اسىل قاسيەت سەڭگىرى

كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ تاريحى وتان الدىنداعى ەڭبەگى ۇزاق ۋاقىتقا ەستە قالاتىن ادامداردىڭ اتىمەن داڭقتى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى وسىنداي تۇلعالاردىڭ بىرەگەيى گەولوگ عالىم قانىش يمانتاي ۇلى ساتباەۆ. قانەكەڭنىڭ دانالىعى – ساحارا كەزىپ, ءوزى باس بولىپ, شەكسىز دە شەتسىز دالامىزدا جەر استىندا عاسىرلار بويى يەسىز جاتقان بايلىقتى حالقىمىزعا الىپ بەردى, سول ىسىمەن ۇلى باستاماشى بولا وتىرىپ, ءبىلىمدى دە بىلىكتى كوپتەگەن ءىزباسار شاكىرتتەر تاربيەلەدى. كەلەر ۇرپاققا تاباندارى تايمايتىنداي عىلىم جولىنىڭ قانشاما سۇرلەۋلەرىن سالىپ كەتتى. كەيىننەن ءار سالانىڭ: مەتاللۋرگيا, مۇناي, ماشينا جاساۋ جا­نە تاعى باسقا وندىرىستەردىڭ جاڭا وسكەن ماماندارى قانەكەڭ جولىمەن بۇگىنگى مەن ەرتەڭگىنى, پراكتيكا مەن عىلىمدى, دالا مۇمكىندىكتەرى (ەل مۇمكىندىگى) مەن قالا مۇمكىندىكتەرىن سالىستىرىپ, كەرەكتى جاڭالىقتاردى اشا وتى­رىپ, سونىمەن قاتار, ەرەكشە ۇيىمداستىرۋشىلىق قاسيەتى ارقا­سىندا ارقايسىسى ءوز سالاسىندا ايگىلى بولدى. ولاردىڭ قايسىسى بولماسىن, قانەكەڭ اعامىزدان ونەگە الىپ, ادامگەرشىلىك پەن ۇيىمداستىرۋشىلىق قاسيەتتى وتە جوعارى قويعان. ءبىزدىڭ اسەكەڭ دە سونداي جان-جاقتى, ساۋلەت پەن قۇرىلىستى ونەر رەتىندە دە, ون­دىرىستىك ءۇردىس رەتىندە دە بۇگە-شۇ­گەسىنە دەيىن مەڭگەرگەن, قۇرى­لىستىڭ مونتاجىن دا, ماتەريالدارىن دا كاسىبي تۇرعىدا جىكتەپ بەرە الاتىن بەلگىلى تۇلعا. ول دا قانىش ساتباەۆ اعامىز سياقتى, قۇرىلىس الاڭدارىندا (دالادا) شەبەر جۇمىس ىستەپ, ونى باسشىلىق قىزمەتپەن (قالادا) ۇشتاستىرا بىلگەن تەرەڭ ءبىلىمدى مامان.  ساۋلەت (لاتىن تىلىندەگى architec­tura گرەكتىڭ architekton دەگەن سوزىنەن شىققان) گرەك تىلىنەن اۋدارعاندا باس قۇرىلىسشى دەگەندى بىلدىرەدى. ءوز كەزدەرىندە قازاقستاننىڭ ساۋ­لەتى مەن قۇرىلىسىن بىرگە دامىتىپ, وسى سالانىڭ سارا جولىن سالىپ كەتكەن العاشقى اعا بۋىن ساردارلار تولەۋ باسەنوۆ, مال­باعار مەڭدىقۇلوۆ, اۋكەن جا­كىشەۆ, بولات جارماعامبەتوۆ, تولەباي ءجۇنىسوۆتىڭ ىرگەلى ىستە­رىن جالعاستىرىپ كەلە جاتقان بۇگىنگى بۋىننىڭ باس ساردارى, وسى سالانىڭ قازىرگى پاتريارحى اسقار ق ۇلىباەۆ. ولاي ايتۋىمنىڭ ءوز ءمانىسى بار. اسەكەڭ الماتى قالالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ تۇرعان كەزدەرى قۇرىلىستىڭ ەرەكشە قارقىنمەن دامىعان كەزەڭى بولدى. جاقسى ىستەردىڭ شوق-شوعىمەن جاسالاتىن قۇبىلىسى, جازىلماعان زاڭداي, كوپكە بەلگىلى. قازاقستان ساۋلەتى مەن قۇرىلىسىنىڭ تاريحىندا, اسىرەسە, سول كەزدەگى باس قالامىز الماتىنىڭ دامۋ تاريحىندا لەك-لەگىمەن دۇنيەگە كەلىپ, كوپتىڭ كوزىن قىزىقتىرىپ, نازارىن اۋدارتقان ەرەكشە دۇنيەلەر وتكەن عاسىردىڭ 70-80-جىلدارىندا ورىن الدى. بۇل كەز اسەكەڭنىڭ قۇرىلىس ىسىندە كورنەكتى مامان رەتىندە كورىنە باستاعان جانە الماتى قالاسىن باس­قارىپ تۇرعان جىلدارىمەن تۇسپا-تۇس كەلەدى. قازىرگى دوستىق داڭعىلىنىڭ بويىنداعى سول كەزدە وداق بويىنشا تەڭدەسى جوق, بىرەگەي ار­حيتەكتۋرالىق كەلبەتى بار, ءزاۋلىم قازاقستان قوناق ءۇيى, 2, 5, 9, 12 قاباتتى انسامبلدەر كەشەنى, ەرەكشە ءسان-سالتاناتتى رەسپۋبليكا سارايى سياقتى عيماراتتار – سول جىلداردىڭ جەمىسى. كوكپ-نىڭ سول كەزدەگى باس حاتشىسى لەونيد يليچ برەجنەۆتىڭ الماتىعا كەلگەن ءبىر ساپارىندا قالانىڭ ساۋلەتى ونىڭ ايرىقشا قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. ول پارتيانىڭ ءبىر سەزىندە الماتىنىڭ ساۋلەتى تۋرالى جاقسى پىكىرلەر ايتىپ, ونى ماسكەۋ مەن ۆيلنيۋستەن كەيىن الدىڭعى قاتاردا كەلە جاتقان قالا دەپ اتادى. سول پارمەنمەن ماسكەۋ قالاسىنىڭ ءبىراز باسشىلارى مەن سول كەزدەگى قالانىڭ باس ساۋلەتشىسى ميحايل ءپوسوحيندى ءبىزدىڭ قالامىزعا اتتاندىرىپ, ولار اتالمىش قۇرىلىس نىساندارىن ارالاپ كورىپ, تاجىريبە رەتىندە ءبىراز جوبالارعا قانىعىپ قايتقان ەدى. وسىدان كەيىن-اق سايى­ن دالانىڭ توسىندەگى الماتى قالا­سىنىڭ ساۋلەتتىك بەدەرى تۋرالى اق­پارات, ءتىپتى شەتەلدىك جۋرنالداردا دا جارىق كورە باستادى. اسەكەڭنىڭ «قالا – ءبىزدىڭ ورتاق ءۇيىمىز, ءبىز ءبارىمىز ونىڭ شىن مانىندەگى قوجاسى ەكەنىمىزدى سەزىنىپ, وعان قامقورلىق جاساۋعا ءتيىسپىز» دەگەن ءسوزى قالا عانا ەمەس, تۋعان جەرگە دەگەن جا­ناشىرلىعىن انىق بايقاتادى. بۇل – وتە ونەگەلى ءسوز. ءاربىرىمىز ءوزىمىزدىڭ تۇرعان جە­رىمىزگە وسىلاي قارايتىن بولساق, كوشتىڭ باسىندا بولارىمىز انىق. بارىمىزگە ۋاقىت تا ورتاق, قالا دا ورتاق, زامان دا ورتاق – زاماننىڭ ۇياتى ۇرپاقتا قالادى. سونى اڭعارتا بىلگەن اسەكەڭدى