جاسامپازدىق جولباسشىسى
اقيقاتىنا جۇگىنەيىك
ەل پرەزيدەنتى جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى «دوڭگەلەك ءۇستەل» وتىرىسىن وتكىزىپ, وندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى جولداۋى ىقىلاستى جاعدايدا ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاندى. وسىناۋ عىلىمي فورۋمعا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, مەملەكەتتىك جانە تاۋەلسىز تالدامالىق قۇرىلىمداردىڭ جەتەكشى ساراپشىلارى, جوو-لاردىڭ وقىتۋشىلارى, سونداي-اق «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. كەزدەسۋدە ەلباسى جولداۋى ەلدىڭ تاياۋ بولاشاقتاعى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايتىن كەڭ تولعامدى ستراتەگيالىق قۇجات بولىپ تابىلاتىندىعى اتاپ ءوتىلدى. ونىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى سول, وندا ەلدى جاڭالاندىرۋ جولىندا بىرقاتار ناقتى مىندەتتەردى شەشۋ قاداپ ايتىلدى. بۇل, ەڭ الدىمەن, ەگەمەن قازاقستاننىڭ دامۋىنىڭ ساپالىق جاڭا كەزەڭى باستالۋىمەن تىعىز بايلانىستى. بيىلعى جىل رەسپۋبليكا تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىمەن ورنەكتەلەدى. ناق وسى جاعداي اتالمىش قۇجاتتا كەڭ اۋقىممەن جوسپارلانعان وزگەرىستەردىڭ ماڭىزىن ارتتىرا ءتۇسپەك. جاڭا جولداۋدا مەملەكەت باسشىسى رەسپۋبليكا مەرەيتويى «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ 20 جىلى» ۇرانىمەن ايشىقتالاتىنىن اتاپ كورسەتتى. ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولات سۇلتانوۆتىڭ جانە فورۋمنىڭ باسقا دا قاتىسۋشىلارىنىڭ پايىمداۋىنشا, بۇل ۇراندى: «پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بىرگە» دەگەن سوزدەرمەن تولىقتىرۋعا ءابدەن بولار ەدى. جولداۋدا قوزعالعان كوپتەگەن ماسەلەلەر بويىنشا اشىق تا قىزۋ پىكىر الماستى. ينستيتۋت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى زارەما شاۋكەنوۆا ەلباسى جولداۋىنىڭ يدەولوگيالىق تۇرعىسىنا كەڭىنەن توقتالدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بارشا قازاقستاندىقتاردى اۋەلى وزىنە, ءوز وتانىنا ۇنەمدى بولۋعا, ەلدىڭ دامۋ جاعدايىنىڭ حال-احۋالىن جاناشىرلىقپەن جاقسى تۇسىنۋگە شاقىردى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار جولداۋدىڭ ءبىزدىڭ باستى جەتىستىكتەرىمىزدى – بوستاندىعىمىزدى, بىرلىگىمىزدى, تۇراقتىلىعىمىزدى, وركەندەۋىمىزدى قورعايتىن قۇجات ەكەندىگىنە باسا نازار اۋداردى. بۇگىن تاڭدا جولداۋ جۇگىندىرەتىن اقيقات وسى ەكەندىگى انىق. قورعانبەك امانجول, الماتى.بايلىقتىڭ بايانى ىنتىماققا بايلانادى
قوستاناي قالاسىنداعى دەموكراتيالىق كۇشتەر كواليتسياسى وتكىزگەن شارا وسىنى كورسەتتى قوستاناي پەداگوگيكا ينستيتۋتىنداعى كىشى ءماجىلىس زالى حالىققا لىق تولى. وتىرعاندار تەك پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ ۇجىمى عانا ەمەس, وندا جۇمىسشىلار, ءتۇرلى ساياسي پارتيالار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم مۇشەلەرى دە بار. «نۇر وتان» حدپ قوستاناي قالالىق فيليالىنىڭ ءتورايىمى ريمما بەكتۇرعانوۆا الدىمەن «قازاقستان-2020» حالىقتىق ەكسپرەسى» اكتسياسىنا بەلسەنە قاتىسقاندارعا قالاداعى دەموكراتيالىق كۇشتەر كواليتسياسىنىڭ العىس حاتىن تاپسىردى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى بيىلعى جولداۋىن جولداعان كۇنى «نۇر وتاننىڭ» قوستاناي قالالىق فيليالىنىڭ باستاماسىمەن وبلىستاعى دەموكراتيالىق كۇشتەر كواليتسياسى ىنتىماقتاسىپ, «قازاقستان-2020» حالىقتىق ەكسپرەسى» اتتى اكتسيا وتكىزگەن. قۇرامىندا كوپ ءنارسەگە كوڭىلى تولماي جۇرەتىن «اقجول» قازاقستاننىڭ دەموكراتيالىق جانە وتكەن كۇندەردى اڭساپ اھ ۇراتىن كوممۋنيستىك حالىقتىق پارتيالارى جەرگىلىكتى ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرى, ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارى جانە ارداگەرلەر مەن جاستار, نۇروتاندىقتار بار توپ تەمىر جول ۆوكزالىنان شەرۋلەتىپ, قوستاناي قالاسىنداعى ءىرى-ءىرى توعىز كاسىپورىندى ارالاعان. بۇل ءتۇرلى پارتيالاردىڭ تەك قوستانايدا عانا ەمەس, ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت ىنتىماقتاسىپ, بىرىگىپ وتكىزگەن شاراسى ەدى. ولار الدىمەن «اگروماشحولدينگ» اكتسيونەرلىك قوعامىنا كەلدى. بۇل كەزدە قوستاناي قالاسىنداعى بارلىق كاسىپورىن, مەكەمە ۇجىمدارى سياقتى زاۋىتتىڭ جۇمىسشىلارى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولداۋىن تەلەديداردان كورۋ ءۇشىن اتشاپتىرىم تسەحقا جينالعان. بۇل تسەحتا ءوتكەن جىلى عانا كورەيالىق جەڭىل كولىك قۇراستىرىلا باستاعان. اكتسياعا قاتىسۋشىلار جولداۋدى زاۋىت جۇمىسشىلارىمەن بىرگە كورىپ, تىڭدادى. ەلىمىزدىڭ 20 جىلدا ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك سالالاردا جانە ساياساتتا قانداي تولاعاي تابىستارعا جەتكەنىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جان-جاقتى سارالاپ ايتىپ بەردى. ءاركىمنىڭ جۇرەگىن ماقتانىش, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىم بيلەدى. «اگروماشحولدينگ» اق – تەك قوستاناي ءۇشىن عانا ەمەس, ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزى ۇلكەن زاۋىت. ول اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تەحنيكالىق پاركىن جاڭارتۋدى قولعا الىپ وتىر. وسى زاۋىتتاعى جاس مامان ۆلاديمير نوسەنكونىڭ ءسوزى شىنايىلىعىمەن جۇرتتىڭ كوكەيىنە قوندى. – قوستاناي قالاسى جىل ءوتكەن سايىن ءوسىپ, قۇلپىرىپ كەلەدى. جاڭا كاسىپورىندار اشىلىپ جاتىر. مىسالى, وتكەن جىلى عانا ءبىزدىڭ كاسىپورىندا دا جەڭىل ماشينە قۇراستىراتىن تسەح اشىلدى. مۇنىڭ بولاشاعى ءۇلكەن. قانشاما الەۋمەتتىك نىساندار بوي كوتەردى, جاڭا مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار, تۇرعىن ۇيلەر سالىندى. كەدەندىك وداق قۇرىلدى. ەلىمىز وتكەن جىلى ءىرى حالىقارالىق ۇيىمعا باسشىلىق جاسادى, بيىل دا تاعى ءبىر حالىقارالىق ۇيىمعا جەتەكشىلىك ەتكەلى وتىر. اق ازيادانىڭ قازاقستاندا ءوتۋى دە ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن ءمارتەبە. وسىنىڭ بارلىعى دا قازاقستانداعى ساياسي, ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى كورسەتەدى. ول پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساردار ساياساتىنىڭ ماۋەلى جەمىسى, – دەدى ول. اكتسياعا قاتىسۋشىلار كەلەسى كاسىپورىن, «اگروتەحماشقا» بەتتەگەندە «اگروماشحولدينگ» اق-تا سويلەگەن ۆلاديمير نوسەنكو وسى توپقا قوسىلدى. وندا بارعان سوڭ, جۇمىسشىلار اراسىنان ەسەن نۇعىمانوۆ شىعىپ, ۆ.نوسەنكونىڭ ويىن جالعاستىردى. ول ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جىل سايىنعى جولداۋلارىنىڭ كۋاسى بولىپ كەلەدى. كەمەل ساياساتكەردىڭ ءار جولداۋىندا ەلدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ سارا باعىتتارى ايتىلدى, باعدارلامالار جاسالدى. 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ءوندىرىستى ۇدەمەلى يننوۆاتسيالىق دامىتۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وتكەن جىلدىڭ وزىندە وبلىستا ونەركاسىپ ورىندارى تاپسىرىلدى. ولاردىڭ ارقايسىسىنا تەڭ كەلەر كاسىپورىن وبلىستا بۇرىن بولعان ەمەس. ويتكەنى ولارداعى جاڭا تەحنولوگيا, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار ونىمدىلىكتى ەسەلەپ ارتتىرىپ وتىر. وسى كاسىپورىنداردا 2400 جۇمىسشىنىڭ ءوز ورنىن تاپقانى قانداي عانيبەت. – مەندە قازىر بارلىعى دا بار. ءوزىمنىڭ سۇيىكتى ءىسىم بار, وتباسىم قاسىمدا, ايلىق جالاقىم قولىمدا. بالالارىمنىڭ ۇيقىسى تىنىش, ءبىلىم الۋدا. بۇل قازاقستانداعى مەن سياقتى ميلليونداردىڭ قابىل بولعان تىلەگى. وسىنىڭ بارلىعى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەمەل ساياساتىنىڭ ارقاسى, بۇگىنگى جولداۋ دا سونىڭ ايعاعى! – دەدى ە.نۇعىمانوۆ. مۇنان كەيىن «قازاقستان-2020» حالىقتىق ەكسپرەسى» «قوستاناي ۇن كومبيناتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنا, «بايان سۇلۋ» كونديتەر, «الپامىس» اياق كيىم جانە «بولشەۆيچكا» تىگىن فابريكالارىنا, «ميلح» ءسۇت زاۋىتىنا, «اراسان» فيرماسىنا, «كتەك» مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق كاسىپورنىنا باردى. ال ءار كاسىپورىندا كەم دەگەندە 300-400 جۇمىسشى بار. اكتسياعا قاتىسۋشىلار توبى ءار كاسىپورىنعا بارعان سايىن ۆ.نوسەنكو مەن ە.نۇعىمانوۆ سياقتى ءبىر ادامعا تولىعىپ, سول ەرگەن جۇمىسشى كەلەسى كاسىپورىن ۇجىمىنىڭ الدىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاڭا جولداۋىندا ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ ماڭىزدىلىعىن, ەلىمىزدەگى ىنتىماقتى, بىرلىكتى تىلگە تيەك ەتە ءسوز سويلەپ وتىردى. ريمما شىڭعىسقىزى اكتسيانىڭ الداعى ۋاقىتتا جالعاساتىندىعىن, وعان قاتىسۋشىلاردىڭ ەكونوميكالىق تا, الەۋمەتتىك تە قۋاتى جاعىنان تولىسىپ, توتىداي قۇلپىرىپ كەلە جاتقان قوستاناي قالاسىنداعى باسقا دا كاسىپورىندارعا باراتىندىعىن ايتتى. قوستانايدىڭ دەموكراتيالىق كۇشتەرى كواليتسياسى ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارا ىنتىماقتاسىپ, شەرۋلەتكەن كۇنگى ايازدى ايتا كورمەڭىز. «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى» اق كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, قازاقستانعا ەڭبەك ءسىڭىرگەن كولىك قىزمەتكەرى, قوستاناي قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى 87 جاستاعى بەرتران رۋبينشتەين قاريا دا سونداي ايازدى كۇنى اكتسياعا قاتىسقان توپتىڭ بەل ورتاسىندا تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن ءجۇردى. – مەن قازاقستاندا 60 جىلدان بەرى تۇرامىن. سونىڭ 33 جىلىندا قازاقستان تەمىر جولىنىڭ قوستاناي وبلىستىق بولىمشەسىن باسقاردىم. مەن قىزمەت ىستەگەن جىلداردا جۇمىس بابىندا نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن كەزدەسىپ تە ءجۇردىم. ول پرەزيدەنتتىككە كەلگەن سوڭ دا كەزدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. مۇنداي پرەزيدەنتتى بىزگە تاعدىردىڭ ءوزى بەرگەن. مەن قازاقستانداعى باسقانى ەمەس, ءوزىم جاقسى بىلەتىن تەمىر جول سالاسىن ايتايىن. قازىر بۇل سالاداعى ءماشينە جاساۋ ءىسى قارىشتاپ دامىپ كەلەدى. استانادا تەپلوۆوز جاسايتىن زاۋىت جۇمىس ىستەيدى. ول شىعارعان تەپلوۆوزدار تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ەلدەرىنىڭ ەشقايسىندا جوق.وتكەن جىلدىڭ اياعىندا استانادا ەلەكتروۆوز جاسايتىن زاۋىتتىڭ ىرگەسى قالاندى. ەندى باس قالامىزدا ۆاگون جاسايتىن زاۋىت اشىلادى. ەكىباستۇزدا جۇك ۆاگوندارى شىعارىلا باستادى. الداعى جىلدارى پاۆلوداردا رەلس وندىرىلەتىن بولادى. مىنە, وسىلاردىڭ بارلىعىن سىرتتان ساتىپ الىپ جارىماس ەدىك, ەندى ولاردى ءوزىمىز سىرتقا ساتاتىن بولامىز. مەن بويامالاماي-اق ايتسام, وسى يدەيانىڭ بارلىعى دا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنان باستالىپ وتىر, – دەدى بەرتران يوسيفوۆيچ. قوستانايداعى قادىرمەندى اقساقالدىڭ ومىردەن كورگەن-تۇيگەنى, ەڭبەگىنە قاراي قۇرمەتى دە جەتەرلىك. ايتسا اۋزى دۋالى. ال قوستاناي پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ كىشى ءماجىلىس زالىنداعى باسقوسۋ جالعاسىپ جاتتى. قورجىندى التىنعا تولتىرعان سپورتشىلارىمىزدىڭ تابىسىنا بالاشا قۋانعان جۇرتشىلىق ءالى اق ازيادانىڭ اسەرىنەن ارىلماعانداي. بۇل دا ىنتىماعى جاراسقان ەلدىڭ ءبىر ىرىسى بولعانى ايان. ەندى الدا پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن دە ءار قازاقستاندىق جۇرەگىمەن سەزىنەرى حاق. ءتۇرلى پارتيا, ءتۇرلى ۇيىمنان كەلىپ وتىرعانداردىڭ جۇزىنەن بۇرا تارتىپ, ءبولىنۋ ەمەس, رۋح بيىكتىگى, ورتاق ماقساتقا بىرىگۋ, ءتۇسىنىسۋ بايقالدى. بىرەر كۇندە «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ ءحىىى سەزى وتەدى. وسى ءىرى شارانىڭ الدىندا قوستاناي پەداگوگيكا ينستيتۋتىنان ەلۋ ادام «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قاتارىنا وتۋگە تىلەك بىلدىرگەن ەكەن. ولارعا پارتيانىڭ قوستاناي قالالىق فيليالىنىڭ ءتورايىمى ريمما بەكتۇرعانوۆا مەن قالالىق ءماسليحات حاتشىسى گۇلنار ورالوۆا جانە باسقالار سالتاناتتى تۇردە بيلەت تاپسىردى. پارتياعا وتكەندەردىڭ قاتارىندا وسى ءبىلىم ورداسىنىڭ پرورەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەركىن ءابىل دە بار. – بۇگىن نۇروتاندىقتار قاتارىندا ساپقا تۇرعان ەلۋ كىسىنىڭ اراسىنداعى ون ەكى ستۋدەنت پارتيا قاتارىنا وتۋگە ۇستازدارىمەن بىرگە وزدەرى تىلەك ەتتى. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ جولداۋىندا: «مەن ءاۋىزبىرشىلىكتەن اينىمايتىن اقجۇرەك جۇرتىمنىڭ قۋاتتى ۇلتقا, شۋاقتى ۇلىسقا اينالارىنا كامىل سەنەمىن», – دەدى. ەلباسى ايتقان بولاشاق سىزدەردىڭ قولدارىڭىزدا, – دەدى جينالعاندار الدىندا ءسوز سويلەگەن ينستيتۋت رەكتورى قۋات بايمىرزاەۆ. جاس ۇرپاققا ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋدى ۇيىمداستىرۋشى ۇستاز-باسشى سوزىنە نە الىپ, قوسۋعا بولادى؟!. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي. سۋرەتتە: العىس حات العان ازاماتتار.جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل
تالدىقورعان قالاسىنىڭ اكىمدىگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ حالىققا ارناعان «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى جولداۋىن ناسيحاتتاۋ, قۇجاتتا كوتەرىلگەن نەگىزگى باسىمدىقتاردى ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك مەكەمە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى, ارداگەرلەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جيىن ءوتتى. بيىلعى جىلدىڭ باستى قۇجاتىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل اۋدارىلعانىنا, اتاپ ايتقاندا, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق جانە جۇمىسسىزدىقتى جويۋ ماسەلەسىنىڭ كەڭىنەن قامتىلعانىنا ءوز ريزاشىلىقتارىن بىلدىرگەندەر جاۋاپتى سالالارىندا اتقارىلعان ىستەردى دە ورتاعا سالدى. قالا اكىمى ساكەن جىلقايداروۆ شاھاردىڭ دامۋىنا بايلانىستى الداعى جوسپارلى مىندەتتەرگە توقتالسا, وزگە دە سويلەگەندەر جىل وتكەن سايىن جالپى جاعدايدىڭ وڭ قالىپتاسقانىن ارقاۋ ەتتى. وسىلايشا ولار ايتىلعانداردىڭ ورىندى ەكەندىگىن اتاپ كورسەتىپ, وبلىس ورتالىعى – تالدىقورعان قالاسىنىڭ دامۋىنا, ءوسىپ-وركەندەۋىنە ءوزىندىك ۇلەستەرىن قوساتىندىقتارىن جەتكىزدى. جولداۋ بىزگە جىگەر بەردى, دەيدى شاھارلىقتار. كوكتەم باستالىسىمەن قالانى كوگالداندىرۋ, سانيتارلىق تازالىعىن قالىپقا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا بارلىق تۇرعىن قاتىساتىنى دا ءسوز بولدى. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.بولاشاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك
مەنىڭ ۇلتىم – ورىس. مەن 1990 جىلى بۇرىنعى كوكشەتاۋ وبلىسى كۋيبىشەۆ اۋدانى نوۆوسەل اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدىم. قازىر شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى اگروينجەنەرلىك فاكۋلتەتىنىڭ 3 كۋرس ستۋدەنتىمىن. مەن جانە مەنىڭ وتباسىمداعى بەس ادام: اكەم, انام, اعام, ءاپكەم, ءىنىم ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋداعى ءتىل ماسەلەسى ءتوڭىرەگىندەگى ايتىلعان ءسوزدەرىن تولىق قولدايتىنىمىزدى جانە بارشامىز الداعى سايلاۋدا ۇلت كوشباسشىسىنا ءبىراۋىزدان داۋىس بەرەتىندىگىمىزدى نىق سەنىممەن ايتا الامىن. بۇگىنگى تاڭدا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا 20 جىلدىڭ ىشىندە بۇكىل دۇنيە ءجۇزى تانيتىنداي جانە ولار ءبىزدى مويىندايتىنداي دارەجەگە جەتتىك. ءبىز كەلەشەكتە وتانىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىن جالعاستىراتىن بولامىز, وعان مەن جانە مەن سياقتى وزگە ۇلتتىڭ وكىلدەرى دە كامىل سەنەدى جانە اتسالىسادى دەپ ويلايمىن. مۇنىڭ بارلىعى كىمنىڭ ارقاسىندا ورىندالىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا دەگەندە, بار ءىستىڭ باسىندا, ءسوز جوق, بۇگىنگى پرەزيدەنتىمىز, ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سياقتى بيىك تۇلعانىڭ تۇرعاندىعىن زور ماقتانىشپەن ايتساق, ەش ارتىقتىعى جوق دەپ بىلەمىن. قازاق ەلى مەن ونىڭ تۋىن كوتەرىپ وتىرعان كوپ ۇلتتى حالقىنىڭ تاعدىرى ەلباسىمەن تىعىز بايلانىستى. سوندىقتان دا ول كىسىنىڭ حالىققا جولداۋىندا كورسەتىلگەن بارلىق نۇسقاۋلارىن جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋ – قايسىمىزدىڭ بولماسىن ازاماتتىق پارىزىمىز, ۋاقىت الدىنداعى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىگىمىز دەپ تۇسىنەمىن. كريستينا فيگول, ستۋدەنت. كوكشەتاۋ.جۇمىسقا سەرپىن بەرگەن
«اقتوبەرەنتگەن» اكتسيونەرلىك قوعامىندا الدا بولاتىن «نۇر وتان» حدپ ءحىىى سەزىنە وراي جانە ەلباسىنىڭ جاڭا جولداۋىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا وتكىزىلگەن اكتسياعا وبلىس جانە «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالى باسشىلىعى, دەپۋتتاتتار, كاسىبي-تەحنيكالىق ليتسەيلەر وقۋشىلارى, «قازاقستان-2020» جالپىۇلتتىق دەموكراتيالىق كۇشتەر كواليتسياسىنا كىرگەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەر وكىلدەرى قاتىستى. ءبىر مىڭنان استام ادام جينالعان اكتسيانى كىرىسپە ءسوز سويلەپ اشقان «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالىنىڭ ءتوراعاسى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ ءتوراعاسى بالعالي ورداباەۆ ەلباسى جولداۋىن اقتوبەلىكتەردىڭ تولىق قولدايتىنىن جەتكىزە كەلىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاياۋ ونجىلدىققا ارنالعان تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋدا ءوڭىردىڭ ەلىمىز بويىنشا كوش باستاپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. جولداۋدىڭ وبلىستا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋداعى, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدەگى جۇمىس قارقىنىنا اناعۇرلىم سەرپىن بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. «اقتوبەرەنتگەن» اق قۇراستىرۋ تسەحىنىڭ جۇمىسشىسى اقجارقىن وماروۆا جولداۋدىڭ ەلدىكتىڭ ىرگەتاسىن بەكىتكەن ماڭىزدى دا مازمۇندى قۇجات ەكەنىنە توقتالدى. اقتوبە مۇناي قۇبىرلارى زاۋىتىنىڭ وپەراتورى يرينا زاۆالەننايا ءوزى ەڭبەك ەتەتىن ۇجىمنىڭ ەلباسى جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسىپ تە كەتكەنىن قۋانىشپەن ءمالىم ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىنعا ەلىمىزدەگى مۇناي ءوندىرۋشى كومپانيالاردان كەڭ كولەمدە تاپسىرىستار تۇسە باستاپتى. بۇل قوسىمشا تاعى دا 30-40 جۇمىس ورنىن اشۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى ەكەن. سونداي-اق, قازاقستان, رەسەي جانە بەلورۋسسيا اراسىنداعى كەدەندىك وداقتىڭ دا تيىمدىلىگى سەزىلە باستاعان. رەسەيدەن الىناتىن تاۋارلار بۇرىڭعىداي ۇزاق ۋاقىت كەدەندە تۇرمايتىندىقتان, جۇمىس ۇدەرىسى توقتاماي, ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنى ارزانداي باستاعان كورىنەدى. اقتوبە پوليتەحنيكالىق كوللەدجىنىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى, «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ ءمۇشەسى ەربول شماننىڭ ءسوزى دە اسەرلى شىقتى. ول ەلىمىز قول جەتكىزگەن بارلىق تابىستاردى قازاقستاندى وسىنداي الەمگە تانىمال ەتكەن ەلباسى ەسىمىمەن بايلانىستىردى. اكتسياعا قاتىسۋشىلار قازاقتىڭ قابىرعالى كومپوزيتورى ەسكەندىر حاسانعاليەۆتىڭ «اتامەكەن» ءانىن اۋەلەتىپ, ادەمى شارانىڭ اجارىن اشا ءتۇستى. ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى.وتاندى قالتقىسىز ءسۇيۋ – ومىرلىك باستى پارىز
تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلىنا اياق باسقان ەلىمىزدىڭ از عانا ۋاقىتتا ابىرويى ارتقان ايبىندى ەلگە اينالۋى شىن مانىسىندە دە ءىرى جەتىستىك. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا «ءبىزدىڭ باعدارلامالارىمىزدىڭ باستى ماقساتى – حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن نىعايتۋ» دەپ اتاپ كورسەتىلۋى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. سونىمەن قاتار, بۇل باعدارلامالاردىڭ بارلىعىنىڭ قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالۋىنىڭ ماڭىزى وتە زور. ەلباسى ايتقانداي, مەملەكەتىمىز بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى قاڭتارىنان باستاپ, زەينەتاقىنى 30 پايىزعا دەيىن كوبەيتۋ تۋرالى مىندەتتەمەسىن ورىنداپ, ۋادە بيىگىنەن كورىندى. ءسويتىپ, ەلباسىمىزدىڭ سارابدال ساياساتى ءناتيجەسىندە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ارتا تۇسۋدە. مەنىڭ ءوزىم كوپ بالالى انا, «كۇمىس القا» يەگەرى رەتىندە ايتارىم, تۋعان وتانىمىزداعى, وتباسىمىزداعى ىنتىماق, جاس ۇرپاقتىڭ باقىتتى ءومىرى – بولاشاققا سەنىمدى نىعايتادى. جولداۋداعى «وتاندى قالتقىسىز ءسۇيۋ ونىڭ سۋىعىنا شىداپ, ىستىعىنا كۇيۋدى تالاپ ەتەدى» دەگەن جولداردىڭ ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ومىرلىك باستى پارىزىنا اينالۋى ەڭ ءبىرىنشى قاجەتتىلىك. بۇگىندە سەكسەننىڭ اسۋىنا كوتەرىلگەن, ەل يگىلىگى جولىندا ەسەلى ەڭبەك ەتىپ, اۋىلداستارىمنىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن مەن سەكىلدى كوپ بالالى انانىڭ بۇل تۇجىرىمى كوپ كوڭىلىنەن شىعادى دەپ سەنەمىن. ونىڭ وزىندىك سەبەپتەرى دە بار, ويتكەنى, تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىق ورناعان, قاراپايىم ەڭبەك ادامىنا جۇيەلى تۇردە الەۋمەتتىك قامقورلىق پەن كومەك كورسەتىلەتىن تۋعان ەل الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جۇگى اۋىر. شىندىعىندا