ايماقتار • 15 قاڭتار, 2020

قۇراق كورپە – قۇندىلىق

8730 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

حالقىمىزدىڭ بارلىق ۇلتتىق قۇندىلىعى سياقتى قازاقتىڭ قول­ونەر بۇيىمدارى دا – ۇرپاققا مۇرا جانە ماقتانىش. ادام قيا­لىنىڭ شەكسىزدىگىن قولىنىڭ ىسمەرلىگى-ۇسىناقتىلىعىمەن كوركەم ونەرگە اينالدىرىپ, تۇرمىستىق قاجەتتىلىككە تۇتى­ناتىن م ۇلىك ازىرلەۋ – بابادان جالعاسقان اسىل ونەر. قارا­ساڭ كوزدىڭ جاۋىن الاتىن, تۇتىنساڭ قاجەتىڭدى وتەيتىن بۇيىم­دار­دىڭ ءبىرى – قۇراق كورپە. ول, بىرىنشىدەن – ونەر, ەكىنشىدەن – تۇرمىستىق بۇيىم, ۇشىنشىدەن – ەرتەرەكتە ماتا-ماتەريال قات كەزدە قولدانىلعان ماتالاردىڭ قيىندىلارى ءراسۋا بولماسىن دەگەن ويمەن ونى دا پايداعا جاراتۋ ويىنان تۋعان, ياعني ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەۋدىڭ كەرەمەت ءادىسى.

قۇراق كورپە – قۇندىلىق

«قازاقىلىقتىڭ قايماعى بۇ­زىلماعان» دەپ باعالاناتىن ماڭ­عىس­تاۋدا قۇراق كورپە قۇراۋ ۇزاق جىلداردان بەرى انادان قىزعا, كەلىنگە جالعاسىپ كە­لەدى. ماڭعىستاۋدا وتكەن عا­سىر­­دىڭ 80-جىلدارى ەسىن ءبىلىپ, بويجەتىڭكىرەپ قالعان قىز بالالاردىڭ ىسمەرلىكپەن اينا­لىس­پاعانى كەمدە-كەم. سەبەبى كيىز ءۇيدى باۋ-باسقۇر, شاشاق-ادەمى جەلباۋ, قورجىن, وزگە دە قازاقى ناقىشتاعى بۇيىمدارمەن جاساندىرۋ, سونداي-اق, ءجۇن ساباپ كيىز باسۋ, ءتۇر ويىپ تەكەمەت باسۋ, ۇرشىق ءيىرىپ, ونى شيراتىپ كيىم توقۋ, شي وراۋ, كورپە قۇراپ, سىرعالاق اينالدىرۋ, وزگە دە حالقىمىزدىڭ ءتول ونەرى ەل اراسىندا سانگە اينالدى ما – ايتە­ۋىر سول كەزدە ءجاسوسپىرىم قىز­دار­دىڭ شەبەرلىگى بىرىنەن-ءبىرى اسىپ تۇس­كەن­دىگىنە بۇگىنگى كۇن كۋا. سەبەبى بۇگىنگى حالقىمىزدىڭ ءتول ونەرىن ناسي­حاتتاپ, ونى جاستار اراسىنا ۇيرەتىپ جۇرگەن بۋىن – سول كەزدەگى بالاڭ قىزدار – بۇگىنگى اپالار, اق جاۋلىقتى انالار. كەي كەزدە ول ءۇردىس «ەل اراسىندا سانگە اينالدى» دەپ ايتۋ بەكەر سياقتى بولا­دى, قۇددى اق جاۋلىقتى انالار كەڭەستىك كەزەڭنىڭ قىسپاعىنا قارا­ماي جاستارعا ءتول ونەردى جانتالاسا ۇيرەتىپ, بۇگىنگە جالعاي جەت­كىزىپ كەتۋگە ەڭبەك ەتكەن-اۋ دەگەن وي كەلەدى.

بۇگىنگى ۇرپاق بابالاردان, انالاردان قالعان ءتول ونەردى زاماناۋي ۇلگىدە دامىتىپ, جان-جاقتى جەتىل­دىرە تۇسۋگە ۇمتىلۋدا. ماتا­نىڭ قات كەزىندە قولدا بار مۇم­كىن­دىك شەگىندە عانا قۇراي العان كورىكتى كورپەلەردى بۇگىنگى شەبەرلەر كەزدەمە ماتالاردى – جۇمساعى كەرەك پە, قاتتىسى كەرەك پە, ويۋلىسى ما, الە ويۋسىزى ما, گۇلدىسى مە, جوق پا, تۇكتىسى كەرەك پە, تۇك­سىزى قاجەت پە, اق, قىزىل, جاسىل, سارى – قاسىنا تاۋ عىپ ءۇيىپ قو­يىپ قالاۋىنشا پايدالانىپ, كور­پەنى قۇبىلتا قۇراۋدا. بىراق ونىڭ ارعى باستاۋى ءبارىبىر بابا مۇرا­دا جاتىر.

ماڭ­عىستاۋدا جىل سايىن قۇ­راق كورپەدەن فەستيۆال وتكىزىلىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن ەكى جىل قاتارىنان جاڭاوزەن قالا­سىندا وتكەن شارا بيىل ماڭ­عىس­تاۋ وبلىسى كاسىپكەرلەر پالاتاسى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ۇيىم­داس­تىرۋىمەن اقتاۋ قالاسىندا جال­عاس­ىن تاپتى. وعان وڭىردەگى بەس
اۋدان مەن ەكى قالادان 28 قا­تى­سۋ­شى جي­نالدى.

– قۇراق – «ادامنىڭ باسى قۇرالسىن» دەگەن ىرىممەن تىگى­لە­تىن كورپە. ماقساتىمىز – ۇلتتىق قول ونەرىمىزدى جاڭعىرتىپ, ۇرپاق­تان-ۇرپاققا مۇرا ەتۋ. ۇيدە وتىرىپ ءىس تىگىپ, ونى ونلاين تۇردە ساۋداعا شىعارىپ وتىر­عان وبلىس­تىڭ ءار تۇكپىرىندەگى نازىك جاندى­لاردىڭ باسىن قوسۋ, ءبىر-بىرىنەن تاجىريبە الماستىرۋ. جۇمىسسىز وتىرعان قىز-كەلىن­شەك­تەردى كا­سىپ­كە باۋلىپ, ىنتالاندىرۋدى كوز­دەي­مىز, – دەيدى جاڭا­وزەن قالالىق ىسكەر ايەلدەر كەڭە­سىنىڭ ءتورايىمى تىلەكتەس بولاتباەۆا.

فەستيۆالگە كوزدىڭ جاۋىن ­الا­تىن سان ءتۇرلى كورپەلەر قو­يىل­­­دى. ماقپال, بارقىت, شىت, ت.ب. ماتا­لار تۇرىنەن قۇرالعان كور­پە­لەردەن ماڭعىستاۋدىڭ ەجەل­گى قولونەرىنىڭ جارقىن كورى­نىستەرىن بايقاۋعا بولادى. شي قۇراقتاردىڭ اراسىنا تۇيە بەي­نە­سىن, تاستاعى ەجەلگى تاڭبالى بەل­گى­لەردى سالىپ تىگۋ, جاڭاشا ءسان كىرگىزۋد­ى كوزدەگەن ۇلگىلەرى دە بار.

تانىمال ىسمەر-شەبەر اپالار قازىلىق ەتكەن بايقاۋدا جۇلدە­گەر­لەر ارنايى ورىندارمەن بىرگە «كورەرمەن كوزايىمى», «جاس شەبەر», «ىنتالاندىرۋ», «ويۋ قۇراق شە­بەرى», «ىسمەر ايەل», «كۇمىس قول», «التىن ويماق», «قۇراق الە­مىنىڭ حانشايىمى» سىندى جۇل­دەلەرمەن ماراپاتتالدى.

قۇراق كورپە – ءۇيدىڭ ءسانى, ءناسى­بى مول كاسىپ, ۇلتتىق ونەر. وعان جاس­تاردىڭ قىزىعۋشىلىعى دا جوعارى. دەمەك, قىزىعۋشىلىق بار جەردە كورپە قۇراۋ سان قىرلى يدەيالارمەن جاڭارا جەتىلىپ جالعاسا تۇسەدى دەۋگە بولادى.  

 

ماڭعىستاۋ وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار