اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءوتىنىشى وسىنداي. تابيعاتى ەرەكشە,قالىڭ قاراعايلى ورمان شەتىندە وتىر. شالعايداعى بالەنباي شاقىرىپ جەردەگى ەسىلباي اۋىلىنا بارىپ قايتتىق. ويلى-شۇڭقىرلى جول دەگەنىڭىز سول باياعى قالپى عوي. بارايىن دەسەم جول شالعاي, بارمايىن دەسەم ەل قانداي دەگەن وسى. اۋىلدىڭ حالقى ءتوزىمدى, وسى جولمەن كۇن سايىن كورشىلەس اربيگەن, گالكين دەگەن اۋىلداردىڭ دا تۇرعىندارى اۋدان, وبلىس ورتالىعىنا جول ءجۇرىپ جاتادى. الدىڭعى جىلدارى اشىلعان عابدۋل-ۋاحيت حازىرەت كەسەنەسىنە وسى جولمەن كەلۋشىلەر دە از ەمەس. ءتىپتى, ەكسپو-17 كورمەسىنىڭ تۋريستەرىنە دە كەسەنەگە اپاراتىن باعىت جاسالعان-دى. جولساپارىمىزدىڭ ماقساتى-ورمان تاقىرىبى, ورمان شەتىن جاعالاي وتىرعان اۋىلداردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە ارنالدى.
-بىراق, بىزگە جولدان بۇرىن اۋىلىمىزعا مادەنيەت ءۇيى كەرەك بولىپ تۇر. جولدىڭ ناشارلىعىنا شىداپ كەلدىك, شىداي بەرەمىز دە. ءوزىڭ كورىپ تۇرعانداي ءبىز الىستاعى ورماندى اۋىلدا تۇرامىز. ءبىز ءبارىمىز اۋىل بولىپ «ەگەمەندى» وقيمىز, كۇندەلىكتى پوشتا قازىر كەلىپ تۇرادى بۇرىن بولعان اۋدان اكىمدەرىنىڭ ءبارى وسى ۋادە بەردى, بىراق, ەسىلبايدا مادەنيەت ءۇي ءالى اشىلعان جوق. وسى ماسەلەنى ەندى گازەتىڭە جازىپ بەرسەڭ,-دەدى اۋىلدىقتاردىڭ اتىنان ءسوز العان جەرگىلىكتى كاسىپكەر, اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى قيساميدەن ماقاۋ ۇلى.
نەگىزى اۋىلدىڭ باس كوتەرەرى, ءاربىر ىسكە باستاماشاسى, دەمەۋشىسى دە وسى كاسىپكەر اعامىز كورىنەدى. اۋىلدا «قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا» ارنالعان ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىنا, ″ماڭگىلىك ەل″ بەينەلى ستەللاسىنىڭ جاسالۋىنا, كىشكەنتايلار وينايتىن ويىن الاڭى جاساۋعا ۇلەس قوسىپتى.
شەگىرەن اۋىلدىق اۋماعىنا قاراستى ەسىلباي اۋىلىندا 650-دەي ادام تۇرادى. اۋىلدىقتاردىڭ دەنى ورمانشى, سەيتەن ورمان شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتۋدە. كۇندىز-ءتۇنى قالىڭ قاراعايلى اعاشتى ورتتەن قورعاپ, اڭ-قۇستارىن ساقتاۋعا ۇلەس قوسۋدا. ورمان شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتكەن توتىي, ساعىدات, قاريموللا, جۇمابەك, قوزىباي, قالي, تاسىم, سولتان سياقتى اتالارى كەيىنگى جاستارعا ۇلگى. سوندىقتان, كىشكەنتايلارىنان قالىڭ اعاشقا كوزدەرى ۇيرەنىپ, بۇلدىرگەنىن, قاراقاتىن تەرىپ جەيتىن بالالار اكە, اعالارىنىڭ جولىن قۋىپ ورماننان الىس كەتە المايدى ەكەن. سولاردىڭ ءبىرى-قوبىلاندى اتىعاي س. تورايعىروۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ورمان شارۋاشىلىق فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ, قازىر شارۋاشىلىقتا قىزمەت اتقارۋدا. اۋىل مەكتەبىنىڭ الدىندا ويلانا قاراپ شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ ءمۇسىنى تۇر. كۇتىم قاجەت-اق. جالپى, مەكتەپتىڭ سىرتقى كورىنىسى دە جۇدەۋ تارتىپ تۇر. مەكتەپ 1992 جىلى جاڭادان سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلىپتى. ايتپاقشى, 1990 جىلى مەكتەپتىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى توقتاپ قالعان كەزدە اۋىلدىڭ ءوتىنىشىن ارقالاپ, مارقۇم قايكەن يسابەك اقساقال الماتىعا دەيىن بارىپ كەلىپتى. شەگىرەن كەڭشارىنىڭ ديرەكتورى قالاۋ قاراتاي ۇلى وسى مەكتەپتى سالۋعا باستاماشى بولىپ, اۋىل كوشەلەرىن جوندەپ بەرىپتى. قازىر مەكتەپتە 77 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. مەكتەپ الدى دايارلىق توبىنا 11 بالا كەلىپ ءجۇر.وتكەن جىلى السۋ, نۇرايىم, ءالىمجان, ماعجان دەگەن ءتورت بالا ومىرگە كەلىپتى.
-مەن وسى اۋىلدا تۋىپ-ءوستىم. مەكتەپتە تالاي جىل مۇعالىم بولدىم. وسى جاقىندا عانا اكىمدىك قىزمەتكە كەلدىم. بىرلەسىپ, «تۋعان جەر» باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىس جاسايمىز دەپ ويلايمىن,-دەيدى اۋىل اكىمى جاسۇلان ابەلدينوۆ
-ءسىز ەسىلبايعا جاز ايىندا كەلىڭىز, ورمان شەتىندە ءتۇرلى دارىلىك وسىمدىكتەر, يتمۇرىن, دولانا, قاراقات,مويىل, بۇلدىرگەن وسەدى,بىزدەر جاز بويى ءتاتتى توساپتار قايناتامىز,-دەيدى اۋىلدىقتار.
ايتسا ايتقانداي, اۋىل داستارحانى مول, قايماق, ءسۇت, بالقايماق, قۇرت, ىرىمشىك, نان-توقاش دەيسىز بە ءبارى جايناپ تۇر, مال-جان امان. اتتەڭ, قولدارى جەتپەي تۇرعانى: الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جول, ەڭ باستىسى-مادەنيەت ءۇيى كەرەك. اكىمدەر تالاي جىلعى ءوتىنىشىن ورىنداپ, شالعايداعى اۋىلدى قۋانتسا ەكەن دەيمىز. قوراسىندا باعىپ-قاعىپ وتىرعان مالدارى جەتەدى, ءشوبى شۇيگىندى, اۋاسى جايلى جايلاۋلى جەر.
باستىسى: ەلىمىزدىڭ ءبىر بۇرىشىن ساقتاپ, بالا-شاعا ءوسىرىپ, مال-جانىن ساقتاپ وتىرعان اۋىلدان ەل كەتپەسىن دەيىك. اتاقتى عابدۋل-ۋاحيت حازىرەت وسى ەسىلباي اۋىلىندا تەمىرعالى بولىس سالدىرعان مەشىتتىڭ يمامى بولعان. قۋعىن سۇرگىندى وتكەنى-بۇگىنگە قىمبات, شەجىرەلى جەر. قايتاردا ءبىز دە كەسەنەگە بارىپ تاعزىم ەتتىك.
فاريدا بىقاي
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى,
ەسىلباي اۋىلى