دا, بۇگىنگىدەي قىم-قۋىت زاماندا ءار ادام ءۇشىن بەيبىتشىلىكتەن ارتىق, قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان تىنىشتىقتان ارتىق باقىت, ودان وتكەن قۋانىش بولۋى مۇمكىن بە؟! جاسىراتىنى جوق, بەيبىت اسپاننىڭ قادىرى مەن قاسيەتىن سوناۋ ەل باسىنا كۇن تۋعان ۇلى وتان سوعىسى قاسىرەتىن باسىنان وتكەرگەن اعا ۇرپاق وكىلدەرى جاقسى تۇسىنەدى. ءومىردىڭ قيىندىعىن دا, قىزىعىن دا ءبىر ادامداي كورگەن مەن اكەم ەسىمبەكتى جانە باۋىرلارىم قوجابەك پەن دۋانبەكتى قان مايدانعا اتتاندىرىپ, ودان ورالماي قالعاندا نەبارى ون جاستا عانا بولاتىن. ودان كەيىنگى اعالارىم – يمانبەك پەن مومبەك تە قان مايدانعا اتتانىپ, ەلگە امان-ەسەن ورالدى. ءسويتىپ, ءبىر شاڭىراقتان باسقىنشىلارمەن شايقاسقا اتتانعان بەس ازاماتتىڭ ۇشەۋى بىردەي وتان ءۇشىن وپات بولدى. ءوزىمنىڭ ومىرلىك قوساعىم قۇرمانالى ەگىزباەۆ تا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ وتتى جىلدارىندا ەرلىك پەن قاھارماندىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتە ءبىلدى. سوعىس اياقتالعان سوڭ ەكى جىلدان كەيىن, ياعني 1947 جىلى تۋعان جەرى – الماتى وبلىسى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا ورالعان ول ون جەتىگە جاڭا تولعان ماعان ۇيلەنىپ, وتباسىن قۇردى. جيىرما ءۇش جاستاعى مايدانگەر جىگىتتىڭ ءالى وڭى مەن سولىن تانىپ بىلمەگەن, جاپ-جاس قىزعا ۇيلەنگەنى كەيبىرەۋلەردى تاڭداندىرعان. دەگەنمەن, كوپ بالالى وتباسىندا ءتاربيەلەنگەن مەن ءۇي شارۋاسىنا دا, بالا تاربيەسىنە دە يكەمدىلىگىمدى كوپ ۇزاماي-اق دالەلدەپ شىقتىم. بۇگىندە سەگىز بالانىڭ ارداقتى اناسى, نەمەرەلەرى مەن شوبەرەلەرىنىڭ سۇيىكتى اجەسى اتانىپ وتىرمىن. ال وتكەن كۇندەردى ەسكە السام, انام زاعيپامەن بىرگە مايدانداعى جاۋىنگەرلەرگە تون تىگىپ, قولعاپ توقىپ جىبەرگەن, اۋىر ەڭبەكتەن بەل مايىسقان كەزدەرىمدى ۇمىتۋ مۇمكىن ەمەس. بىراق, جۇيرىك ۋاقىت ءبارىن ۇمىتتىرادى ەكەن. قۇرمانالى ەكەۋمىز اتا-انا رەتىندە بالالارىمىزعا ءتالىمدى تاربيە بەرۋگە ۇمتىلدىق. تاۋبە, دەيىن, ۇلدارىمىزدى ۇياعا, قىزدارىمىزدى قياعا قوندىرعان, كوپشىلىك قۇرمەتىنە بولەنگەن مەنى قۇدا-جەكجاتتارىم ءازىل-شىنى ارالاس «مارشال قۇداعي» دەپ اتايدى. ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى شارۋاشىلىقتا باسشى قىزمەتتەر اتقارعان, «ەڭبەك داڭقى» وردەنىنىڭ يەگەرى, قوساعىم قۇرمانالىنىڭ ۇلكەن جۇرەكتى ازامات بولعانىن ونىڭ كوزىن كورگەندەر ءاردايىم ايتىپ وتىرادى. ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ شەلەك اۋىلىنداعى كوشەگە ەل يگىلىگى جولىندا ەرەن ەڭبەك ەتكەن ازامات قۇرمانالى ەگىزباەۆتىڭ اتىنىڭ بەرىلۋى دە كوپ نارسەدەن حابار بەرسە كەرەك. ال ەلباسىنىڭ ءوز جولداۋى ارقىلى جىل سايىن ەلدەگى الەۋمەتتىك جاعدايعا باسا نازار اۋدارۋى وتانىمىزدىڭ ىرگەتاسىن بەكىتە ءتۇسىپ وتىرعان ۇتىرلى قادام ەكەنى انىق. دەمەك, قازاقستاننىڭ بولاشاعى كەمەل. راسحان ەگىزباەۆا كوپ بالالى انا. الماتى وبلىسى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانى, شەلەك اۋىلى.