قازاق تاريحىنا ۇڭىلسەك, كونە زاماندا بايىرعى تۇركىتىلدەس حالىقتار ءتول جازۋى بىتىگ, ياعني رۋنالىق جازۋدى ويلاپ تاۋىپ, V-VIII عاسىرلار ارالىعىندا كەڭىنەن قولدانىپ وتىرعان. VIII عاسىردان باستاپ قازاقستان اۋماعىندا يسلام دىنىمەن بىرگە, اراب جازۋى دا تارالا باستادى. ءسويتىپ, مىڭ جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى جەرگىلىكتى تۇرعىندار اراب جازۋىن مادەنيەت پەن عىلىم قۇندىلىعىنا اينالدىرعان بولاتىن.
كەڭەس وداعى تۇسىندا, قازاقتىڭ توتە جازۋى, لاتىن ءالىپبيى نەگىزىندە قۇرىلعان جاڭا قازاق الىپبيىنە اۋىستىرىلدى. ءسويتىپ, 1929 جىلدان باستاپ 1940 جىلعا دەيىن لاتىن ءالىپبيى قولدانىلدى. الايدا 1940 جىلى قازاقتىڭ لاتىن ءالىپبيى, ورىستىڭ كيريلل جازۋى نەگىزىندە قۇرىلعان جاڭا الىپبيىنە اۋىسىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن وسى جازۋ جۇيەسىن پايدالانىپ كەلەمىز.
1991 جىلى قازاق ەلى ءوز تاۋەلسىزدىگىن قايتا قالپىنا كەلتىرگەلى بەرى, لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ تاقىرىبى جاڭا سەرپىن الدى. كەز كەلگەن تاۋەلسىز ەلدىڭ ءوزىنىڭ ۇلتتىق مۇددەسىن قورعايتىن يدەولوگياسى بولۋى قاجەت. ول وبەكتيۆتى زاڭدىلىق. قازاق حالقى ەكى عاسىردان اسا ۋاقىت رەسەيدىڭ قۇرامىندا بولىپ, ەرىكسىز ونىڭ قۇندىلىعىن قابىلداۋعا ءماجبۇر بولدى. حالقىمىز انا ءتىلى – قازاق تىلىنەن ايىرىلا جازدادى. قازاقتىڭ مۇددەسىن ەسكەرمەي, بىرنەشە مارتە جازۋ گرافيكاسى اۋىستىرىلدى. ال جازۋ قارپىنىڭ حالىقتىڭ دۇنيەتانىمىنا تيگىزەتىن ىقپالى وتە زور ەكەنى بەلگىلى.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ يدەياسىن 2012 جىلدىڭ 14 جەلتوقسان كۇنى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جاريالاعان كەزدە ايتقان بولاتىن. بۇل يدەيانى قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بولىگى دۇرىس شەشىم دەپ باعالادى. كەيبىر ماماندار, بۇل رەفورما كورشى جاتقان رەسەيمەن قارىم-قاتىناستى بۇزۋى مۇمكىن دەپ ءۋاج ايتۋدا. بىراق استە ولاي ەمەس. رەسەي قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەسى. ونىمەن قوسا, ءبىزدىڭ ەلدەر – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ مۇشەلەرى. ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق جانە ءوزارا سىيلاستىق ساياساتى بۇدان ءارى نىعايا تۇسپەك.
قازاقستاننىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋى – ول وركەنيەت جولىن تاڭداۋ باعدارىنىڭ اسا ماڭىزدى تەتىگى. ەلباسىمىز ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا, 2018 جىلدان باستاپ لاتىن ءالىپبيىن ۇيرەتەتىن مامانداردى دايىنداۋ جۇمىسىن باستاۋ كەرەك دەپ اتاپ كورسەتتى. بۇل ماماندار, قازاقستاندىقتاردى جاڭا الىپبيىنە ۇيرەتەتىن بولادى. ال 2025 جىلعا قاراي, لاتىن ءالىپبيى, كيريلل جازۋىمەن قاتار ءىس-جۇرگىزۋگە ەنگىزىلەدى, سونداي-اق وقۋلىقتار, مەرزىمدىك باسىلىمدار وسى جازۋدى قولدانا باستايدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ء«ۇش تۇعىرلى ءتىل» ساياساتىن جۇزەگە اسىرىپ وتىر. مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق تىلىمەن قوسا, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرى كەڭ اۋقىمدا وقۋ باعدارلامالارىنا ەنگىزىلدى. اعىلشىن ءتىلى الەمدىك اقپاراتتار مەن يننوۆاتسيالاردىڭ اعىنىنا ىلەسۋىنە قولايلى مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار اعىلشىن ءتىلىن بىلسەڭ, الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىڭ اشىلادى. وسى ورايدا, لاتىن ءالىپبيى, شەت تىلدەردى مەڭگەرۋگە وڭ سەپتىگىن تيگىزبەك.
قورىتا كەلگەندە, قازاقستان ءۇشىن لاتىن ءالىپبيى – الەمنىڭ اقپاراتتىق كەڭىستىگىنە كىرۋگە, وزىق تەحنولوگيالار مەن كومپيۋتەر ءتىلىن مەڭگەرۋگە جول اشادى. ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتادى. قازاق ءتىلى باۋىرلاس تۇركىتىلدى ەلدەرمەن جاقىنداي تۇسەدى. جانە ەڭ باستىسى – قازاق قوعامىن شىنايى رۋحاني جاڭعىرۋعا اكەلەدى.
ساعادات اشەبەكوۆ, اقمولا وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى