2017 جىل تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ سپورتتىق ومىرىندەگى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, كۇللى الەمدەگى ستۋدەنتتىك قوزعالىستىڭ تاريحىنداعى ەرەكشە بەلەستى كەزەڭ بولعالى تۇر. وسى جىلعى 29 قاڭتار مەن 8 اقپان ارالىعىندا الماتىدا XXVIII قىسقى ۋنيۆەرسيادا وتەدى.
الماتى قىسقى ۋنيۆەرسياداسىنىڭ باعدارلاماسىنا مانەرلەپ سىرعاناۋ, شورت-ترەك, تاۋ شاڭعىسى, سنوۋبورد, بياتلون, شاڭعىمەن جارىسۋ, شايبالى حوككەي (ايەلدەر مەن ەرلەر اراسىندا), كەرلينگ, شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋ, شاڭعى قوسسايىسى, كونكيمەن ءجۇگىرۋ سپورتى, فريستايل سەكىلدى 12 سپورت ءتۇرى ەنگەن. جارىستارعا الەمنىڭ 60-قا جۋىق ەلىنەن 2 مىڭعا جۋىق سپورتشى قاتىسادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ۋنيۆەرسيادا وتكىزىلەتىن ۋاقىتتا 3 مىڭ, ونىڭ ىشىندە كوپتەگەن شەتەلدىك ەرىكتىلەر وعان قىزمەت كورسەتۋگە اتسالىسادى. ستۋدەنتتەر اراسىنداعى سپورت ويىندارىنا 30 مىڭعا جۋىق وتاندىق جانە شەتەلدىك تۋريست كەلۋگە ءتيىس. ونداعى سايىستاردى جاھاننىڭ 80 ەلىندەگى 1 ملرد ادام تەلەديدار ارقىلى تاماشالايدى.
ۋنيۆەرسيادا – دۇنيەجۇزىلىك ستۋدەنتتىك سپورت ويىندارى. ول – حالىقارالىق ستۋدەنتتەر سپورتى فەدەراتسياسىنىڭ (FISU) ۇيىمداستىرۋىمەن ستۋدەنتتەر اراسىندا وتەتىن حالىقارالىق جارىس. بۇل سايىستاردا الەمنىڭ ءار ەلىندەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن 17 مەن 28 جاس ارالىعىنداعى ستۋدەنتتەر, اسپيرانتتار, دوكتورانتتار, سونداي-اق, سونىڭ الدىندا وقۋدى ءبىتىرگەن تۇلەكتەر ونەر كورسەتەدى.
ۋنيۆەرسيادا 50 جىلدان استام ۋاقىت بويى وليمپيادا ويىندارىنان كەيىنگى ەكىنشى ءىرى حالىقارالىق جارىس بولىپ سانالىپ كەلەدى. ونىڭ ىرگەتاسى 1959 جىلى يتاليانىڭ تۋرين قالاسىندا وتكەن جازعى ۋنيۆەرسيادا نەگىزىندە قالاندى. كەلەسى, 1960 جىلى فرانتسيانىڭ شاموني قالاسىندا قىسقى ويىندار دا ءوزىنىڭ العاشقى ارناسىن تارتتى. ويىندار وسى كەزدەن باستاپ ءاربىر ەكى جىل سايىن ءوتىپ تۇراتىن بولىپ بەلگىلەندى. جارىستىڭ جازعى جانە قىسقى تۇرلەرى 1980 جىلعا دەيىن ءار جىلدارى بولەك-بولەك ءوتىپ كەلدى. ال 1981 جىلدان باستاپ ولار ءبىر جىلدىڭ ىشىندە وتە باستادى.
ستۋدەنتتىك ويىنداردىڭ ءبىر كەزەگى كەزىندە كەڭەس وداعىندا وينالدى. ول 1973 جىلى ماسكەۋدە VII جازعى ويىندار سيپاتىندا كەرەگە كەردى. ال الماتى تمد ەلدەرى اراسىنان قىسقى ۋنيۆەرسيادانى ءبىرىنشى بولىپ وتكىزگەلى وتىر. بۇعان دەيىن, 2013 جىلى رەسەيدىڭ قازان قالاسىندا جازعى ۋنيۆەرسيادا وتكىزىلگەن بولاتىن. بۇدان كەيىن, 2019 جىلى وسى ەلدىڭ كراسنويارسك قالاسىندا قىسقى ۋنيۆەرسيادا دا كەرۋەن كەرەدى.
جالپى, ستۋدەنتتىك ويىنداردىڭ شەجىرەسى ءبىزدى XX عاسىردىڭ باس جاعىنا, اقش-تا ءبىرىنشى مارتە ستۋدەنتتەر اراسىندا حالىقارالىق جارىستاردىڭ ىرگەسى قالانعان 1905 جىلعا الىپ بارادى. 1919 جىلى جان پتيجان ەسىمدى فرانتسۋز ستۋدەنتتەر ءومىرىنىڭ جەتەكشىسى العاش رەت ستۋدەنتتەر كونفەدەراتسياسىن قۇردى. 1923 جىلى پاريجدە وسى ۇيىمنىڭ شەڭبەرىندە ءدۇنيەجۇزىلىك ستۋدەنتتەر ويىندارى وتكىزىلدى. ال 1924 جىلى حالىقارالىق ستۋدەنتتەر كونفەدەراتسياسى اتتى جاڭا قۇرىلىم پايدا بولدى. وسى جىلى ۆارشاۆادا جەڭىل اتلەتيكادان ستۋدەنتتەر اراسىندا ءبىرىنشى الەم چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلدى. 1927 جىلى ريمدە وتكەن ەكىنشى الەم چەمپيوناتىنىڭ باعدارلاماسىنا جەڭىل اتلەتيكادان بولەك فۋتبول, تەننيس, سۋدا ءجۇزۋ جانە سەمسەرلەسۋ قوسىلدى. ال قىسقى ويىندار بويىنشا الەم چەمپيوناتى ءبىرىنشى رەت 1928 جىلى يتاليانىڭ كورتينا د’امپەتستسو قالاسىندا وركەن جايدى. بىراق بۇل جارىستار ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ الدىندا, 1939 جىلى سوڭعى رەت وتكىزىلدى دە, كوپكە دەيىن, تۋرا 20 جىلعا دەيىن توقتاپ قالدى.
بۇل قوزعالىس 1947 جىلى قايتا قولعا الىنىپ, حالىقارالىق ستۋدەنتتەر وداعى (UIE) قۇرىلدى. بىراق ونىڭ شەڭبەرىندە وتكىزىلگەن جارىستارعا باتىس ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى مۇلدەم قاتىسپادى دەسە دە بولادى. ولار وسى جىلى بۇرىنعى حالىقارالىق ستۋدەنتتەر كونفەدەراتسياسى ورنىنا كەلگەن حالىقارالىق ستۋدەنتتەر سپورتى فەدەراتسياسى (FISU) قامقورلىعىنا العان سايىستاردى عانا مويىندادى. اقىرى 1959 جىلى UIE وسى وداقتىڭ قۇرامىنا كىردى. سودان باستاپ قازىرگى سيپاتىنداعى ۋنيۆەرسيادالار قاتارعا قوسىلدى.
قازاقستان ستۋدەنتتەرى تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى رەتىندە بۇل جارىستارعا 1993 جىلدان قاتىسىپ كەلەدى. وسى جىلى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ستۋدەنتتەر سپورتى فەدەراتسياسى قۇرىلدى. سول جىلى رەسپۋبليكا تەرمە جاماعاتى ءبىرىنشى رەت حالىقارالىق ارەنادا جارىس جولىنا شىقتى. ول پولياكتىڭ زاكوپانە قالاسىندا ءوتتى. وسى قىسقى ۋنيۆەرسيادادا قازاقستان حوككەيشىلەرى فينالعا دەيىن باردى. ءسويتىپ, ولار ءوزدەرىنىڭ ءبىرىنشى جارىسىندا-اق كۇمىس مەدالدىڭ يەگەرلەرى اتاندى. ءبىزدىڭ جاساق جولاي كەزدەسكەن قارسىلاستارىنىڭ ءبارىن جەڭىپ, اقتىق سىندا كانادا قۇراماسىمەن شايقاستى.
سودان بەرگى ارالىقتا 12 رەت قىسقى ۋنيۆەرسيادا ءوتتى. قازاقستان دەلەگاتسياسى سولاردىڭ بارىنە دە قاتىستى. ءبىزدىڭ سپورتشىلارىمىز سول سايىستاردا 32 مەدال جەڭىپ السا, ولاردىڭ 12-ءسى التىن, 7-ءى كۇمىس جانە 13-ءى قولا مەدال بولدى. سونىڭ ىشىندە ۇلتتىق كوماندامىز 2005 جىلى اۆستريانىڭ ينسبرۋك قالاسىندا قانات جايعان ويىنداردا العاش رەت تابىستى ونەر كورسەتتى. وسى ۋنيۆەرسيادادا قازاقستاندىقتار 4 التىن, 1 كۇمىس جانە 2 قولا مەدال جەڭىپ الدى. 2013 جىلى يتاليانىڭ ترەنتينو شاھارىندا كورىك قىزدىرعان ستۋدەنتتەر ويىنىنان دا قورجىنىمىز تولىپ قايتتى. مۇندا قازاقستاندىقتار 2 التىن, 2 كۇمىس ءجانە 1 قولا مەدالعا قول جەتكىزدى.
