اتالعان ماقالادا ەلباسى رۋحاني جاڭعىرۋ تۇسىندا ەل كەلەشەگى مەن ۇلتتىق سانانى قالىپتاستىرۋ جولىندا ۇلان-عايىر جۇمىستار مەن ماڭىزدى باعدارلامالاردىڭ قابىلدانعانىن اتاپ وتكەن بولاتىن. وسىلايشا, ەلباسىمىز ەلىمىزدىڭ مىقتى ءارى جاۋاپكەرشىلىگى مول – ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ماقساتىندا وتكەرگەن اۋقىمدى دا ماقساتتى جۇمىستاردى اتاپ, كۇللى قازاقستاندىقتارمەن بولاشاققا باعىتتالعان كوزقاراستارىمەن ءبولىستى.
اتالعان ماقالاسىن مەملەكەت باسشىسى قازىرگى زاماننىڭ ۇلتتىق ساناسىنان باستاپ, مىناداي سۇبەلى سوزدەردى ورتاعا سالدى: «كۇن ساناپ وزگەرىپ جۇرگەن ءدۇبىرلى دۇنيەدە سانا-سەزىمىمىز بەن ءدۇنيەتانىمىمىزعا ابدەن ءسىڭىپ قالعان تاپتاۋرىن قاعيدالاردان ارىلماساق, كوش باسىنداعى ەلدەرمەن تەرەزەمىزدى تەڭەپ, يىق ءتۇيىستىرۋ مۇمكىن ەمەس. وزگەرۋ ءۇشىن ءوزىمىزدى مىقتاپ قولعا الىپ, زامان اعىمىنا يكەمدەلۋ ارقىلى جاڭا ءداۋىردىڭ جاعىمدى جاقتارىن بويعا ءسىڭىرۋىمىز كەرەك».
دەمەك, جاڭاشا جاڭعىرعان قوعامنىڭ تاريحي ءتۇپ تامىرىنان باستاۋ الاتىن وزىندىك رۋحاني ۇلتتىق كودىڭ بولۋى ءتيىس. بۇل دەگەنىمىز, رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىندا ۇلتتىق كودتى ساقتاپ, الداعى كۇنگە سەنىممەن قاراۋ مەن ىزگى قاسيەتتەردى بويىنا ءسىڭىرۋ ارقىلى زامان سىنىنان ءساتتى وتكەن وزىق داستۇرلەردى وسى جاڭعىرۋدىڭ باستى العىشارتتارىنا اينالدىرۋ بولىپ تابىلادى.
وسىعان وراي, ەلباسى جالپى قوعام مەن ءاربىر ازاماتتىڭ ساناسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ءبىرقاتار باعىتتاردى اتاعان بولاتىن, ولار: باسەكەلىك قابىلەت, پراگماتيزم, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ, ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى, ەلىمىزدىڭ ەۆوليۋتسيالىق دامۋى مەن سانانىڭ اشىقتىعى.
ءسويتىپ, رۋحاني جاڭعىرۋ – ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق جانە رۋحاني تامىرىنان ءنار الىپ, ۇلتتىق سانانىڭ ءتۇرلى پوليۋستەرىن ۇيلەستىرە الاتىن ماڭىزدى رولگە يە. بۇل ءجونىندە ەلباسىمىز «بۇل – تارلان تاريحتىڭ جاسامپاز بۇگىنگى كۇن مەن جارقىن بولاشاقتىڭ كوكجيەكتەرىن ءۇيلەسىمدى ساباقتاستىراتىن ۇلت جادىنىڭ تۇعىرناماسى», – دەگەن بولاتىن.
وسى ەل ىرىسى مەن يگىلىگىنە باعىتتالعان ماقسات-مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ التى ناقتى جوبانى ۇسىنىپ, ولاردىڭ ءۇش نەگىزگى ءماسەلەگە باعىتتالاتىنىنا زەر سالدى:
– اقىلىمەن, قولىمەن, دارىنىمەن زاماناۋي ەلىمىزدىڭ ىرگەتاسىن قالاۋعا ەلەۋلى ۇلەسىن قوسقان ادامداردى قوعامعا تانىتۋ;
– ولارعا اقپاراتتىق تۇرعىدان قولۇشىمىزدى بەرىپ, ەل ءىشىندە بەلگىلى بولۋدىڭ جاڭا مۋلتيمەديالىق الاڭىن قالىپتاستىرۋ;
– «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ وڭىرلىك نۇسقاسىن جاساۋ.
ياعني, اتالعان باعىت-باعدارلار ازاماتتارىمىزدىڭ جانە ءبىرتۇتاس ۇلتىمىزدىڭ ەلەۋلى ماقساتتارعا جەتىپ, ءوسىپ-وركەندەۋىمىزدىڭ بىردەن-ءبىر تەمىرقازىعى بولارى ءسوزسىز. سەبەبى, بۇل رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلارى ەلىمىزدىڭ وزىنە عانا ءتان دامۋ ۇلگىسىن قالىپتاستىرىپ, سالت-داستۇرلەرىمىزدەن, تىلىمىزدەن, جورالعىلارىمىزدان, اۋەندەرىمىزدەن ءجانە ادەبيەتتەرىمىزدەن سۋسىنداعان ۇلتتىق رۋحىمىزدى نىعايتاتىنى كۇمانسىز.
وسىعان بايلانىستى ەلباسىنىڭ, «مەن قازاقستاندىقتاردىڭ ەشقاشان بۇلجىمايتىن ەكى ەرەجەنى ءتۇسىنىپ, بايىبىنا بارعانىن قالايمىن. ءبىرىنشىسى – ۇلتتىق كود, ۇلتتىق مادەنيەت ساقتالماسا, ەشقانداي جاڭعىرۋ بولمايدى. ەكىنشىسى – العا باسۋ ءۇشىن ۇلتتىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولاتىن وتكەننىڭ كەرتارتپا تۇستارىنان باس تارتۋ كەرەك», دەگەن تەرەڭ ماعىنالى ويىن بارلىعىمىز باسشىلىققا الىپ, نەگىزگى ۇستانىمىمىزعا اينالدىرۋىمىز كەرەك.
قازىرگى تاڭدا ءاربىر جەكە ادام بولسىن نەمەسە مەملەكەت بولسىن زامان تالابىنا ساي بەيىمدەلىپ, ۋاقىت ىرعاعىمەن العا دامۋى كەرەك. ويتكەنى, جاڭعىرۋ جالعاسپالى پروتسەسس بولسا, ءومىر سارقىراما سەكىلدى ءبىر ورىندا تۇرمايدى. سوندىقتان, دا رۋحاني جاڭعىرۋ جارقىن بولاشاقتىڭ كەپىلى دەي وتىرىپ, ءسوزىمدى ەلباسىنىڭ «جاڭا جاعدايدا جاڭعىرۋعا دەگەن ىشكى ۇمتىلىس – ءبىزدىڭ دامۋىمىزدىڭ ەڭ باستى قاعيداسى» دەگەن داناگوي سوزىمەن تامامداعىم كەلەدى.
كامال بۇرحانوۆ,
قوعام قايراتكەرى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور