اۋا-رايىنىڭ سالقىنداۋىنا بايلانىستى بۇلدىرشىندەرگە ەكپە سالدىرۋ اڭگىمەسى قىزۋ تالقىلانىپ كەلەدى. قوعامدا ازىرگە ۆاكتسينالار تۋرالى ناقتى پىكىر قالىپتاسپاعانىن ەسكەرە وتىرىپ, ماسەلەنىڭ ءمان جايىن انىقتاپ كورۋگە تىرىستىق.
ۆاكتسيناتسيا جاساۋدىڭ كەرى اسەرى بار ما؟
ەكپەلەردىڭ كەز-كەلگەن ءدارى-دارمەك سياقتى كەرى اسەرى بولادى. الايدا, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددسۇ) مالىمەتى بويىنشا, ۆاكتسينالار قاۋىپسىز بولىپ سانالادى جانە زيانى سيرەك كەزدەسەدى.
كەي دارىگەرلەر ۆاكتسينانى تىنىمسىز اتا-انالاردىڭ وتىنىشىمەن سالماي جاتادى. اتا-انالار بورتپە, ءىش اۋرۋى, كىندىك جارىعى, تۇماۋ سەكىلدى اۋرۋلاردى سىلتاۋراتىپ, بالالارىنا ەكپە جاساتپايتىن جاعدايلار تاعى بار. ۆاكتسينانى ەپيلەپسيا, سال اۋرۋى, يممۋنجەتىسپەۋشىلىگى جاعدايىندا دا سالا بەرەدى. باستىسى ەكپەدەن كەيىن پايدا بولعان اۋرۋلاردى تىكەلەي ۆاكتسينانىڭ سالدارى دەپ قابىلداۋعا بولمايدى. بالالار كۇندەلىكتى ومىردە كوپتەگەن پاتوگەندەرمەن كەزدەسىپ جاتادى. سول سەبەپتى ۆاكتسينا سالدىرتۋ دەنساۋلىققا قاتتى كەرى اسەر بەرە قويمايدى.
ۆاكتسينا اللەرگياعا ۇلاسىپ كەتپەس ءۇشىن الدىن الا اناليز تاپسىرۋ كەرەك پە؟
ءبىر ميلليون ادامعا جاسالعان ۆاكتسينانىڭ ىشىندە تەك بىرەۋى اللەرگيالىق رەاكتسيا بەرەدى. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە ۆاكتسيناتسياعا اللەرگيالىق اناليزدەر جاسالمايدى. ال بالادا ەكپەدەن كەيىن اللەرگيا باستالسا, دارىگەر دەرەۋ قاجەتتى ەم بەرەدى.
ءبىر بالادا ەكپەدەن كەيىن بورتپە شىققانىن ەستىسەڭىز...
كوپتەگەن اتا-انالار مەن بىلىكتىلىگى تومەن دارىگەرلەر ۆاكتسينا مەن ودان كەيىن پايدا بولعان اۋرۋلاردى ءوزارا بايلانىستىرىپ جاتادى. جالپى كىشكەنتاي سابيگە ەكپەدەن باسقا مەديتسينالىق ارەكەتتەر جاسالمايتىنىن ەسكەرەر بولساق, بۇل تەوريا راس كورىنەدى. الايدا زەرتتەۋلەر دالەلدەگەندەي, بۇل اۋرۋلار ەكپە جاسالماسا دا شىعاتىنى بەلگىلى بولدى.
ەكپە جاساۋعا تىيىم سالىناتىن جاعدايلار تۋرالى
بۇنداي جاعدايلار تىم از. مىسالى, ءسابي تۇماۋراتىپ, قىزۋى جوعارى بولسا, ۆاكتسينانى كەيىنگە شەگەرۋگە بولادى. سەبەبى ەكپەدەن كەيىن قىزۋ نە سەبەپتى كوتەرىلىپ جاتقانىن انىقتاۋ قيىنعا سوعادى: ول ۇزاققا سوزىلعان تۇماۋدان با, الدە ۆاكتسينانىڭ سالدارى ما. كەلەسى ءبىر سەبەپ - ەگەر بۇعان دەيىن جاسالعان ەكپەدەگى دارىلىك قۇرامعا اللەرگيا باستالعان بولسا, ەكپەدەن باس تارتۋعا بولادى. ال, ەگەر بالاڭىز انتيبيوتيكتەر ءىشىپ جۇرگەن بولسا, نەمەسە ينفەكتسيالىق اۋرۋدان ەندى جازىلعان بولسا, ەكپە سالدىرا بەرۋگە بولادى. بۇل تۋرالى اقش-تىڭ «CDC 24-7» دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى حابارلادى.
بالاعا ەكپە سالدىرماسا نە بولادى؟
بىرىنشىدەن, بۇل شەشىم بالا ومىرىنە ەكپە سالدىرعاننان گورى الدەقايدا كوپ قاۋىپ توندىرەدى. ەكىنشىدەن, بۇنداي جاعدايلار بالا ولىمىنە اكەلگەن كەزدەر بولدى.
2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا ەۋروپادا بىرنەشە مىڭ ادام قىزىلشا اۋرۋىنا شالدىعىپ, كەيبىرەۋى سونىڭ سالدارىنان كوز جۇمدى. ددسۇ مالىمدەۋىنشە, ناۋقاستاردىڭ 96,6% ۆاكتسيناتسيادان وتپەگەن. بۇنداي جاعدايعا جول بەرمەۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك بالالارعا ارنالعان ەكپە كۇندەلىگىن قاراپ شىققانىڭىز دۇرىس.
ەكپەنى قانشالىقتى ءجيى سالدىرۋ كەرەك؟
ەكپەنىڭ نەگىزگى بولىگى 0-14 جاس ارالىعىندا جاسالادى. بۇدان سوڭ 18 جاسقا دەيىن جىلىنا ءبىر رەت تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينا الىپ تۇرسا جارايدى. ال ەگەر ازيا, افريكا سەكىلدى ەكزوتيكالىق ەلدەرگە جول جۇرەتىن بولساڭىز, الدىن الا دايىندالىپ, قوسىمشا ەكپە سالدىرعان ابزال.
ەكپە سالدىرۋ قانشا تۇرادى؟
اتالعان كۇندەلىگىنە ەنگەن ەكپەلەردىڭ بارلىعى جەرگىلىكتى جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن تەگىن سالىنادى. بالالارعا ارنالعان ەكپەنى وتاندىق جانە شەتەلدىك ۆاكتسينالارمەن جۇرگىزۋگە بولادى. باستىسى, ولار تىركەلىپ, سايكەس سەرتيفيكاتتارى بولۋى ءتيىس. ەكپەنى مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ ارناۋلى كابينەتتەرىندە جۇرگىزگەن ابزال. سەبەبى, ۆاكتسينالار ءوزىنىڭ بەلگىلى ءبىر ەرەجەلەرىنە سايكەس ساقتالۋ كەرەك.
ازىرلەگەن
ايگۇل شەرنياز,
«ەگەمەن قازاقستان»