15 قاڭتار, 2014

قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №748

220 رەت
كورسەتىلدى
41 مين
وقۋ ءۇشىن

2013 جىلعى 25 قىركۇيەك, استانا قالاسى
راديوتەلەفوندىق بايلانىستا قولدانىلاتىن ءتىلدى مەڭگەرۋ دارەجەسىن ايقىنداۋعا ارنالعان تەستىلەۋ قاعيداسىن بەكىتۋ تۋرالى

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلعى 15 شىلدەدەگى زاڭىنىڭ 14-بابى 1-تارماعىنىڭ 15-1) تارماقشاسىنا سايكەس, بۇيىرامىن:
1. راديوتەلەفوندىق بايلانىستا قولدانىلاتىن ءتىلدى مەڭگەرۋ دارەجەسىن
ايقىنداۋعا ارنالعان تەستىلەۋ قاعيداسى بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتى (ب.ك.سەيداحمەتوۆ):
1) زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وسى بۇيرىقتى مەملەكەتتىك تىركەۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنە ۇسىنۋدى;
2) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, سونىڭ ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە ونىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينترانەت-پورتالىندا ورنالىستىرۋدى;
3) قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ زاڭ دەپارتامەنتىنە مەملەكەتتىك تىركەلگەنى تۋرالى جانە وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن 5 كۇن ىشىندە اقپارات قۇرالدارىنا جاريالاۋ تۋرالى جىبەرىلگەنىن قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى ا.ع. بەكتۇروۆقا جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق العاش رەت رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن ون كۇنتىزبەلىك كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
مينيستر ا. جۇماعاليەۆ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترىنىڭ
2013 جىلعى 25 قىركۇيەكتەگى №748 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن

راديوتەلەفوندىق بايلانىستا قولدانىلاتىن ءتىلدى مەڭگەرۋ دارەجەسىن ايقىنداۋعا ارنالعان تەستىلەۋ قاعيداسى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى راديوتەلەفوندىق بايلانىستا قولدانىلاتىن ءتىلدى مەڭگەرۋ دارەجەسىن ايقىنداۋعا ارنالعان تەستىلەۋ قاعيداسى (بۇدان ءارى - قاعيدا) «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلعى 15 شىلدەدەگى №339-VI زاڭىنا, «راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن ءبىلۋ» ا32-16 حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمىنىڭ اسسامبلەياسى (بۇدان ءارى – يكاو) قارارىنىڭ ەرەجەلەرىنە, «اۆياتسيالىق پەرسونالعا كۋالىك بەرۋ» يكاو 1-قوسىمشاسىنا, «ءتىلدى بىلۋگە يكاو تالاپتارىن ەنگىزۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىق» يكاو 9835 قۇجاتىنا, «جاھاندىق كەلىسۋ ءۇشىن تىلدىك تەست جۇرگىزۋ كريتەريلەرى» يكاو 318 نۇسقاۋىنا, «پەرسونالدى اۆياتسيالىق اعىلشىن تىلىنە وقىتۋ باعدارلامالارى بويىنشا ۇسىنىمدار» يكاو 323 نۇسقاۋىنا سايكەس ازىرلەنگەن.
2. وسى قاعيدا راديوتەلەفون بايلانىسىندا قولدانىلاتىن ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋعا تەستىلەۋ ءتارتىبىن انىقتايدى.
3. وسى قاعيداعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلاتىن تەستىلەۋ بىلىكتىلىك بولىپ تابىلادى.
4. وسى قاعيدالاردا تومەندەگى تەرميندەر مەن انىقتامالار قولدانىلادى:
1) اكىمشىلىك قامتاماسىز ەتۋ – يكاو شكالاسى بويىنشا ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ ماقساتىندا جەكە تۇلعالاردى تەستىلەۋدەن وتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋمەن بايلانىستى ءىس-قيمىلدار, ونىڭ ىشىندە ۇيىمداستىرۋ راسىمدەرى, كانديداتتاردى تىركەۋدى قامتاماسىز ەتۋ, قۇجاتتاما مەن ەلەكتروندىق دەرەكتەردى جۇرگىزۋ جانە ساقتاۋ, تالاپ ەتىلەتىن جابدىقتى, باعدارلامالىق قۇرالداردى, جايلاردى دايىنداۋ جانە ولاردىڭ فۋنكتسيونالدىق جۇمىسقا قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ (ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ);
2) باعالاۋ – بەلگىلەنگەن ستاندارتقا قاتىستى, سونداي-اق قاجەت بولعان جاعدايدا, وسىنداي تەست تاپسىرعان باسقا تەست تاپسىرۋشىلاردىڭ ناتيجەلەرىمەن سالىستىرۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن, ءتىلدى بىلۋگە تەست تاپسىرۋ كەزىندە كانديدات تسيفرلىق نەمەسە كودتالعان نىساندا كورسەتكەن, ارالىق نەمەسە سوڭعى ناتيجە;
3) ەمتيحان الۋشى (تەست الۋشى) – تەست تاپسىرۋشى (كانديدات) تەست بارىسىندا بەلگىلى ءبىر تىلدىك تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن قارىم-قاتىناس جاسايتىن, ءتيىستى بىلىكتىلىگى بار جانە دايىندىقتان وتكەن مامان;
4) ماقۇلداۋ (ماقۇلداۋ ءراسىمى) – بەلگىلەنەتىن راسىمدەردىڭ, ءىس-ارەكەتتەردىڭ جانە ت.ب., سونداي-اق جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالار فۋنكتسيالارىنىڭ ەرىكتى تۇردە ماقۇلداۋ تۋرالى قۇجاتتار بەرۋ ارقىلى (قاعازعا شىعارىلعان تۇردە نەمەسە ەلەكتروندىق كوممۋنيكاتسيالىق قۇرالدار ارقىلى) نە بولماسا جازباشا تۇردە كەلىسىلگەن سوڭ ماقۇلداۋ نىسانىن قولدانۋ شەڭبەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرىمەن انىقتالاتىن قاجەتتى تەكسەرىستەر جۇرگىزگەن سوڭ, بەلگىلەنگەن تالاپتارعا, ەرەجەلەرگە, ستاندارتتارعا, شارتتارعا جانە ت.ب. سايكەس كەلەتىنىن مويىنداۋ;
5) رەيتەر (باعالاۋشى) – تەستىلەۋ راسىمىنە قاتىساتىن, ءتيىستى بىلىكتىلىگى بار جانە دايىندىقتان وتكەن, تەست بارىسىندا تەست تاپسىرۋشى كورسەتكەن تىلدىك قۇزىرەتتىلىك دەڭگەيىن تىكەلەي باعالايتىن مامان;
6) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) اكىمشىسى - اكىمشىلىك قامتاماسىز ەتۋدى جۇزەگە اسىراتىن تۇلعا;
7) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) – بارلىق قاجەتتى كومپونەنتتەردىڭ, ونىڭ ىشىندە تەست ماتەريالدارىنىڭ, تەستىنى بەلگىلەنگەن تالاپتار دەڭگەيىندە ۇستاپ تۇرۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ, يكاو شكالاسى بويىنشا كەيىننەن بالل جانە باعا قويۋ ارقىلى تەست تاپسىرۋشىلاردى باعالاۋ راسىمدەرىنىڭ ۇيلەسىمدىلىگى;
8) تەست الۋشى ۇيىم – راديوتەلەفون بايلانىسىندا قولدانىلاتىن ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ ماقساتىندا تەستىنىڭ قاجەتتى كەزەڭدەرىن وتكىزۋدى جۇزەگە اسىرۋشى جانە وسى ماقساتتا فيليالداردى قۇرۋعا نەمەسە وكىلدەردى بەلگىلەۋگە قۇقىعى بار زاڭدى تۇلعا;
9) تەست تاپسىرۋشى (كانديدات) – تەستىلەۋدەن وتەتىن جەكە تۇلعا;
10) تەستىلەۋ – راديوتەلەفون بايلانىسىندا قولدانىلاتىن ءتىلدى ءبىلۋىن تەك وسى ماقسات ءۇشىن ازىرلەنگەن تەستىلەر (تەستىلەۋ جۇيەلەرى) مەن راسىمدەر ارقىلى باعالاۋ;
11) تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) پايدالانۋشى – تەستىلەۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىنەن وتكەن جانە وسى اقپاراتتىڭ نەگىزىندە نەگىزدەمەلى تالداۋ جاساي الۋى نەمەسە قاجەتتى ءىس-قيمىلداردى ورىنداۋى ءۇشىن ولارعا تەست قورىتىندىلارى بەرىلەتىن جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالار;
12) تەستىنى تالاپتار دەڭگەيىندە ۇستاپ تۇرۋ – تەست الۋشى ۇيىمنىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن تەستىنىڭ (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) سەنىمدىلىگىن, شىنايىلىعىن جانە قورعالعاندىعىن ساقتاۋعا باعىتتالعان قىزمەتى;
13) شىندىق – تەست قورىتىندىلارى ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىنە قاتىستى دالمە-ءدال, نەگىزدى جانە تەست جۇرگىزۋ ماقساتتارىنا ساي كەلەتىن قورىتىندى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دارەجە;.
5. اۆياتسيالىق ستانتسيالار وپەراتورلارىنا, اۋە قوزعالىسىنا قىزمەت كورسەتەتىن ديسپەتچەرلەرگە, ۇشاقتار, ديريجابلدەر, تىكۇشاقتار مەن كوتەرگىش كۇشىن ۇلعايتۋ جۇيەسى بار اۋە كەمەلەرى پيلوتتارىنا, سونىمەن بiرگە iشكi ۇشۋدى ورىنداۋ (قىزمەت كورسەتۋ) كەزىندە اۋە كەمەسi بورتىندا راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇرگiزەتىن شتۋرماندارعا, يكاو تىلدىك ءبىلىمىن باعالاۋ شكالاسى بويىنشا 4-دەڭگەيدەن تومەن ەمەس جالپى جانە اۆياتسيالىق قازاق جانە ورىس تiلدەرiن بىلەتىنىن كورسەتۋ قاجەت جانە «اۆياتسيالىق پەرسونالعا كۋالىك بەرۋ» حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا كونۆەنتسياسىنا 1-قوسىمشانىڭ 1.2.9.4 حالىقارالىق ستاندارتىنىڭ 1-ۇستەمەسىندە جانە «ا» تولىقتىرۋىندا, سونداي-اق يكاو اسسامبلەياسى سەسسياسىنىڭ ا37-10 قارارىندا باياندالعان, راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن تىلدەردى بىلۋگە قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس كەلۋى قاجەت:
ول ءۇشىن بەلگىلەنگەن بارلىق ۇشۋ جاعدايلارىندا يكاو ستاندارتتىق فرازەولوگياسىن پايدالانۋ;
سويلەۋ ارقىلى بايلانىس (تەلەفون/راديوتەلەفون) ۇدەرىسىندە جانە تىكەلەي قاتىناستار كەزىندە ەركىن قارىم-قاتىناس جاساۋ;
جالپى, ناقتى جانە جۇمىسپەن بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا تياناقتى جانە انىق ءتۇسىنىسۋ;
حابارلارمەن الماسۋ ءۇشىن جانە تۇسىنىسپەۋشىلىكتى تانۋ جانە مۇلدە نەمەسە جۇمىسپەن بايلانىستى كونتەكستىدە جويۋ ءۇشىن (مىسالى, اقپاراتتى تەكسەرۋ, راستاۋ نەمەسە ناقتىلاۋ ارقىلى) سايكەس بايلانىس ادىستەرىن پايدالانۋ.
6. اۆياتسيالىق ستانتسيالار وپەراتورلارىنا, اۋە قوزعالىسىنا قىزمەت كورسەتەتىن ديسپەتچەرلەرگە, ۇشاقتار, ديريجابلدەر, تىكۇشاقتار مەن كوتەرگىش كۇشىن ۇلعايتۋ جۇيەسى بار اۋە كەمەلەرى پيلوتتارىنا, سونىمەن بiرگە حالىقارالىق ۇشۋدى ورىنداۋ (قىزمەت كورسەتۋ) كەزىندە اۋە كەمەسi بورتىندا راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇرگiزەتىن شتۋرماندارعا, يكاو تىلدىك ءبىلىمىن باعالاۋ شكالاسى بويىنشا 4-دەڭگەيدەن تومەن ەمەس جالپى جانە اۆياتسيالىق قازاق جانە ورىس تiلدەرiن بىلەتىنىن كورسەتۋ قاجەت جانە «اۆياتسيالىق پەرسونالعا كۋالىك بەرۋ» حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا كونۆەنتسياسىنا 1-قوسىمشانىڭ 1.2.9.4 حالىقارالىق ستاندارتىنىڭ 1-ۇستەمەسىندە جانە «ا» تولىقتىرۋىندا, سونداي-اق يكاو اسسامبلەياسى سەسسياسىنىڭ ا37-10 قارارىندا باياندالعان, راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن تىلدەردى بىلۋگە قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس كەلۋى قاجەت:
ول ءۇشىن بەلگىلەنگەن بارلىق ۇشۋ جاعدايلارىندا يكاو ستاندارتتىق فرازەولوگياسىن پايدالانۋ;
سويلەۋ ارقىلى بايلانىس (تەلەفوندىق/راديوتەلەفوندىق) پروتسەسىندە جانە تىكەلەي قاتىناستار كەزىندە ەركىن قارىم-قاتىناس جاساۋ;
جالپى, ناقتى جانە جۇمىسپەن بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا تياناقتى جانە انىق ءتۇسىنىسۋ;
حابارلارمەن الماسۋ ءۇشىن جانە تۇسىنىسپەۋشىلىكتى تانۋ جانە مۇلدە نەمەسە جۇمىسپەن بايلانىستى كونتەكستىدە جويۋ ءۇشىن (مىسالى, اقپاراتتى تەكسەرۋ, راستاۋ نەمەسە ناقتىلاۋ ارقىلى) سايكەس بايلانىس ادىستەرىن پايدالانۋ.
7. تىلدەردى ءبىلۋ دەڭگەيىن باعالاۋ (تەستىلەۋ) «اۆياتسيالىق پەرسونالعا كۋالىك بەرۋ» حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا كونۆەنتسياسىنا 1-قوسىمشانىڭ حالىقارالىق ستاندارتىنىڭ (1.2.9.4-تاراۋ, 1-ءبولىم) 1-ۇستەمەسىندە جانە «ا» تولىقتىرۋىندا باياندالعان, راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن ءتىلدى بىلۋگە قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس جۇرگىزىلەدى. تەستىلەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا سايكەس كۋالىككە بىلىكتىلىك بەلگىسى ەنگىزىلەدى.
8. ىشكى جانە حالىقارالىق ۇشۋدى ورىندايتىن جانە/نەمەسە قىزمەت كورسەتەتىن اۆياتسيالىق پەرسونالدىڭ يكاو ءتىلدى ءبىلۋدى باعالاۋ شكالاسى بويىنشا جالپى جانە اۆياتسيالىق تىلدەردى ءبىلۋ دەڭگەيىن راستاۋ مەرزىمدىلىگى:
4-دەڭگەي – ءۇش جىلدا ءبىر رەتتەن سيرەك ەمەس;
5-دەڭگەي – التى جىلدا ءبىر رەتتەن سيرەك ەمەس;
6-دەڭگەي – تىلدەردى ءبىلۋ دەڭگەيىن ونا ءارى راستاۋدان بوساتىلادى.
9. راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇزەگە اسىرمايتىن اۆياتسيالىق پەرسونال تەست تاپسىرمايدى.
10. تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) يكاو تىلدەردى ءبىلۋدى باعالاۋ شكالاسى بويىنشا جالپى جانە اۆياتسيالىق تىلدەردى ءبىلۋ دەڭگەيى تۋرالى بىلىكتىلىك بەلگىسىن الۋعا جاتاتىن ءاربىر ماماننىڭ ءوزى تاڭدايدى. بۇل رەتتە تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ماقۇلدايدى.
11. «اۆياتسيالىق پەرسونالعا كۋالىك بەرۋ» حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا كونۆەنتسياسىنا 1-قوسىمشانىڭ 1.2.9.4 حالىقارالىق ستاندارتىنىڭ 1-ۇستەمەسىندە جانە «ا» تولىقتىرۋىندا, سونداي-اق يكاو اسسامبلەياسى سەسسياسىنىڭ ا37-10 قارارىندا باياندالعان, راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن تىلدەردى بىلۋگە قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەستىك ءۇشىن يكاو تىلدىك ءبىلىمىن باعالاۋ شكالاسى بويىنشا ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋعا جالپى جانە اۆياتسيالىق قازاق جانە ورىس تiلدەرiن بىلەتىنىن باعالا 01.06.2014 جىلدان باستاپ ەنگىزىلەدى.
2. راديوتەلەفوندىق بايلانىستا قولدانىلاتىن ءتىلدى مەڭگەرۋ دارەجەسىن ايقىنداۋعا ارنالعان تەستىلەۋ ءتارتىبى
12. تەستىلەۋدى وتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋعا قاجەتتى جايلاردى, جابدىقتى, پەرسونالدى جانە قۇجاتتامانى دايىنداۋ كىرەدى.
13. تەست الۋشى ۇيىمنىڭ قىزمەتى ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ وسى قاعيدالاردىڭ نورمالارعا سايكەستىگىنە كەلىسۋ ءراسىمىن جۇرگىزۋىن تالاپ ەتەدى.
14. تەست الۋشى ۇيىمنىڭ فيليالدارى نەمەسە وكىلدەرى ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانىمەن ءدال وسىنداي كەلىسۋ راسىمىنەن وتەدى.
15. تەست الۋشى ۇيىم راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇزەگە اسىراتىن اۆياتسيالىق پەرسونالدى تەستىلەۋ جونىندەگى نۇسقاۋدى (ونان ءارى - نۇسقاۋ) ازىرلەيدى.
16. نۇسقاۋدا مىنالار انىقتالادى:
1) تەست تاپسىرۋشىلار اۋديتورياسى;
2) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) ماقساتتارى;
3) تەستىلەۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ, تەستىلەۋ ۇدەرىسىنىڭ ءاربىر كەزەڭى ءۇشىن تياناقسىز جانە انىق نۇسقاۋلار بەرۋ;
4) جاي, جابدىق, باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ سيپاتتاماسى;
5) تەستىنىڭ (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) فورماتى;
6) فيليالداردىڭ جانە/نەمەسە وكىلدەردىڭ قىزمەتى;
7) تەستىنى قايتا تاپسىرۋ ساياساتى مەن ءراسىمى;
8) قويىلعان باعالار تۋرالى ەسەپتىلىك ءتارتىبى;
9) اپەللياتسيالاردى بەرۋ جانە قاراستىرۋ ءتارتىبى;
10) تەستىنى قورعاۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن شارالار;
11) ەسەپ جۇرگىزۋدى ۇيىمداستىرۋ.
17. نۇسقاۋدا تەست الۋشى توپتىڭ قۇرامى مەن تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) ازىرلەۋشىلەر تۋرالى اقپارات, تەست الۋشى توپ قاتىسۋشىلارىن دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىگىن قولداۋ ءتارتىبى, تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) تالاپتار دەڭگەيىندە قولداۋ ءتارتىبى, تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) جەتىلدىرۋ ۇدەرىسىنىڭ سيپاتتاماسى, سونداي-اق تەست الۋشى توپ قاتىسۋشىلارى تۋرالى بىلىكتىلىك اقپاراتى بار قوسىمشا تۇرىندەگى ءتىزىم بەرىلەدى.
18. راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇزەگە اسىراتىن اۆياتسيالىق پەرسونالدى تەستىلەۋ جونىندەگى نۇسقاۋ كەلىسىلەدى, ال تەست الۋشى توپ قاتىسۋشىلارى تۋرالى بىلىكتىلىك اقپاراتى بار ءتىزىمى قوسا بەرىلگەن قوسىمشا تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) كەلىسۋ ءراسىمىن وتكىزبەي تۇرىپ, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بەكىتىلەدى.
19. راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇزەگە اسىراتىن اۆياتسيالىق پەرسونالدى تەستىلەۋ جونىندەگى نۇسقاۋدى كەلىسۋ جانە ونىڭ قوسىمشاسىن بەكىتۋ ءۇشىن ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا ەرىكتى نىساندا تولتىرىلعان ءوتىنىش پەن تەست الۋشى توپ قاتىسۋشىلارى قۇجاتتارىنىڭ (بازالىق ءبىلىم تۋرالى, ەمتيحان الۋشىلار جانە/نەمەسە رەيتەرلەر كۋرستارىن اياقتاعاندىعى تۋرالى قۇجات) كوشىرمەلەرى جولدانادى.
20. سونىمەن قاتار تەست الۋشى ۇيىم ناتيجەلەر بويىنشا بەرەتىن سەرتيفيكاتتىڭ ۇلگىسى كەلىسىلەدى.
21. سەرتيفيكاتتىڭ ورىس جانە/نەمەسە اعىلشىن تىلدەرىندەگى, نەمەسە حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمىنىڭ (يكاو) باسقا رەسمي تىلدەردە جازىلعان بىردەي جازبالارى بولۋعا ءتيىس.
22. سەرتيفيكاتتا مىندەتتى تۇردە يكاو شكالاسىنىڭ ءاربىر باعالاناتىن ەلەمەنتى بويىنشا ناتيجەلەر, قورىتىندى ناتيجە, تەستىلەۋدى وتكىزۋ كۇنى, تەست تاپسىرۋشىنىڭ دەربەس كودى, فوتو مەن جەكە دەرەكتەرى كورسەتىلەدى.
23. نۇسقاۋ مەن سەرتيفيكات قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ تەستىلەۋ جۇيەسىن كەلىسۋدىڭ اجىراتىلماس بولىگى بولىپ تابىلادى.
24. راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇزەگە اسىراتىن اۆياتسيا پەرسونالىن تەستىلەۋ بويىنشا نۇسقاۋدىڭ كەلiسۋ ءراسiمىنiڭ جانە ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكiلەتتi ورگاننىڭ وعان قوسىمشانى بەكiتۋiنىڭ جالپى مەرزiمi ءوتىنىشتى العان ساتتەن باستاپ 30 (وتىز) كۇنتiزبەلiك كۇندى قۇرايدى.
بەرىلگەن قۇجاتتاردىڭ تولىقسىزدىعى ايعاعى انىقتالعان نەمەسە نۇسقاۋدىڭ مازمۇنى وسى قاعيدالاردىڭ 17-تارماعىنا سايكەس كەلمەگەن جاعدايدا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكiلەتتi ورگان اتالعان مەرزىمدەردە ءوتiنiش بەرۋشiگە ءوتىنىشتى ونان ءارى قاراستىرۋ تۋرالى جازباشا دالەلدi باس تارتۋ بەرەدى.
25. تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) ازىرلەۋ تەستىلەۋگە جاتپايدى جانە ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ كەلىسۋىن تالاپ ەتپەيدى.
26. تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) ازىرلەۋدى جۇزەگە اسىراتىن تۇلعالار وسى قاعيدالاردىڭ 4-بولىمىندە جانە يكاو 9835 قۇجاتىندا اتالعان تالاپتارعا سايكەس بولۋى قاجەت.
27. ەگەر راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇزەگە اسىراتىن اۆياتسيالىق پەرسونالدى تەستىلەۋدەن باسقا, ونى اعىلشىن ءتىلى سالاسىندا كاسىپتىك دايارلاۋ جۇرگىزىلسە, وقىتۋ نۇسقاۋشىلارى وزدەرى ساباق وتكىزگەن كانديداتتاردان تەست الۋعا قاتىسا المايتىن ءراسىم قامتاماسىز ەتىلەدى.
28. وقىتۋ جۇرگىزەتىن نۇسقاۋشىلار قۇرامى ءوز كانديداتتارىن تەستىلەۋ ۇدەرىسىندە ەمتيحان الۋشىلار (تەست الۋشىلار) جانە رەيتەرلەر (باعالاۋشىلار) رەتىندە پايدالانىلا المايدى.
29. ەمتيحان الۋشىلار (تەست الۋشىلار) تەست تاپسىرۋشىلاردىڭ (كانديداتتاردىڭ) جۇمىستاعى ارىپتەستەرى (تەست تاپسىرۋشىلار (كانديداتتار) سياقتى ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمىندا سول قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن تۇلعالار) بولماۋعا ءتيىس.
30. راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن يكاو شكالاسى بويىنشا انىقتاۋ كەزىندە ساپانى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ءبىر رەيتەر (باعالاۋشى) ءبىر كۇندە ۇشتەن ارتىق تەستىنى تەكسەرۋدى جۇزەگە اسىرا المايدى, ال ءبىر ەمتيحان الۋشى كۇنىنە 6-دان ارتىق ادامنان تەست الا المايدى.
31. ەمتيحان الۋشىنى (تەست الۋشىنى) رەيتەرلەردىڭ (باعالاۋشىلاردىڭ) ءبىرى رەتىندە پايدالانۋعا رۇقسات ەتىلەدى, بۇل نۇسقاۋدا مىندەتتى تۇردە كورسەتىلەدى. بۇل رەتتە مامان ەمتيحان الۋشىلارعا دا (تەست الۋشىلارعا), رەيتەرلەرگە دە (باعالاۋشىلارعا) قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىنا سايكەس ەمتيحان الۋشى-رەيتەر دەپ اتالادى.
32. تەست الۋشى توپقا قاتىسۋشىلار رەتىندە پايدالانىلاتىن تەستتىڭ (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) قاجەتتى تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن شەتتەگى پەرسونال تارتىلۋى مۇمكىن.
33. راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋعا تەستىلەۋ (ونان ءارى – تەستىلەۋ) قالالىق جانە ۇيالى تەلەفوندار ءسوندىرىلىپ, ەسىگى جابىلاتىن جەكە جايدا وتكىزىلەدى.
34. تەست الىناتىن ادامدارعا تەستىلەۋ ۇدەرىسىن ءار ءتۇرلى پىشىمدە جازىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كەز كەلگەن ەلەكتروندىق اپپاراتۋرانى, سونداي-اق جەكە زاتتارى سالىنعان سومكە نەمەسە پورتفەل ۇستاپ كىرۋگە رۇقسات ەتىلمەيدى.
35. تەستىلەۋ ءراسىمى ءۇش كەزەڭنەن تۇرادى: تەستىلەۋ, تەكسەرۋ, باعالاۋ.
36. تىكەلەي تەستىلەۋدى ەمتيحان الۋشى مەن تەست تاپسىرۋشىنىڭ ميكروفونمەن جاساقتالعان باس گارنيتۋرالارى ارقىلى جازىپ الىنعان سويلەسۋدى قوسا العاندا, جەرگىلىكتى نەمەسە جاھاندىق جەلى بويىنشا قاتىناستان وقشاۋلانعان كومپيۋتەرگە تسيفرلىق پىشىمدە تولىق جازىپ الۋ كەرەك.
37. جازىپ الۋ مۇمكىندىگى بار بەينەباقىلاۋ نەمەسە بەينەتىركەۋ ەلەمەنتتەرى قوسىمشا تۇردە ورناتىلۋى مۇمكىن.
38. تەستىلەۋگە تەك ەمتيحان الۋشى مەن ەمتيحان تاپسىرۋشى عانا قاتىسۋعا قۇقىلى.
39. تەستىلەۋ باستالماس بۇرىن تەست تاپسىرۋشى كانديداتتى تىركەۋ بويىنشا قاجەتتى شارالار پايدالانىلاتىن تەستىگە (تەستىلەۋ جۇيەسىنە) ءتان راسىمدەرگە سايكەس جۇرگىزىلەدى.
40. تەستىلەۋ باستالار الدىندا جانە جازبا قوسىلماس بۇرىن ەمتيحان الۋشى تەست تاپسىرۋشىنىڭ جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتقا سايكەستىگىن تەكسەرەدى, تەست الدى بريفينگىن وتكىزەدى, وندا تەست ءپىشىمىن, اپەللياتسيا ءراسىمىن سيپاتتايدى جانە تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) نۇسقاسىنىڭ مازمۇنىمەن بايلانىستى ەمەس سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى.
41. جازۋ قوسىلعان سوڭ تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) نۇسقاسىن تالقىلاۋمەن بايلانىستى ەمەس كەز كەلگەن سويلەسۋگە رۇقسات ەتىلمەيدى, ال ەمتيحان تاپسىرۋشى تەستىلەۋ ماقساتتارىنان سانالى تۇردە اۋىتقىعاندا, ەمتيحان الۋشى تەستىلەۋدى توقتاتادى.
42. ەمتيحاننىڭ دىبىستىق جازىلۋىندا ەمتيحان تاپسىرۋشىنىڭ تەگىنە جانە/نەمەسە لاۋازىمىنا قانداي دا ءبىر نۇسقاۋلار (ارتىق دەربەس دەرەكتەر) بولماۋعا ءتيىس. ولار بايقالعاندا دىبىستىق جازىلۋدىڭ بۇل ەلەمەنتى جويىلۋعا ءتيىس.
43. ءاربىر تەست تاپسىرۋشىنىڭ ەمتيحانى جازىلعان دىبىستىق فايلعا تسيفرلار مەن ارىپتەر قيسىنىنان تۇراتىن بىرەگەي كود بەرىلەدى. بەينەجازۋ بار بولعاندا وعان وسىعان ۇقساس كود بەرىلەدى.
44. ناقتى تەست تاپسىرۋشىعا قاتىستى بۇكىل قۇجاتتامانىڭ دا بەرىلگەن كودى بولۋعا ءتيىس. بەرىلگەن كود كەيىن تەستىلەۋ ناتيجەلەرىن سۇراتۋ ءۇشىن تەست تاپسىرۋشىعا حابارلانادى.
45. دىبىستىق فايلدى تەست (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) اكىمشىسى نەمەسە ەمتيحان الۋشى باعالاۋ ءۇشىن رەيتەرگە بەرەدى.
46. ەگەر بەينەجازۋ جۇزەگە اسىرىلسا, وندا ول رەيتەرگە بەرىلمەيدى جانە قاجەت بولعاندا تەستىلەۋ ءراسىمىنىڭ ءادىل جۇرگىزىلگەندىگىن دالەلدەۋ ءۇشىن قولدانىلادى.
47. تەست تاپسىرۋشىنىڭ دەربەس دەرەكتەرى دە رەيتەرگە حابارلانبايدى.
48. دىبىستىق جانە بەينە فايلدار تەست الۋشى ۇيىمدا كود نومىرىمەن كەمىندە 3 جىل ساقتالادى, ونىڭ مەنشىگى بولىپ تابىلادى, سوندىقتان ولار داۋلاردى شەشۋ كەزىندە عانا تالاپ ەتىلۋى مۇمكىن.
49. باعالاۋدى كەمىندە ەكى رەيتەر (باعالاۋشى) جۇرگىزەدى. ولاردىڭ قويعان باعاسىندا ايىرماشىلىق بولعان جاعدايدا, ولاردان بىلىكتىلىگى جوعارى ءۇشىنشى رەيتەردەن (باعالاۋشىدان) كەڭەس الىنادى.
50. باعالاۋ ۇدەرىسىنە ءۇشىنشى رەيتەر (باعالاۋشى) تەست تاپسىرۋشى ءبىر رەيتەردەن 3 دەگەن, ال ەكىنشى رەيتەردەن 4 دەگەن قورىتىندى باعا العان جاعدايلاردا عانا تارتىلادى, سەبەبى وسى ەكى دەڭگەي اراسىنداعى ايىرماشىلىق يكاو باعالاۋ شكالاسى بويىنشا ءتىلدى ءبىلۋىن تەستىلەۋ كەزىندە اسا سىندارلى سيپاتتا بولادى.
51. ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن رەيتەرلەردىڭ قايسىسىنىڭ انىقتاعانى جاريا ەتىلمەيدى.
52. رەيتەر قولدانىلاتىن تەست پىشىمىنە سايكەس تەست قورىتىندىسى جازىلعان قۇجاتتى تولتىرادى, وندا تەست كودى, تەست الىنعان كۇن, دەڭگەي انىقتالعان كۇن جانە تەكسەرىلگەن ءاربىر ەلەمەنت بويىنشا ناتيجەلەر كورسەتىلەدى. باعالاۋدى بىرنەشە رەيتەر جۇرگىزگەن جاعدايدا, مۇنداي قۇجاتتى ارقايسىسى جەكە تولتىرادى.
53. تەست الۋشى ۇيىم تەست قورىتىندىلارىن پەرسونالىن تەستىلەۋدەن وتكىزۋدى ۇيىمداستىرعان جانە اقىسىن تولەگەن ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمى وكىلىنە عانا نەمەسە تەست الۋشى ۇيىمعا جەكە ءوتىنىش بەرگەن تەست تاپسىرۋشىعا عانا بەرەدى.
54. تەستىلەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا دەڭگەي انىقتاۋعا ارنالعان تەستىلەۋدەن وتكەندىگى تۋرالى سەرتيفيكات بەرىلەدى.
55. راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيى يكاو شكالاسىنا سايكەس التى ەلەمەنتتىڭ ەڭ تومەنگىسى بويىنشا قويىلعان تسيفرلىق باعانى بىلدىرەدى.
56. بەرىلگەن سەرتيفيكاتتار تەست تاپسىرۋشىنىڭ قولى قويىلىپ, تەست الۋشى ۇيىمنىڭ جەكە جۋرنالىندا تىركەلەدى.
57. كانديداتتى كەز كەلگەن ۋاقىتتا قايتا تەستىلەۋگە بولادى. ەگەر قايتا تەستىلەۋ الدىڭعى تەست تاپسىرعان ۇيىمدا وتسە, تەست نۇسقاسىنىڭ قايتالانۋى مۇمكىن ەمەس. قايتا تەستىلەۋ سانى شەكتەلمەيدى, ول تەست الۋشى ۇيىمنىڭ تەستىنىڭ ءار ءتۇرلى نۇسقاسىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگىنە جانە كانديداتتىڭ جەكە قابىلەتىنە بايلانىستى.
58. قويىلعان باعالار تۋرالى اقپارات ءتيىستى دىبىستىق جانە بەينە ماتەريالدارمەن بىرگە سەرتيفيكاتتىڭ بۇكىل جارامدىلىق مەرزىمى بويىندا ساقتالادى.
59. ەگەر تەست تاپسىرۋشى الىنعان ناتيجەلەردىڭ ادىلدىگىنە كۇمان كەلتىرسە, وندا ول تەستىلەۋ وتكىزگەن ۇيىمعا ەرىكتى نىساندا جازىلعان اپەللياتسيالىق ءوتىنىش بەرەدى.
60. اپەللياتسيا ونى تىركەگەن ساتتەن باستاپ 10 جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدە قاراستىرىلادى.
61. اپەللياتسيانى قاراستىرعان كەزدە تەست تاپسىرۋشىعا اسەر ەتەتىن اقتاۋشى جاعدايلار (جەكە سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلار نەمەسە تەست وتەتىن كۇنى سىرقاتتانىپ قالۋى) ەسكەرىلەدى.
62. اپەللياتسيا تەست الۋشى توپتىڭ نۇسقاۋلىقتا بەلگىلەنگەن قاتىسۋشىلارىنىڭ بەرىلگەن ءوتىنىشتى قاراۋىن, ەمتيحان الۋشى مەن رەيتەرلەر تولتىرعان قۇجاتتاردى تەكسەرۋىن, دىبىستىق جازبانى تىڭداۋىن, بار بولسا, بەينە جازبانى قاراستىرۋىن بىلدىرەدى.
63. ناتيجەلەر بويىنشا ەرىكتى نىساندا قورىتىندى نەمەسە باعانى نەگىزدەۋ پاراعى قۇراستىرىلادى, وندا پايدالانىلاتىن تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) پىشىمىنە سايكەس قويىلعان ناتيجە بويىنشا قاجەتتى تۇسىندىرمەلەر بولادى, ولار كورسەتىلەدى, تۇسىندىرىلەدى, بىراق تاراپتار ۋاعدالاسقان جەكە كەزدەسۋدە تەست تاپسىرۋشىعا بەرىلمەيدى.
64. ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ كەزىندە تەست الۋشى ۇيىم تاراپىنان جىبەرىلگەن قاتە تابىلعان جاعدايدا, بەرىلگەن سەرتيفيكات تەگىن اۋىستىرىلادى.
65. ەگەر اپەللياتسيالىق ءوتىنىش بەرۋ تاقىرىبى راستالماسا, ءوتىنىش ونان ءارى قاراستىرىلمايدى, ال تەست تاپسىرۋشى كانديدات قايتا تەستىلەۋدەن وتە الادى.
3. تەستىگە (تەستىلەۋ جۇيەسىنە), سونداي-اق تەست الۋشى توپقا قويىلاتىن تالاپتار
66. تەستىنىڭ (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) قۇرىلىمى, تەستىلەۋ سۇراقتارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ اسپەكتىلەرى مەن باقىلاۋ تىزبەلەرى, ەگەر وسى قاعيدالاردا وزگە اتالماسا, «اۆياتسيالىق پەرسونالعا كۋالىك بەرۋ» يكاو 1-قوسىمشاسىنىڭ, «ءتىلدى بىلۋگە قويىلاتىن يكاو تالاپتارىن ەنگىزۋ جونىندەگى نۇسقاۋ» يكاو 9835 قۇجاتىنىڭ, «جاھاندىق كەلىسۋ ءۇشىن تىلدىك تەستىلەۋ كريتەريلەرى» يكاو 318 نۇسقاۋىنىڭ ەرەجەلەرىنە نەگىزدەلەدى.
67. تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) يكاو ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ شكالاسى بويىنشا جالپى جانە اۆياتسيالىق ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن جوعارى سەنىمدىلىك دارەجەسىمەن انىقتاۋعا جانە لينگۆيستيكانىڭ, تەستولوگيانىڭ جانە اۆياتسيالىق ءتىلدىڭ كەلەسى شارتتارى مەن تالاپتارىنا ساي بولۋعا ءتيىس:
1) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) بىلىكتىلىكتى انىقتايتىن, ياعني, ماماننىڭ يكاو باعالاۋ شكالاسى بويىنشا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيگە جەتۋىن راستايتىن بولۋعا ءتيىس;
2) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) جەكە, ياعني, ءبىر عانا تەست تاپسىرۋشىنىڭ ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن تەكسەرەتىن بولۋعا ءتيىس (بىرنەشە كانديداتتان ءبىر ۋاقىتتا تەست قابىلداۋدى ۇيىمداستىرۋ سونشا ەمتيحان الۋشىنىڭ بولۋىن تالاپ ەتەدى);
3) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) بارابار بولۋعا ءتيىس, تەست تاپسىرمالارىنىڭ شىنايىلىعى بارابار ءماتىندى تاڭداۋ, نەگىزدەلگەن تەست شارتتارىن جاساۋ, تاپسىرمالاردىڭ ءتيىستى تۇرلەرىن ىرىكتەۋ ارقىلى قول جەتكىزىلەدى, سەبەبى اۋدارىلعان ماتەريالداردى, ويدان شىعارىلعان تەست شارتتارىن جانە تاپسىرمالاردىڭ دۇرىس ەمەس تۇرلەرىن قولدانۋ باعالاۋدىڭ بالامالىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى;
4) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) سايما-ساي بولۋعا, ياعني, يكاو 9835 قۇجاتىندا كورسەتىلگەن اۆياتسيالىق راديوتەلەفون بايلانىسى ءتىلىنىڭ تاقىرىپتارى مەن فۋنكتسيالارىنىڭ قانشالىقتى تولىق قامتىلعانىن كورسەتۋگە ءتيىس;
5) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) شىنايى بولۋعا, ياعني, جالپى جانە اۆياتسيالىق ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ بويىنشا تەستىلەۋ تاپسىرمالارىن ءادىل شەشۋگە ءتيىس (شىنايى ەمەس تەستىلەر قويىلعان باعانىڭ ءتىلدىڭ تەستىلەۋگە جاتاتىن سالاسىنداعى شىنايى تىلدىك قۇزىرەتكە سايكەستىگىنە كەپىلدىك بەرە المايدى);
6) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) ساپالى, ياعني, شىندىق, سەنىمدىلىك, تاجىريبەلىك, ۇنەمدىلىك, دۇرىستىق جانە ناقتىلىق سيپاتتارىنا يە بولۋعا ءتيىس.
7) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) كوممۋنيكاتيۆتى-باعدارلانعان, ياعني, ءتۇرلى جاعدايلاردا سويلەسۋ ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كوممۋنيكاتيۆتى قۇزىرەتتى قولدانۋ دەڭگەيىن ولشەۋگە ءتيىس;
8) تەستىنىڭ (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) تاپسىرمالارى يكاو باعالاۋ شكالاسىنىڭ بارلىق التى ەلەمەنتى بويىنشا ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋعا ءتيىس (ايتىلۋى, قۇرىلىمى (گرامماتيكاسى), سوزدىك قور, سويلەۋ شاپشاڭدىعى, ءتۇسىنۋ, سويلەسۋ ء(وزارا ارەكەت ەتۋ));
9) ءاربىر تەست تاپسىرۋشىنىڭ تىلدىك قۇزىرەتى دەڭگەيىنىڭ قورىتىندى باعاسى يكاو بىلىكتىكتىلىك انىقتاۋ شكالاسىنا قوسىلعان التى داعدىنىڭ ارقايسىسىن تەكسەرگەن كەزدە قويىلاتىن باللداردىڭ ورتاشا شاماسى نەمەسە جالپى سوماسى رەتىندە ەمەس, قويىلعان باعالاردىڭ ەڭ تومەنگىسى بويىنشا انىقتالادى;
10) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن تىكەلەي تەستىلەۋ ادىسىمەن, ياعني, تەستىنىڭ ءبىر كەزەڭى رەتىندە سويلەسۋگە كەتەتىن ۋاقىتتى عانا ەسەپتەپ, جەكە سويلەسۋ كەزىندە تەكسەرۋگە ءتيىس;
11) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) كوپ نۇسقالى بولۋعا ءتيىس (ونىڭ ءبىر نۇسقالى بولۋى تەستىدەن ەكىنشى رەت وتەتىندەردىڭ تەست مازمۇنىمەن تانىسىپ الۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى);
12) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) تاپسىرمالارى بىرتە-بىرتە كۇردەلىلەنۋگە, ياعني, تەست تاپسىرۋشىنى اسا كۇردەلى تاپسىرمالارعا دايىندايتىن جاي اڭگىمەلەسۋدەن باستالۋعا ءتيىس;
13) تەست ارقىلى تەكسەرۋ وبەكتىسى, وزگەلەردەن بولەك, باستاماشىل جانە كەزدەيسوق ءسوز بولۋعا ءتيىس;
14) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) سويلەۋ قىزمەتىنىڭ ەكى ءتۇرىن عانا – تىڭدالىمدى جانە ايتىلىمدى تەكسەرۋگە ءتيىس; وقىلىم مەن جازىلىم تەكسەرۋگە جاتپايدى;
15) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) تاپسىرمالاردىڭ تاقىرىپتىق تازالىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس, ياعني, تەستىدە ول ارنالماعان نارسە تەكسەرىلمەۋگە ءتيىس;
16) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) اۆياتسيالىق قىزمەتتىڭ ەرەكشەلىگىن كورسەتۋگە, ياعني, تەست تاپسىرۋشىلاردىڭ كاسىپتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋ بارىسىندا اۋىزەكى سويلەۋ ءتىلىن قولدانۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس, بۇل جاعداي ولاردىڭ قابىلەتتەرىنىڭ باعالاۋ شكالاسىنىڭ ءاربىر ديسكريپتورى مەن حوليستيكالىق كريتەريلەرىنە سايكەس كەلەتىندىگىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى;
17) فرازەولوگيانى عانا تەستىلەۋ ءتيىمسىز, ياعني, ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ ءۇشىن تەستىلەۋ وتكىزۋ كەزىندە راديوالماسۋ فرازەولوگياسى ەلەمەنتتەرى بار جاۋاپتار تيىمدىلىگى نەمەسە تەحنولوگيالىق جاعىنان دۇرىستىعى بويىنشا باعالانباۋعا ءتيىس;
18) تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) تەحنيكالىق ءبىلىمدى باعالاۋ ءۇشىن ازىرلەنبەۋگە ءتيىس;
19) گرامماتيكانى ءبىلۋىن, وقي نەمەسە جازا ءبىلۋىن جاناما تەستىلەۋگە بولمايدى;
20) باسقا ارنايى كونتەكستىلەردەگى (ماسەلەن, اكادەميالىق ماقساتتا نەمەسە بيزنەس ءۇشىن) تىلدىك قۇزىرەتتى تەكسەرۋگە ارنالعان تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) ءتيىمسىز;
21) «جالپى تەستىلەر» نەمەسە باسقا ماقساتتاردا ازىرلەنگەن تەستىلەر الدىن الا تەستىلەۋ ءۇشىن عانا قولدانىلۋى مۇمكىن.
68. كانديداتتى تەستىلەۋ ءراسىمى يكاو شكالاسى بويىنشا تىلدىك جۇيەنىڭ بارلىق ەلەمەنتتەرىن جانە بىرىنشىدەن باستاپ التىنشىنى قوسا العاندا ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى بولۋعا ءتيىس. تاپسىرمانى ادەتتە ءبىر رەت, دىبىستىق تاپسىرمانى ەكى رەت بەرۋگە بولادى.
69. تەست الۋشى توپتىڭ قۇرامىنا تەست جاساۋشىلار, ازىرلەۋشىلەر, اكىمشىلەر, سونداي-اق ەمتيحان الۋشىلار (تەست الۋشىلار) مەن رەيتەرلەر (باعالاۋشىلار) كىرۋى مۇمكىن.
70. تەست الۋشى توپتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى يكاو مىناداي باسىلىمدارىن بىلۋگە ءتيىس:
1) 1-قوسىمشا, سايكەس ستاندارتتار مەن ۇسىنىلاتىن پراكتيكا;
2) حوليستيكالىق كريتەريلەر (1-قوسىمشاعا 1-ۇستەمە) جانە يكاو باعالاۋ شكالاسى (1-قوسىمشاعا ا تولىقتىرۋى);
3) يكاو ءتىل بىلۋگە قويىلاتىن تالاپتارىن ەنگىزۋ نۇسقاۋلىعى (9835 قۇجاتى);
4) يكاو توپتاستىرىلعان سويلەۋ ۇلگىلەرى.
71. تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) ازىرلەۋشىلەردىڭ اۆياتسيا , تىلدىك تەستىلەردى ازىرلەۋ جانە لينگۆيستيكا سالاسىندا ءبىلىمى مەن پراكتيكالىق تاجىريبەسى بولۋعا ءتيىس, اتاپ ايتقاندا:
1) ۇشۋ ەكيپاجىنىڭ مۇشەسى, اقب ديسپەتچەرى نەمەسە اۆياتسيالىق ستانتسيا وپەراتورى رەتىندە راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇرگىزۋ تاجىريبەسىن قوسا, اۆياتسيا مامانىنىڭ كاسىپتىك قۇزىرەتى, اۆياتسياداعى جۇمىس تاجىريبەسى بولۋ جانە قولدانىستاعى ەرەجەلەر مەن راسىمدەردى ءىس جۇزىندە قولدانا ءبىلۋ;
2) تىلدىك تەستىلەردى ازىرلەۋ سالاسىنداعى مامانداندىرۋدى قوسا العاندا, سايكەس ءبىلىم الۋ كەزىندە جانە جۇمىس بارىسىندا الىنعان تىلدىك تەستىلەردى ازىرلەۋ سالاسىنداعى ماماننىڭ قۇزىرەتى, تىلدىك تەستىلەردى ازىرلەۋ سالاسىنداعى ۇلگىلىك پراكتيكا قاعيداتتارىن پراكتيكالىق ءبىلۋ جانە قولدانۋ ەپتىلىگى;
3) تەوريالىق جانە قولدانبالى لينگۆيستيكا قاعيداتتارىن پراكتيكالىق ءبىلۋ جانە قولدانۋ ەپتىلىگىن, ءتىل ۇيرەتۋ قاعيداتتارىن ءبىلۋدى جانە ولاردى پراكتيكادا قولدانا ءبىلۋدى, ءتىل ۇيرەتۋ تاجىريبەسىن قوسا العاندا, لينگۆيستەر قۇزىرەتىن بىلۋگە ءتيىس.
72. تەست (تەستىلەۋ جۇيەسىنىڭ) اكىمشىلەرى مەن ەمتيحان الۋشىلار (تەست الۋشىلار) تەست الۋشى ۇيىمنىڭ راديوتەلەفون بايلانىسىن جۇزەگە اسىراتىن اۆياتسيالىق پەرسونالدى تەستىلەۋ نۇسقاۋلىعىندا كورسەتىلگەن تەستىنى اكىمشىلىك قامتاماسىز ەتۋ قاعيداتتارىن بىلۋگە جانە ولاردى ءىس جۇزىندە قولدانا بىلۋگە ءتيىس.
73. تەست اكىمشىلەرى كومپيۋتەرمەن جانە تەستىلەۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن جابدىقتىڭ جۇمىسىن تەز ارادا قالپىنا كەلتىرۋگە كومەكتەسەتىن ەلەكتروندىق تەحنيكامەن جۇمىس ىستەۋدى بىلۋگە ءتيىس.
74. ەمتيحان الۋشىلار (تەست الۋشىلار) مىناداي تالاپتارعا سايكەس كەلۋى ءتيىس:
1) ەمتيحان الۋشىلاردى (تەست الۋشىلاردى) العاشقى دايارلاۋ كۋرسىن ءساتتى اياقتاۋ;
2) لينگۆيستەر ءۇشىن وقۋ بارىسىندا جانە ونان ءارى جۇمىس كەزىندە يكاو شكالاسى بويىنشا ءتىلدى كەم دەگەندە اڭگىمەلەسە الاتىنداي دەڭگەيدە, يكاو شكالاسى بويىنشا 5-ءشى جوعارى دەڭگەيدە جانە ەگەر تەست يكاو شكالاسى بويىنشا ءتىلدى 6-دەڭگەيدە ءبىلۋىن باعالاۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن بولسا, يكاو شكالاسى بويىنشا 6-شى كاسىپتىك دەڭگەيدە بىلەتىندىگىن كورسەتۋ, سونداي-اق راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن جالپى جانە اۆياتسيالىق ءتىلدى ۇيرەتۋدىڭ كەمىندە ءبىر جىل تاجىريبەسى بولۋى;
3) ەمتيحان الۋشىلار رەتىندە تارتىلعان ۇشقىشتار, اۆياديسپەتچەرلەر جانە اۆياتسيا ستانتسيالارىنىڭ وپەراتورلارى ءۇشىن ءتىلدى يكاو شكالاسى بويىنشا كەم دەگەندە 5-ءشى جوعارى دەڭگەيدە تولىق ءبىلۋ;
4) جىلىنا ءبىر رەت ەمتيحان الۋشىلاردىڭ (تەست الۋشىلاردىڭ) بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارىنان ءساتتى ءوتۋ;
5) اۆياتسيا قىزمەتىنىڭ پايدالانۋ اسپەكتىلەرىن ءبىلۋ نەمەسە تىلدىك تەستىلەۋ سالاسىندا نە بولماسا ەكى سالادا دا ءبىلىمى مەن تاجىريبەسى بولۋعا ءتيىس.
75. رەيتەرلەر (باعالاۋشىلار) مىناداي تالاپتارعا ساي بولۋعا ءتيىس:
1) رەيتەرلەردى (باعالاۋشىلاردى) العاشقى دايارلاۋ كۋرسىن ءساتتى اياقتاۋ;
2) وقۋ بارىسىندا جانە ونان ءارى جۇمىس كەزىندە يكاو شكالاسى بويىنشا ءتىلدى كەم دەگەندە اڭگىمەلەسە الاتىنداي جانە رەيتەرلىك باعالاي الاتىنداي دەڭگەيدە, يكاو شكالاسى بويىنشا 5-ءشى جوعارى دەڭگەيدە جانە ەگەر تەست يكاو شكالاسى بويىنشا ءتىلدى 6-دەڭگەيدە ءبىلۋىن باعالاۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن بولسا, يكاو شكالاسى بويىنشا 6-شى كاسىپتىك دەڭگەيدە بىلەتىندىگىن كورسەتۋ;
3) جىلىنا ءبىر رەت رەيتەرلەردىڭ (باعالاۋشىلاردىڭ) بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارىنان ءساتتى ءوتۋ;
4) اۆياتسيالىق ءتىلدى ءبىلۋ, سوزدىك قورىنىڭ بولۋى جانە تەست سۇراقتارى, تاپسىرمالارى رەتىندە جانە سويلەسۋ كەزىندە قولدانىلاتىن سويلەم قۇرىلىمدارىن ءبىلۋ.
4. تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) كەلىسۋ
76. تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاندا كەلىسۋ راسىمىنەن وتكىزۋ قاجەت.
77. تەست الۋشى ۇيىم (فيليال, وكىلدەرى) كەلىسۋ ءراسىمىن وتكىزۋ ءۇشىن ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا ەركىن نىساندا جازىلعان ءوتىنىش بەرەدى.
78. ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ءوتىنىشتى العان ساتتەن باستاپ 5 (بەس) جۇمىس كۇنى ىشىندە قاراستىرادى جانە كەلىسۋ ءراسىمىن وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى.
79. ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا ۋاكiلەتتi ورگان كەلىسۋ ءراسىمىن وتكىزۋ باستالعانعا دەيىن 3 جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي, كەلiسۋ ءراسiمiن باستاعان كۇن تۋرالى ءوتiنiش بەرگەن ۇيىمعا جازباشا حابارلايدى. بۇل رەتتە كەلiسۋ ءراسiمiنىڭ جالپى مەرزiمى 20 (جيىرما) جۇمىس كۇنiنەن اسپايدى.
80. ەگەر كەلىسۋ ءراسىمى اوو سەرتيفيكاتتاۋ شەڭبەرىندە وتكىزىلسە, وندا قوسىمشا ءوتىنىش بەرۋدىڭ قاجەتى جوق, ال تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) كەلىسۋگە بەرىلگەن ءوتىنىم اوو سەرتيفيكاتتاۋ تۋرالى ءوتىنىشتىڭ جالپى كونتەكستىندە كورسەتىلەدى.
81. تەستىنى (تەستىلەۋ جۇيەسىن) كەلىسۋ ءراسىمىن وتكىزگەنى ءۇشىن «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» 2008 جىلعى 10 جەلتوقسانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەنگە دەيىن سالىق الىمدارى الىنبايدى.
82. كەلىسۋ ءراسىمىن وتكىزگەندە جوعارى ساپا دارەجەسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن, سونداي-اق ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاندا راديوتەلەفون بايلانىسىندا پايدالانىلاتىن ءتىلدى مەڭگەرۋ دەڭگەيىن انىقتاۋعا تەستىلەۋ سالاسىنداعى بىلىكتى پەرسونال جوق بولعاندا, شەتتەگى بىلىكتى مامانداردىڭ بارلىق ساناتتارىن تارتۋعا رۇقسات ەتىلەدى.
83. كەلىسۋ ءراسىمى ءساتتى وتكەن جاعدايدا, ماقۇلداۋ ءراسىمى اياقتالعاننان كەيىن حابارلامادا كورسەتىلگەن كۇنگە سايكەس 5 (بەس) جۇمىس كۇنى ىشىندە ءوتىنىش بەرۋشىگە قىزمەتتىڭ وسى ءتۇرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەرىكتى نىساندا جازىلعان رۇقسات بەرىلەدى.
84. ەگەر ماقۇلداۋ ءراسىمى اوو سەرتيفيكاتتاۋ شەڭبەرىندە وتسە, وندا ماقۇلداۋ الۋدىڭ ۋاقىتشا شەڭبەرلەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن ازاماتتىق اۆياتسيانىڭ اۆياتسيالىق وقۋ ورتالىعىنىڭ سەرتيفيكاتتاۋ جانە سەرتيفيكات بەرۋ ەرەجەلەرىنە سايكەس اوو سەرتيفيكاتتاۋ ءۇشىن انىقتالاتىن مەرزىمدەرمەن انىقتالاتىن بولادى.
85. وسى قاعيدالاردىڭ تالاپتارىنا, يكاو ستاندارتتارى مەن ۇسىنىلاتىن پراكتيكاسىنا سايكەس كەلمەيتىن شارتتار, قۇرالدار, تالاپتار مەن راسىمدەر انىقتالعان جاعدايدا كەلىسۋ ءراسىمى اياقتالعاننان كەيىن ءوتىنىش بەرۋشىگە حابارلامادا كورسەتىلگەن كۇنگە سايكەس 7 (جەتى) جۇمىس كۇنى ىشىندە انىقتالعان سايكەسسىزدىكتەردىڭ سەبەپتەرى مەن كەلىسۋ ءراسىمىن قايتا وتكىزۋ نەمەسە كەمشىلىكتەردى جويۋ بويىنشا قويىلعان تالاپتار ورىندالعاننان كەيىن كەلىسۋدىڭ بولجامدى مەرزىمدەرى كورسەتىلگەن, كەلىسۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگى تۋرالى ەرىكتى نىساندا جازىلعان حات جولدانادى.
86. تەست الۋشى ۇيىم كەلىسۋ ءراسىمىن وتكىزۋ بارىسىندا:
1) ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانمەن كەلىسىلگەن سەرتيفيكاتىنىڭ جانە نۇسقاۋىنىڭ, سونداي-اق نۇسقاۋعا بەكىتىلگەن قوسىمشاسىنىڭ بارىن;
2) تەستىلەۋ قىزمەتىنىڭ ماقۇلدانعان نۇسقاۋ مەن وعان بەكىتىلگەن قوسىمشاسىنداعى ەرەجەلەرگە سايكەستىگىن;
3) تەستىلەۋ وتكىزۋ ءۇشىن تەحنيكالىق قۇرالدارىنىڭ جانە قاجەتتى جاعدايلارىنىڭ بارىن;
4) تەستىلەۋ وتكىزۋ ءراسىمىن مىسال رەتىندە (پيلوتتىق نۇسقاسىندا) كورسەتۋ;
5) تەست تاپسىرۋشى كانديداتتاردى تىركەۋ, دەرەكتەردى ساقتاۋ جانە سەرتيفيكاتتار بەرۋ راسىمدەرىن;
6) تەست الۋشى توپ قاتىسۋشىلارى بىلىكتىلىگىنىڭ سايكەستىگىن كورسەتەدى.
5. تەستىنى اكىمشىلىك قامتاماسىز ەتۋ جانە قورعاۋ
87. تەست پىشىمىمەن تانىسۋ ءۇشىن جانە يكاو 9835 قۇجاتىنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس تەست الۋشى ۇيىم تومەندەگىلەردى قوسا تەستىلەۋدى وتكىزۋدىڭ تولىق ۇلگىسىن (سايتتا نەمەسە نۇسقاۋلىق ماتەريال رەتىندە):
1) تەست تاپسىرۋشى ۇسىنعان قۇجاتتاردى;
2) تەست الدىندا وتەتىن نۇسقامانى;
3) تەستىلەۋ جۋرنالىنىڭ ۇلگىسىن;
4) تۇرتكى بولاتىن سۇراقتاردىڭ جانە تەست الۋشىعا ارنالعان نۇسقاۋلاردىڭ ۇلگىلەرىن;
5) رەيتەردىڭ دەڭگەيىن (باعالاۋ شكالاسىن) انىقتاۋ كەزىندە قولداناتىن قۇجاتتارىن;
6) تىڭدالىم سەسسياسى ءۇشىن دىبىستىق جازبالاردىڭ تولىق ءبىر ۇلگىسىن (دىبىستىق تاپسىرمالاردى تىڭداۋ جانە ولاردىڭ مازمۇنى بويىنشا سويلەسۋ);
7) تەست تاپسىرۋشى مەن تەست الۋشىنىڭ اڭگىمەلەسۋ بارىسىنىڭ ۇلگىسىن ء(ماتىن نەمەسە دىبىستىق جازبا تۇرىندە) جاريالايدى.
88. تەست وتكىزىلەتىن جاي مەن جابدىققا قويىلاتىن تالاپتاردا تەست وتكىزەتىن بولمە, ءتيىستى جيھاز بەن كەز كەلگەن دىبىستىق جازبانى ويناتۋعا قاجەت جابدىق, تەست بارىسىندا قولدانىلاتىن تۇرتكى بولاتىن سۇراقتار مەن نۇسقاۋلار, تەستىلەۋ وتكىزۋ ءۇشىن تالاپ ەتىلەتىن قۇلاققاپتار مەن (قولدانىلعان جاعدايدا) باسقا دا كەز كەلگەن قۇرالداردى ءبولۋ كوزدەلگەن.
89. تەستىلەۋ جۇرگiزەتiن ورىن ءادiل تەستىلەۋ ناتيجەلەرiن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشiن تەستىدەن وتەتiن تۇلعالاردىڭ ىڭعايلى ورنالاسۋ جاعدايلارىنا ساي بولۋى كەرەك. تەست الۋشى ۇيىمدا تالاپ ەتىلەتىن تەستىلەردى وتكىزۋ ءۇشىن بىلىكتى ەمتيحان الۋشىلار (تەست الۋشىلار) مەن رەيتەرلەر (باعالاۋشىلار) جەتكىلىكتى بولۋعا ءتيىس.
90. تەست الۋشى ۇيىم تەست (تەستىلەۋ جۇيەسى) قۇپيالىلىعىنىڭ سەنىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن, تەستىنى قورعاۋ ماقساتىندا مىناداي شارالار قولدانادى:
1) تەست وتكىزگەنگە دەيىن ناقتى ماتەريالدارعا, تەست نۇسقالارىنا نەمەسە سۇراقتارىنا ەشقانداي قاتىناس بولماۋ;
2) باعالاردىڭ قۇپيالىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ;
3) تەست تاپسىرمالارى بار دەرەكتەر بازاسىنىڭ قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ;
4) باعالار مەن تەست ماتەريالدارى تۋرالى اقپاراتتىڭ قاۋىپسىز ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ;
5) تەستىنى ازىرلەۋشىلەردىڭ, اكىمشىلەرىنىڭ, رەيتەرلەردىڭ جانە تەستىلەۋ بارىسىنا قانداي دا ءبىر قاتىسى بار باسقا دا قىزمەتكەرلەردىڭ تەستىنىڭ قۇ

سوڭعى جاڭالىقتار

قالا كوركىنە اينالماق ەكو-پارك

ەكولوگيا • بۇگىن, 13:23