«شۋاقتى كۇندەر»

«ەۋرازيا-2011» كينوفەستيۆالىنە قاتىساتىن قازاقستاندىق فيلمدەردىڭ ءبىرى وسىلاي اتالادى الداعى دۇيسەنبى, ياعني 19 قىر­كۇيەكتە كەزەكتى «ەۋرازيا-2011» حا­لىق­ارا­­لىق كينوفەستيۆالى باس­تال­­ماق. مىنە, وسى فەستي­ۆال اياسىندا ءۇش بىردەي كارتينا وتاندىق كينە­ماتو­گرا­فيا­نىڭ قارىمىن كورسە­تە­تىن بو­لادى. ونىڭ ءبىرى – رەجيسسەر ناريمان تورە­با­ەۆتىڭ «شۋاقتى كۇن­دەر» ءفيلمى. الدىمەن وسى ارادا, تامىز ايى­نىڭ بەل ورتاسىنان بەرى ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينو­ستۋ­ديا­سىندا باق وكىلدەرى ءۇشىن «ەۋرازيا» فەستيۆالىنە قاتىساتىن كار­تينالاردىڭ كورسەتىلىمى ءجۇرىپ جات­قانىن ايتا كەتەلىك. سول فيلمدەردى ءبىز دە ارنايى بارىپ تاما­شا­لا­عان ەدىك. ناريمان تورەباەۆتىڭ «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالىندەگى ەنشىسى قان­داي بولاتىندىعى تۋرالى الدىن الا ساۋەگەيلىك ايتۋ قيىن. دەگەنمەن, رە­جيسسەردىڭ بۇل ءفيلمى جاز ايىندا لوكارنو قالاسىندا وتكەن 64-ءشى حا­لىقارالىق كينوفەستيۆالدە تاۋەل­سىز سىنشىلاردىڭ «Premio Boccal­lino» جۇلدەسىمەن ماراپات­تال­عانىن ايتا كەتكەن ءجون. ءيا, لوكارنوداعى كينوفەستي­ۆال­­­دىڭ كونكۋرستىق باعدارلاماسىنا قا­­تىسقان «شۋاقتى كۇندەر» ءفيلمى كينوسىنشىلار تاعايىندايتىن ار­ناۋ­لى جۇلدەنى 11-ءشى بولىپ يەمدەن­گەن بولاتىن. ون جىلدان بەرى وتاندىق كي­نە­ماتوگرافياعا قا­رى­مى جەتكەنشە ءوز ۇلەسىن قوسىپ جاتقان رەجيس­سەر­دىڭ ءداپ وسى ءفيلمى – جالعىزدىق تۋ­­را­­­لى دەسەك تە بو­­­لادى. كينو­تۋىن­دى مى­نا ومىردەگى ەلەۋسىز ءبىر جاننىڭ تۋعان كۇنى ال­دىنداعى كۇندەرىن با­ياندايدى. ونى ەشكىم اتىمەن اتا­ماي­دى. ونىڭ ەشكىمگە دە ىقپالى جوق. ءوز ءومىرى ءۇشىن كۇرەسىپ تە, ءتىپتى كۇرەسپەي دە ءجۇر­گەن سياقتى كورى­نە­تىن ادام – اينا­لاسىنداعىلارعا كىرىپتار. بۇل جال­عىزدىق عانا ەمەس, ادامداردىڭ ءومىر­دەن العانىنان بەرەرى كوپ ەكەندىگى جايلى دا كادۋىلگى وقيعا. اي­نالدىرعان بىرنەشە كۇن­نىڭ ىشىندە ول جالعىز دوسىن دا, ءسۇي­ىكتى قىزىن دا جوعالتىپ ۇلگە­رە­دى. قارىزعا بەلشەسىنەن باتقان بەي­باق پاتەرىنەن دە ايىرىلىپ قالۋ­دىڭ از الدىندا تۇر. وسىعان قاي­عى­رىپ, ازاپ شەگىپ جات­قان كەيىپكەردى دە كورمەيسىڭ. ەكىۇ­داي بولىپ اياق­تالاتىن كارتيناداعى جىگىت تەرەڭگە تارتقان تىرشىلىكتىڭ تۇيتكىلدەرىن جەڭىپ شىعا الا ما؟ نەگە وسىنداي سۇرەڭسىز وقيعاعا رەجيسسەر «شۋاق­تى كۇندەر» دەگەن اتاۋ بەردى ەكەن؟ ەۋروپاداعى كينوسىنشىلاردىڭ نازارىنا ىلىككەن بۇل كينوتۋىندى سولاردىڭ بولمىسىنا جاقىندى­عى­مەن دە كوزگە تۇسكەن بولار دەگەن دە ويعا كەلەسىڭ. بالكىم, ءبىز مىنا ءا­ر­كىم ءوز ارباسىن سۇيرەتۋگە كوشكەن الا­سا­پىران ومىردە جالعىزدىق دەيتىن «دەرتتىڭ» بەلەڭ الىپ كەلە جات­قا­نىن بايقامايتىن دا بولار­مىز؟! قاتارداعى پەندەلەردىڭ ءومىرىن كينو تىلىمەن جەتكىزۋگە ۇمتىلاتىن رەجيسسەردىڭ «كىشكەنتاي ادامدار» اتتى ءفيلمى دە وسىدان 6-7 جىل بۇ­رىن اۋىزعا ىلىگىپ, كينوسىن­شىلار تاراپىنان جاپ-جاقسى باعالانعا­نىن بىلەمىز. ول لەنتا دا شوت­لان­ديانىڭ ەدينبۋرگ قالاسىندا وتكەن كينوفەستيۆالگە قاتىسقان بولا­تىن. سونىمەن «كەزەكتى «ەۋرازيا» كي­نوفەستيۆالىندە باق سىناعالى وتىر­عان قازاق كارتيناسىندا باستى ءرولدى ەرلان وتەپبەرگەنوۆ ورىن­داي­دى. باسقا رولدەردەن گۇلجان قالىباەۆا, دميتري سكيرتا, ىڭكار ءابدىراش, تولەپبەرگەن بايساقالوۆ, ەربولات توعىزاقوۆ, اسەل قاليەۆا, وڭداسىن بەسىكباەۆ سىندى اكتەرلەردى كورەمىز. قىسقاسى, كينوقورجىنىنا 2000 جىلى «رومانتيكا», 2001 جىلى «ان­تيرومانتيكا», 2003 جىلى جو­عا­رى­دا­عى «كىشكەنتاي ادامدار» جۇ­مىس­تا­رىن سالعان ناريمان ءتو­رە­با­ەۆ­تىڭ «شۋاقتى كۇندەرىنە» تابىس تىلەيىك! ايناش ەسالي. –––––––––––– سۋرەتتە: رەجيسسەر ناريمان تورەباەۆ. الماتى.