كەشە ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى ءوتىپ, كۇن ءتارتىبىندە ءتورت ماسەلە قارالدى. دەپۋتاتتار سونداي-اق قالىپتاسقان داستۇرگە سايكەس, وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەر بويىنشا ساۋالدارىن جولدادى.
تيتو سىزدىقوۆ ءوز ساۋالىندا جەكە مەكتەپتەردە ورتا ءبىلىم بەرۋدە مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن كوتەردى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, تەرەڭ ءبىلىم بەرۋى ءتيىس جەكە مەكتەپتەردە ورتا تاپ وكىلدەرىنىڭ بالالارى وقي المايدى. مۇنداعى وقۋ اقىلى بولعاندىقتان, ونىڭ باعاسى شارىقتاپ تۇر. وسىنى العا تارتقان ت.سىزدىقوۆ جەكە مەكتەپتەردەگى وقۋ باعاسىن قولجەتىمدى ەتۋ ءۇشىن ولار مەملەكەت تاراپىنان قارجىلاندىرىلۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيدى. مۇنداي ءتاجىريبە اقش جانە ەۋروپا ەلدەرىندە ءحىح عاسىردان بار بولسا, كورشىلەس قىتايدا جەكە مەكتەپتەر بارلىق سالىقتاردان بوساتىلعان.
وسى رەتتە وقۋشى كۇندەلىگى ماسەلەسىن كوتەرگەن بەكبولات تىلەۋحان وزىمەن ءبىر كۇندەلىكتى دە الا كەلىپتى. سىرتىندا اقش-تىڭ «ازاتتىق ءمۇسىنى» بەينەلەنگەن كۇندەلىكتى ارىپتەستەرىنە كورسەتە وتىرىپ, دەپۋتات وقۋشى ساناسىن وزگە ەلدەردىڭ قۇندىلىقتارىمەن لاستاۋعا بولمايتىندىعىن ەسكەرتتى. ب.تىلەۋحاننىڭ ايتۋىنشا, كۇندەلىك ىشىندە مەملەكەتتىك مەرەكەلەر قاتارىندا قۇربان ايت مەرەكەسى جازىلماعان, ال مەملەكەتتىك انۇرانعا كۇندەلىك سوڭىنان ورىن ءتيىپتى. ونىڭ ۇستىنە مۇنداعى مالىمەتتەردىڭ دەنى رەسمي تىلدە جازىلعان. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا دەپۋتات باسپاگەرلەرگە ناقتى ۇسىنىستارمەن شىعۋلارى قاجەتتىگىنە نازار اۋدارتتى.
جەر تەلىمدەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە قاتىستى ساۋالىندا ساعىندىق تۇرسىنوۆ قازىرگى تاڭدا استانا قالاسىندا وسى ماسەلەمەن 70 مىڭ ادامنىڭ كەزەكتە تۇرعاندىعىنان حاباردار ەتتى. وكىنىشكە قاراي, ولارعا تەگىن بەرىلۋى ءتيىس جەر تەلىمدەرى بولماي وتىر. تيىسىنشە جارنامالاردا جەر تەلىمدەرىن ساتامىن دەۋشىلەر جەتىپ ارتىلادى. جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالار اتىندا گەكتارلاعان جەر تەلىمدەرى بار. اقمولا وبلىسى تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ قوندى ەلدى مەكەنىندە جەر تەلىمى 5 مىڭ دوللار تۇرسا, تايتوبە, يلينكا جانە قوسشىدا 10 سوتىق جەر تەلىمى 8-10 مىڭ دوللار شاماسىندا. وسىعان وراي دەپۋتات استانا اينالاسىنداعى جەرلەردىڭ كىمگە قانشاسى تيەسىلى ەكەنىن جانە ولاردىڭ قانداي سوماعا ساتىپ الىنعانىن تەكسەرۋدى سۇرادى.
كۇن تارتىبىنە قويىلعان ءماسەلەلەردى قاراۋ كەزىندە «ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جانە ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى» جانە وعان ىلەسپە زاڭ جوبالارى قورىتىندى ءازىرلەۋ ءۇشىن اينالىمعا الىندى. بۇل مىندەت ەكولوگيا ماسەلەلەرى جانە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتىنە تاپسىرىلدى.
2007 جىلعى 6 قازانداعى «كەدەن وداعىنىڭ كوميسسياسى تۋرالى شارتقا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا باياندامانى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قايرات سارىباي جاسادى. حاتتامادا كەدەن وداعىنىڭ كوميسسياسى جەكەلەگەن ماسەلەلەر بويىنشا تاراپتاردىڭ ۇسىنىستارىن قاراۋ, كەلىسۋ, سونداي-اق كوميسسياعا ءتيىستى ۇسىنىمدار دايىنداۋ ءۇشىن ۇيلەستىرۋشى جانە كونسۋلتاتيۆتىك ورگاندار قۇرۋ كوزدەلگەن. كوميسسيا شەشىمى جاريالانعاننان كەيىن وتىز كۇن وتكەندە كۇشىنە ەنەدى, ەرەكشە جاعدايلاردا جاريالانعان شەشىمنەن بۇرىن ەمەس مەرزىم بەلگىلەۋ ءمۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن ءبىراۋىزدان ماقۇلدادى.
كەلەسى ماسەلە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا قاتىستى بولدى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن مادەنيەت ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد تانىستىردى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس جۇيەسىن تۇپكىلىكتى وزگەرتۋگە ارنالعان. الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مونيتورينگ جۇرگىزۋ قاراستىرىلسا, وعان وتاندىق جانە حالىقارالىق ۇيىمدار تارتىلىپ وتىر. سونداي-اق زاڭدىق قۇجاتتا ۇكىمەتتىڭ, ۋاكىلەتتى جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇزىرەتتەرى ناقتى بەلگىلەنىپتى. بۇرىندارى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستاردى ءبىر مينيسترلىك بەرىپ كەلسە, ەندى ونى ءار ۆەدومستۆو ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرا الادى. م.قۇل-مۇحاممەد مۇنداي ءتاسىلدى وتە دۇرىس دەپ اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا بيۋدجەتتە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تاراپىنان الەۋمەتتىك جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا 2 ميلليارد تەڭگە بولىنسە, ول سالالىق مينيسترلىكتەرگە ناقتى اۋدارىلعانى بەلگىلى بولىپ وتىر.
بىرقاتار سۇراقتاردان كەيىن دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن قولداۋ كەرەك دەگەن ۇيعارىمعا كەلدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.