ۇكىمەت
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» اپتالىق قوسىمشاسى
«ۇيدەگى كوڭىلدى بازارداعى نارىق بۇزادى». نارىقتىڭ ەكونوميكا دەپ ايدار تاققان مىنا قوعامداعى تۇتىنۋشىنىڭ كوڭىل-كۇيىن اتام قازاق باياعىدا-اق ءدوپ باسىپ, دياگنوزىن قويعان. بۇگىندە بازار باعاسى اۋىزدىعىمەن ارپالىسقان اتتاي. ال باعانىڭ شارىقتاعانى, حالىقتى قاناعاتتاندىرمايدى. ءويتكەنى قالتاسىنا ارتىق سالماق ءتۇسىپ, جۇيكەسىن جۇقارتىپ, تەڭگەسىن تاۋىسادى. بۇگىندە رەسپۋبليكا كولەمىندە حالىقتى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءتۇرلى جوسپارلارى جاسالىپ, جۇيەلى جۇمىس جۇرۋدە. وسى ورايدا قىزىلوردا وبلىسىندا دا اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋعا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كومەك كورسەتىلدى. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمدەرىنىڭ ءوندىرىس كولەمى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. وبلىس بويىنشا 2011 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءوندىرىسى 3795,0 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. ال بۇنى وتكەن جىلمەن سالىستىرساق, ءونىمنىڭ 3,3 پايىزعا ارتقانىن بايقايمىز. 2011 جىلى وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن مەملەكەتتىك قولداۋ كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 31,6 پايىزعا ارتتىرىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن سۋبسيديالاۋعا 3077,1 ملن. تەڭگە ءبولىندى, ونىڭ ىشىندە 2399,7 ملن. تەڭگەسى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ قارجىسى ەسەبىنەن بەرىلدى. بيىل شارۋاشىلىقتاردىڭ بارلىق نىساندارى بويىنشا 162,9 مىڭ گەكتارعا ەگiس ورنالاستىرۋ مەجەلەنىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە ءداندi داقىلدار 85,7 مىڭ, كارتوپ, كوكونiس, باقشا 21,9 مىڭ, مايلى داقىلدار 2,7 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. جالپى ەگىس كولەمىنىڭ 76,9 مىڭ گەكتارى كۇرىش القابى ەكەنىن ايتقان دۇرىس. الدىن-الا مالىمەت بويىنشا بيىلعى جىلى 317,1 توننا كۇرىش, 102,6 مىڭ توننا كارتوپ, 99,4 مىڭ توننا كوكونىس, 129,6 مىڭ توننا باقشا, 16,8 مىڭ توننا ەت, 91,7 مىڭ توننا ءسۇت جانە 13,8 ملن. دانا جۇمىرتقا وندىرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇيىرتسا, بۇل بيىل حالىقتى تارىقتىرمايتىن باستى جول بولماق. ايماق حالقىن ارزان ۇنمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2010 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا قول قويىلعان 5 جاقتى مەموراندۋممەن قازاقستاننىڭ استىق وداعى ارقىلى وبلىسقا اي سايىن 1-سورتتى بيداي ۇنىن كيلوسى 46 تەڭگەدەن جەتكىزۋ قامتاماسىز ەتىلۋدە. بۇگىنگە دەيىن سىر بويىنا بارلىعى 19128 توننا ۇن جەتكىزىلدى. ناتيجەسىندە نان تۇراقتى باعادا ساتىلىپ, ورتاشا باعاسى 38 تەڭگە ارالىعىن ۇستاپ تۇر. تۇرعىنداردى نەگىزگى ازىق-ءتۇلىك ونىمدەرىمەن قولجەتىمدى باعادا قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وبلىستا 31 رەت اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ جارمەڭكەسى وتكىزىلىپ, 70,9 ملن. تەڭگەنىڭ ونىمدەرى رىنوك باعاسىنان 10-15 پايىز تومەن ساتىلدى. سونىمەن قاتار, قىزىلوردا قالاسىنىڭ 5 ءىرى ساۋدا ورتالىقتارىنان الەۋمەتتىك قاتارلار جانە كولىك ۇستىنەن ساتۋ ءۇشىن 5 ساۋدا الاڭدارى ۇيىمداستىرىلىپ, وندا ونىمدەر بازار باعاسىنان 10 پايىز تومەن باعادا ساتىلادى. باعا ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ مەن كەلەلى ماسەلەلەردى شەشۋ جونىندە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بيزنەس قۇرىلىمدارىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا وتىرىپ, ءوزارا ارەكەت جاساۋدا. ماۋسىمارالىق كەزەڭدە كارتوپ, كوكونىس-جەمىس ونىمدەرىنىڭ قورى ازاياتىنى بەلگىلى. دەگەنمەن اتالعان ونىمدەردىڭ باعاسى شارىقتاپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن ولاردىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ماقساتىندا «قىزىلوردااگروسەرۆيس» مكك ارقىلى بولىنگەن 46,8 ملن. تەڭگەگە رەسپۋبليكانىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنەن تىكەلەي ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى جەتكىزىلىپ جاتىر. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ بۇگىنگى كۇنگە بارلىعى 460,9 ميلليون تەڭگەنىڭ ءونىمى اكەلىنىپ, قىزىلوردا قالاسىنىڭ «ميراس» ساۋدا ورتالىعىندا رىنوك باعاسىنان 20 پايىز تومەن باعادا ساتىلۋدا. ناتيجەسىندە جىل باسىمەن سالىستىرعاندا كارتوپتىڭ قىزىلوردا قالاسىنداعى باعاسى 30 تەڭگەگە (100 تەڭگە), جۋا, ءسابىز 30 تەڭگەگە (90 تەڭگە), جانە قىرىققابات 20 تەڭگەگە (130 تەڭگە) تومەندەسە, قيار مەن قىزاناقتىڭ كيلوسى دا تومەندەتىلىپ, بازار باعاسىنان 100-150 تەڭگە ارزان ساتىلۋدا. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ مال بورداقىلاۋ شارۋاشىلىقتارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ, ءىرى قارا مالىنىڭ ەتى اكەلىنۋدە. وبلىستا سيىر ەتىنىڭ باعاسى كيلوسىنا 950-1000 تەڭگە بولسا, «ميراس» ساۋدا ورتالىعىنداعى سورەلەردە اكەلىنگەن ەتتىڭ باعاسى 850 تەڭگەدەن تۇر. 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا 2010 جىلى قىزىلوردا قالاسىندا تاۋلىگىنە 30 توننا نان ونىمدەرىن شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قوسىلدى. قازىرگى تاڭدا زاۋىت كۇنىنە 8,2 توننا نان ونىمدەرىن شىعارىپ, 4 تۇراقتى ساۋدا نۇكتەلەرى جانە 116 دۇكەندەرمەن كەلىسىم-شارتقا وتىرۋ ارقىلى وتكىزۋدە. ناتيجەسىندە, وبلىس كولەمىندە نان باعاسى بىرقالىپتى دەڭگەيدە, ياعني بولكەسى 35 تەڭگەدەن ساتىلۋدا. وبلىستا ءسۇت ونىمدەرى ءوندىرىسى كولەمىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن «660 باس ءمۇيىزدى ءىرى قاراعا ارنالعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن سالۋ» جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. ءسۇت زاۋىتى ىسكە قوسىلعان جاعدايدا جىل سايىن 11 مىڭ توننا ءسۇت ءوندىرىلىپ, بۇل وبلىس حالقىنىڭ تۇتىنۋىن 8 پايىزعا دەيىن كوتەرۋگە ىقپال ەتەدى. مال بورداقىلاۋ كەشەنىن سالۋ ينۆەستيتسيالىق جوباسى سىرداريا اۋدانىنىڭ جەتىكول ەلدى مەكەنىندە جۇزەگە اسىرىلدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 180 ميلليون تەڭگە قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە مال بورداقىلاۋ كەشەنىن ۇيىمداستىرۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 120,0 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. بۇگىنگى كۇنگە مال سويۋ الاڭىندا 129,5 توننا ەت ءوندىرىلىپ, بۇل ءوز كەزەگىندە ەت باعاسىنىڭ تۇراقتانۋىنا ىقپال ەتتى. وسىمدىك مايىن شىعارۋ تسەحىن ۇيىمداستىرۋ جوباسى قىزىلوردا قالاسىنىڭ قىزىلجارما ەلدى مەكەنىندە «سابىر ي ك» جشس جۇزەگە اسىردى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 44 ملن. تەڭگە قۇرايدى. جوبانى ءجۇزەگە اسىرۋ ارقىلى وبلىس ورتالىعى تۇرعىندارىنىڭ وسىمدىك مايىمەن قامتاماسىز ەتىلۋ دەڭگەيى 26,4 پايىزعا جەتكىزىلەتىن بولادى. بۇل وزىندە وڭىردە وسىمدىك مايى باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كوكونىس ونىمدەرىن تامشىلاتىپ سۋارۋ ارقىلى ءوندىرۋدى وبلىس كولەمىندە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جاڭاقورعان اۋدانىنداعى «تاتۋ اگرو» شارۋا قوجالىعى جۇزەگە اسىرعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا شارۋاشىلىق ءوز قارجىلارى ەسەبىنەن وندىرىلگەن جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن وڭدەپ وتىر. ءوندىرىستى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا ۇستىمىزدەگى جىلى اتالعان شارۋاشىلىق 120 گەكتارعا ءجۇزىم جانە 120 گەكتارعا الما اعاشتارىن وتىرعىزدى. سونىمەن قاتار, شارۋاشىلىق تومات سىقپاسىن ءوندىرۋ ماقساتىندا قىزاناق وتىرعىزۋدى مامىر ايىنان باستاۋدى جوسپارلاپ وتىر. تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى اياسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنى بويىنشا جالپى قۇنى 704 ملن. تەڭگە قۇرايتىن 12 جاڭا ءوندىرىس نىساندارىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. جىل باسىنان بەرى جالپى قۇنى 267 ملن. تەڭگە قۇرايتىن 4 نىسان اشىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە جالپى كولەمى 1,5 گا قۇرايتىن 22 جىلىجاي پايدالانۋعا بەرىلسە, جىل سوڭىنا دەيىن قوسىمشا جالپى كولەمى 2,6 گا قۇرايتىن 51 جىلىجايلاردى ەل يگىلىگىنە وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ءوز رەتىندە وبلىس حالقىنىڭ ماۋسىمارالىق كەزەڭدەردەگى قاجەتتىلىگىنىڭ 60 پايىزىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق, جىل سوڭىنا دەيىن وبلىس كولەمىندە وزەكتى ماسەلە بولىپ كەلە جاتقان كوكونىس ءونىمدەرىن ساقتاۋ قويمالارىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى قۇرىلعان «قىزىلوردا» كورپوراتسياسى ارقىلى جالپى سىيىمدىلىعى 11 مىڭ توننانى قۇرايتىن 2 ساقتاۋ قويمالارىن سالۋ جولدارى پىسىقتالۋدا. سونىمەن قاتار, اتالعان كورپوراتسيا ارقىلى جۇمىرتقا جانە ەت باعىتىنداعى قۇس فەرمالارىن سالۋ, لوگيستيكالىق ورتالىقتار قۇرۋ باعىتىنداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى, جوعارىدا اتالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ اگرارلىق سەكتوردىڭ دامۋىنا, ونىڭ ىشىندە جەمىس-جيدەك, كوكونىس, باقشا داقىلدارىنىڭ, مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ مەن ءوندىرۋگە, ەڭ باستىسى ايماقتاعى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سىر ءوڭىرى ءار ۋاقىتتا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى جاقسى وركەندەگەن ءوڭىر بولىپ سانالاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى, ونىڭ ىشىندە مال شارۋاشىلىعى سالاسى دا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە وركەندەپ وسۋىنە كەڭ جول اشىلىپ وتىر. ەلباسىنىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرماسىن ورىنداۋدا وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ءوندىرۋشىلەر قاجىرلى ەڭبەگىمەن كوزگە ءتۇسىپ وتىر. وسىنىڭ ناتيجەسىندە وبلىس كولەمىندە 2011 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنە 255,1 مىڭ باس ءمۇيىزدى ءىرى قارا, 825,9 مىڭ باس قوي مەن ەشكى, 67,5 مىڭ باس جىلقى, 31,9 مىڭ باس تۇيە, 3,6 مىڭ باس شوشقا جانە 211,9 مىڭ باستان استام قۇس وسىرىلۋدە. سونىمەن قاتار ەت ءوندىرۋ – 2,3, ءسۇت ءوندىرۋ – 5,2 پايىزعا ارتىپ, ءار ءجۇز انالىقتان 24 بۇزاۋ, 32 قوزى, 26 ق ۇلىن جانە 17 بوتا الىنعان. قازىرگى ۋاقىتتا شارۋاشىلىقتاردا ونىمدىلىگى تومەن مالداردى اسىلداندىرۋ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە وبلىس بويىنشا 23 شارۋاشىلىق اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى ءمارتەبەسىنە يە بولدى. بۇگىنگى كۇنى وبلىس بويىنشا اسىل تۇقىمدى ءمۇيىزدى ءىرى قارا مالىنىڭ سانى 3,9 مىڭ باسقا, قويدىڭ سانى 41,1 مىڭ باسقا, جىلقىنىڭ سانى 3,6 مىڭ باسقا جانە تۇيە مالىنىڭ سانى 3,1 مىڭ باسقا جەتتى. مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋ ماقساتىندا قىزمەت كورسەتەتىن ءبىر ديستريبيۋتەرلىك ورتالىق جۇمىس ىستەپ تۇر. 2009 جىلدان باستاپ وبلىس تۇرعىندارىن ساپالى ەت جانە ەت ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ايماققا ەدىلباي, قازاقتىڭ ەتتى مايلى ءىرى قىلشىقتى قويلارى اكەلىندى. مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ جۇمىستارىن جاقسارتۋ جانە اسىل تۇقىمدى مالداردىڭ ۇلەس سالماعىن ءوسىرۋ ماقساتىندا سوڭعى جىلدارى «قىزىلوردااگروسەرۆيس» مقك ارقىلى رەسپۋبليكانىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن اسىل تۇقىمدى 1000 باس ءمۇيىزدى ءىرى قارا, 5185 باس قوي, 500 باس جىلقى, 79 باس تۇيە اكەلىنىپ, شارۋاشىلىقتارعا ليزينگىگە بەرىلىپ, 29 ورتا شارۋاشىلىقتار ۇيىمداستىرىلدى. ونىڭ ىشىندە 2010 جىلى ەت باعىتىنداعى قازاقتىڭ قىلشىق ءجۇندى 800 باس قويى 1 شارۋاشىلىققا, 200 باس اسىل تۇقىمدى جابى جىلقىسى 3 شارۋاشىلىققا جانە 33 باس تۇيە اكەلىنىپ 1 شارۋاشىلىققا بەرىلدى. بىلتىرعى جىلى وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋىمەن ءوندىرىس قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 2,5 توننا سىرداريا اۋدانىنىڭ «جەتىكول» ەلدى مەكەنىنەن مال بورداقىلاۋ الاڭى اشىلىپ, قازىرگى تاڭدا اي سايىن 12-13 توننا ساپالى ەت ءوندىرىپ, حالىق يگىلىگىنە ارزان ەت ۇسىنىپ وتىر. كەشەن مال سويۋ پۋنكتىمەن, ەت ساقتايتىن مۇزداتقىش كامەرالارمەن جابدىقتالعان. الداعى ۋاقىتتا كەشەن جانىنان شۇجىق ونىمدەرى مەن ەتتەن جارتىلاي دايىن ونىمدەر دايىنداۋ تسەحتارىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازالى اۋدانىنداعى «رزا» اق 2010 جىلى جاڭا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبامەن سالىنعان 1200 باستىق ءىرى ءسۇت وندىرەتىن كەشەنىنىڭ ىسكە قوسىلۋىنا بايلانىستى, ۆەنگريادان جوعارعى ءونىمدى ءسۇت باعىتىنداعى 660 باس اسىل تۇقىمدى ءمۇيىزدى ءىرى قارا مالى اكەلىنىپ, قازىرگى ۋاقىتتا ءاربىر بۇزاۋلاعان قاشاردان 18-20 ليتردەن ءسۇت ءونىمى وندىرىلۋدە جانە وندىرىلگەن سۇتتەن بىرنەشە ءونىم ءتۇرىن شىعاراتىن جوعارعى تەحنولوگيالى ءسۇت زاۋىتى جۇمىس ىستەۋدە. الداعى ۋاقىتتا قالا حالقىن جۇمىرتقا مەن قۇس ەتىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قۇس فابريكاسىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەلباسى بيىلعى جولداۋىندا «اگرارلىق سەكتوردا ەتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندە بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن جوبا جۇزەگە اسىرىلادى», دەپ ايىرىقشا اتاپ وتكەن بولاتىن. «قازاگرو» كومپانياسى ۇسىنىپ وتىرعان «سىباعا» باعدارلاماسى اياسىندا وبلىس كولەمىندە 2011 جىلى 2 ەت باعىتىنداعى ءىرى قارا مالىن ءوسىرىپ تاراتۋشى رەپرودۋكتور شارۋاشىلىعى, 2 ءىرى قارا مالىن بورداقىلايتىن الاڭ جانە 30 فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. «سىباعا» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا وبلىس كولەمىندە باق ارقىلى حابارلاندىرۋلار ءجانە تەلەديدار ارقىلى كورەرمەندەر سۇراقتارىنا بىرنەشە رەت جاۋاپ بەرىلدى, سونىمەن قاتار وبلىس اكىمىنىڭ باستاۋىمەن 86 ەلدى مەكەندەردە حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرمە جۇمىستارى ءجۇرگىزىلىپ, «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» جانە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق-تىڭ قىزىلوردا فيليالدارى ارقىلى نەسيە الۋ جولدارى ءتۇسىندىرىلدى. تۇسىنىك جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلۋىنىڭ ءناتيجەسىندە بۇگىنگى كۇنگە «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا نەسيە الۋعا 121 تاۋار ءوندىرۋشى ءوتىنىم بەرىپ, تىزىمدەرى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» جانە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق-قا جولداندى. «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» قىزىلوردا فيليالىنا 7 تاۋار ءوندىرۋشى قۇجاتتارىن تاپسىرىپ 37,0 ملن. تەڭگە جانە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق وكىلدىگىنە 6 تاۋار ءوندىرۋشى نەسيە الۋعا قۇجاتتارىن تاپسىرىپ, وسىدان 107 باس مال الۋعا 16,9 ملن. تەڭگە نەسيە الاتىن بولدى. ەت باعىتىنداعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن شالعايداعى جايىلىمداردى ۇتىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا جايىلىمدىق جەرلەردى تۇگەندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. وسىنىڭ ءناتيجەسىندە وبلىس كولەمىندە 11829,5 مىڭ گەكتار جايىلىمدىق جەر بار, ونىڭ ىشىندە 6987,0 مىڭ گەكتار سۋارمالى جايىلىمدىق. ال اتالعان جايىلىمداردا 1291 ۇڭعىما, 956 شەگەندى قۇدىقتار بار. مال شارۋاشىلىعىن قۇنارلى جەم-شوپپەن قامتاماسىز ەتۋ بارىسىندا 2011 جىلى جۇگەرى ەگىسىن جالپى 250 گەكتارعا, جوڭىشقا ەگىسىن 4674 گەكتارعا ۇلعايتۋ مەجەلەنىپ وتىر. ءۇستىمىزدەگى جىلى بۇرىن سۋبسيديالانباعان جوڭىشقا داقىلىنا دا سۋبسيديا تولەنەتىن بولىپ, جوڭىشقا ەگىسىنىڭ ءار گەكتارىنا تولەنەتىن سۋبسيديا 600 تەڭگەنى قۇرايدى. سونىمەن قاتار ەگىلەتىن جوڭىشقا داقىلىنىڭ ءونىمدىلىك ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ەليتالىق تۇقىم وسىرەتىن 1 شارۋاشىلىق قۇرىلدى. سونداي-اق, مال باسىن زووتەحنيكالىق تالاپتارعا ساي ازىقتاندىرۋعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن 2 قۇراما جەم شىعاراتىن زاۋىت اشۋ جوسپارلانۋدا. اتالمىش ءىس-شارانىڭ بارلىعى ەلدى ساپالى ەتپەن, تومەنگى باعاداعى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقانى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ەرجان بايتىلەس, قىزىلوردا وبلىسى.