ال بۇدان كەيىنگى ۋنيۆەرسيادانىڭ تاريحتا ءبىرىنشى رەت ەكى ەلدە ءبولىنىپ وتكىزىلگەنى بەلگىلى. وسىلايشا 2015 جىلى ول الدىمەن سلوۆاكيانىڭ شتربسكە-پلەسو جانە وسربلە ەلدى مەكەندەرىندە ءمارەدەن شىقسا, سوڭى يسپاننىڭ گرانادا قونىسىندا كومبەگە جەتتى. ناتيجەسىندە, ءبىزدىڭ ستۋدەنت-سپورتشىلار 5 التىن, 6 كۇمىس مەدالدىڭ يەگەرلەرى اتانىپ, جالپى ەسەپتە رەسەي جانە وڭتۇستىك كورەيا ساڭلاقتارىنان كەيىنگى ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەدى.
ءبىزدىڭ سپورتشىلار اراسىنان شاڭعىشى اناستاسيا سلونوۆا ناعىز ەرلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى. ول ويىنداردا 2 التىن, 2 كۇمىس مەدال الدى. التىن جۇلدەنى بۇدان باسقا بياتلونشى الينا رايكوۆا, فريستايلشىلار يۋليا گالىشەۆا مەن پاۆەل كولماكوۆ اكەلدى. جالپى, قازاقستان ستۋدەنت سپورتشىلارى وسى جىلداردا جازعى جانە قىسقى ۋنيۆەرسياداعا 700 وكىل بولىپ بارىپ, جيىنتىعىندا 125 مەدال الىپ قايتتى.
بۇدان بىرقاتار مەزگىل بۇرىن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ستۋدەنتتىك سپورت فەدەراتسياسى ۋنيۆەرسياداعا قاتىسۋعا ۇمىتكەرلەر ءتىزىمى جاسالىپ بىتكەنىن جاريا ەتكەن ەدى. مينيستر ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلىنىڭ مالىمدەۋىنشە, قازىرگى تاڭدا اتالمىش شاراعا 227 سپورتشى دايىن تۇر. ولاردىڭ 121-ءىن جىگىتتەر, 106-سىن قىزدار قۇرايدى. بۇگىندە ولارمەن جاتتىقتىرۋشىلار, دارىگەرلەر, ماسساج جاساۋشىلار جۇمىس جۇرگىزۋدە.
ال ءتىزىمنىڭ ورتاسىندا مانەرلەپ سىرعاناۋشى دەنيس تەن, فريس-
تايلشىلار يۋليا گالىشەۆا, پاۆەل كولماكوۆ, جانبوتا الدابەرگەنوۆا, كونكيشىلەر رومان كرەچ, ستانيسلاۆ پالكين, شورت-ترەكشىلەر ايدار بەكجانوۆ, ابزال ءاجىعاليەۆ, نۇربەرگەن جۇماعازيەۆ جانە دەنيس نيكيشا سەكىلدى ەلىمىزدىڭ بەلگىلى سپورتشىلارى بار. وسى كەزدەرى بۇلاردىڭ سوڭعىلارى – شورت-ترەكشىلەر شىن ءمانىندە كۇللى الەمدى دۇرلىكتىرىپ, ءوزدەرىنىڭ اتتارىن جالپاق جۇرتقا جاقسى قىرلارىنان تانىتىپ جاتىر. ءبىز مۇنىڭ جارقىن ۇلگىسىن سوڭعى ساتتەرى وڭتۇستىك كورەيانىڭ كاننىنە قالاسىندا ءمارەگە جەتكەن الەم كۋبوگىنىڭ ءتورتىنشى كەزەڭىنەن دە كوردىك. ەندى ۋنيۆەرسيادادا قالعان سپورت تۇرلەرىنىڭ وكىلدەرى دە وزدەرىن بيىكتەن كورسەتەتىن شىعار دەگەن ۇمىتتەمىز.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
استانا