ءوز زامانىنىڭ يەسى دەپ ايتا الامىن. ارينە, وڭايشىلىقپەن بولا قوياتىن جۇمىس جوق, اسىرەسە, قۇ­رىلىس ءىسىن باسقارۋ, قۇرىلىستى مەم­لەكەتتىك تۇرعىدان باسقارۋ – كۇردەلى جۇمىس. قۇرىلىستىڭ ءوزى ءتۇرلى-ءتۇرلى سالالاردى قامتيدى, ءوز ىشىنەن دە بىرنەشە سالاعا بولىنەدى. بۇل ونىڭ ەرتە زاماننان كەلە جاتقان اتا كاسىپ ەكەندىگىن دالەلدەيدى. قول جۇمىسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ كەلگەن قۇرىلىستى اۆتوماتتاندىرىپ, ونىڭ جۇرگىزىلۋ ۇدەرىستەرىن تەحنيكا جەتىستىكتەرىمەن دامىتۋ جۇمىستارى شامامەن 200 جىل بۇرىن باستالعان. ونىڭ ءبىر مىسالى – اياقپەن يلەنىپ, قولمەن باستىرىلاتىن كىرپىشتى زاۋىتتا شىعارۋ. سونىڭ ناتيجەسىندە پانەلدەر پايدا بولدى – اعاش پانەل, تەمىربەتون پانەل وندىرىسكە ەندى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, قۇرىلىستى اۆتوماتتاندىرىلدى دەگەنىمىزبەن, ودان 100 جىل كەيىن پايدا بولسا دا, جاسالۋ مەرزىمى بىرنەشە كۇندى عانا الاتىن اۆتوموبيل, ۇشاق قۇرىلىسى سياقتى مەحانيكالاندىرىلعان وندىرىسكە ءالى كۇنگە دەيىن قول جەتكىزە الماي كەلە جاتىرمىز. امەريكالىق ماماننىڭ سالىستىرمالى زەرت­تەۋىنە جۇگىنسەك, جاپونيانىڭ ءۇي قۇرىلىسى زاۋىتى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە قاراعاندا, ءبىر ءۇي 30 مىڭداي بولشەكتەن تۇرادى ەكەن. ءاۆتوموبيلدىڭ بولشەكتەر سانى دا وسىنداي. الايدا, ءبىر ءاۆتو­موبيلدى ەكى كۇندە قۇراستىرىپ شىعۋعا بولسا, ءۇي سالۋ بۇگىنگە دەيىن بۇنداي مەرزىمدىك جىلدامدىققا جەتە الماي كەلەدى. مۇنىڭ باس­تى سەبەبى – ءۇي بولشەكتەرىنىڭ دارا­لىعىندا, ولاردىڭ ءالى دە جەكە-جەكە جينالۋىندا. ولاردى تۇتاستاندىرۋ كەلەشەكتە دە مۇمكىن بولماس, ويتكەنى الدىن الا ءمىنسىز جوس­پار بولا تۇرسا دا, قۇرىلىستا ادام فاكتورى, وندىرىستىك فاكتورلار سياقتى قيىندىققا كيلىگەتىن جاعدايلار بولادى. وسىنداي جاع­دايلاردا ونى باسقارۋ, جۇمىستى جۇرگىزۋ, سالىپ ءبىتىرۋ باسشىدان ۇلكەن ءبىلىمدى, قايراتكەرلىكتى, ۇيىمداستىرۋشىلىقتى قاجەت ەتەدى.  ۋاقىت – تارازى, ول ءبارىن بەزبەندەپ, ادامداردى دا, ولاردىڭ اتقارعان ىستەرىن دە ورىندى ورنىنا قويىپ بەرەدى. رەسپۋبليكامىزدىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىس كوميتەتى ءوز زامانىندا الدىڭعى قاتاردان تابىلدى. ول ەلىمىزدىڭ ساۋلەت جانە قۇرىلىس سالاسىن وداق كولەمىندە دامىتىپ, وداقتاس رەسپۋبليكالار ىشىندە ۇلكەن بەدەلگە يە بولدى. بۇنداي جەتىستىكتەرگە جەتۋ جولىندا تەر توككەن باسشىلاردىڭ قاتارىندا اسقار ق ۇلىباەۆ تا بار. ادال, ەڭبەكقور باسشى رەتىندە وسى باعىتتى جەتىستىكتەرگە جەتەلەپ, جۇمىستاردى ۇيلەستىرۋدە كوپكە ۇلگى بولاتىن ىسكەرلىگىن كورسەتتى. قۇ­رىلىس سالاسىن دامىتۋمەن قاتار, ونىڭ نورماتيۆتىك جاعىنان دا قامتاماسىز ەتىلۋىندە اسەكەڭنىڭ ەڭبەگى زور. قازىرگى قولدانىلىپ جۇر­گەندەردىڭ نەگىزى وسى كىسى باس­قارىپ, تەحنيكالىق كەڭەستەردە تال­قىلاپ, قولىمەن بەكىتكەن قۇرىلىس نورمالارى.  اسقار التىنبەك ۇلىنىڭ وتكىر مىنەزى مەن تۋراشىلدىعىنان كوپ­شىلىك حاباردار. الايدا, وتكىرمىن دەپ وڭمەندەپ, تۋرامىن دەپ ەش­كىمدى تۇرالاتقان ەمەس. ءار جۇ­يەلى ءسوزى ءوز ورنىن تاۋىپ جاتادى. كەڭەستىك كەزەڭدەگى ءبىزدىڭ سا­لا­داعى باسشىلاردىڭ كوبى – قۇ­رىلىس الاڭدارىندا جۇمىس ىستەپ, قارا جۇمىستىڭ قايناۋىنان شىنىعىپ كەلگەندەر. ولار كوبىنە جۇمىسپەن قاتار تۇزدىعى باسىم «ارتىق ءسوز­دىڭ» دە مول قورىن الىپ كەلەتىن. ءيا, سول باسشىلاردىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرىلىس وپەراتيۆكالارى مەن جينالىستارىندا دا «نورمادان تىس» سوزدەردى پايدالانىپ قالاتىن كەزدەرى ءجيى ۇشىراساتىن. بۇل جاعداي بۇنداي جينالىستاردا كوبىنە ايەل ادامداردىڭ بولمايتىنى سەبەپتى, ءتىپتى, ۋشىعىپ كەتىپ جاتاتىن. قۇرىلىس بارىسىندا مەرزىمدەر ساقتالماۋ سەبەبىنەن ۇلكەن داۋلار شىعىپ جاتادى. بۇل كەيدە قۇرىلىسشىلاردىڭ «ەشتەن  كەش جاقسى» دەپ جايباسارلىققا سالىناتىندىقتارىنان بولىپ تۇراتىنى دا وتىرىك ەمەس. سوندايدا اشۋعا ەرىك بەرىپ, كوزى شەكەسىنە شى­عىپ, ارقانىڭ اق بورانىنا ۇق­ساپ تۇتەپ كەتەتىن باسشىلار بو­لا­دى. جاي اڭگىمەدە, ارينە, ءتىل­دىڭ بارلىق «نورمالارىن» ساقتاپ سويلەۋ كوپشىلىكتى تاڭداي قاقتىرا قويماس, بىراق قاتتى اشۋ كەزىندە بالاعاتقا بارماي-اق, «مادەني شىبىرتقىمەن» جەرىنە جەتكىزە ايتۋ كوپتىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. ولار بۋراداي بۇرقىراعاندا, جا­نىنا ادام جولاي المايدى. دەگەنمەن, ءدال سول باسشىلاردىڭ جولىنان ءوتىپ كەلگەن اسەكەڭنىڭ ءتىل مادەنيەتىنىڭ وتكىرلىگى جوعالماي, ۇستامدىلىقتىڭ بيىگىندە تۇ­راتىن. جاي ماستەردەن مينيستر­گە دەيىنگى سارا جولدى ءجۇرىپ وتكەن تاجىريبەلى باسشىنىڭ ءار جينالىستاعى ءسوز ساپتاۋىنداعى كاسىبيلىك پەن سالماقتىقتى باي­قاۋعا بولاتىن. ول كىسى ءار ءىستى اقىل­عا سالىپ, ء«بىر كىسىنىكى ماقۇل, ەكى كىسىنىكى اقىل» دەگەندەي شەشىپ وتىراتىن. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ول كىسىنىڭ ءتۇرلى جيىنداردا سويلەگەن سوزدەرى قازاق تىلىندە دە, ورىس تىلىندە دە شۇرايلى كەستەسىمەن, ناقتى ويىمەن ەرەكشەلەنىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, ول شىعارماشىلىق ادامدارىنىڭ ءوز ويلارىن اشىق ايتۋلارىنا مۇمكىندىك بەرىپ وتى­­رادى, ويتكەنى ول جۇمىستىڭ قوز­عاۋشى كۇشى بولىپ تابىلاتىن وسىنداي ويى ۇشقىر, قيالى جۇيرىك مامانداردىڭ ەڭبەگىن جاقسى با­عالايدى. ول كىسىنىڭ ۇلكەن ءبىر قاسيەت­تەرىنىڭ ءبىرى – كۇناھار مەن كىنالىنى ايىرا بىلەتىندىگى. ء«مىنسىز ادام جوق, ءمىنسىز زامان جوق» دەپ حال­قىمىز ايتاتىنداي, ادامنىڭ شالىس باسقان ءار قادامىنان ءمىن تاۋىپ, كىنالىلىكتى كۇناھارلىققا دەيىن بيىكتەتەتىن باسشىلاردىڭ بولاتىنى راس. ونىڭ سوڭى ادام­نىڭ ارتىنا شام الىپ تۇسۋگە ۇلاسادى. كۇناھار مەن كىنالىنى ايىرا بىلگەندەر ءومىردىڭ تازالىعىندا جۇرەدى, باسشىلىققا يەلىك ەتەتىن قاسيەتى بولادى. جۇرت ايتاتىن بۇل قاسيەتتى اسەكەڭنىڭ بويىنان مەن دە كوردىم. ونىڭ كە­شىرىمشىلدىلىگىنە, الدىنىڭ كەڭ­دىگىنە مەن دە كۋا بولدىم.  ءبىزدىڭ كەڭسەمىزدەن مينيسترلىك بىرنەشە بولمەنى جالعا الىپ, قىزمەتكەرلەرىن وتىرعىزعان بولاتىن. داعدارىسپەن تۇسپا-تۇس كەلگەن ءبىر جىلدارى سول جۇمىس جايلارىن جالعا الۋشىلار تولەم جۇرگىزبەي قويدى. ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان جاسالعان شاعىمداردان دا, مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ سول جاي­لاردى بوساتۋ تالاپتارىنان دا ەشقانداي ناتيجە بولمادى. باسقا امال بولماعاسىن, مەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوشىرىپ, تەلەفون بايلانىسىن ءۇزىپ, ءتىپتى, ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرىن تولەماقى تولەمەي جۇمىس ورىندارىنا جىبەرمەۋ تۋرالى نۇسقاۋ بەردىم. ارينە, مۇنىڭ ءبارى سول ءبىر ۋاقىتتاردا «قىزمەت قىزۋىمەن» مەنىڭ تاراپىمنان جاسالعان, ەشبىر زاڭعا سايكەس كەلمەيتىن اسىعىستاۋ شەشىم ەدى. ەرتەڭىنە كوللەگيا بولاتىن­دىعى, وندا مەنىڭ ءتارتىبىم قارالا­تىنى جونىندە تەلەفونوگرامما كەلدى. ساباما تۇسكەننەن كەيىن ايىپ وزىمنەن ەكەنىن ءتۇسىنىپ, باسشىنىڭ قانداي شەشىمى بولسا دا دايىن بولدىم. تالاي جىل وداق بويىنشا الدىڭعى ساپتا جۇرگەن باس جوبالاۋ ينستيتۋتىنىڭ باسشىسىن ەرتەڭ «سىباعاسىن» بەرىپ ورنىنان الادى ەكەن دەگەن سىپسىڭ سىبىستى الىپ-قاشپا ءسوز جۇگىرتەتىن «ماماندار» جان-جاققا جەتكىزىپ جاتتى.  اسەكەڭ مەنىڭ ءىس توركىنىمنىڭ دۇرىس ەكەندىگى, كۇناكارلىعىم جوق, كىنام بارىن تاپ باسىپ, ءوز ورەسىنىڭ كەڭدىگىن وسى جولى دا كورسەتە ءبىلدى. ول كىسىنىڭ سول ءبىر اسقاق تۇلعاسى مەنىڭ ءومىر جولىمداعى ۇلكەن ءبىر قاتەلىگىمنەن لايىقتى شىعۋىما سەپتىگىن تيگىزدى. بارىنە تورەشى ۋاقىت ونى ءالى كۇنگە دەيىن سول بىلگىرلىك, ادامگەرشىلىك بيىگىنەن تۇسىرگەن ەمەس. اسەكەڭ قاي جەرگە بارسا دا جۇمىسىن ادال اتقارىپ, اينالا­سىنداعى ادامدارمەن سىيلاستىقتان اجىرامايدى. قايتا جۇرگەن جەرىندە جاڭا ءىنى-دوستار, زامانداس-دوستار تاۋىپ, ءورىسىن كەڭەيتىپ وتىرادى. سوندىقتان بولۋى كەرەك, ول قالاعا دا, وبلىسقا دا, قۇرىلىس سالاسىنا دا از ۋاقىتتىڭ ىشىندە بەلگىلى دە, بايگەلى دە باسشى بولا ءبىلدى. قاي جۇمىسقا دا بەل شەشە كىرىسىپ, ءوز باسشىلىعىن ەل ەسىندە قالارداي ەتىپ اتقاردى. كەيبىر باسشىلار بولادى, جايلى جينالىستارعا بارادى دا, جايسىزدارىنان باسىن الىپ قاشادى. ال اسەكەڭ كۇرمەۋى قيىن قانشاما ماسەلەلەردىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردى. ءوزىنىڭ پاراساتتىلىعى مەن ىسكەرلىگىن جۇمساپ, تالاي شەشىم­دەردىڭ ۇيىتقىسى بولدى. قۇرىلىس الاڭدارىنداعى ساۋ­لەتشى-قۇرىلىسشىلاردىڭ دا, وقۋ ورىندارىنداعى ستۋدەنتتەردىڭ دە ورتاسىنان تابىلىپ, ءاردايىم ماسە­لەنىڭ ناقتى ءمان-جايىنا قانىعىپ قانا قويماي, سولاردى شەشۋ جولدارىنا اقىل قوسىپ وتىرادى. اسەكەڭنىڭ بۇكىل ەڭبەك جولى, ارىپتەستەرمەن, اعايىن-تۋعاندا­رىمەن جانە دوس-جارانىمەن قا­رىم-قاتىناسى ويعا العان ماق­سات­تارىنا جەتۋ ءۇشىن قاجەت قاسيەت­تەر­دى ىزدەگەن ادامدارعا ۇلكەن ونەگە. ەلىنە ەڭبەگى سىڭگەن ازامات ۇكىمەت تاراپىنان, ءتىپتى الەمدىك دارەجەدە باعالانىپ, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعى مەن يۋنەسكو سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاعىن الدى. تەحنيكانىڭ دا, عىلىمنىڭ دا بيىگىنە شىقتى: عىلىم جولىندا ىزدەنىستەر جاساپ, دوكتور بولدى, قازىر ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسى مەن حالىقارالىق ينجەنەرلىك اكادەميانىڭ اكادە­ميگى. ونى جاقسى تانيتىن ورتاسى قاتتى سىيلايدى. ءبىراز جىل ءوزى باسقارعان وڭىرلەر, اتاپ ايتقاندا, الماتى قالاسى, الماتى وبلىسى مەن اتىراۋ وبلىستارى, ىلە اۋدانى اسەكەڭدى قۇرمەتتى ازاماتى رەتىندە ارداقتايدى. جاقىندا مەن عالىم, جۋرناليست ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ عابەڭنىڭ 70 جاسقا تولعان مەرەيتويىنان العان اسەرى تۋرالى وقىدىم. سوندا ول كىسى سول كەزدەگى جەتپىس پەن قازىرگى جەتپىستى سالىستىرا كە­لىپ, قازىرگى جەتپىس جاسقا كەلگەن كىسىلەردىڭ ورتا جاستاعىلارداي كورىنەتىنىن جازىپتى. شىنىمەن, ءبىز دە جاس كەزىمىزدە الپىس-جەتپىس جاستى كارى كورەتىن ەدىك. ءتىپتى, گرۋ­­زيا, كاۆكاز حالىقتارىنىڭ                      100 جاس­قا جەتكەن قارتتارىن تەلە­دي­داردان كورسەتىپ جاتقاندا, «وسىن­داي دا جاس بولا ما؟!» دەگەندەي, تاڭدانۋشى ەدىك. قازىر ەلىمىزدە ءومىر ءسۇرۋ جاعدايى جاقسارا تۇسۋدە ءارى مەديتسينانىڭ جەتىستىگى ارتىپ كەلەدى, سول سەبەپتەن بولار, 90-100 جاس دەگەنىڭىز ءبىزدىڭ جاس كەزىمىزدەگى 60-70 جاستاي كورىنەتىن بولدى. عاسىردان اسا ءومىر جاساپ جاتقان قاريالارىمىزدىڭ كوبەيە تۇسكەنى كوڭىل قۋانتادى. جاس كەزىندە جىگەرى مۇقالماعان, قايتا اقىلىمەن تولىسىپ, كەمەلدەنە تۇسكەن اسەكەڭنىڭ دە زاتى اسىل ەكەنى ونىڭ تۇلا بويىنان كورىنىپ تۇرادى. قازىر سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە اياق باسسا دا, جۇرگەن ءجۇرىسى نايزاداي ءتىپ-تىك, جانارى وتتى. اسىلدىعى كەمىمەي, ورتا جاس­تان ۇلكەن جاسقا جاراسىمدى وتەتىنىنە سەنىمدىمىن.  ەلى ۇمىتپايتىن ەرلەر بولادى, الاشى ارداقتاعان ازاماتتار بولادى. سولاردىڭ ءبىرى – حالقىمىزدىڭ تۇعىرلى تۇلعاسى اسەكەڭ بيىل سەكسەن دەگەن كەمەل جاسقا تولىپ وتىر. ەل ءۇشىن تۋعان ازامات, نار تۇلعا اسەكەڭنىڭ ەڭبەگىنە جەمىس, دەنىنە ساۋلىق, وتباسىنا اماندىق تىلەيمىز. 

ابدىساعيت تاتىعۇلوۆ, اكادەميك, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى,  قازاقستان ساۋلەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى الماتى