدىڭ جان الەمىنىڭ كورىنىسى.

گۇلجامال بۇل ساحنادا گۇلدەنىپ سالا بەردى. ءار دايىندىقتان سوڭ قازاقباەۆانىڭ قادامى دا نىعايا تۇسكەن. كەيىپكەرى قارعاداي قىز ۇلكەن تۇعىرعا, مەملەكەت قايراتكەرىنە دەيىن كوتەرىلسە, گۇلجامالدىڭ تاسى دا جوعارىعا ورلەدى. اكتريسا وسى ءرولى ءۇشىن مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولدى. باعى جاندى. تاعى دا “حەپپي ەند”... گۇلجامال ءبىر كەزدەرى قازاق راديوسىندا “سالەمەتسىڭ بە, زامانداس!” دەگەن حابار جۇرگىزدى. رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن حاتتار اعىلىپ كەلىپ جاتاتىن. بىرەۋلەرى ارمانىن, ەندى ءبىرى سۇيگەن قىزىنىڭ تاستاپ كەتكەنىن, ەندى ءبىرى وقۋعا تۇسە الماي قينالىپ جۇرگەنىن, ت. ب. جازادى. ەندى ءبىر جىگىت گۇلجامالدىڭ داۋىسىنا, ونىڭ ماقا­مىنا, اۋەنىنە عاشىق ەكەنىن جازادى, ايتادى. عاشىق دەمەكشى, گۇلجامال الماتىعا كەلگەن سوڭ, باسقا ورتاعا تاپ بولدى. اسىرەسە, “الۋادان” سوڭ زيالى قاۋىم ونى تاني باستاعان. تانىستار دا, جولداستار دا كوبەيدى. تەاتردان عازيزا مەن ليديا سىندى قۇربىلارىن تاپتى. سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە گۇلجامالعا ءبىر جىگىت ءوز سەزىمىن بىلدىرگەن. گۇلجامال دا كەتارى ەمەس ەدى. اتتەڭ... ۇيدە ەكى بالاپانى بار. بۇل جىگىت بۇگىن “كۇيدىم-ءسۇيدىم” دەگەنمەن, ەرتەڭى نە بولماق؟ ءۇي بولعان سوڭ ىدىس-اياق سىلدىرلاماي قويمايدى. سوندا ەكى بالام جاۋتەڭدەپ قالسا قايتەم؟ جو-جوق... گۇلجامال امالسىزدان باس تارتتى. ءدال ءبىر “قارالى سۇلۋداعى” قاراگوزدەي حالگە تۇسكەنىن بايقامادى. بايقاسا دا بۇل ونىڭ ءوز تاڭداۋى بولاتىن... گ.قازاقباەۆانىڭ تەاترداعى تاعى ءبىر بەلەسى – م. اۋەزوۆتىڭ “قارالى سۇلۋىنداعى” قاراگوز بەينەسى. بۇل مۇحاڭنىڭ العاشقى شىعارمالارى­نىڭ ءبىرى. بۇل شىعارما سول كەزدەگى تىڭ تاقىرىپ بولاتىن. شىعىس ايەلدەرىنىڭ بۇرىن ايتىل­ماعان, جازىلماعان كۇيى. كۇيى ەمەس, جان ازابى, ءتان ازابى. قازاق قىزىنىڭ دا ماحابباتتى, جىلى­لىق­تى, ايمالاۋدى, بىرەۋدى جاقسى كورۋدى ساعىناتىن پەندە ەكەنىن ايقايلاپ ايتقان العاشقى قازاق “ەم­مانۋەلى”. بۇل شىعارمادا سەكس ەمەس – سەزىم, ەرو­تيكا ەمەس – جالعىزدىق­تان جابىعۋ, ەلەگىزۋ باسىم. بولات اتاباەۆتىڭ قويىلىمىنداعى گۇلجامال-قاراگوز باسقا قىرىنان وسىلاي كورىنە­دى.

گۇلجامالدىڭ بۇل كەزدە ءوزى دە, ونەرى دە تولىق­سىعان كەزى. ءوز ءناپسى­سىن ءوزى جەڭە الماعان ايەل... ونىڭ دا بۇل ومىرگە كەلگەن سوڭ, پەندە بوپ جارا­تىل­عان سوڭ ءلاززاتتىڭ وتىنا كۇيگىسى كەلەدى... بىراق... ەل جۇرت نە دەيدى؟.. مىنە, ناعىز ۇلتتىق پسيحولوگيا, مەنتاليتەت... قاراگوز باتىس ادە­بيە­تىندەگى لاۋرا, دجۋلەتتا, كارمەن ەمەس. قاراگوز ءوز ءناپسىسىن, جانىنىڭ ارىن جوعارى قويا بىلگەن كەيىپكەر. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, مەم­لە­كەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى گۇلجامال قازاق­باەۆا تەك ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەم­لە­كەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپى­رىمدەر تەاترى­نىڭ اكتريساسى عانا ەمەس, بۇگىندە قازاق ونەرىندە ءوز قولتاڭباسى بار تالانت يەسى. ۇلى مۇرات پەن كەلىنى ايجاننان ءۇش نەمەرە ءسۇيىپ وتىر. ال – تەاترعا, ونەر ورداسىنا گۇلجامال كۇندە اسىعىپ كەلەدى, اسىقپاي كەتەدى. ويتكەنى, بۇل كاسىبىن شىڭدار مەكەن عانا ەمەس, ءوز جۇرەگىنىڭ قالاۋى دەسەك, الداعى بيىكتەر گۇلجامالدى قول بۇلعاپ شاقىرعانداي. تاعى دا بالا كەزدەگى گۇلجامال تىڭداعان قوبىلاندى ەسكە تۇسەدى... ۇيدەمىسىڭ, قىز قۇرتقا, تۇزدەمىسىڭ, قىز قۇرتقا؟! ايەل بولدىڭ امال جوق, ەگەر ەركەك بولعاندا بولار ەڭ جۇرتقا سەن تۇتقا. ەپوستان ارتىق نە بار دەيسىڭ... وعان نە قوسۋىڭ مۇمكىن؟

تالعات تەمەنوۆ,

قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, ع. مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە ديرەكتورى.